Կրթական ոլորտին վերաբերող խնդիրներ

[Ruby Rue]

Տես, այ սա արդեն գիտություն ա Դու արել ես էն, ինչը լրագրողն ալարել ա անի: Ես ավելի հեռուն կգնայի, կպարզեի, թե էս տասներկու տարի առաջ քանի՞ հոգի ա առաջին դասարան ընդունվել, էդ քոլեջներում քանի՞ հոգի կա, էս տարվա դիմորդներից քանի՞սն են էս տարվա շրջանավարտ ու լիքը-լիքը ուրիշ հարցեր: Հըմ, թվերը լավ բաներ են, հավես ա իրանց հետ խաղալը:

Իմ մոտ հանրահաշվի չարաշահումից թվերից մի քիչ ալերգիա էր սկսել, դրա համար շատ չխորացա:
Բայց հա, ստատիստիկան շատ հետաքրքիր բան ա, որովհետև լիքը ինֆերմացիա ա տալիս:
Օրինակ՝ անցյալ տարի նախորդ տարիների շրջանավարտները շատ քիչ էին, որովհետև 2011-ին շրջանավարտներ չկային, ու բոլոր դիմորդները ընդունվեցին:
2012-ին էլ՝ ընդունվողներն էլի շատ էին, որովհետև բուհերը ազատ մնացած տեղերի համար նոր քննություններ կազմակերպեցին...

[Artyom]

Կոռուպցիան խորը արմատներ ա գցել, որ դժվար թե էս Հայաստան կոչված երկիրը մի օր նորմալ երկիր դառնա: Նախարարը հայտարարում ա, թե ասպիրանտուրայի անվճար տեղերը կրճատելով պայքարում ա կոռուպցիայի դեմ, բայց իրականում պայքարում ա գիտության դեմ: Եթե նախկինում մի մասնագիտության գծով 2 տեղ էին տալիս, ու եթե մեկը փողով կամ ԽԾԲ-ով էր անցնում, ապա գոնե մի սովորող հնարավորություն էր ունենում զբաղեցնել մյուս տեղը: Իսկ հիմա միայն փողով ու ԽԾԲ-ով ա հնարավոր դառել: Ընդ որում գներն էլ են աճել:
Էսօր ԳԱԱ-ում ասպիրանտուրայի ընդունելության քննության էի: 3 հոգի էինք մի տեղի համար: Եվ բնականաբար մասնագիտական քննությունից ամենաբարձր միավոր ստացավ ամենավատ պատասխանողը (թերևս մեր երկրում դրա մեջ ոչ մի տարօրինակ բան չկա):
Երևի թե կոռուպցիայի դեմ պայքարի միակ ելքը անվճար տեղերի հիմնովին վերացումն է:

[StrangeLittleGirl]

Կոռուպցիան խորը արմատներ ա գցել, որ դժվար թե էս Հայաստան կոչված երկիրը մի օր նորմալ երկիր դառնա: Նախարարը հայտարարում ա, թե ասպիրանտուրայի անվճար տեղերը կրճատելով պայքարում ա կոռուպցիայի դեմ, բայց իրականում պայքարում ա գիտության դեմ: Եթե նախկինում մի մասնագիտության գծով 2 տեղ էին տալիս, ու եթե մեկը փողով կամ ԽԾԲ-ով էր անցնում, ապա գոնե մի սովորող հնարավորություն էր ունենում զբաղեցնել մյուս տեղը: Իսկ հիմա միայն փողով ու ԽԾԲ-ով ա հնարավոր դառել: Ընդ որում գներն էլ են աճել:
Էսօր ԳԱԱ-ում ասպիրանտուրայի ընդունելության քննության էի: 3 հոգի էինք մի տեղի համար: Եվ բնականաբար մասնագիտական քննությունից ամենաբարձր միավոր ստացավ ամենավատ պատասխանողը (թերևս մեր երկրում դրա մեջ ոչ մի տարօրինակ բան չկա):
Երևի թե կոռուպցիայի դեմ պայքարի միակ ելքը անվճար տեղերի հիմնովին վերացումն է:

Համաձայն եմ Պետք ա կրթության ֆինանսավորումը դուրս հանել պետբյուջեից, տալ մասնավոր կազմակերպությունների: Էդ ժամանակ ամեն մեկը կֆինանսավորի էն ուսանողին/ասպիրանտին, որից շահ ունի: Ու եթե ինչ-որ կազմակերպություն անգրագետից շահ ունի, թող իրան ֆինանսավորի, վնաս չկա:

[Tig]

Դիտել 41-րդ րոպեից:

[Տրիբուն]

Համաձայն եմ Պետք ա կրթության ֆինանսավորումը դուրս հանել պետբյուջեից, տալ մասնավոր կազմակերպությունների: Էդ ժամանակ ամեն մեկը կֆինանսավորի էն ուսանողին/ասպիրանտին, որից շահ ունի: Ու եթե ինչ-որ կազմակերպություն անգրագետից շահ ունի, թող իրան ֆինանսավորի, վնաս չկա:

Ծայրահեղ լիբերալ մոտեցում ա: Պետությունը ոչ միայն պիտի ֆինանսավորի կրթությունը, այլ նաև շատ պիտի ֆինանսավորի: Իսկ մասնավոր սեկտորը եթե ուզում ա իրան ու շուկային հարմար մասնագիտությունները լրացուցիցչ ֆինանսավորի, պաժալիստա, թող ինչքան սիրտը քաշում ա ֆինանսավորի (եկեղեցի ու բուրգեր կառուցելու փոխարեն): Կրթության մեջ կատարված ներդրումների ոչ միայն մասնավոր, այլ նաև հասարակական հատուցումն ա (social rate of retrun) շատ բարձր՝ հատկապես զարգացող երկրներում: Հայաստանում բնականաբար էս առումով ոչ մի ուսումնասիրությունը երբեք չի կատարվել, բայց ալամ աշխարհում լիքը հետազոտություններ կան, որ հաստատում են դա:

Մի հատը էս վերջերս եմ կարդացել: Բայց Գեորգոս Սախարոպուլոսը էս առումով լիքը օգտակար հետազոտություններ ունի:

[StrangeLittleGirl]

Ծայրահեղ լիբերալ մոտեցում ա: Պետությունը ոչ միայն պիտի ֆինանսավորի կրթությունը, այլ նաև շատ պիտի ֆինանսավորի: Իսկ մասնավոր սեկտորը եթե ուզում ա իրան ու շուկային հարմար մասնագիտությունները լրացուցիցչ ֆինանսավորի, պաժալիստա, թող ինչքան սիրտը քաշում ա ֆինանսավորի (եկեղեցի ու բուրգեր կառուցելու փոխարեն): Կրթության մեջ կատարված ներդրումների ոչ միայն մասնավոր, այլ նաև հասարակական հատուցումն ա (social rate of retrun) շատ բարձր՝ հատկապես զարգացող երկրներում: Հայաստանում բնականաբար էս առումով ոչ մի ուսումնասիրությունը երբեք չի կատարվել, բայց ալամ աշխարհում լիքը հետազոտություններ կան, որ հաստատում են դա:

Մի հատը էս վերջերս եմ կարդացել: Բայց Գեորգոս Սախարոպուլոսը էս առումով լիքը օգտակար հետազոտություններ ունի:

Տրիբուն ձյա, պետության ֆինանսավորմանը համաձայն եմ մի դեպքում. եթե բոլորի համար ֆինանսավորի: Բայց մեր պետությունը դեռ էդքան հարուստ չի, որ կարողանա վճարովի տեղերը լրիվ վերացնելով հա՛մ բոլորի ուսման ինքնարժեքը փակի, հա՛մ դասախոսներին մարդավարի վարձատրի: Դրա համար ավելի լավ ա սաղ վճարովի սարքվի, վարձն էլ կիջնի արդյունքում: Լավ, պետությունը մի քիչ փող ունի, ուրեմն թող գոնե student loan-ի տոկոսները փակի, թե չէ հիմա Հայաստանում խայտառակություն ա. անունը դնում են student loan, բայց ուրիշ վարկերից ոչնչով չի տարբերվում: Ու հա՛, պետությանն էլ են մասնագետներ պետք, պիտի ֆինանսավորի կոնկրետ էն մասնագետներին, որոնց կարիքն ունի: Թե չէ օրինակ ամեն տարի 130 բժիշկ արտադրում ա, որ ի՞նչ (էս մենակ պետպատվերի մասին եմ ասում):

[Տրիբուն]

Տրիբուն ձյա, պետության ֆինանսավորմանը համաձայն եմ մի դեպքում. եթե բոլորի համար ֆինանսավորի: Բայց մեր պետությունը դեռ էդքան հարուստ չի, որ կարողանա վճարովի տեղերը լրիվ վերացնելով հա՛մ բոլորի ուսման ինքնարժեքը փակի, հա՛մ դասախոսներին մարդավարի վարձատրի: Դրա համար ավելի լավ ա սաղ վճարովի սարքվի, վարձն էլ կիջնի արդյունքում: Լավ, պետությունը մի քիչ փող ունի, ուրեմն թող գոնե student loan-ի տոկոսները փակի, թե չէ հիմա Հայաստանում խայտառակություն ա. անունը դնում են student loan, բայց ուրիշ վարկերից ոչնչով չի տարբերվում:

Բյուր ջան, ուրեմն պետպատվերով տեղեքի քանակը 1991 թվից մինչև էսօր 95%-ից իջել ա 10%-ի, բայց դրանից ոչ ուսման վարձերն են իջել, ոչ էլ դասախոսների աշխատավարձերն են բարձրացել: Ամեն դեպքում, էս երկար-բարակ ու մանրամասն զրույց ա, ու հաստատ ստեղ գրելով չի կարա քննարկվի, բայց իմ համար կարևորը սկզբունքն ա - պետությունը պիտի ֆինանսավորի կրթությունը, ու ինչքան շատ էնքան լավ: Փող ունի, չունի, հիմա ունի, վաղը չունի, երեկ ուներ էսօր չունի, էական չի, քանի որ ես էլ կարամ քո ասածին ալտերնատիվ սցենար առաջարկեմ - պետությունը էսօր քիչ փող ունի, որ նորմալ ֆինանսավորի կրթությունը, բայց եթե չֆինսավորի էսօր, վաղը վաբշե փող չի ունենա: Խոսքի սենց:

Ու հա՛, պետությանն էլ են մասնագետներ պետք, պիտի ֆինանսավորի կոնկրետ էն մասնագետներին, որոնց կարիքն ունի: Թե չէ օրինակ ամեն տարի 130 բժիշկ արտադրում ա, որ ի՞նչ (էս մենակ պետպատվերի մասին եմ ասում):

Մի հատ պետությունը/իշխանությունը դնենք մի կողմ: Կրթված մարդիկ վաբշե երկրին են պետք: Բարձրորակ կրթությունից շահում են բոլորը, շահում ա տնտեսությունը, շահում ա ընդհանրապես հասարակությունը: Հիմա էս պահին քո ասածի պես ա - ամեն տարի պետությունն ասում ա ինձ չորս հատ բժիշկ ա պետք, ու չորս բժիշկի պետպատվերով տեղ ա իջացնում: Էս չեղավ կրթության ֆինանսավորում: Էս եղավ չորս բժիշկի զակազ: Պրիտոմ էս զակազն էլ հիմնված չի ինչ-որ տրամաբանության վրա: Պռոստը զակազ ա, քանի որ էտքան փող կա:

Իմ համար կրթության ֆինանսավորումը էտ լուրջ նեդումներ են կրթական ենթակառուցվածքների մեջ, ոլորտի մասնագետների որակի բարձրացման մեջ, նոր տեխնոլոգիաների ու մեթոդների մեջ, ու սենց բաներ: Գումարած, եթե փողը քիչ ա որ շատ ունենանք պետպատվերով տեղեր ուրմեն պետք ա սոցիալապես անապահովների սուբսիդավորում լինի, ոչ թե չորս հատ պետպատվերով տեղ, ու ամենաբարձր հավաքողն էլ նստում ա էտ պետպատվերի վրա: Իսկ մեր երկրում ամենախելոք երեխեքն էլ պարզվում ա Լֆիկի, Լիսկայի ու Նեմեցի երեխեքն են, քանի որ պետպատվերով մենակ իրանք են սովորում:

[StrangeLittleGirl]

Բյուր ջան, ուրեմն պետպատվերով տեղեքի քանակը 1991 թվից մինչև էսօր 95%-ից իջել ա 10%-ի, բայց դրանից ոչ ուսման վարձերն են իջել, ոչ էլ դասախոսների աշխատավարձերն են բարձրացել: Ամեն դեպքում, էս երկար-բարակ ու մանրամասն զրույց ա, ու հաստատ ստեղ գրելով չի կարա քննարկվի, բայց իմ համար կարևորը սկզբունքն ա - պետությունը պիտի ֆինանսավորի կրթությունը, ու ինչքան շատ էնքան լավ: Փող ունի, չունի, հիմա ունի, վաղը չունի, երեկ ուներ էսօր չունի, էական չի, քանի որ ես էլ կարամ քո ասածին ալտերնատիվ սցենար առաջարկեմ - պետությունը էսօր քիչ փող ունի, որ նորմալ ֆինանսավորի կրթությունը, բայց եթե չֆինսավորի էսօր, վաղը վաբշե փող չի ունենա: Խոսքի սենց:



Մի հատ պետությունը/իշխանությունը դնենք մի կողմ: Կրթված մարդիկ վաբշե երկրին են պետք: Բարձրօրակ կրթությունից շահում են բոլորը, շահում ա տնտեսությունը, շահում ա ընդհանրապես հասարակությունը: Հիմա էս պահին քո ասածի պես ա - ամեն տարի պետությունն ասում ա ինձ չորս հատ բժիշկ ա պետք, ու չորս բժիշկի պետպատվերով տեղ ա իջացնում: Էս չեղավ կրթության ֆինանսավորում: Էս եղավ չորս բժիշկի զակազ: Պրիտոմ էս զակազն էլ հիմնված չի ինչ-որ տրամաբանության վրա: Պռոստը զակազ ա, քանի որ էտքան փող կա:

Իմ համար կրթության ֆինանսավորումը էտ լուրջ նեդումներ են կրթական ենթակառուցվածքների մեջ, ոլորտի մասնագետների որակի բարձրացման մեջ, նոր տեխնոլոգիաների ու մեթոդների մեջ, ու սենց բաներ: Գումարած, եթե փողը քիչ ա որ շատ ունենանք պետպատվերով տեղեր ուրմեն պետք ա սոցիալապես անապահովների սուբսիդավորում լինի, ոչ թե չորս հատ պետպատվերով տեղ, ու ամենաբարձր հավաքողն էլ նստում ա էտ պետպատվերի վրա: Իսկ մեր երկրում ամենախելոք երեխեքն էլ պարզվում ա Լֆիկի, Լիսկայի ու Նեմեցի երեխեքն են, քանի որ պետպատվերով մենակ իրանք են սովորում:

Տրիբուն ձյա, չէ էլի, չէ, պետպատվերով-վճարովի տեղեր հասակացությունը պետք ա լրիվ վերացնել, լուրջ եմ ասում: Ես դեմ չեմ, որ պետությունը ֆինանսավորի կրթությունը, բայց դա կարա հազար ու մի ձևով լինի, մենակ ոչ էս համակարգով, որովհետև կոռուպցիան հենց էդ անվճար-վճարովիի հարցում ա գլուխ բարձրացնում, ոչ թե ընդունվել-չընդունվելու: Իսկ անվճար տեղերի հարաբերական թիվը նվազել ա ոչ էնքան որովհետև դրանց բացարձակ թիվն ա նվազել, այլ որովհետև վճարովի տեղերն են ավելացել: Դասախոսների աշխատավարձն ահագին աճել ա, չնայած դեռ ցածր ա, շա՜տ ցածր (իհարկե, ոչ բոլոր բուհերում, բայց դե...): Պիտի մի սկզբունք լինի. ընդունվելը հեշտ, ավարտելը՝ դժվար: Իսկ անվճար-վճարովի համակարգը դրա հնարավորությունը չի տալիս, անվճար ընդունվելը դառնում ա էրեսի զոռ, պրիստիժ, ուսման վարձից մի քանի անգամ շատ կաշառք տալու տեղ:

Ու հա՛, եթե պետությանը չորս բժիշկ ա պետք, պետք ա չորս տեղ լինի ու պետք ա ավարտելը դժվար լինի, որ Լֆիկ-բանի էրեխեքը իզուր գլուխ չցավացնեն դրա համար: Մեզնից մի քանի անգամ ավելի մեծ պետություններ տարեկան մեզնից մի քանի անգամ քիչ բժիշկ են արտադրում ու էդ արտադրելն էլ էնքա՜ն մաղումների-բաների միջով ա անցնում, սկզբում ընդունվածների շատ փոքր մասն ա ավարտում:

Վերադառնանք պետությանը: Հա՛, պետությունը պետք ա ֆինանսավորի: Թող դասախոսին ավելի շատ փող տա, թող կոնկրետ կրթաթոշակային ֆոնդերի փող տա, թող արդեն ընդունված էրեխեքին բարձր թոշակ տա կամ էլ գոնե բնակարանի վարձ, թող պրակտիկաները ֆինանսավորի, թող լաբորատորիաները վերանորոգի: Հազար ձևով պետությունը կարա ֆինանսավորի, բայց դա պիտի բոլորի համար հավասար հասանելի լինի, ոչ թե անվճար-վճարովի տեղերով: Ու մեկ էլ մի բան. ահավոր դեմ եմ սոցիալապես անապահով ուսանողներին ֆինանսավորելու մտքին: Բացատրեմ ինչու: Ըստ էության, ցանկացած ուսանող սոցիալապես անապահով ա, որովհետև չի աշխատում, ծնողների հույսին ա: Կամ եթե աշխատում էլ ա, քիչ ա վաստակում: Եթե էդքան փող ունի, թող ցանկացած ուսանողի ուսում ֆինանսավորի: Եթե չունի, թող ցանկացած ուսանողի ուսման ծախսերի կոնկրետ տոկոս ֆինանսավորի: Գոնե տենց պետք ա սկսել, հետո տեղափոխել ավելի խելացիների, ավելի արժանիների դաշտ, տարբեր տեսակի պետական կրթաթոշակներ ստեղծեկլ: Ուղղակի էս պայմաններում մենակ հավասարությունը կարա հարց լուծի, հանուն անվճարի կոռուպցիոն ռիսկերը նվազեցնի:

Ու մեկ էլ կրթությունը պետք ա որակով լինի: Դու ասում ես՝ մեզ պետք են կրթություն ստացած մարդիկ: Բայց գիտե՞ս, որ Հայաստանն աշխարհում առաջին տեղերից ա գրավում բարձրագույն կրթություն ունեցողների տոկոսով: Ու մի հատ խոսացրու: Գիտությունների թեկնածուն գիտական հոդված գրել չգիտի, անգամ գերազանցիկ նորավարտը պատրաստ չի անմիջապես աշխատանքի անցնելու: Սա դեռ լավ դեպքերի մասին եմ խոսում: Բա էն դիպլոմ ծախող բուհե՞րը: Չէ՛, պետք չի, որ բոլորը բարձրագույն կրթություն ունենան: Թող բնակչության հիսուն տոկոսը լինի, բայց էդ հիսուն տոկոսը տարբերվի կրթություն չստացածներից (թեկուզ մենակ աշխատավարձով), ոչ թե բուհ ավարտած-չավարտած գիտելիքները մի հաշիվ լինեն:

[Տրիբուն]

Նոր թեթև մի հատ վիճաkագրությունը նայեցի: Կրթության ֆինանսավորում/ՀՆԱ հարաբերությամբ Հայաստանը 102-րդ տեղում ա, 3.1 - 3.2%-ով: Էսքան էլ ի միջի այլոց Ադրբեջանում ա: Սա հենց այնպես:

OECD միջինը մոտ 6% ա: Ամենաբարձրը նորվեգիայում, մոտ 7.3%:

Ասենք, էս ցուցանիշը շատ ու քիչ փող ունենալու հետ կապված չի էլի: Ինչքան փող ունես, դրա տոկոսն ա: Ու էտ տոկոսը ուղղակի ցույց ա տալիս քո պետական քաղաքականության վերաբերմունքը կրթության ոլորտի նկատմամբ:

[StrangeLittleGirl]

Նոր թեթև մի հատ վիճաkագրությունը նայեցի: Կրթության ֆինանսավորում/ՀՆԱ հարաբերությամբ Հայաստանը 102-րդ տեղում ա, 3.1 - 3.2%-ով: Էսքան էլ ի միջի այլոց Ադրբեջանում ա: Սա հենց այնպես:

OECD միջինը մոտ 6% ա: Ամենաբարձրը նորվեգիայում, մոտ 7.3%:

Ասենք, էս ցուցանիշը շատ ու քիչ փող ունենալու հետ կապված չի էլի: Ինչքան փող ունես, դրա տոկոսն ա: Ու էտ տոկոսը ուղղակի ցույց ա տալիս քո պետական քաղաքականության վերաբերմունքը կրթության ոլորտի նկատմամբ:

Գիտությունը հանկարծ չնայես, ավելի ահավոր ա
Վերաբերմունքի պահով համաձայն եմ: Բայց համ էլ պիտի ասեմ, որ էս վերաբերմունքի պայմաններում կարայինք ավելի վատ կրթական համակարգ ունենայինք: Ինչ-որ հրաշքով կան առանձին մարդիկ (դասախոսներ), որոնց շնորհիվ կրթությունն էնքան վատ չի, ինչքան կարար լիներ: Իսկ թե էդ ինչ հրաշք ա, բացատրությունը չեմ գտնում, լուրջ եմ ասում:

[Տրիբուն]

Գիտությունը հանկարծ չնայես, ավելի ահավոր ա
Վերաբերմունքի պահով համաձայն եմ: Բայց համ էլ պիտի ասեմ, որ էս վերաբերմունքի պայմաններում կարայինք ավելի վատ կրթական համակարգ ունենայինք: Ինչ-որ հրաշքով կան առանձին մարդիկ (դասախոսներ), որոնց շնորհիվ կրթությունն էնքան վատ չի, ինչքան կարար լիներ: Իսկ թե էդ ինչ հրաշք ա, բացատրությունը չեմ գտնում, լուրջ եմ ասում:

Բայց գնալով վատանում ա ու վատանում ա: Ես դպրոցների վիճակից գիտեմ, երեխեքս հանրակրթական դպրոց են գնում, գիտեմ ինչ ա կատարվում: Հետո էլ ժողի վիճակից գիտեմ, որ մի խայտառակ բառդակ ա: Ասում են նույն վիճակն էլ պետ համալսարանում ու մնացած տեղերում ա: Ուղղակի մի քանի էնտուզիաստ դասախոսի վրա համակարգ չի կարա գոյատևի: Վաղը մյուսօր դրանք էլ կզզվեն ու կգնան, ու վերջ:

Էն օրը TV-ով գովազդ եմ նայում, ինչ-որ գյուղատնտեսական քոլեջ ա, տոլի ինստիտուտ ա, տո լի ակադեմիա ա, չեմ հիշում: Հայտարարում ա էս տարվա ընդունելություն ու թվում ա մասնագիտությունները - դիզայն, ատամնաբուժություն, բանկային գործ, մաքսային գործ, իրավաբանություն - կարճ ասած ամեն ինչ, բացի գյուղի հետ կապված որևէ բանից:

Ասածս ինչ ա, Բյուր ջան, մեր եթեիմ երգրում, ոնց որ սաղ ոլորտները, այնպես էլ կրթությունը - ոչ մի լուրջ, ստարտեգիական, հեռանկարային վերաբերմունք չկա, բացիթողի վիճակ ա: Թողել են ինքնահոսի, մինչև կտրի կապը: Կրթության նախարարին էլ թողես ֆեյսբուքյան ծիպա դեմք գրառումներ անի սաղ օրը:

[Տրիբուն]

Տրիբուն ձյա, չէ էլի, չէ, պետպատվերով-վճարովի տեղեր հասակացությունը պետք ա լրիվ վերացնել, լուրջ եմ ասում: Ես դեմ չեմ, որ պետությունը ֆինանսավորի կրթությունը, բայց դա կարա հազար ու մի ձևով լինի, մենակ ոչ էս համակարգով, որովհետև կոռուպցիան հենց էդ անվճար-վճարովիի հարցում ա գլուխ բարձրացնում, ոչ թե ընդունվել-չընդունվելու: Իսկ անվճար տեղերի հարաբերական թիվը նվազել ա ոչ էնքան որովհետև դրանց բացարձակ թիվն ա նվազել, այլ որովհետև վճարովի տեղերն են ավելացել: Դասախոսների աշխատավարձն ահագին աճել ա, չնայած դեռ ցածր ա, շա՜տ ցածր (իհարկե, ոչ բոլոր բուհերում, բայց դե...):

Սրա հետ համաձայն եմ: Մենակ մի բան - անվճար տեղերի թիվը նվազել ա համ բացարձակ համ էլ հարաբերական առումով: Ես որ ընդունվեցի, մեր 80 հոգանոց կուրսում 10 հոգի էր վճարովի: Հիմա հակառակն ա:

Դասախոսների աշխատավարձերն էլ աճել ա էնքան, ինչքան ընդհանրապես աճել են միջին աշխատավարձերը եկրում ու հատկապես պետական ոլորտում: Կարող ա տեմպը մի քիչ առաջանցիկ ա եղել, բայց շատ քիչ: Էտքան փողով մեկ ա, նորմալ դասախոս չես պահի:

Պիտի մի սկզբունք լինի. ընդունվելը հեշտ, ավարտելը՝ դժվար: Իսկ անվճար-վճարովի համակարգը դրա հնարավորությունը չի տալիս, անվճար ընդունվելը դառնում ա էրեսի զոռ, պրիստիժ, ուսման վարձից մի քանի անգամ շատ կաշառք տալու տեղ:

Համո, դեմ չեմ: Ու ասեմ քեզ, հեսա քո ասածի պես էլ լինելույա շուտով, քանի որ ինստիտուտները հիմա յալվար են որ մարդ ընդունեն: Էս տարի ով ինչ հավաքի ընդունվելույա: Աչքիս երկրում իսկականից մարդ չի մնացել:

Բայց, ամեն դեպքում էս չի նշանակում, որ չեն կարա լինեն երեխեք որոնց ֆինանսավորումը պիտի լրիվ իրա վրա պետությունը վերցնի: Խոսքը սոցիալապես անապահովներին ա վերաբերվում: Հարցը նրանում ա, որ անվճար տեղերի վրա ընդունելու սկզբունքն ա սխալ: Ոչ թե բարձր բալերով հավաքածին պետք ա տան, այլ անապահովին:

[Ruby Rue]

Բայց, ամեն դեպքում էս չի նշանակում, որ չեն կարա լինեն երեխեք որոնց ֆինանսավորումը պիտի լրիվ իրա վրա պետությունը վերցնի: Խոսքը սոցիալապես անապահովներին ա վերաբերվում: Հարցը նրանում ա, որ անվճար տեղերի վրա ընդունելու սկզբունքն ա սխալ: Ոչ թե բարձր բալերով հավաքածին պետք ա տան, այլ անապահովին:

Անվճարի փոխարեն պիտի կրթաթոշակներ լինեն: Թե չէ մարդիկ մեջտեղից ճղվելով կամ էլ ԽԾԲ ու փող խառնելով անվճար են ընդունվում, ինչ ա թե էդ պրիստիժ ա: Դե տղերքն էլ պարզ ա՝ բանակ չգնալու համար: Անվճար ընդունվում են ու դառնում բառադի:
Իսկ եթե կրթաթոշակներ լինեին, որ կխրախուսեին ոչ միայն սովորելը, այլև հասարակական ակտիվությունը, ներհամալսարանական ու արտահամալսարանական միջոցառումներ կազմակերպելը, էդ դեպքում ուսանողներն ավելի մոտիվացված կլինեին: Ոչ թե կնստեին լսարանի մոտ, կսպասեին, թե ով ի՞նչ է ստանում, որ հաշվարկեն, թե ով իրենցից կտանի անվճար տեղը կամ ո՞նց իրար տակ փորեն:

Իսկ անպահովներին կիսով չափ զեղչ անում են, բայց դե ոչ բոլորին ու ոչ բոլոր տեղերում:
Ընդհանրապես օրենք կար, որ գերազանցիկներին էլ են զեղչում, բայց երբ գնացի զեղչի համար դիմելու, ասեցին՝ դու հաշմանդա՞մ ես, թե՞ անապահով, թր դիմում ես: Օրենքը բացում ցույց ես տալիս, ասում են՝ հիմա փոխվել ա:

[StrangeLittleGirl]

Բայց գնալով վատանում ա ու վատանում ա: Ես դպրոցների վիճակից գիտեմ, երեխեքս հանրակրթական դպրոց են գնում, գիտեմ ինչ ա կատարվում: Հետո էլ ժողի վիճակից գիտեմ, որ մի խայտառակ բառդակ ա: Ասում են նույն վիճակն էլ պետ համալսարանում ու մնացած տեղերում ա: Ուղղակի մի քանի էնտուզիաստ դասախոսի վրա համակարգ չի կարա գոյատևի: Վաղը մյուսօր դրանք էլ կզզվեն ու կգնան, ու վերջ:

Էն օրը TV-ով գովազդ եմ նայում, ինչ-որ գյուղատնտեսական քոլեջ ա, տոլի ինստիտուտ ա, տո լի ակադեմիա ա, չեմ հիշում: Հայտարարում ա էս տարվա ընդունելություն ու թվում ա մասնագիտությունները - դիզայն, ատամնաբուժություն, բանկային գործ, մաքսային գործ, իրավաբանություն - կարճ ասած ամեն ինչ, բացի գյուղի հետ կապված որևէ բանից:

Ասածս ինչ ա, Բյուր ջան, մեր եթեիմ երգրում, ոնց որ սաղ ոլորտները, այնպես էլ կրթությունը - ոչ մի լուրջ, ստարտեգիական, հեռանկարային վերաբերմունք չկա, բացիթողի վիճակ ա: Թողել են ինքնահոսի, մինչև կտրի կապը: Կրթության նախարարին էլ թողես ֆեյսբուքյան ծիպա դեմք գրառումներ անի սաղ օրը:

Հա՛, համաձայն եմ, ինքնահոսի թողնել չի կարելի: Դրա համար ասում եմ՝ պետք ա կտրուկ բաներ փոխել հենց թեկուզ անվճար տեղերը լրիվ վերացնելով, էդ նույն փողն ուրիշ տեղ ծախսելով:

Սրա հետ համաձայն եմ: Մենակ մի բան - անվճար տեղերի թիվը նվազել ա համ բացարձակ համ էլ հարաբերական առումով: Ես որ ընդունվեցի, մեր 80 հոգանոց կուրսում 10 հոգի էր վճարովի: Հիմա հակառակն ա:

Չգիտեմ՝ ձեզ մոտ ոնց, բայց մեզ մոտ անվճար տեղերը ոնց 98 էղել են, նենց էլ մնացել են (եթե չհաշվենք, որ մի մոմենտ ռազմականի 30 տեղն էլ մեր ֆակուլտետին տվեցին), իսկ վճարովիները 120-ից հասել են եսիմ քանի հարյուրի:

Դասախոսների աշխատավարձերն էլ աճել ա էնքան, ինչքան ընդհանրապես աճել են միջին աշխատավարձերը եկրում ու հատկապես պետական ոլորտում: Կարող ա տեմպը մի քիչ առաջանցիկ ա եղել, բայց շատ քիչ: Էտքան փողով մեկ ա, նորմալ դասախոս չես պահի:

Կրկնում եմ՝ նայած բուհ: Մեր բուհը մի պահ հասել էր նրան, որ դասախոսները մոտ 200 000 դրամ աշխատավարձ էին ստանում, ամբիոնի վարիչներն ու պրոֆեսորները՝ ավելի շատ, ավագ լաբորանտները՝ ավելի քիչ: Բայց կարծեմ նորից նվազեցրել են, չգիտեմ:

Համո, դեմ չեմ: Ու ասեմ քեզ, հեսա քո ասածի պես էլ լինելույա շուտով, քանի որ ինստիտուտները հիմա յալվար են որ մարդ ընդունեն: Էս տարի ով ինչ հավաքի ընդունվելույա: Աչքիս երկրում իսկականից մարդ չի մնացել:

Ցավն էն ա, որ էդ սաղին մեկ ա ավարտացնում են, որովհետև փող ա պետք բուհերին:

Բայց, ամեն դեպքում էս չի նշանակում, որ չեն կարա լինեն երեխեք որոնց ֆինանսավորումը պիտի լրիվ իրա վրա պետությունը վերցնի: Խոսքը սոցիալապես անապահովներին ա վերաբերվում: Հարցը նրանում ա, որ անվճար տեղերի վրա ընդունելու սկզբունքն ա սխալ: Ոչ թե բարձր բալերով հավաքածին պետք ա տան, այլ անապահովին:

Էլի եմ կրկնում. ֆինանսավորումը չպիտի սոցիալական վիճակից կախված լինի: Եթե փայլուն ուսանող ա, թող ամբողջապես իրա վրա վերցնի: Եթե չէ, բայց սոցիալապես անապահով ա, ոչ ոք չի արգելում էդ ուսանողին աշխատանք ճարել: Բացատրեմ ինչու եմ դեմ սոցիալապես անապահովների ֆինանսավորմանը: Նախ, մեր երկրում մարդիկ ինչեր ասես չեն անի իրենց սոցիալապես անապահովությունը ցույց տալու համար (ու անում են, հեսա մի պատմություն կպատմեմ դրա հետ կապված): Երկրորդ, պետք ա վերջապես հասկանալ, որ ուսանողն ինքն առանձին մարդ ա, ինքը սենց թե նենց սոցիալապես անապահով ա անկախ նրանից իրա ծնողները միլիոններ են աշխատում, թե չէ: Մեզ մոտ լուրջ խնդիր ա ջահելների ինքնուրույնության բացակայությունը: Իսկ զանազան կրթաթոշակներ ստանալը կմեծացնի իրանց ինքնուրույնությունը: Թվում ա՝ ստից բան ա, բայց իրականում դա լուրջ շարժիչ ուժ ա, ուսանողի որակը կախված ա նաև իրա ինքնուրույնությունից, ծնողների գրպանից (ամբողջապես) կախված չլինելուց:

Հիմա նայի: Հայաստանում ինչքան կողքից ուսման վարձի, կրթաթոշակների մրցույթի հայտարարություն լինում ա, դիմումի ձևի ու հաղթելու պայմանների մեջ միշտ նշվում ա սոցիալապես անապահովությունը: Մի անգամ տենց մրցույթ էի գտել: Մի լավ համակուրսեցի ունեի, որը գերազանց սովորում էր, բայց վճարովի էր, ու թեև դժվարությամբ, բայց ուսման վարձը կարողանում էր տալ: Թղթերը տպեցի, տարա իրեն, ասացի, որ դիմի: Էնտեղ կետեր կային ասենք հոսանքի ամսական վարձի, ծնողների աշխատավարձի ու եսիմինչերի մասին: Էս աղջիկը որոշեց չնշել, որ մեքենա ունեն, որ կրթաթոշակ ստանալու հավանականությունը մեծանա: Այսինքն, ստացվում ա՝ կրթաթոշակ տալիս են ոչ թե ակադեմիական նվաճումների, այլ ծնողների գրպանի պարունակության համար: Տենց ճիշտ չի: Նայի, ես էլ եմ հիմա կրթաթոշակով սովորում, բայց իմ դիմումի մեջ ոչ մի տեղ ոչ ոք չի պահանջել որևէ տեսակի ինֆորմացիա ծնողներիս գրպանի մասին: Մարդիկ նայել են իմ սիվիին, երաշխավորագրին, գնահատականներիս, մոտիվացիոն նամակիս ու որոշել են, որ արժանի եմ կրթաթոշակի՝ անկախ նրանից, թե ովքեր են ծնողներս:

[enna]

<<Հիմար մասսային ավելի հեշտա ղեկավարելը:>>
Դա փորձված է...
Մեր պետությունը այդ կարգախոսով է առաջնորդվում ՝չխնայելով ո՛չ ջանք,ո՛չ եռանդ:Դրա համար նա անում է հետևյալ քայլերը.
1.12-րդ դասարանի ավելացման պատճառով տղաների մեծ մասը չի շարունակում կրթությունը,քանի որ բանակ գնալուց հետո <<հավես>> չի լինում:
2.Շտեմարաններում ընդգրկում է այնպիսի խնդիրներ,որ միայն դասախոս կրկնուսույցի մոտ սովորելուց հետո կարող ես գրել:
3.Ամեն տարի բարձրացնում է համալսարանին տրվող վարձերը:
4.Դպրոցական ծրագրեը այնպես են կազմում,որ շատ քչերին է հետաքրքիր լինում:
5.Դպրոցներում,մասնավորապես գյուղերի դպրոցներում ուսուցիչների ուղեղի տեղը անհայտ է ,թե ինչ է:
6.Ուսուցիչների աշխատավարձները էնքան ցածր են,որ ոչ մի ուսուցիչ էտ փողով ներվերը չի քայքայում:
7.Պատմությունը էնպեսա գրում,որ տարբեր գրքերում տարբեր են թվերը լինում:Եթե կոնկրետ թիվը չգիտեն ,թող գրեն էս ինչ դարի էս ինչ մասում,բայց պատահական թիվ գրելու իրավունք կարծում եմ չունեն:Հետո քանի գնում պատմությունը փոփոխվումա,թե էտ ոնց անհայտա...
Էս պահին մենակ այսքանն եմ հիշում...