Հոգեբանական և տեղեկատվական պատերազմներ

[Fedayi]

Քո ասածը ճիշտ է եթե ամբողջ ինֆորմացիան ղեկավարվում է մի կենտրոնից, իսկ աըդպիսի երկրները սովորաբար լինում են ավտորիտար երկերներ ու ինֆորմացիոն զենքն օգտագործվում է հենց այդպիսի երկրների դեմ… եթե ուշադիր լինես բոլոր ուժեղ երկրներն ունեն ազատ ԶԼՄ-ներ (ԱՄՆ, Ֆրանսիա, Բրիտանիա, մի խոսքով ամբողջ եվրոպա, Ավստրալիա, ճապոնիա և այլն)… դու էդ երկրների վրա ոչ մի ինֆորմացիոն դիվերսիա չես կարող անել, իսկ քո ասած ԱՄՆ-ի պենտագոնի հոգեբանական պատերազմը այնպիսի երկրների դեմ է ուղղված և էֆֆեկտիվ ինչպիսին, Իրանն է, Ռուսաստանը, Հայաստանը, Ադրբեջանը և այլն որտեղ ինֆորմացիան ֆիլտրվում ու կանոնակարգվում է և իրենց ժողովուրդն էլ դա գիտի. պատահական չէ որ Ազատություն ռադիոկայանը ՌՖԻ-ն, Ամերիկայի ձայնը հիմնականում հեռարձակվում են վերը նշված երկրների համար… դու ու՞մ կհավատաս, Ազատություն ռ/կ-ին թե՞ Հայաստանի "պատասխանատու" լրատվամիջոցներին (Հայլուր, ֆլան ֆստան)… Ռուսաստանը կյանքում ինֆորմացիոն դիվերսիա չի կարող իրականացնել ԱՄՆ-ի վրա միայն հենց այն պատճառով, որ Ռուսական լրատվամիջոցներից ոչ ոք չի օգտվում, ոչ էլ գիտեն որ Գոլոս Ռոսսիի տենց բան գոյություն ունի… ընդեղ էնքան ալտերնատիվներ կան…բայց մենք ամերիկայի ձայն լսում ենք, ռուսներն Ազատությունը լսում են…

Հիմա եթե մենք կարողանանք Հայաստանում ստեղծել ազատ-անկախ մամուլ ԶԼՄ-ներ, մեզ ոչ ադրբեջանական, ոչ էլ թուրքական պրոպագանդան ու լրատվական դվերսիաները կվախեցնեն… Մեր մամուլը լռում է իշխանությունների հետ միասին, մենք էլ գնում ենք Դեյ.ազ ենք կարդում, Հոիրիյեթ-մուրիեթ ենք կարդում… ո՞վ ա մեղավոր… Արտակարգ դրության ժամանակ հենց ինֆորմացիան սահմանափակեցին, որովհետև էդ իրանց աենաթույլ տեղն է… հասկանում ե՞ս ինչ ե ասում… Ազատ ԶԼՄ-ներ, էս ա դրա պատասխանը

Հասկանալի է: Բայց դա միայն բավարար պայման է և դեռ չի երաշխավորում տեղեկատվական անվտանգություն, որովհետև նախ՝ ինը-տաս միլիոն հայերից միայն երեքն է բնակվում Հայաստանում և մնացածը հաճախ ինֆորմացիա են ստանում դրսի ԶԼՄ-րից, իսկ դրսի ԶԼՄ-ն ինֆորմացիան կարող է ստանալ կամ մեր աղբյուրներից, կամ՝ հակառակորդի, հետո՝ ոչ միշտ է, որ ապատեղեկատվության առաջնային թիրախը հայերն ու Հայաստանն են, այսինքն՝ միջազգային հարթակները, օղակներն ու հանրությունն են /այս դեպքում առաջարկածդ կոնցեպցիան թերի է/, հետո՝ երբեմն իրավիճակը ստիպում է նախահարձակ լինել /ճիշտ էր նշում Տատը՝ ով առաջինն հաղորդի, նա էլ հաղթող է/, այսինքն՝ չի խանգարի նաև ճիշտ կամ կիսաճիշտ, բայց հակառակորդին վնասաբեր տեղեկատվության արագ և արդյունավետ տարածման հայեցակարգի մշակումը, իսկ քո բերածը առավելապես պաշտպանական մոտեցում է:

Ընդունում եմ ասածդ, բայց դա հարցի մի մասի լուծումն է միայն:

[Fedayi]

Ֆեդո ջան, այն դեպքում երբ երկիրը ներսից քնդվում է օր օրի, դու խոսում ես արտաքին մարտահրավերների մասին: Սա նման է այն բանին, որ ռակով հիվանդ ու արդեն մետաստազների մեջ կորած ներքին օրգաններով հիվանդը, որը էսօր էգուց մեռնելու վրա է, ռեսպիրատորով ման գա, որ հանկարծ գրիպ չվարակվի:

Թեման թեմա ա քննարկելու համար, ներքին խնդիրները ուրիշ թեմաներում են քննարկվում:

[Fedayi]

Այս հարցը կարելի բաժանել երկու մասի
1. Տարբեր տեսակի ԶԼՄ-ների միջոցեվ քարզչություն:
2. Ինֆորմացիոն կամ կրբեռ "պատերազմներ"

1.-ի դեպքում մենք, մեր կառավարությունը ամբողջ ռեսուրսը կենտրոնացրել է իր ժողովդին մոլորեցնելու համար և դատելով նրանց գործողություններից թքած ունեն թե ազերիները ինչ պռոպագանդա են անում: Վերջում Էդուարդ Նալբանդյանը իդիոտի ռոժը կհագնի, մի հատ հարցազրույց կտա ու կասի "Ժողովուրդ ջան դուք մեզ հավատացեք, իրանց մի լսեք, իրանք բոբո են, իրանց թերթերը քխ են քխ..."
Այ սենց տխուր բաներ

Այ սա ա, որ տխուր ա:
Իհարկե, գուցե պետք է, որ որոշ բաներ գաղտնի են պահում, բայց գոնե ապատեղեկատվության վրա պետք է թքած չունենան:

[Fedayi]

Լավ չես կարդում, ընգեր… մի հատ հլա ուշադիր կարդա էդ ի՞նչ կարգի երկրների դեմ են օգտագործում, նոր կիմանաս ոնց պայքարել… եթե հաշտվել ես էն մտքի հետ որ կոմունիստակական Վիետնամի ու Հյուսիսային Կորեայի կարգի երկիր ենք, ուրեմն շատ ճիշտ թեմա ես բացել… շարունակի պայքարել, բայց մեր պարտությունը երաշխավորված է ոնց որ ԽՍՀՄ-ինը… չկասկածես

Իսկ սա դու կարդացի՞ր:
Մեջբերում…

Հոգեբանական օպերացիաներում նոր պահ էր “ազգային անվտանգության ռազմավարություն” հասկացության ներմուծումը քարոզչական նյութերում: Այն բաղկացած էր 4 բաղադրիչից` դիվանագիտական, տնտեսական, ռազմական և տեղեկատվական: Տեղեկատվական բաղադրիչի` որպես հիմնականի շեշտադրումը երևաց արդեն Գրենադայի զինված կոնֆլիկտում: Ամերիկացի փորձագետները մեծ ջանքեր գործադրեցին միջազգային հասարակական կարծիքի մշակման համար, օրինակ` հեռուստատեսության միջոցով ապատեղեկատվական նյութեր տարածելով: Պատրաստվեցին հատուկ նյութեր, որոնք մարդկանց համոզում էին ԱՄՆ-ի պատերազմի արդար բնույթում: Հեռարձակումը կատարվում էր մի շարք հզոր հեռուստատեսությունների միջոցով:
Միջազգային հանրության վրա ազդեցության մեթոդիկան ներառում էր` ապատեղեկատվությունը, կիսաճշմարտության էլեմենտներն ու օբյեկտիվ տեղեկատվությունը:

[Fedayi]

Հետաքրքիր է, կարդացե՛ք:

ԹՈՒՐՔ-ԱԴՐԲԵՋԱՆԱԿԱՆ ԿԻՆՈՔԱՐՈԶՉՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴԵՄ ԵՎ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀՆԱՐԱՎՈՐ ՊԱՏԱՍԽԱՆԸ


Ժամանակակից աշխարհի անբաժան մասը դարձած տեղեկատվական տեխնոլոգիաների արագ զարգացումը և քարոզչական նյութերի փաստացի հասանելիությունը գրեթե յուրաքանչյուրին շատ ավելի պատասխանատու և դժվար է դարձնում սեփական երկրի շահերի պաշտպանությունը ռազմաճակատի տեղեկատվական հատվածում:

Հայ ժողովրդի պատմության կեղծումների դեմ ուղղված քաղաքականությունն առավել ինտենսիվ դրսևորվում է Թուրքիայի և Ադրբեջանի պարագայում, քանզի վերջիններս ամեն գնով փորձում են ապատեղեկատվություն տարածել համաշխարհային հանրության շրջանում հայ ազգի պատմության և անցյալի սոսկալի ու նաև հերոսական էջերի լուսաբանման մասով։ Այլ կերպ ասած, անիրազեկ հանրությանը հրամցնում են կեղծ փաստեր, որոնց յուրացումը վերջիններիս կողմից հանգեցնում է բացասական տրամադրությունների առաջացմանը հայի, հայկական պետության նկատմամբ օտար շրջանակներում:

Այս և նմանատիպ այլ միջոցառումների իրականացման դեմ պայքարն է, որ պետք է մղի պետությանը լուրջ հակաքայլերի՝ ունենալով ամենագլխավոր զենքը` ճշմարտությունը:

Թուրք-ադրբեջանական քարոզչական հարձակումներին անհրաժեշտ է պատասխանել ժամանակային ու իմաստային առումով շատ տեղին ֆիլմով, որը կտա պարզաբանումներ, թե հայ ժողովրդի բնօրրանի, վաղ միջնադարի հայկական պետականության ինստիտուտի գոյությանի և այդ ժամանակների մեր հարևան երկրների, մեր տարածաշրջանում քրիստոնեության պահպանման՝ հայ ժողովրդի ունեցած հսկայական դերի, հայ հզոր ռազմական պոտենցիալի մասին:

Այդպիսի ֆիլմի հիմքում կարող է ընկած լինել 450-451թթ. հայ ազատագրական պայքարը, իսկ ֆիլմը կարող է կոչվել «ՎԱՐԴԱՆԱՆՔ»:
Ադրբեջանի Հանրապետության կինոքարոզչության ներկա վիճակը, հնարավոր զարգացումները

Ադրբեջանական կինոյի ծնունդը համարվում է 1916թ. մայիսի 14-ը, երբ նկարահանվեցին երկու կարճամետրաժ ժապավեններ, չնայած որ ներկա Ադրբեջանում շատերը չեն ընդունում այս տարեթիվը, և 2008թ. նշվեց ադրբեջանական կինոյի 110 ամյակը1:

Խորհրդային միության փլուզումից հետո հայ-ադրբեջանական առանց այն էլ լարված հարաբերությունները թևակոխեցին արդեն ռազմական բախումների փուլ, որը վերաճեց պատերազմի Ադրբեջանի Հանրապետության և Լեռնային Ղարաբաղի միջև. վերջինիս ամեն կերպ օգնում էր Հայաստան նորանկախ հանրապետությունը: Պատերազմական գործողություններն ավարտվեցին 1994թ. մայիսին` Ադրբեջանի պարտությամբ և պատմական հայկական հողերի մի մասի միավորմամբ:

Ադրբեջանի Հանրապետության կրած խայտառակ պարտությունը կարող էր վերջնականապես պառակտել «ադրբեջանցի ժողովրդի2» միասնականությունը, քանզի պարտվողի հոգեբանությունը թույլ չէր տալիս Ադրբեջանին զարգանալ, առաջ շարժվել։ Անհրաժեշտություն կար համոզելու, ցույց տալու ադրբեջանցիներին, որ դեռ ամեն ինչ կորած չէ և որ նրանք դեռ հաղթելու են հայերին: Այս նպատակին հասնելու համար Ադրբեջանի նախագահ Հեյդար Ալիևը, որը ՊԱԿ նախկին գեներալ էր և լավ էր հասկանում քարոզչության ուժը հանրային արդյունավետ կառավարման մեջ, սկիզբ դրեց ադրբեջանական քարոզչական մեքենայի աշխատանքին ընդդեմ Հայաստանի:

Պատերազմից հետո մինչ օրս ադրբեջանական քարոզչամեքենան աշխատում է՝ մեծ ուժով ընդգրկելով իր մեջ տարբեր ուղղություններ` կեղծ ազգագրագիտությունից մինչև բնապահպանություն, պատմական փաստերի խեղաթյուրումից մինչև իսկ կեղծ «փաստերի» հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր: Քարոզչական ֆիլմի վառ օրինակ է վերջերս Ադրբեջանում կայացած պատմության մեջ առաջին ադրբեջանական արտադրության քրեական մարտաֆիլմի ցուցադրությունը, ֆիլմը կոչվում է «Ընտրվածը» («Սեչիլմիշ»), պրոդյուսերն է ադրբեջանցի գործարար, ANS լրատվական ծառայության ղեկավար, իշխանական շրջանակներին մոտ կանգնած Վահիդ Մուստաֆաևը3: Ֆիլմը պատմում է այսօրվա ադրբեջանական քաղաքականության մասին, որտեղ չի շրջանցվել նաև հայկական թեման. ներկայացվում է, թե ինչպես հայկական հատուկ ծառայությունների կազմակերպած գործողությունը, որի նպատակն էր Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի լիկվիդացումը, կասեցվում է «փառաբանված», «հաղթանակած» ադրբեջանական զինված ուժերի կողմից:

Ֆիլմի անվանման ընտրությունը ևս պատահական չէ, քանզի «Ընտրվածը» հենց ինքը` Իլհամ Ալիևն է, որն ընտրվել է «ազատ», «արդար», «ժողովրդավարական» ընտրությունների հիման վրա, պաշտպանում է ադրբեջանցիների շահերը, որը, բնականաբար, դուր չի գալիս Հայաստանի հատուկ ծառայություններին: Ֆիլմի նպատակն է՝ պահպանել ադրբեջանցիների մեջ թշնամու կերպարը ի դեմս հայերի, ներկայացնել Ադրբեջանի ներկա վարչակարգի հայրենասիրությունը և առաջացնում է խղճահարություն սեփական նախագահի նկատմամբ: Ավելացնենք միայն, որ ֆիլմի ընդհանուր բյուջեն կազմում է կես միլիոն դոլար:

Գեղարվեստական ֆիլմերից բացի, Ադրբեջանական քարոզչամեքենան ստեղծում է բազմաթիվ «փաստավավերագրական» ֆիլմեր, որոնք հիմնականում պատմում են Արցախյան պատերազմի արդյունքում փախստական դարձած ադրբեջանցիների, Հայաստանի հետ սահմանակից ադրբեջանական գյուղերի բնակիչների, վերջիններիս կողմից պատմվող «հայկական վայրագությունների», հայկական զինված ուժերի «անմարդկային» արարքների, նախկինում ադրբեջանցիների` հայերի հետ խաղաղ գոյակցման «փաստին» և այլն: Փաստավավերագրական կինոյի աստառի տակ թաքնված է ադրբեջանական կեղծ քարոզչությունը4։

Փաստավավերագրական ֆիլմերը ցուցադրվում են ոչ միայն Ադրբեջանում, այլև միջազգային փառատոններում ու կինոդիտումների ժամանակ։ Բազմաթիվ օրինակներից կարելի է ներկայացնել 2008թ. մայիսի 17-ին Լոնդոնի համալսարանի Արևելյան և աֆրիկյան ուսումնասիրությունների դպրոցում կազմակերպված Ղարաբաղին նվիրված հայկական և ադրբեջանական ֆիլմերի ցուցադրությունը5, կամ «Այն հեռավոր հարևան գյուղը» հայկական և ադրբեջանական նույնավերնագիր երկու ֆիլմերը6, Իրանա-ադրբեջանական «Ռաամի» («Raami») ֆիլմը, որտեղ ներկայացվում է պատերազմի արդյունքում փախստական դարձած ադրբեջանցիների դժվար կյանքը և նրանց վառ հիշողությունները7: Ադրբեջանում այսօր ևս շարունակվում է հակահայկական ֆիլմերի նկարահանումները, որը ֆինանսավորվում է ուղղակիորեն պետության կամ էլ իշխանական կլանին մոտ կանգնած անձանց կողմից:

Ադրբեջանը շատ կոշտ է պատասխանում արտասահմանյան անկախ լրատվամիջոցների ցուցադրած տեսանյութերին, վավերագրական ֆիլմերին, որոնք առնչվում են Արցախի կյանքի տարբեր դրվագներին. Շվեդական TV Chanel2 հեռուստաալիքը 2008թ. դեկտեմբերի 18-ին ցուցադրեց 1 ժամանոց հաղորդում Լեռնային Ղարաբաղի մասին, որտեղ ցուցադրվել է նաև Շուշին և նշվել, որ քաղաքը տուժել է ադրբեջանցիների գործողությունների արդյունքում։ Ի պատասխան սրա՝ ադրբեջանցիների համաշխարհային կոնգրեսը Շվեդիայում նախատեսում է հակահայկական ֆիլմի ցուցադրություն8: Ասվածի մեկ այլ օրինակ կարող է լինել ռուսական HTB հեռուստաընկերության «Աշխարհի բանակները» հաղորդաշարի ընթացքում պատրաստված ԼՂՀ պաշտպանության բանակի մասին պատմող տեսանյութը, որտեղ վերջինս ներկայացվում է որպես ամենամարտունակը տարածաշրջանում և խոսվում է նույնիսկ նախկին ԽՍՀՄ բանակի համեմատ վերջինիս գերազանցության մասին: ՌԴ-ում Ադրբեջանի դեսպանատան կողմից իրականացրած քայլերի «շնորհիվ» ֆիլմը չհեռարձակվեց, այն ցուցադրվեց ՀՀ-ում:

ԼՂՀ մասին փաստավավերագրական ֆիլմեր են նկարահանվել շատերի կողմից, օր.` 2006թ. մի խումբ գերմանացի լրագրողներ նկարահանում էին ֆիլմ ԼՂՀ-ի մասին, որտեղ օգտագործվել են նաև փաստավավերագրական նյութեր պատերազմական գործողությունների մասին9:
Թուրքիայի Հանրապետության կողմից իրականացվող կինոքարոզչությունը Հայոց ցեղասպանության պատմական փաստի ժխտման տեսանկյունից

Թուրքիայի պարագայում վիճակը մի փոքր այլ է, եթե համեմատելու լինենք Ադրբեջանի հետ. 20-րդ դարասկզբում իրականացրած հայոց ցեղասպանության արդյունքում հարյուր հազարավոր հայեր արտագաղթեցին երկրից` ստեղծելով հոծ համայնքներ աշխարհի տարբեր երկրներում։ Նրանցից շատերը նվիրվեցին այդ ոճրի լուսաբանմանը` թողնելով մեծ ազդեցություն օտար կինոարտադրողների վրա: Հայաստանի անկախացումից հետո, երբ Սփյուռքի պահանջատիրությանը զուգահեռ հանդես եկավ նաև անկախ Հայաստանը (հատկապես 1998թ.-ից), Թուրքիայի դժվարին միջազգային դրությունը ստիպեց վերջինիս իր քարոզչական նպատակների համար օգտագործել հակահայկական, կեղծ կամ ուռճացված փաստեր պարունակող գեղարվեստական և վավերագրական ֆիլմեր10, որոնց նպատակն էր հայոց ցեղասպանության հայկական, արդարացի պնդումների հերքումը ֆիլմերի միջոցով:

Թուրքական վավերագրական ֆիլմերից ամենից հայտնին «Նորահարս կամ Դեղին հարսնացու» («Sarı Gelin») ֆիլմն է, որում ներկայացվում է Հայոց եղեռնի մեկնաբանությունների հետ կապված թուրքական պաշտոնական տեսակետը: Թուրքիան անցել է նաև գեղարվեստական ֆիլմերի նկարահանումներին, որոնք ուղղված են հայոց ցեղասպանության փաստը ժխտելուն և թուրքական պաշտոնական տեսակետն ամրապնդելուն: Այդպիսի գեղարվեստական ֆիլմերից մեկը` 2008թ. «Փոստա Ֆիլմ» կինոարտադրության կողմից նկարահանված «120» վերնագրով գեղարվեստական ֆիլմն է, որի ռեժիսորներն են Մուրադ Սարաչօղլուն և Օսհան Էրեն: Ֆիլմը պատմում է 1914-1915թթ. Վան քաղաքում ապրող թուրք «խաղաղ» բնակչության և «ահաբեկիչ» հայերի մասին, և թե ինչպես Էրզրումը պաշտպանող թուրք զինվորներին զենք հասցնելու նպատակով 120 թուրք պատանիներ և երեխաներ դուրս են գալիս Վանից, ճանապարհին նրանց վրա հարձակվում են հայերը, բայց «ամենահաս» թուրք զինվորները օգնության են հասնում և փրկում երեխաներին: Ֆիլմում բանեցվում է ժամանակակից քարոզչության մեջ օգտագործվող արդյունավետ շատ հնարքներ.

Ֆիլմում նկարահանված է շիկահեր և գեղեցիկ կին` թրքուհի, որը դժբախտանում է հայերի պատճառով, իսկ այն, որ շիկահեր կնոջ գործոնն ավելի ազդեցիկ է դարձնում քարոզչությունը, հանրահայտ է:
Ֆիլմում հայերը փորձում են սպանել թուրք երեխաների, իսկ անպաշտպան երեխաների գործոնը ևս ունենում է հոգեբանական լուրջ ազդեցություն ֆիլմը դիտողի մոտ:
Ֆիլմը ներկայացված է այնպես, թե թուրքերը ցանկանում էին պաշտպանել իրենց հայ քաղաքացիներին, թուրքական ավազակախմբերի հարձակումներից, բայց սկսված պատերազմի արդյունքում «ավելի ապահով» վայրեր «տեղափոխվող» հայ տեղահանվածներ չէին գիտակցում «բարի» թուրքերի կողմից արվող նախազգուշացումների լրջությունը:

Ֆիլմում հայերը ներկայացված են որպես դավաճաններ, քանզի պաշտպանում էին Թուրքիա մտած ռուսական զորքերին: Եթե դրան էլ գումարենք ֆիլմում ներկայացված թուրքական «լավ» վերաբերմունքը հայերի նկատմամբ, ապա հայերի «դավաճանությունն» օտարի աչքով իրոք անընդունելի ու դատապարտելի կդառնա:

2006թ. մայիսին հայկական լրատվամիջոցները տեղեկատվություն տարածեցին այն մասին, որ Ռուսաստանի Դաշնությունում տարածվում է «Հայերի կողմից իրականացված թուրքական ցեղասպանությունը» 70 րոպեանոց ֆիլմը11:

Քարոզչական թանկարժեք ֆիլմեր ներկայացնելուց բացի, Թուրքիայում ամեն կերպ խոչընդոտում են հայկական ցեղասպանության մասին պատմող կամ այդ մասին ակնարկող ֆիլմերի ցուցադրությունը Թուրքիայում և մասամբ նաև նրա սահմաններից դուրս12:

Թուրքիան աշխատում է նաև մեկ այլ մարտավարությամբ` փորձեր է արվում հայկական և թուրքական համատեղ կինոարտադրություն սկսել, նկարահանվում են համատեղ ֆիլմեր, կազմակերպվում համատեղ ցուցադրություններ, սեմինարներ, որի նպատակը կամ նպատակներից մեկը կարող է լինել Հայ կինոքարոզչության ներուժի թուլացումը, հայի զգոնության բթացումը13:

[Fedayi]

Հայկական կինոն պատմական փաստերի ներկայացուման միջոց

Հայկական կինոն` որպես պատմական փաստերի ներկայացման միջոց, կարելի է բաժանել երկու մասի. Սփյուռքի ջանքերով և Հայաստանում նկարահանված ֆիլմեր: Երկու դեպքում էլ կան բավական լուրջ հաջողություններ, սակայն գոյություն ունեցող և նկարահանվելիք ֆիլմերի մեծագույն մասն ուղղված է 20-րդ դարասկզբին Օսմանյան Թուրքիայում իրականացված հայերի ցեղասպանության ներկայացմանը: Այսօր հայությունը պայքարում է տեղեկատվական այս ճակատում միանգամից երկու տեսանելի ախոյանների` Թուրքիայի և Ադրբեջանի դեմ, ըստ այդմ էլ կարիք կա ուղղելու ռեսուրսների մի մասը նաև Ադրբեջանի կողմից ծավալվող կինոքարոզչության դեմ:

Ցեղասպանության մասին պատմող առաջին հայկական գեղարվեստական ֆիլմը Արշալույս Մարտիկանյանի «Հոշոտված Հայաստանն» է, հուշագրության հիման վրա 1918թ. Կալիֆոռնիայում նկարահանված «Հոգիների աճուրդև» («The Auction of Souls») համր ֆիլմն է ռեժիսոր` Օ.Ափֆել: Ամերիկյան Մետրո Գոլդվին Մեյեր կինոընկերությունում նկարահանված ֆիլմը ցուցադրվում է ԱՄՆ-ի 23 նահանգներում, Լատինական Ամերիկայի մի շարք երկրներում և բերում 30 մլն. դոլարի շահույթ14:

ՀԽՍՀ-ում ժամանակի ընթացքում նկարահանվեցին ֆիլմեր, որտեղ ակնարկվում էր Հայոց ցեղասպանության մասին` «Նահապետը» (1977թ.), «Ձորի Միրոն» (1979թ.)… Սակայն Խորհրդային Հայաստանի տարիներին նկարահանված ֆիլմերում ներկայացվում էր նաև «ժողովուրդների բարեկամությունը», օրինակ` «Դավիթ Բեկը» ֆիլմում ակնարկվում է ադրբեջանցի իշխանի մասին, որը, իբր, իր զորքով պատրաստ էր օգնելու հայերին, իսկ որ 1722-28թթ. շատ հետո «ադրբեջանցի» տերմինը մտավ շրջանառության մեջ, փաստ է15: Այսինքն՝ խորհրդային կինոն խրախուսում էր հայ-ադրբեջանական «եղբայրությունը», որը հեռու էր իրականությունից: Ցեղասպանության մասին պատմող ֆիլմերից կարելի է նշել 1985թ. Անրի Վերնոյի (Աշոտ Մալաքյան) ինքնակենսագրական վեպի հիման վրա 1991թ. նկարահանած «Մայրիկ» ֆիլմը, որը պատմում է Եղեռնից փախած և Ֆրանսիայում ապաստանած հայ գաղթական ընտանիքի մասին, ֆիլմում ներկայացված են նաև ցեղասպանության մասին պատմող կադրեր:

1981թ. ամերիկահայ ռեժիսոր և պրոդյուսեր Քյորքշյանը նկարահանեց «Մուսա լեռան 40 օրը» ֆիլմը, ավստրիացի գրող Ֆրանս Վերֆելի համանուն վեպի հիման վրա: 1982թ. Գերմանիայում (ԳՖՀ) նկարահանվեց Սողոմոն Թեհլերյանի մասին պատմող գեղարվեստական ֆիլմ, որը կոչվում էր` «Առաքելություն ի Բեռլին»16։ Ժամանակակից ֆիլմերից կարելի է առանձնացնել վերը հիշատակված կանադահայ ռեժիսոր Ատոմ Էգոյանի «Արարատ», իտալացի Վիկտորիո և Անտոնիո Տավիանի եղբայրների «Արտույտների ագարակը», Ռ.Քեշիշյանի «Արամ» ֆիլմերը, որոնք, որպես ֆիլմ, համապատասխանում են միջազգային կինոարտադրության բարձր չափանիշներին: Շատ կան նաև Հայոց ցեղասպանության մասին պատմող վավերագրական ֆիլմեր, որոնցից կարելի է առանձնացնել 1971թ. նկարահանված «Ազգի սիրտը», ռեժիսոր` Թուլխանյան, Ռոսսիի` «Հայկական ջարդեր» (1988թ.), Հակոբյանի` «Ուր է իմ ազգը», Կարլա Կարապետյանի` «Ճչացողները» և այլն: Հայոց եղեռնի մասին պատմող ֆիլմեր ստեղծվել են աշխարհի շատ երկրներում` Կանադա, Շվեդիա, Իրան, Լիբանան…, ցուցադրվում են աշխարհի հեղինակավոր կինոփառատոններում, արժանանում մրցանակների17:

Ինչ վերաբերում է պատմական արդարության գործում Ադրբեջանին տրվելիք կինոպատասխանին, ապա այստեղ գործերը, մեղմ ասած, այդքան էլ դյուրին չեն ընթանում։ Արդեն հիշատակված ադրբեջանական կինոքարոզչությունը պասիվանալու միտումներ չի դրսևորում, և եթե 1915թ. ցեղասպանությունը լուսաբանող ֆիլմերի որակը և քանակն այս պահին բավարար է, ապա արցախյան ճակատում անելիքները դեռ շատ են։ Չկա Արցախի պատերազմը լուսաբանող, ներկայացնող հանրահայտ ֆիլմ, որի մասին խոսեր ողջ աշխարհը, ինչպես խոսեցին ցեղասպանությանը վերաբերող մի շարք ֆիլմերի պարագայում, իհարկե, ցեղասպանությունը և Արցախի պատերազմը տարբերվում են միմյանցից թեկուզ միայն զգայական, հայության կրած մարդկային և նյութական կորուստների տեսանկյունից։ Սակայն հաշվի առնելով ադրբեջանական ագրեսիվ քարոզչությունը և դրանից եկող հնարավոր վտանգները՝ խիստ անհրաժեշտ է նաև կինոքարոզչության «Արցախյան» ճակատի ուժեղացումը:
Հայաստանի հնարավոր պատասխանը հակահայկական կինոքարոզչությանը

Տեղեկատվական տարածման տեսանկյունից հայկական կինոն միակողմանի է զարգացած, այնինչ անելիքները շատ են հատկապես ադրբեջանական կինոքարոզչությանը դիմակայելու տեսանկյունից։ Այս իմաստով կարելի է ներկայացնել համատեղ ֆիլմ, որը հարված կլինի և՛ ադրբեջանական, և՛ թուրքական կեղծ կինոքարոզչությանը, այլ կերպ ասած` իրական պատմական փաստերի էկրանավորման միջոցով արժանի հակահարված տալ:

Հաշվի առնելով հայ ժողովրդի հարուստ պատմական ժառանգությունը` կարելի է նկարահանել Ֆիլմ 450-451թթ. հայ ժողովրդի մղած ազատագրական պայքարի` Վարդանանց պատերազմի մասին:

Պատմական այդ ժամանակահատվածի մասին առկա փաստերը բավական շատ են։ Բացի այդ, վաղ միջնադարի այդ իրադարձությունները պատմում են հայ ժողովրդի մղած սուրբ` գաղափարական պայքարի մասին: Վարդանանց մասին գիտի յուրաքանչյուր հայ, իսկ եթե ներկայացվի միջազգային հանրությանը, հայի մասին դրական կերպար կստեղծվի, որոշ դեպքերում էլ առաջին անգամ կլսվի հայի մասին: «Վարդանանք» նկարահանելու համար կա հետևյալ հիմնավորումները.
Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին պահպանել է պատերազմի բոլոր մանրամասները, որը ֆիլմը կդարձնի պատմականորեն հիմնավորված,
450-451թթ. հանդիսանում են հայ ժողովրդի պատմության միջնահատվածը, իսկ ֆիլմում էլ առկա կլինի մեր դարավոր պատմության մասին տեղեկություններ, որը ցույց կտա մեր` հնագույն ժողովուրդ լինելու փաստը,
Ֆիլմում կներկայացվի այդ ժամանակաշրջանի քաղաքական քարտեզը, որով ցույց կտրվեն մեր հարևան պետությունները (այստեղ անհրաժեշտ է օգտագործել հատկապես օտար աղբյուրներ),
Ֆիլմը կարող է ներկայացվել որպես «կրոնական ազատությունների» պայքարի առաջին օրինակ համաշխարհային պատմագրության մեջ,
450-451թթ. ազգային պայքարի առանձնահատկությունն այն է, որ դժվարագույն իրավիճակում գտնվող հայ ժողովուրդը, որը հույսը դրել էր միայն սեփական ուժերի վրա, կարողացավ դիմակայել այդ ժամանակաշրջանի գերտերություններից մեկին` Պարսկաստանին: Այս փաստի լուսաբանումը դրական մեծ ազդեցություն կունենա հայ ժողովրդի ներկա սերնդի վրա,
Ֆիլմը ցույց կտա նաև հայ հոգևոր և աշխարհիկ իշխանությունների անքակտելի կապը, դրանց պահպանման անհրաժեշտությունը նաև այսօր։ Վերնագիրը կարող է լինել «Վարդանանք», այն պետք է նկարահանվի ներկա միջազգային կինոարտադրության բոլոր չափանիշներին համապատասխան,
Ստեղծման համար պետք է ծախսել մեծ գումարներ, որպեսզի այն լինի իսկապես միջազգային մակարդակի և տարածում գտնի, ինչպես օրինակ «Խիզախ սիրտը», «Երկնային արքայութուն», «Վերջին սամուրայը», «Քոչվորը» ֆիլմերը, որոնց միջոցով աշխարհում իմացան շոտլանդացիների, ղազախների, արաբների, ազատագրական պայքարների մասին,
Ֆիլմը պետք է հավակնի «Օսկար»-ի, գոնե զանգվածային տեսարանների համար նոմինացիայում, որը կարելի է ստանալ բուն Ավարայրի ճակատամարտը նկարահանելու ժամանակ18,
Պետք է հանդես գան հայտնի դերասաններ արտերկրից,
Ռեժիսոր կարող է լինել արտասահմանցի, որը կունենա նմանատիպ ֆիլմերի նկարահանման փորձ,
Նկարահանման համար կարելի է ներգրավել սփյուռքի հայերի, օրինակ` ազգային հերոս Քըրք Քըրքորյանին, որն արդեն ունի նմանատիպ ձեռնարկների լուրջ փորձ,
Ֆիլմը պետք է հետապնդի շահույթ, այսինքն՝ բոլոր առումներով լինի միջազգային չափանիշներին համապատասխան և ներգրավի իր մեջ նաև այլ շահագրգիռ սուբյեկտների,
Անհրաժեշտ է հատուկ ուշադրություն դարձնել Վարդան Մամիկոնյանի` Աղվանք կատարած արշավանքին և հոների հետ կնքած դաշինքին19:

Ֆիլմը կունենա նաև միջազգային քաղաքական աջակցություն, հատկապես Իրանի հանդեպ վատ տրամադրված երկրների շարքում, հիշենք «300 սպարտացիները» ֆիլմը, որը բացահայտ քաղաքական ենթատեքստ ստացավ` պաշտպանվելով ԱՄՆ-ի կողմից: Իսկ Իրանին սիրաշահելու համար կարելի է ֆիլմի վերջում ներկայացնել Հայ-իրանական ներկա լավ հարաբերությունները` որպես անցյալում և ներկայում կոնֆլիկտներ ունեցող ժողովուրդների համար լավ օրինակ: Այս գաղափարի իրագործման համար անհրաժեշտ կլինի ներդնել հսկայական ջանքեր, սկսած ֆինանսական միջոցներից մինչև քաղաքականը, սակայն այն կարող է մեզ տալ շատ ավելին՝ ներկայանալով ոչ միայն որպես գերժամանակակից հայկական կինո, այլև հայապահպան նշանակություն ունենալ հատկապես սփյուռքում, քանզի այն կհանգեզնի համատարած ոգևորության և նոր ձեռնարկների մշակման, իսկ քարոզչական ճակատում մեզ կտա հետևյալը.
Ադրբեջանի կողմից պատմական փաստերի խեղաթյուրման կանխում,
Ֆիլմի միջոցով տարբեր երկրներում կծանոթանան մեր պատմությանը և մշակույթին,
Կհիմնավորի նաև հայերի պահանջատիրությունը և շատերի համար ավելի պարզ կդառնա մեր էթնիկ կապվածությունը Հայկական լեռնաշխարհին։
Ֆիլմի հնարավոր հետևանքները
Հայաստանում և Սփյուռքում կառաջանա ոգևորության մեծ ալիք։ Անընդհատ նկարահանվել են ցեղասպանության մասին պատմող բարձրորակ ֆիլմեր, իսկ հայ ռազմական նախկին հզորության մասին բարձրորակ ֆիլմեր չկան:
Ավարայրի ճակատամարտի նկարահանումները կվերածվեն իսկական համաժողովրդական տոնի, կամրապնդվի ազգային գիտակցությունը, յուրաքանչյուրը կսկսի գիտակցել իրեն որպես ընդհանուրի մասնիկ:
Հայաստանի Հանրապետությանը մասամբ սպառնացող տնտեսական համաշխարհային ճգնաժամը կարելի կլինի հաղթահարել ավելի դյուրին, առանց հոգեբանական ավելորդ լարվածության և զուտ վատատեսական տրամադրությունների: Տնտեսական ճգնաժամը ազդում է այնքանով, որքանով ուժեղ է հոգեբանական ճգնաժամը ազգի ներսում:
Համընդհանուր ոգևորությունը թույլ կտա իրականացնել արմատական բարեփոխումներ, որոնք սովորական պայմաններում կառաջացնեին լուրջ դժգոհություններ տարբեր խավերի շրջանում: Օրինակ` «Հոգեորսություն» տերմինի իրավաբանական սահմանում տալն ու խիստ սանկցիաների ամրագրումը:
Եզրակացություն

Ամենաարդյունավետ քարոզչաձևերից մեկի` կինոքարոզչության ադրբեջանա-թուրքական հարձակումներից պաշտպանվելը և հակահարված տալու անհրաժեշտությունն ուղղակիորեն բխում է Հայաստանի Հանրապետություն արտաքին և ներքին անվտանգությունը երաշխավորելու պահանջից, քանզի առկա են օտար շրջանակներում հայկական հարցի խեղաթյուրված ընկալման վտանգը, հայության շրջանում հակահայկական քարոզչական խայծերի յուրացումը։

Ներկա իրավիճակը մեզ ստիպում է մտածել քարոզչական ճակատում տիրող ոչ այնքան հայանպաստ իրավիճակից դուրս գալու մասին։ Փաստն այն է, որ թուրք-ադրբեջանական քարոզչամեքենան ամեն գնով փորձում է ապատեղեկատվություն տարածել հայ ժողովրդի պատմության, քաղաքական ու մշակութային անցյալի մասին, և իրենց նպատակին հասնելու համար օգտագործում են նաև կինոն: Դերենիկ Դեմիրճյանի «Վարդանանք» պատմավեպի հիման վրա նկարահանվելիք ֆիլմը կարող է ուժեղ հակահարված տալ թուրք-ադրբեջանական հակահայկական քարոզչությանը և միևնույն ժամանակ աշխարհին ներկայացնել քրիստոնյա, հայրենասեր, խաղաղասեր հայի կերպարը:

«Վարդանանք» ֆիլմի հնարավոր նկարահանումները կարող են ներգրավել ներդրողների։ Հաշվի առնելով տնտեսական ճգնաժամը և հնարավոր ցնցումները՝ անհրաժեշտ է ժողովրդին հոգևոր արժեքներ մատուցել, հնարավորություն տալ մտածելու և վերիմաստավորելու իր անցյալը, վերադառնալու արմատներին: Միայն հոգևոր արժեքների քարոզմամբ է, որ կարելի է հասնել ցանկալի արդյունքի պետության արդյունավետ կառավարման համար: Ֆիլմը հնարավորություն կտա աշխարհին ցույց տալ նաև մեր միջնադարյան պատմիչների իրական պատմագիրներ լինելը, այլ ոչ թե հայոց պատմության հորինողներ, ինչպես նշվում է արևմտյան ներկա պատմագրության մեջ: Արդեն խոսվում է Հոլիվուդում Ավարայրի ճակատամարտը պատկերող ժամանակակից ֆիմի նկարահանման մասին, որը կոչվելու է «Բյուզանդիայից արևելք» և որի նկարահանմանը մասնակցելու են հայտնի հոլիվուդյան դերասաններ20: Կարևորն այն է, որ ֆիլմը կարողանա իր մեջ ներառել վերը թվարկված սկզբունքները, բացի այդ, համահայկական բնույթ տալու համար անհրաժեշտ է Ավարայրի ճակատամարտը նկարահանել Հայաստանի Հանրապետությունում, հակառակ դեպքում այն չի ունենա ցանկալի արդյունքը:

Հիշեցման կարգով ասենք, որ «Վարդանանք» պատմավեպը Դերենիկ Դեմիրճյանի կողմից գրվել է Երկրորդ աշխարհամարտի տարիներին և ուղարկվել ռազմաճակատում կռվող հայ զինվորներին՝ բարձրացնելով նրանց մարտական ոգին ու մղելով նորանոր սխրանքների։ Պատմական այս ժամանակաշրջանի ներկայացումն ապացուցել է իր արդյունավետությունը, իսկ ներկա իրավիճակը քիչ է տարբերվում 1940-ականներից, միայն թե զենքի պատերազմ առայժմ չկա, իսկ թշնամին գերմանական ֆաշիզմը չէ:

http://noravank.am/am/?page=theme&thid=3&nid=1694

[Fedayi]

UITE և ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը կհամագործակցեն ռոբոտ-սակրավորների և անօդաչու ինքնաթիռների արտադրության ոլորտում

UITE и Минобороны Армении будут сотрудничать в создании роботов-саперов и самолетов-беспилотников

Союз компаний по информационным технологиям (UITE) и Министерство обороны Армении будут сотрудничать в создании роботов-саперов и самолетов-беспилотников в рамках открытого первенства роботов Armrobotics, сообщил агентству «Новости-Армения» исполнительный директор UITE Карен Варданян.



По его словам, если в 2008 году конкурс Armrobotics проводился только для студентов, то в 2009 году планируется расширить рамки участия до 4 возрастных групп, в том числе и школьников.

Варданян отметил, что в 2009 году планируется несколько усложнить конкурс для студентов, что позволит поднять его на качественно новый уровень, а также ввести конкурс Armrobotics для профессионалов, которые будут решать задачи практического применения роботов.

«Мы планируем выбрать одну конкретную проблему, которая будет актуальна для Армении, будь то разминирование или навигация, по которой профессионалы представят свои разработки», - сказал Варданян.

В частности, по его словам, студенты в 2009 году примут участие в конкурсе симуляции, а также проектировании роботов, понимающих предметы разного цвета и размера.

«Перед профессионалами будет поставлена более сложная задача, в частности, согласно предварительной договоренности с министерством обороны Армении будут разрабатываться роботы-саперы, а в 2010 году – самолеты-беспилотники», - сказал Варданян.

Помимо этого совместно с компанией Lego планируется организовать конкурс Armrobotics для детей.

«Опыт показывает, что проведение конкурса на протяжении нескольких месяцев помогает молодым людям получить более широкие знания, чем за 3-4 года обучения в вузе, где они вынуждены бывают заниматься и другими предметами», - сказал Варданян.

Всеармянское открытое первенство роботов Armrobotics состоялось в Армении 15-17 декабря 2008 года. В конкурсе принимали участие 11 команд из Армении, Карабаха и Ирана, которые состояли из четырех студентов и одного наставника. Задача, которую команды должны были запрограммировать в роботе, состояла в прохождении по маршрутной линии на площадке размером в 2x2 метра. При этом на дистанции следования робота были поставлены определенные задачи – остановка, сигнал, поворот.

Конкурс был организован Союзом компаний по информационным технологиям (UITE) и Общим союзом армянских университетов Тегерана при содействии Министерств экономики и обороны Армении. Техническим спонсором была компания Hoornet, а также компании D-link, представительство Microsoft в Армении, National Instruments, Virage Logic.

[Mephistopheles]

Հասկանալի է: Բայց դա միայն բավարար պայման է և դեռ չի երաշխավորում տեղեկատվական անվտանգություն, որովհետև նախ՝ ինը-տաս միլիոն հայերից միայն երեքն է բնակվում Հայաստանում և մնացածը հաճախ ինֆորմացիա են ստանում դրսի ԶԼՄ-րից, իսկ դրսի ԶԼՄ-ն ինֆորմացիան կարող է ստանալ կամ մեր աղբյուրներից, կամ՝ հակառակորդի, հետո՝ ոչ միշտ է, որ ապատեղեկատվության առաջնային թիրախը հայերն ու Հայաստանն են, այսինքն՝ միջազգային հարթակները, օղակներն ու հանրությունն են /այս դեպքում առաջարկածդ կոնցեպցիան թերի է/, հետո՝ երբեմն իրավիճակը ստիպում է նախահարձակ լինել /ճիշտ էր նշում Տատը՝ ով առաջինն հաղորդի, նա էլ հաղթող է/, այսինքն՝ չի խանգարի նաև ճիշտ կամ կիսաճիշտ, բայց հակառակորդին վնասաբեր տեղեկատվության արագ և արդյունավետ տարածման հայեցակարգի մշակումը, իսկ քո բերածը առավելապես պաշտպանական մոտեցում է:

Ընդունում եմ ասածդ, բայց դա հարցի մի մասի լուծումն է միայն:

եթե մենք անկախ ԶԼՄ-ներ ունենանք արտասահմանի հայությունը հենց դրանից էլ կօգտվի… հեն ա սաղ օրը նստած Հայլուր են նայում ու տեղյակ էլ չեն ինչ է կատարվում Հայաստանում… ես Ա1+ եմ նայում (կարդում) ու անգամ ԲիԲիՍի կամ ՍիԷնԷն չեմ նայում Հայաստանին վերաբերվող նորությունների համար…այո անկախ ԶԼՄ-ն անհրաժեշտ բայց ոչ բավարար է, դրանք պետք է լինեն նաև օբյեկտիվ, որի 1-ն պայմանը անկախ լինելն է…

Fedayi ջան, Եվրոպան շատ լավ գիտի ում հավատա ու որտեղից քաղի իր տեղեկությունները… հաստատ Ադրբեջանից ու Թուրքիայից լավ գիտի աշխարհում ինչ է կատարվում… էդ ինֆորմացիան իրենք են դրանց տալիս… պետք չի միամիտ լինել ու կարծել թե աշխարհը մեզ Ադրբեջանի կամ Թուրքիայի միջոցով է ճանաչում…

…ապատեղեկատվությունը մնում է ապատեղեկատվություն… մի 2 անգամ որ տարածես, ավտոմատիկ կդառնաս անվստահելի ԶԼՄ… ուզում ես 1-ը եղիր ուզում ես վերջինը… մարդիկ հավատում են տեղեկատվությանը հիմնվելով լրատվամիջոցի հեղինակության, օբյեկտիվության ու ճշգրտության վրա…նաև արագության, բայց այսօր արագությունը ինտերնետի օգնությամբ է ապահովվում և անճշտության էլեմենտները շատ են…

[Mephistopheles]

Իսկ սա դու կարդացի՞ր:
Մեջբերում…

Հոգեբանական օպերացիաներում նոր պահ էր “ազգային անվտանգության ռազմավարություն” հասկացության ներմուծումը քարոզչական նյութերում: Այն բաղկացած էր 4 բաղադրիչից` դիվանագիտական, տնտեսական, ռազմական և տեղեկատվական: Տեղեկատվական բաղադրիչի` որպես հիմնականի շեշտադրումը երևաց արդեն Գրենադայի զինված կոնֆլիկտում: Ամերիկացի փորձագետները մեծ ջանքեր գործադրեցին միջազգային հասարակական կարծիքի մշակման համար, օրինակ` հեռուստատեսության միջոցով ապատեղեկատվական նյութեր տարածելով: Պատրաստվեցին հատուկ նյութեր, որոնք մարդկանց համոզում էին ԱՄՆ-ի պատերազմի արդար բնույթում: Հեռարձակումը կատարվում էր մի շարք հզոր հեռուստատեսությունների միջոցով:
Միջազգային հանրության վրա ազդեցության մեթոդիկան ներառում էր` ապատեղեկատվությունը, կիսաճշմարտության էլեմենտներն ու օբյեկտիվ տեղեկատվությունը:

սա դեռ չի նշանակում որ դա ճիշտ ձև է… հեն ա արդյունքները տեսնում ես Իրաքի պատերազմի ժամանակ… ԱՄՆ-ը իր տեղեկատվական պատերազմները մղում է 3 աշխարհի երկրների իշխանությունների դեմ… իսկ իր ժողովրդի դեմ ուղղվածները միշտ է ձախողվել են…

…իմիջայլոց ռուսական կայքերին ես այդքան էլ չէի վստահի… նրանց լրատվամիջոցները ավելի շուտ պրոպագանդական գործիքներ են քան լրատվամիջոցներ…

[Տրիբուն]

Թեման թեմա ա քննարկելու համար, ներքին խնդիրները ուրիշ թեմաներում են քննարկվում:

Թեման ըստ էության ու բովանդակության քննարկելու համար պետք է այն դիտարկել այլ թեմաներ հետ փոխկապակցված:

[Վիշապ]

Fedayi, եթե դու այս թեման բացել ես ոչ թե տեսականորեն ու ընդհանրացված քննարկելու, այլ որպես Հայաստանի ակտուալ խնդիր քննարկելու համար, ապա ինչքան որ արտաքին ուժերը ապատեղեկատվությամբ փորձում են թուլացնել Հայաստանը, մի 10 էդքան էլ Հայաստանի իշխանությունները ապատեղեկատվական դիվերսիա են անում Հայաստանի ժողովրդի դեմ։ Հիմա ասա թե ի՞նչը քննարկենք՝ Հայ հասարակության տեղեկատվական պատերազմը Ադրբեջանի դեմ օգտագործելով բլոգներն ու անձնական կայքերը, թե՞ մեր ռեսուրսներն ուտող ու վատնող, ապիկար արտաքին քաղաքականություն վարող իշխանությունների հերքումները ասենք Էրդողանի ու Մեծյու Բրայզայի խոսքերի վերաբերյալ։ Մեր հեռուստաընկերություները ամեն ձև վիզ են դնում ժողովրդին ոչխարացնել ու հանգստացնել, սերիալներով կուտ տալ, կոտրել բոլոր առաջադիմական ցանկությունները, երկրում ամեն ինչը վառ գույներով ներկայացնել այն աստիճան, որ որոշ յոնջաներ լրագրողների հարցերին պատասխանեն, թե իրենք ոչ մի պրոբլեմ ու խնդիր չեն տեսնում, ամեն ինչ լավա։ Հիմա մի հատ բացատրիր, թե Ադրբեջանը, ջհուդամասոնականները ու սիոնիստները էլ ո՞նց տեղեկատվություն տան մեր հասարակությանը, որ գոնե մեզ տան էնքան վնաս, ինչքան տալիս են մեր տեղական տեղեկատվությունների աղբյուրները մեր իշխանությունների պատվերով։ Ապեր «Հայլուր» կոչված կենդանին ամեն ձևի կիբեռտեռոռի կոնկուրսից դուրս է մղում, ու առհասարակ մեր պաշտոնական աղբյուրները էդ բնագավառում բացարձակ մոնոպոլիստներ են, իրենց դեմ խաղ չկա, դու հենց մենակ էս աղբյուրների դեմն առնես, ադրբեջանական ու ջհուդական տեղակատվությունը մեզ համար խաղ ու պար կլինեն։ Մանավանդ որ վերջիններիս տեղեկատվությունը մեր հասարակությանը հասնում է էլի մեր պաշտոնական աղբյուրների շուրթերով։ Օբյեկտիվ տեղեկատվություն մատուցիր սեփական ժողովրդին, ժողովուրդը դրսի կուտը հաստատ չի ուտի։ Իսկ հավատը կորցրած ժողովուրդը ինչին ասես հավատում է, բացի սեփական իշխանություններից։ Այնպես որ շան գլուխը լրիվ ուրիշ տեղ է թաղված, իսկ դու լապատկեն առել վերմիշելի դաշտերն ես փորփրում։

[Fedayi]

Fedayi, եթե դու այս թեման բացել ես ոչ թե տեսականորեն ու ընդհանրացված քննարկելու, այլ որպես Հայաստանի ակտուալ խնդիր քննարկելու համար, ապա ինչքան որ արտաքին ուժերը ապատեղեկատվությամբ փորձում են թուլացնել Հայաստանը, մի 10 էդքան էլ Հայաստանի իշխանությունները ապատեղեկատվական դիվերսիա են անում Հայաստանի ժողովրդի դեմ։ Հիմա ասա թե ի՞նչը քննարկենք՝ Հայ հասարակության տեղեկատվական պատերազմը Ադրբեջանի դեմ օգտագործելով բլոգներն ու անձնական կայքերը, թե՞ մեր ռեսուրսներն ուտող ու վատնող, ապիկար արտաքին քաղաքականություն վարող իշխանությունների հերքումները ասենք Էրդողանի ու Մեծյու Բրայզայի խոսքերի վերաբերյալ։ Մեր հեռուստաընկերություները ամեն ձև վիզ են դնում ժողովրդին ոչխարացնել ու հանգստացնել, սերիալներով կուտ տալ, կոտրել բոլոր առաջադիմական ցանկությունները, երկրում ամեն ինչը վառ գույներով ներկայացնել այն աստիճան, որ որոշ յոնջաներ լրագրողների հարցերին պատասխանեն, թե իրենք ոչ մի պրոբլեմ ու խնդիր չեն տեսնում, ամեն ինչ լավա։ Հիմա մի հատ բացատրիր, թե Ադրբեջանը, ջհուդամասոնականները ու սիոնիստները էլ ո՞նց տեղեկատվություն տան մեր հասարակությանը, որ գոնե մեզ տան էնքան վնաս, ինչքան տալիս են մեր տեղական տեղեկատվությունների աղբյուրները մեր իշխանությունների պատվերով։ Ապեր «Հայլուր» կոչված կենդանին ամեն ձևի կիբեռտեռոռի կոնկուրսից դուրս է մղում, ու առհասարակ մեր պաշտոնական աղբյուրները էդ բնագավառում բացարձակ մոնոպոլիստներ են, իրենց դեմ խաղ չկա, դու հենց մենակ էս աղբյուրների դեմն առնես, ադրբեջանական ու ջհուդական տեղակատվությունը մեզ համար խաղ ու պար կլինեն։ Մանավանդ որ վերջիններիս տեղեկատվությունը մեր հասարակությանը հասնում է էլի մեր պաշտոնական աղբյուրների շուրթերով։ Օբյեկտիվ տեղեկատվություն մատուցիր սեփական ժողովրդին, ժողովուրդը դրսի կուտը հաստատ չի ուտի։ Իսկ հավատը կորցրած ժողովուրդը ինչին ասես հավատում է, բացի սեփական իշխանություններից։ Այնպես որ շան գլուխը լրիվ ուրիշ տեղ է թաղված, իսկ դու լապատկեն առել վերմիշելի դաշտերն ես փորփրում։

Վիշապ, "Հայլուրի" և նման ԶԼՄ-րի "հավաստիության" մասին առանձին թեմաներ կան, ի՞նչ է կրկնենք, թե՞, ասենք, գոյություն ունեցող տասը նմանատիպ թեմաներին ավելացնենք այս մեկն էլ:
Ճիշտ խնդիրներ ես բարձրացնում, դրանք փոխկապակցված են, բայց այս խնդիրը չի սահմանափակվում միայն պետական կողմնորոշման ԶԼՄ-րի խնդրով, սեփական ժողովրդի՝ դրանց հավատալով կամ չհավատալով: Այդ մասով ինձ իսկապես պարզ դարձավ խնդիրներից մեկը՝ ձեր նշած անազատ ԶԼՄ-րը:
Բայց, խնդիրը դուրս է գալիս Հայաստանի սահմաններից, հո ներքին խնդիրներով չի՞ ամեն ինչ. հասկանու՞մ ես, մենք պարտվում ենք դրսի բեմերում: Հասարակ օրինակ՝ Ջուղայի խաչքարերի ոչնչացումից մենք չկարողացանք մեծատառով Իրադարձություն դարձնել, արժանի "պիտակ", գնահատական տալ եղած ոճրագործությանը և....մոռացվեց կարծես: Իսկ ինչքա՞ն դիվիդենտներ, առավելություններ կարելի էր ստանալ այսօր դրանից:
Իսկ ի՞նչ հիստերիա բարձրացվեց Ադրբեջանում, օրինակ, Ռուսաստանի կողմից իբր Հայաստանին փոխանցված ութ հարյուր մլն դոլարի ռազմամթերքի և տեխնիկայի հարցով… Ալալ աշխարհն իմացավ, ՆԱՏՕ-ն հետաքննություն սկսեց, և այլն և այլն: Կարելի է էլի օրինակներ բերել: Մենք չենք կարողանում մեզ ճիշտ "մատուցել" և դրա հետևանքը անուղղակիորեն թուլացնում է մեր դիրքերը, այո՛, և՛ ներսում, և՛ դրսում:

[Xelgen]

Ժողովուրդ, հասկացանք ունեքն ներքին խնդիրներ։
Բայց ի՞նչ եք առաջարկում։
Ասենք, «թուրքեր ջան, մեր մոտ ինչ-որ ներքին հարցեր կան, դեռ մեր վրա տոնաններով ցեխ մի շպրտեք, պատմությւնը մի խեղաթյուրեք, մեզ մի ներկայացրեք որպես ցեղասպան գործածներ և ահաբեկիչներ, մի քիչ սպասեք, էլի։ Հեսա մի քանի տարուց մեր հարցերը լուծենք, ձեզ կարողանանք պատասխանել, նոր կշարունակեք։»

Թե ասենք թքած, թող սաղ աշխարհում մեզ ստորացնեն, հրեշ քոչվոր ներկայացնեն, մենք դեռ ներքին խնդիրներ ունենք, տենց բաներով զբաղվելու ժամանկը չէ։
Չեմ հասկանում տրաբամաբունությունը։

[Վիշապ]

Բացատրեմ օրինակի վրա, որ հասկանալի լինի։
Նույնն է թե մեկի ծնողը լրբություն է անում, ու այդ մեկը սկսում է պայքարել իրեն անառակի զավակ ասողների դեմ։ Սույն հարցով պիտի զբաղվի իշխանությունը հանձինս մասնավորապես Ազգային Անվտանգության Ծառայության։ Ասեք ով է Ազգային Անվտանգության Խորհրդի քարտուղարը, կասեմ ինչպիսին է երկրի ազգային անվտանգությունը։ Ինչքան ուզում եք էստեղ հարցեր արծարծեք, մեկ է գալու եք մեկ խնդրի՝ պատասխանատուների հայտնաբերմանը ու նրանց պատասխանատվության ենթարկելուն։ Ձևեր կան, կազմակերպություններ կան, պետք չի հեծանիվ հորինել։

[Xelgen]

Նույնն է թե մեկի ծնողը լրբություն է անում, ու այդ մեկը սկսում է պայքարել իրեն անառակի զավակ ասողների դեմ։

Ոչ, Վիշապ։
Նույնն է, ինչ-որ ընտանիքում ներքին այդքան շատ չի համերաշխությունը, ընտանիքի հայրը մնացածի անդամների հետ հաշվի չի նստում, բայց դրա պատճառով, այդ ընտաինքի անդամները ուշադրություն չդարձնեն, որ նրանց ասում են որ մարդասպան-բռաբարողների ընտանիք է, որ նախկին բնակարնի տերեին, խաբելով հանել/սպանել է բնակարանից, ու հիմա էլ ամեն ինչ գողանում է։

Դե եկեք մինչև մաման ու պապան իրար հետ մեկ-մեկ կռիվ են անում ու իրար ճիշտ չեն պահում, թողնենք մի երկու թշամական ընտանիքին մեզ սաղ քաղաքով վարկաբեկեն ու զրպարտեն լռիվ հորինված բաների համար։