Ամոթ՝ հարազատի վարքի պատճառով

[Ֆոտոն]

Շնորհակալ եմ բուռն քննարկման համար:
Քանի որ անընդհատ ծայրահեղ օրինակներ եք բերում, ես ավելի հասարակ օրինակ բերեմ, որ ոչ մի հիվանդության ու բարդույթի հետ կապ չունենա:

Երկու ընկեր քայլում են: Մեկի կոշիկը նոր է ու ցավեցնում է: Այնքան է ցավեցնում, որ ինքը համաձայն է կոշիկի մեկը հանած ման գալ փողոցով: Էդպես է նախընտրում:
Մյուս ընկերը էս դեպքում ամաչի՞, թե՞ չէ: Ամաչելը նորմալ է՞: Նորմալ լինելու դեպքում էլ ցավեցնելով պետք է կոշիկով տուն գնա՞լ, թե՞ ամեն դեպքում ամոթին կուլ չգնալ:

Հ.Գ. Ամաչե՞լ, թե՞ ոչ, սա է խնդիրը: Ո՞րն է հոգեպես ավելի ազնիվ:
Տանել գոռ բախրի պարսաքարե՞րը, թե՞ ...

[Չամիչ]

Այո՛, առողջ է

Փոքր ինչ խմբագրեմ. առողջ ա ոչ թե վեճն ու կռիվը, այլ ամաչելը որդու համար: Լրիվ բնական ու նորմալ երևույթ է: Անհանգստանալուն զուգահեռ պրոցես է:

Ըստ իս առողջ չէ: Ինչ է նա ուզում է հպարտանա՞լ իր որդով

[Chuk]

Ըստ իս առողջ չէ: Ինչ է նա ուզում է հպարտանա՞լ իր որդով

Ոչ, բայց ցանկացած ծնող ամաչում է իր հարազատների առաջ, որի որդին շատ աշխատասեր ա, իր որդու բառադիության պատճառով: Ու դա նորմալ ա:

[davidus]

Ըստ իս առողջ չէ: Ինչ է նա ուզում է հպարտանա՞լ իր որդով

իսկ ինչի ոչ?? ցանկացած ծնող և անհանգստանում է իր զավակի համար, և ուզում է հպարտանալ նրանով... դա շատ էլ նորմալ է....

առողջ չէր լինի այն դեպքում, երբ հայրը, իմանալով որ իր որդին առանձնապես չի փայլում մտավոր ունակություներով, իր որդուց պահանջեր հինգերով սովորել... իսկ եթե հայրը գիտի, որ տղան ունակ է սովորելու ու չի սովորում, ապա ոչ միայն պիտի վեճ ու կռիվ լինի տանը, այլ հլը մի բան էլ պիտի քոթակ տա, որ պորտաբույծ չմեծանա.... ոչ թե ասի.. "պապան մեռնի բալի ջանին...."

[Չամիչ]

Երկու ընկեր քայլում են: Մեկի կոշիկը նոր է ու ցավեցնում է: Այնքան է ցավեցնում, որ ինքը համաձայն է կոշիկի մեկը հանած ման գալ փողոցով: Էդպես է նախընտրում:
Մյուս ընկերը էս դեպքում ամաչի՞, թե՞ չէ: Ամաչելը նորմալ է՞: Նորմալ լինելու դեպքում էլ ցավեցնելով պետք է կոշիկով տուն գնա՞լ, թե՞ ամեն դեպքում ամոթին կուլ չգնալ:

Կոշիկը պետք չէ հանել, կարելի է կոշկի հետեւի մասը ծալել եւ ոտքը մի փոքր կոշկից դուրս հանել
Կամ էլ թոփալ քայլել:
Իսկ դուք կամաչե՞ք կաղ մարդու կողքով քայլել:
Ֆոտոն ջան, կամաչե՞ս ընկերուհուդ կողքով քայլել եթե նրա կոշիկի կրունկը կոտրվել է ու նա ստիպված է թոփալ քայլել:
Եթե այո, ապա, եթե առիթ վիճակվի քեզ հետ ընկերություն անել, անպատճառ, երկրորդ զույգ կոշիկ կունենամ մոտս:

[Սելավի]

Ժողովուրդ ջան պետք չի գույները խտացնել, որպեսզի հասկանալի լինի երևույթը:
Բոլորս էլ գիտակցում ենք որ խոսքը գնում է գիտակից հարազատի վարքի համար ամաչելու մասին:
Իսկ խտացրած գույների դեպքում, սկսում է խոսքը գնալ հոգեկան հիվանդի մասին:
Այստեղ կա մի սահման, որը պետք չէ անցնել, թե չէ ակամայից, սկսելու ենք քննարկել, « եթե հարազատդ հոգեկան հիվանդ է կամաչե՞ս իրա վարքի համար»
Սրան է վերաբերվում տկլոր փողոց դուրս գալը, և մնացած տարօրինակ վարքով երևույթները:

Այստեղ մասնակիցները գրեցին, մի շարք իրական դեպքեր, որոնք առիթ են հանդիսացել ամաչելու իրենց հարազատի պատճառով: Պարզվում է այդ առիթները բազմազան են:

Մեկը կոշիկը չառնելու դեպքում է ամաչում հարազատի վարքից, մյուսը հորաքրոջ վարքից, որը ուզում է իր հետ վերցնել վճարված ուտելիքը:
Ես չեմ ուզում պիտակներ կպցնել ոչ մեկին, թե չէ իմ գիտակցությամբ կստացվի չկայացած մարդու փոքրիկ վարքագիծ, ուրիշ մեկի գիտակցությամբ էլ նույն չկայացածությունը կվերագրվի չամաչելու դեպքին:
Թեմայի շրջանակներում մի հատ անեկդոտ պատմեմ, համ էլ թեմայի լարվածությունը կնվազի:

Երկու ընկերուհի հանդիպում են իրար, որոնք արդեն տաս տարի է ավարտել են դպրոցը:
Մեկը շատ երիտասարդ, կյանքով լեցուն տեսք ունի, իսկ մյուսը խամրած արդեն կարծես իր կյանքի ծերությունն է ապրում:
Առաջինը՝ որը հրաշալի տեսք ունի, հարցնում է երկրորդին:
-ինչպե՞ս էս, ինչպե՞ս դասավորվեց կյանքդ, մի տեսակ հոգնած և դժգոհ տեսք ունես՝ ամեն բան նորմալ է՞
- չէ կյանքս դժողքի է նմանվել՝ չունեմ երջանկություն:
-իսկ ի՞նչ է պատահել:
-բանը նրանում է, որ ես մինչև հիմա գիշերները տակըս չիշիկ եմ անում:
-Իսկ բժիշկի դիմել էս:
-Այո, ոչ մի բժիշկ չի կարողանում բուժել:
-իսկ հոգեբանի դիմել էս:
-ոչ:
-դե դիմի հույսով եմ կոգնի:
Անցնումա մի երեք ամիս կրկին հանդիպում են այդ երկու ընկերուհիները:
Այս անգամ, ընկերուհին նկատում է որ իր վաղեմի խամրած ընկերուհին, լցված է կյանքի սիրով, աչքերը փայլում են ուրախությունից, մի խոսքո սերա ճառագում ամբողջ իր տեսքից:
- դե, պատմիր տեսնեմ, ինչպես ստացվեց որ այսքան կարճ ժամանակում այսպիսի հրաշալի տեսք ձեռք բերեցիր, արդյո՞ք բուժվել ես:
-ոչ՝ ես դեռ շարունակում եմ գիշերները չիշիկ անաել տակս, սակայն այդ երևույթին ես արդեն նայում եմ ուրիշ տեսանկյունից:

Նույնն էլ այս երևույթն է, մարդիկ տարբեր են և ամեն մեկը նայում է իր տեսանկյունից:
Այնպես որ մեղադրելու բան չկա՝ ոչ հարազատի պատճառով ամաչողից, ոչ էլ չամաչողից:

[Չամիչ]

Հարց. ինչու՞ միայն շիզոֆրենիայով տառապողը մերկ դուրս կգա փողոց:
Խորհուրդ եմ տալիս պատասխանելուց առաջ մտածել

Հարց տալուց առաջ երկար ե՞ս մտածել Չուկ ջան:
Փորձեցի մտածել, բայց հարցի իմաստը չհասկացա:

[Ֆոտոն]

Կոշիկը պետք չէ հանել, կարելի է կոշկի հետեւի մասը ծալել եւ ոտքը մի փոքր կոշկից դուրս հանել
Կամ էլ թոփալ քայլել:
Իսկ դուք կամաչե՞ք կաղ մարդու կողքով քայլել:
Ֆոտոն ջան, կամաչե՞ս ընկերուհուդ կողքով քայլել եթե նրա կոշիկի կրունկը կոտրվել է ու նա ստիպված է թոփալ քայլել:
Եթե այո, ապա, եթե առիթ վիճակվի քեզ հետ ընկերություն անել, անպատճառ, երկրորդ զույգ կոշիկ կունենամ մոտս:

Կոշիկի հետևը ծալելը կոնկրետ եղած դեպքում օգնել չէր կարող: Բամբակ ու նման բաների օգնությունն էլ սպառված էր: Առանց կրունկի կոշիկով ընկերուհուս կողքով առանց ամաչելու կքայլեմ: Բայց հնարավոր է միջավայրի ազդեցությամբ ամաչեմ: Ի՞նչ իմանամ:

Ոտաբոբիկ քայլելուց ինքս չեմ ամաչում, շատ անգամ մեծ ճանապարհորդություններ եմ արել առանց կոշիկի:
Երևի այստեղ հարցն այլ է: Ոտաբոբիկ քայլելը ամոթալի է, ես պիտի ամաչե՞մ էդպես քայլելուց, եթե ինձ էդպես ավելի նախընտրելի է:

[Chuk]

Հարց տալուց առաջ երկար ե՞ս մտածել Չուկ ջան:
Փորձեցի մտածել, բայց հարցի իմաստը չհասկացա:

Իհարկե, Չամիչ ջան
Բացատրեմ. խնդիրն այն է, որ անձամբ ինձ մերկ քայլելը շատ ավելի հարմար է: Բայց դա ըստ մեր հասարակության նորմերի ընդունված չէ, այլ կերպ ամոթ է, անհարմար է այդ վիճակով դուրս գալը փողոց: Հետևաբար մենք առաջին հերթին դուրս չենք գալու հենց այդ ամոթի պատճառով: Բայց եթե էդ ամոթը հաղթահարենք ու դուրս գանք, արդյոք մեր կողքից քայլող հարազատը չի՞ ամաչի մեր այդ վիճակից, մեր կողքին լինելուց: Ու խնդրում եմ նկատել, որ ամոթ հաղթահարելը շիզոֆրենիա չէ:

Եթե մենք ամոթը դիտարկում ենք որպես բարդույթ (իրականում շատ բաների համար ամաչելը հենց բարդույթ է), ապա այո՛, հարազատի համար ամաչելը բարդույթ ա: Բայց եթե ամոթն ինքը բարդույթ չենք համարում, ապա հարազատի համար ամաչելն է նույնքան նորմալ, որքան սեփական անձի: Խոսքը սրա ու միայն սրա մասին է: Ու սա հասկանալու կամ հերքելու համար խոհափիլիսոփայական մտորումների գիրկն ընկնել պետք չի

[Ուլուանա]

Իհարկե, Չամիչ ջան
Բացատրեմ. խնդիրն այն է, որ անձամբ ինձ մերկ քայլելը շատ ավելի հարմար է: Բայց դա ըստ մեր հասարակության նորմերի ընդունված չէ, այլ կերպ ամոթ է, անհարմար է այդ վիճակով դուրս գալը փողոց: Հետևաբար մենք առաջին հերթին դուրս չենք գալու հենց այդ ամոթի պատճառով: Բայց եթե էդ ամոթը հաղթահարենք ու դուրս գանք, արդյոք մեր կողքից քայլող հարազատը չի՞ ամաչի մեր այդ վիճակից, մեր կողքին լինելուց: Ու խնդրում եմ նկատել, որ ամոթ հաղթահարելը շիզոֆրենիա չէ:

Բայց կոնկրետ մերկ փողոց դուրս չենք գալիս ոչ միայն որովհետև ամաչում ենք, այլև որովհետև դա էթիկայի նորմերի խախտում է, որքան գիտեմ՝ օրենքով սահմանված, չէ՞։

Իսկ ընդհանրապես, կարծում եմ, ոչ միշտ է հեշտ հստակ որոշելը՝ տվյալ արարքից ամաչելը բարդույթի, թե բարոյականության նշան է։

[Chuk]

Բայց կոնկրետ մերկ փողոց դուրս չենք գալիս ոչ միայն որովհետև ամաչում ենք, այլև որովհետև դա էթիկայի նորմերի խախտում է, որքան գիտեմ՝ օրենքով սահմանված, չէ՞։

Դե էդ դեպքում պետք է խորանանք ու հասկանանք, թե որ օրենքը ինչի արդյունքում ա ընդունվում: Իսկ էթիկայի նորմի խախտումը հաճախ հենց ամաչելու առիթ է:

[Բարեկամ]

Ամաչել կարելի է, երբ անում ես մի բան, որը տհաճ կամ վնասակար է մյուսներին: Մնացած դեպքերում ամաչելը բարդույթ է, որից հարկավոր է ձերբազատվել:

Կոնկրետ մերկ քայլելու հետ կապված` հաստատ կլինեն մարդիկ, ու հնարավոր է` մեծամասնություն, ում տհաճ կլինի տեսնել մերկ մարդու փողոցում շվշվացնելով քայլելիս, ու մանավանդ եթե այդ մարդիկ երեխաների հետ են, ստացվում է նաև վնասակար էդ քայլողի արարքը: Այդ իսկ պատճառով օրենքն արգելում է մերկ քայլել փողոցով, ու իսկույն կձերբակալեն:

[Շինարար]

Շնորհակալ եմ բուռն քննարկման համար:
Քանի որ անընդհատ ծայրահեղ օրինակներ եք բերում, ես ավելի հասարակ օրինակ բերեմ, որ ոչ մի հիվանդության ու բարդույթի հետ կապ չունենա:

Երկու ընկեր քայլում են: Մեկի կոշիկը նոր է ու ցավեցնում է: Այնքան է ցավեցնում, որ ինքը համաձայն է կոշիկի մեկը հանած ման գալ փողոցով: Էդպես է նախընտրում:
Մյուս ընկերը էս դեպքում ամաչի՞, թե՞ չէ: Ամաչելը նորմալ է՞: Նորմալ լինելու դեպքում էլ ցավեցնելով պետք է կոշիկով տուն գնա՞լ, թե՞ ամեն դեպքում ամոթին կուլ չգնալ:

Հ.Գ. Ամաչե՞լ, թե՞ ոչ, սա է խնդիրը: Ո՞րն է հոգեպես ավելի ազնիվ:
Տանել գոռ բախրի պարսաքարե՞րը, թե՞ ...

Ես ինքս կառաջարկեի իմ ընկերոջը հանել կոշիկը ու ոտաբոբիկ քայլել, և չէի ամաչի կողքը քայլել, բայց որ իմ ոտքին նեղեր կոշիկը, ինքս դժվար թե ոտաբոբիկ քայլեի, կամաչեի:

[Chuk]

Ամաչել կարելի է, երբ անում ես մի բան, որը տհաճ կամ վնասակար է մյուսներին: Մնացած դեպքերում ամաչելը բարդույթ է, որից հարկավոր է ձերբազատվել:

Կոնկրետ մերկ քայլելու հետ կապված` հաստատ կլինեն մարդիկ, ու հնարավոր է` մեծամասնություն, ում տհաճ կլինի տեսնել մերկ մարդու փողոցում շվշվացնելով քայլելիս, ու մանավանդ եթե այդ մարդիկ երեխաների հետ են, ստացվում է նաև վնասակար էդ քայլողի արարքը: Այդ իսկ պատճառով օրենքն արգելում է մերկ քայլել փողոցով, ու իսկույն կձերբակալեն:

Թեման, հիշեցնում եմ, հարազատի արածի համար ամաչելու մասին էր:
Խոսքը չէր գնում էն մասին, ոչ ամոթալի բանի համար ամաչելը բարդու՞յթ է, թե՞ ոչ: Այլ այն մասին, թե արդյո՞ք միայն քո արածի համար պետք է ամաչես, թե նաև հարազատիդ:

Օրինակ ես կամաչեի թե՛ իմ՝ փողոցում մերկ քայլելուց, թե՛ հարազատիս:

[Chuk]

Ես ինքս կառաջարկեի իմ ընկերոջը հանել կոշիկը ու ոտաբոբիկ քայլել, և չէի ամաչի կողքը քայլել, բայց որ իմ ոտքին նեղեր կոշիկը, ինքս դժվար թե ոտաբոբիկ քայլեի, կամաչեի:

Սա արդեն բոլոր դասական սահմանումներով բարդույթ է:
Որովհետև եթե դու ընկերոջդ կառաջարկեիր կոշիկը հանել ու էդպես քայլել, ապա համարում ես դա նորմալ ու ճիշտ որոշում այդ դեպքում, այդ պարագայում: Ու նման դեպքում ինքդ կոշիկը հանելուց ամաչելը ընդամենը բարդույթ է:

Իսկ եթե իրականում կոշիկը հանելը ու բոբիկ քայլելն ամաչելու բան է ու դու ճիշտ ես անում, որ ամաչում ես հանել, ապա ընկերոջը կոշիկը հանել տալ անազնվություն է, ընկերոջը ամոթալի վիճակի մեջ գցել է, ինչ խոսում է ընկերական հարաբերությունների ոչ առողջ լինելու մասին: