Եղիշե Չարենց

[Chuk]

Վախ մամա ջան... գյոզալ բանաստեղծություն բռնաբարում ա

[Rammstein]

Խորեն Աբրահամյան - «Ես իմ անուշ Հայաստանի»

Իսկական հայի իսկական հայեցի ասված խոսքեր...
Այս ձայնագրությունը լսելուց հետո կարծես հասկանում ես, որ բացի Խորեն Աբրահամյանից ուրիշ ոչ ոք իրավունք չունի արտասանել «Ես իմ անուշ Հայաստանի»-ն:

Մենակ էն ասեմ, որ ոչ թե «արեւահամ բառն եմ սիրում», այլ «արեւահամ բարն եմ սիրում»:
Մնացած առումներով ասելիք չունեմ…

[Լեո]

Մենակ էն ասեմ, որ ոչ թե «արեւահամ բառն եմ սիրում», այլ «արեւահամ բարն եմ սիրում»:

Ռամշ ջան, Չարենցը հենց «բառ» էլ գրել ա «Բար»-ը Չարեցնի համար չափազանց պրիմիտիվ կլիներ

[Rammstein]

Ռամշ ջան, Չարենցը հենց «բառ» էլ գրել ա «Բար»-ը Չարեցնի համար չափազանց պրիմիտիվ կլիներ

Հենց «բառ»-ն ա պրիմիտիվ ու անտրամաբանական, Հայաստանի բառը ո՞րն ա, դեռ մի հատ էլ` արեւահամ: Գիտեմ, կասես, թե սա փոխաբերական իմաստով ա… բայց չկա տենց բան, անիմաստ բաները ինչքան էլ փոխաբերական լինեն, իմաստավոր չեն դառնա:
Իսկ փաստ ունե՞ս` որ «բառ» ա եղել բնագրում:

[Chuk]

Ռամշ, Լեո, ողջ գրական աշխարհը տարիներ շարունակ վիճում ա, «ր» ա, թե՞ «ռ», ոչ մի կողմն ապացույց չունի, երկու տեսակետն էլ կասկածելի ա, դուք ուզում եք միանշանակ տեսակե՞տ պնդել

[Նաիրուհի]

Ռամշ, Լեո, ողջ գրական աշխարհը տարիներ շարունակ վիճում ա, «ր» ա, թե՞ «ռ», ոչ մի կողմն ապացույց չունի, երկու տեսակետն էլ կասկածելի ա, դուք ուզում եք միանշանակ տեսակե՞տ պնդել

Կողմերից մեկն ապացույց ունի… Հիմա մանրամասները չեմ հիշում, բայց երբ տեքստաբանություն էինք անցնում, դասախոսս որպես օրինակ նշեց, որ հայտնաբերվել է «Ես իմ անուշ»-ի՝ հենց Չարենցի օրոք կատարված ռուսերեն մի թարգմանություն, որտեղ վիճելի արտահայտությունն ունի «Слово Армении» տեսքը:
Անձամբ ինձ համար վեց տարեկանից, երբ սովորել եմ այս բանաստեղծությունը, մեր բոլոր բառերն արևահամ են…

[Chuk]

Կողմերից մեկն ապացույց ունի… Հիմա մանրամասները չեմ հիշում, բայց երբ տեքստաբանություն էինք անցնում, դասախոսս որպես օրինակ նշեց, որ հայտնաբերվել է «Ես իմ անուշ»-ի՝ հենց Չարենցի օրոք կատարված ռուսերեն մի թարգմանություն, որտեղ վիճելի արտահայտությունն ունի «Слово Армении» տեսքը:
Անձամբ ինձ համար վեց տարեկանից, երբ սովորել եմ այս բանաստեղծությունը, մեր բոլոր բառերն արևահամ են…

Ես էլ եմ այդ բանաստեղծությունը «բառ»-ով ընկալում, «բառ»-ով արտասանում, «բառ»-ով սիրում, բայց որքան գիտեմ ապացուցված չի ոչ մի տեսակետը: Ես կարծում եմ, որ նման ապացույց գտնված լինելու դեպքում արդեն վաղուց դրա մասին կիմանայի, վեճերն իսպառ դադարացված կլինեին: Այնպես որ կարծում եմ, որ դասախոսդ խոսել է հերթական վարկածի մասին՝ ներկայացնելով որպես ապացույց Գուցե և սխալվում եմ:

[Նաիրուհի]

Ես էլ եմ այդ բանաստեղծությունը «բառ»-ով ընկալում, «բառ»-ով արտասանում, «բառ»-ով սիրում, բայց որքան գիտեմ ապացուցված չի ոչ մի տեսակետը: Ես կարծում եմ, որ նման ապացույց գտնված լինելու դեպքում արդեն վաղուց դրա մասին կիմանայի, վեճերն իսպառ դադարացված կլինեին: Այնպես որ կարծում եմ, որ դասախոսդ խոսել է հերթական վարկածի մասին՝ ներկայացնելով որպես ապացույց Գուցե և սխալվում եմ:

Չուկ ջան, հաստատ պնդել չեմ կարող, բայց կաշխատեմ մանրամասները ճշտել և անպայման կգրեմ։

[Ուլուանա]

Ռամշ, Լեո, ողջ գրական աշխարհը տարիներ շարունակ վիճում ա, «ր» ա, թե՞ «ռ», ոչ մի կողմն ապացույց չունի, երկու տեսակետն էլ կասկածելի ա, դուք ուզում եք միանշանակ տեսակե՞տ պնդել

Ես լսել եմ, որ «բարն» է ճիշտը, ու տրամաբանորեն էլ է դա ճիշտ։ Ռամշտայնի հետ համաձայն եմ. նույնիսկ եթե «արևահամ բառ» բառակապակցությունը մի կերպ մարսենք՝ համարելով փոխաբերական (չնայած, ինչպես Ռամշտայնը նկատեց, ամեն ինչ չի, որ փոխաբերաբար գործածելուց իմաստ է ստանում), ապա, միևնույն է, էդ բառակապակցությանը նախորդող «Հայաստանի» բառն ամեն դեպքում արևի համը հանում է ։ Էդ բառն ուղղակի անհնար է դարձնում «արևահամ բառ»–ի տրամաբանական գոյությունը, քանի որ «Հայաստանի բառ» արտահայտությունը, մեղմ ասած, անհեթեթ է ու մաքուր անգրագիտություն։ Չեմ կարծում, թե Չարենցը նման պարզունակ անգրագիտություն թույլ տար իր ստեղծագործության մեջ։

---------- Ավելացվել է՝ 01:29 ---------- Սկզբնական գրառումը՝ 01:27 ----------

Վերևի գրառումները չէի կարդացել... Գրելուց հետո տեսա։ Ամեն դեպքում տեսակետս չի փոխվում, թեև ես էլ դեմ չէի լինի ստույգ պարզելու Չարենցի գրագիտության աստիճանը։

[Chuk]

Ես լսել եմ, որ «բարն» է ճիշտը, ու տրամաբանորեն էլ է դա ճիշտ։ Ռամշտայնի հետ համաձայն եմ. նույնիսկ եթե «արևահամ բառ» բառակապակցությունը մի կերպ մարսենք՝ համարելով փոխաբերական (չնայած, ինչպես Ռամշտայնը նկատեց, ամեն ինչ չի, որ փոխաբերաբար գործածելուց իմաստ է ստանում), ապա, միևնույն է, էդ բառակապակցությանը նախորդող «Հայաստանի» բառն ամեն դեպքում արևի համը հանում է ։ Էդ բառն ուղղակի անհնար է դարձնում «արևահամ բառ»–ի տրամաբանական գոյությունը, քանի որ «Հայաստանի բառ» արտահայտությունը, մեղմ ասած, անհեթեթ է ու մաքուր անգրագիտություն։ Չեմ կարծում, թե Չարենցը նման պարզունակ անգրագիտություն թույլ տար իր ստեղծագործության մեջ։

---------- Ավելացվել է՝ 01:29 ---------- Սկզբնական գրառումը՝ 01:27 ----------

Վերևի գրառումները չէի կարդացել... Գրելուց հետո տեսա։ Ամեն դեպքում տեսակետս չի փոխվում, թեև ես էլ դեմ չէի լինի ստույգ պարզելու Չարենցի գրագիտության աստիճանը։

Ան ջան, ես չէի անվանի բառով տարբերակը պարզունակություն կամ անգրագիտություն, դա ընդամենը քո խիստ սուբյեկտիվ կարծիքն է, ու հիմնավորումդ էլ թերի է: Կարող է լինել Հայաստանի բառ, կարող է լինել Ապարանի բառ, կարող է լինել Գյումրվա բառ:

[Rammstein]

Ինձ հոգեհարազատ է «բար»-ով տարբերակը, հոգուս խորքում վստահ եմ, որ ճիշտը դա է:
Եթե նայենք տրամաբանությանը, ապա միեւնույն տան մեջ գտնվող «սազի լարը», «ծաղիկների բույրը», «աղջիկների պարը» արտահայտությունների կողքին պարզապես տեղ չունի ինչ-որ վերացական «արեւահամ բառ» արտահայտություն, իսկ «արեւահամ բար»-ը լրիվ տեղավորվում է տրամաբանության մեջ:
Ամեն դեպքում, ապացույց չկա, ես էլ ոչինչ չեմ պնդում:

[Շինարար]

Ինձ էլ շատ հետաքրքրեց էս հարցը: Ի միջի այլոց ինքս չլինելով ոչ ասմունքի, ոչ Խորեն Աբրահամյանի երկրպագու, Խորեն Աբրահամյանի ասմունքը չգիտես ինչու հավանում եմ, թե Ես իմ անուշ-ի դեպքում, թե այլ… Լսե՞լ եք «Տերից» ինչպես ա մի հատված արտասանում, պոեմ ա թվում և ոչ արձակ: Բայց Լեոյի գրառումը ինձ մոտ էլ էր բողոք առաջացրել, ի՞նչ ա նշանակում այլևս ոչ ոք իրավունք չունի արտասանելու այդ ստեղծագործությունը, ծնունդների ժամանակ հաճախ են Չարենցի «Որքան որ հուր կա»-ն արտասանում, իմ ծնունդին ինձ համար մայրս է ասել, ինքը ասմունքող չի, կողքի մարդու համար երևի դա ընդհանրապես տպավորիչ չլինի, բայց որդու համար ամենասրտանց, իսկական, հավատալու, ճշմարիտ «Որքան որ հուր կա»-ն մոր ասածն է Մենք բոլորս «Ես իմ անուշ»-ի լավագույն արտասանողներն ենք, քանի դեռ մեզ համար ճշմարիտ են «Ես իմ Հայաստան յարն եմ սիրում» և «Արարատի նման ճերմակ գագաթ չկա» խոսքերը, ու ոչ ոք, անգամ ամենահանճարեղ ասմունքողը չի կարող այդ խոսքերը ասելու իրավունքը մեզնից վերցնել

[Լեո]

Ես լսել եմ, որ «բարն» է ճիշտը, ու տրամաբանորեն էլ է դա ճիշտ։ Ռամշտայնի հետ համաձայն եմ. նույնիսկ եթե «արևահամ բառ» բառակապակցությունը մի կերպ մարսենք՝ համարելով փոխաբերական (չնայած, ինչպես Ռամշտայնը նկատեց, ամեն ինչ չի, որ փոխաբերաբար գործածելուց իմաստ է ստանում), ապա, միևնույն է, էդ բառակապակցությանը նախորդող «Հայաստանի» բառն ամեն դեպքում արևի համը հանում է ։ Էդ բառն ուղղակի անհնար է դարձնում «արևահամ բառ»–ի տրամաբանական գոյությունը, քանի որ «Հայաստանի բառ» արտահայտությունը, մեղմ ասած, անհեթեթ է ու մաքուր անգրագիտություն։ Չեմ կարծում, թե Չարենցը նման պարզունակ անգրագիտություն թույլ տար իր ստեղծագործության մեջ։

---------- Ավելացվել է՝ 01:29 ---------- Սկզբնական գրառումը՝ 01:27 ----------

Վերևի գրառումները չէի կարդացել... Գրելուց հետո տեսա։ Ամեն դեպքում տեսակետս չի փոխվում, թեև ես էլ դեմ չէի լինի ստույգ պարզելու Չարենցի գրագիտության աստիճանը։

Իսկ ինչու՞ չեն կարոք մարսել հիշյալ բառակապակցությունը:
Հայաստանը արևոտ երկիր է: Արևոտ այդ ջերմեռանդությունը նաև հայ մարդու հոգում է: Եվ լրիվ տրամաբանական ու ըմբռնելի է, որ հայ խոսքը նույնպես հայի նման տաք ու արևոտ է: «Արևահամ» ածականը այստեղ բնավ էլ չի պահպանում իր բուն իմաստը (իբրև թե բառ, որից արևի համ է գալիս): «Արևահամ»-ն այստեղ բնորոշում է հայոց լեզվի ճոխությունն ու արտահայտչականությունը, այն հոգին, որը պարունակում է մեր լեզուն:
Ու Չարեցը այն մեծությունն է, ով կարող էր ասել, թե հայ բառն իր մեջ արև է պարունակում:

Իսկ իր սերը դեպի արևահամ բալն ու ելակը կարծում եմ Չարենցն այլ կերպ էլ կարող էր արտահայտել

---------- Ավելացվել է՝ 19:28 ---------- Սկզբնական գրառումը՝ 19:22 ----------

Ինձ էլ շատ հետաքրքրեց էս հարցը: Ի միջի այլոց ինքս չլինելով ոչ ասմունքի, ոչ Խորեն Աբրահամյանի երկրպագու, Խորեն Աբրահամյանի ասմունքը չգիտես ինչու հավանում եմ, թե Ես իմ անուշ-ի դեպքում, թե այլ… Լսե՞լ եք «Տերից» ինչպես ա մի հատված արտասանում, պոեմ ա թվում և ոչ արձակ: Բայց Լեոյի գրառումը ինձ մոտ էլ էր բողոք առաջացրել, ի՞նչ ա նշանակում այլևս ոչ ոք իրավունք չունի արտասանելու այդ ստեղծագործությունը, ծնունդների ժամանակ հաճախ են Չարենցի «Որքան որ հուր կա»-ն արտասանում, իմ ծնունդին ինձ համար մայրս է ասել, ինքը ասմունքող չի, կողքի մարդու համար երևի դա ընդհանրապես տպավորիչ չլինի, բայց որդու համար ամենասրտանց, իսկական, հավատալու, ճշմարիտ «Որքան որ հուր կա»-ն մոր ասածն է Մենք բոլորս «Ես իմ անուշ»-ի լավագույն արտասանողներն ենք, քանի դեռ մեզ համար ճշմարիտ են «Ես իմ Հայաստան յարն եմ սիրում» և «Արարատի նման ճերմակ գագաթ չկա» խոսքերը, ու ոչ ոք, անգամ ամենահանճարեղ ասմունքողը չի կարող այդ խոսքերը ասելու իրավունքը մեզնից վերցնել

Շինարար ջան, ես նկատի ունեի ձայնի տոնայնությունն ու խրոխտությունը: Անձամբ ես Աբրահամյանին համարում եմ այդ բանաստեղծության մինչ այս լավագույն ասմունքողը:
Իսկ այդ խոսքերը բոլորինս են` ողջ հայությանն ու ամեն մի հայինը:

---------- Ավելացվել է՝ 19:32 ---------- Սկզբնական գրառումը՝ 19:28 ----------

Լավ, բա եթե «բառ»-ով տարբերակը սխալ է, ինչու՞ հայ լեզվաբանները չեն բողոքում 1000 դրամանոցի վրա բանաստեղծությունից մեջբերված տողերի դեմ

 •

• 

 Սեղմել՝ ցույց տալու համար

[Մանուլ]

Ինձ հոգեհարազատ է «բար»-ով տարբերակը, հոգուս խորքում վստահ եմ, որ ճիշտը դա է:
Եթե նայենք տրամաբանությանը, ապա միեւնույն տան մեջ գտնվող «սազի լարը», «ծաղիկների բույրը», «աղջիկների պարը» արտահայտությունների կողքին պարզապես տեղ չունի ինչ-որ վերացական «արեւահամ բառ» արտահայտություն, իսկ «արեւահամ բար»-ը լրիվ տեղավորվում է տրամաբանության մեջ:

Ավետ ջան, իսկ «լացակումած լար» արտահայտության կողքին «արևահամ բառ» արտահայտություն պատկերացնո՞ւմ ես :
Նաիրուհու գրածի մասին ես էլ էի լսել: Կարծում եմ, որ եթե Չարենցի կենդանության օրոք է թարգմանվել, պիտի որ սխալ չլինի:

[Շինարար]

Շինարար ջան, ես նկատի ունեի ձայնի տոնայնությունն ու խրոխտությունը: Անձամբ ես Աբրահամյանին համարում եմ այդ բանաստեղծության մինչ այս լավագույն ասմունքողը:
Իսկ այդ խոսքերը բոլորինս են` ողջ հայությանն ու ամեն մի հայինը:

Հայի խասյաթ ա չէ՞, Լեո, ամեն ինչի մեջ անչափ քեֆերի ժամանակ, որ իրար սկսում են կենացներով գովալ, հասնում են նրան ոգևորության պահին, որ իրար Աստված են հռչակում, ես հասկացել էի, եղբայր, որ դու պարզապես հիացմունքդ էիր արտահայտում Խորեն Աբրահամյանի ասմունքի հանդեպ, պարզապես բառերի ընտրության մեջ պետք է ուշադիր լինել, «ամեն բառ մի աշխարհ է»,- Թումանյանն է չէ՞ կարծեմ ասել տես հենց այս վերջին բանավեճը՝բա՞ռ, թե՞ բար, և ինչքան բան է փոխվում

Հ. Գ. Ես էլ եմ կողմ «բառին», չնայած ո՞վ գիտե, պարզապես ինձ ավելի է դուր գալիս, ավելի կոպիտ, բարբարոս, խելագար ու չարենցյան է թվում: