Սփյուռքահայերի մասնակցությունը Հայաստանի հասարակական-քաղաքական կյանքին

[Ձայնալար]

Թեմայի բացման համար խթան հանդիսացավ թեմաներից մեկում հնչած այն կարծիքը, թե սփյուռքահայը իրավունք (բարոյական) չունի քննարկել Հայաստանի ներքին կյանքին վերաբերող հարցեր: Դրան զուգահեռ կա կարծիք, որ ոչ միայն կարող են մասնակցել ներհայաստանյան հասարակական կյանքին, այլև պետք է ստանան ընտրելու իրավունք: Անձամբ ես կարծում եմ, որ մեր օտարերկյա հայրենակիցները բարոյական բոլոր իրավունքներն ունեն կարծիք արտահայտելու, քննարկելու, խորհուրդ տալու կամ հարցնելու ցանկացած հարցով, քանի որ Հայաստանը նաև նրանց հայրենիքն է և շատ հարցեր նաև նրանց են հուզում, միգուցե շատ Հայաստանցիներից ավելի շատ: Սակայն ես կատարյալ անհեթեթություն եմ համարում սփյուռքին ընտրելու իրավունք տալը:

Սպասում եմ ձեր կարծիքներին:

[Գալաթեա]

Ընտրելու իրավունք տալուն ես էլ եմ դեմ, (որոշ պրիբլիժոննի սփյուռքահայերի ականջը խուլ) բայց ծիծաղելի ա էդ մարդկանց արգելել ներքին կյանքի հարցերը քննարկել, էն պարզ պատճառով, որ էդ նույն ներքին կյանքի ֆինանսական խնդիրները լուծելուց առաջինը էդ նույն սփյուռքահայերի դրամապանակի առաջ ենք վիզ ծռում:

[One_Way_Ticket]

Լավ թեմա է, հայտնեմ իմ կարծիքը։
Քննարկումներին մասնակցելու իրավունք, անշուշտ, նրանք ունեն։
Պարզապես, երբ խոսքը գնում է երկրի վիճակի բարելավման մասին, առաջ է գալիս այսպիսի նուրբ հարց։
Երկրի վիճակն իրեն իրեն չի լավանա։ Դրա համար յուրաքանչյուրս պիտի ինչ-որ գործողությունների դիմենք, հաճախ սեփական կոմֆորտի հաշվին։ Երբեմն նաև վտանգելով սեփական կյանքը։ Ու եթե մեկը Հայաստանն իր երկիրն է համարում և քեզ հորդորում է նման գործողությունների, ապա պիտի ինքն էլ պատրաստ լինի նույն զոհաբերություններին։ Թե չէ ստացվում է՝ դու տանջվի, երկիրը շենացրու, հետո ես կամ երեխեքս կգանք, կապրենք։ Չկպավ Եթե ինքդ, ասենք, միտինգի չես գնալու, ուրիշներին մի ասա, թե դուք պարտավոր եք գնալ։ Սա միայն սփյուռքահայերին չի վերաբերվում։ Վերջերս նույնը ասացի գործընկերոջս, ով ասաց, որ պատերազմ է ուզում, սակայն "բանակ գնալու՞ ես" հարցին պատասխանեց "ամենայն հավանականությամբ՝ ոչ"։
Այլ հարց է, եթե սփյուռքահայը Հայաստանն իր երկիրը չի համարում, և քննարկմանը մասնակցում է որպես կողմնակի անձ։ Ոչ մի պրոբլեմ, թող մասնակցի, կողքից կարծիքները ևս հետաքրքիր են։ Բայց պետք է նկատի ունենալ, որ կան հարցեր, որոնք օտարների հետ չեն քննարկվում։ Ոնց որ, ասենք, ընտանիքիդ վերաբերվող ոչ բոլոր հարցերը հարևանիդ հետ կքննարկես։

[keyboard]

Ես կարծում եմ, որ ցնկացած մարդ իրավունք ունի հայտնել իր կարծիքը` թե, ներքին, թե արտաքին Հայաստանյան խնդիրների վերաբերյալ, քանի որ ամեն կարծիք կարող է օգտակար լինել գործողություններում ու երկրի համար լավ գործ անելու փուլում:
Բայց էդքանով հանդերձ ես սփյուռքահայ չեմ համարում էն մարդկանց, ովքեր ծնվել,որոշ ժամանակ ապրել են Հայաստանում, հետո գնացել և այլն և այլն: Իմ համար սփյուռքահայերը եղեռնից մազապուրծ եղած մարդիկ են, ովքեր` անձնական,քաղաքական և այլն պատճառներով չեն եկել Հայաստան և իրենց գործունեությունը ծավալել են դրսում, սերունդ են տվել, դաստիարակել որպես հայ, ովքեր այսօր թեկուզ չնչին չափով բայց օգնում են Հայաստանին:
Բայցևայնպես, եթե անգամ էդ մարդիկ հայաստանի վերաբերյալ մի հատ վատ բան են ասում, ես հաստատ հազար վատ բան իրանց կասեմ: Կարծիքն ուրիշա, ընդեղից նստել թելադրելը ուրիշ, Հայաստանում ապրողների փոխարեն ինչ-որ քայլեր կամ կոչեր անելը վաբշե ուրիշ:
Ընտրելու իրավունքին դեմ եմ, ինչ ընտրի, եթե մենակ մամուլով ու տիվիով ա խաբար Հայաստանից:
Մի խոսքով արտահայտվելուն դեմ չեմ, բայց մեծ-մեծ փռթելուն դեմ եմ:

[Chuk]

Եթե ինքդ, ասենք, միտինգի չես գնալու, ուրիշներին մի ասա, թե դուք պարտավոր եք գնալ։ Սա միայն սփյուռքահայերին չի վերաբերվում։ Վերջերս նույնը ասացի գործընկերոջս, ով ասաց, որ պատերազմ է ուզում, սակայն "բանակ գնալու՞ ես" հարցին պատասխանեց "ամենայն հավանականությամբ՝ ոչ"։

Մի քիչ դժվար հարց ա:
Իրականում հիմնականում համաձայն եմ, ես էլ եմ համարում, որ դիմացինից կարող ես պահանջել միայն այն, ինչն ինքդ պատրաստ ես անել: Չնայած մյուս կողմից գուցե էդ դեպքում էլ պահանջելու բարոյական իրավունք չունես: Քո ընտրությունն ա՝ արա, բայց ուրիշից մի պահանջի: Երևի թե դա ավելի ճիշտ ա:

Բայց պահանջելը մի բան ա, կարծիք ունենալը ու դա բարձրաձայնելն ուրիշ բան ա: Խորհուրդ տալը ու ուղղություն ցույց տալը ուրիշ բան ա: Ի վերջո էդ կարծիքը ու պատկերացրած ճանապարհը կարող է էնպիսին են, որ կարծիք տվողն ուղղակի չի կարող ինքը դա անել՝ բազում օբյեկտիվ ու սուբյեկտիվ պատճառներով: Ու կապ չունի կարծիք ունեցողը սփյուռքահայ ա թե հայաստանցի: Ուղղակի չի կարող ու վերջ (կոնկրետ օրինակներ չեմ ուզում գրել, որովհետև էդպիսիք չափազանց շատ են): Բայց եթե ինքը դա չբարձրաձայնի, գուցե մի շատ կարևոր, հետաքրքիր, այժմեական միտք կորի: Ի վերջո զուտ գաղափարի ստեղծումն ու դրա տարածումն էլ ա գործ, սա չպետք ա մոռանալ:

Ուրիշ հարց ա, որ նման գաղափարներից շատերը կարող են անիրագործելի լինել: Դրանցից շատերը կարող են ուղղակի վատը լինել: Դրանցից շատերը կարող են դուրներս չգան, բախվեն մեր ինչ-որ սկզբունքների և այլն: Բայց որպեսզի գնահատել լինել, այն որպես սկիզբ պետք է բարձրաձայնվի:

Ու շատ հաճախ ներքաղաքական խնդիրներում ուղղակի կարևոր ա հենց սփյուռքահայերի կարծիքը լսելը: Կապ չունի ի վերջո կհամաձայնվենք, թե ոչ: Օրինակ էնպիսի կարծիքներ են եղել, որոնցից ուղղակի կատաղել եմ, մեջս եփել, վրդովվել: Բայց որ սառում ես, հասկանում ես, որ դա հենց քեզ պետք ա: Որտև դու ստեղ ես, ամեն ինչը մեջից ես նայում ու շատ հաճախ ինչ-որ բաներ չես տեսնում, ինչ-որ բաներ չես ընկալում, ինչ-որ բաներ բաց ես թողնում, ինչ-որ բաներ այլ կերպ ես պատկերացնում: Կողքից նայելուց երբեմն այլ կերպ է ամենն երևում, գուցե ճիշտ, գուցե սխալ որոշ դեպքերում, բայց հաճախ այլ կերպ: Ու քանի որ կողքից նայողը բացի ամեն ինչից կարողանում է տեսածը համադրել նաև իր միջավայրի կատարվածի հետ, հաճախ ավելի լավ, քան դու, արդյունքում կարող են շատ հետաքրքիր, կարևոր, արդիական մտքեր լինել, կարծիքներ լինեն: Նորից եմ ասում. պարտադիր չի էդ կարծիքն ընդունել, բայց շատ հաճախ դա արժի լսել:

[Chuk]

Սակայն ես կատարյալ անհեթեթություն եմ համարում սփյուռքին ընտրելու իրավունք տալը:

Ես էլ եմ անհեթեթություն համարում: Հեչ որ չէ այն պատճառով, որ իրականությունում սփյուռքում ապրողներից քչերն են, որ իսկապես խորությամբ հետաքրքրվում են ու ծանոթ են ներքին անցուդարձին: Արդյունքում ընտրելու իրավունք ունենալու դեպքում իրենք ընտրելու են «ինչ-որ մեկի ասածով», որը շատ հաճախ կարող ա լինի Հայաստանում ապրողների համար վատ ընտրություն, իսկ էստեղ ապրողն, այդ ընտրության պտուղը ճանաչողը շարունակում ենք մենք լինել:

Բայց ես կուզեի, որ իրականություն դառնար Նիկոլի ձևակերպված նոր հայեցակարգը՝ ներգաղթի կոնցեպցիան, ու էդ դեպքում իհարկե եկողները պետք է ընտրեին: Ուրիշ հարց, որ գոնե հիմա նման հայեցակարգի իրականացումը ուտոպիա եմ համարում, ցավոք:

[Վիշապ]

Դրան զուգահեռ կա կարծիք, որ ոչ միայն կարող են մասնակցել ներհայաստանյան հասարակական կյանքին, այլև պետք է ստանան ընտրելու իրավունք:

Յանիմ Հայաստանի քաղաքացիները մի շատ ունեն ընտրելու իրավունք, մնացել ա սփյուռքահայերին տանք... Էդ էր պակաս...

[My World My Space]

Յանիմ Հայաստանի քաղաքացիները մի շատ ունեն ընտրելու իրավունք, մնացել ա սփյուռքահայերին տանք... Էդ էր պակաս...

Հայաստանում բոլոր քաղաքացիները փաստացի ապրում են կեցության կարգավիճակով, որովհետև մի ընտրելն ա, որ սարքում ա քաղաքացի, էդ էլ չեն կարում անեն...

[Արէա]

Թեմայի բացման համար խթան հանդիսացավ թեմաներից մեկում հնչած այն կարծիքը, թե սփյուռքահայը իրավունք (բարոյական) չունի քննարկել Հայաստանի ներքին կյանքին վերաբերող հարցեր:

Ցանկացած մարդ իրավունք ունի քննարկել ցանկացած երևույթ, այդ թվում նաև Հայաստանի ներքին կյանքին վերաբերվող հարցեր: Կապ չունի սփյուռքահայ է, քյավառցի, ադրբեջանցի, մոզամբիկցի, թե ուդմուռտ: Ո՞վ իրավունք ունի ինչ-որ մեկին, որևէ երևույթի մասին կարծիք արտահայտելն արգելելու:

[One_Way_Ticket]

Ո՞վ իրավունք ունի ինչ-որ մեկին, որևէ երևույթի մասին կարծիք արտահայտելն արգելելու:

Նայած արգելել ասելով ինչ նկատի ունես։ Որոշ "կարծիքների" համար քիթ-մռութ են ջարդում։

[Արէա]

Նայած արգելել ասելով ինչ նկատի ունես։ Որոշ "կարծիքների" համար քիթ-մռութ են ջարդում։

Իմ ասածը հենց դրա մասին է: Ո՞վ իրավունք ունի որևէ մեկի քիթ-մռութը ջարդել որևէ կարծիքի համար: Ուրիշ հարց, որ թքած ունենք օրենք-մօրենքների վրա ու իրար ենք ուտում: Ես իդեալական տարբերակի մասին եմ խոսում:

[One_Way_Ticket]

Իմ ասածը հենց դրա մասին է: Ո՞վ իրավունք ունի որևէ մեկի քիթ-մռութը ջարդել որևէ կարծիքի համար: Ուրիշ հարց, որ թքած ունենք օրենք-մօրենքների վրա ու իրար ենք ուտում: Ես իդեալական տարբերակի մասին եմ խոսում:

Տարբերակը մի քիչ շատ իդեալական է։ Ամեն փողոցային ռազբոռկա եթե տեղափոխվի դատարան, մարդիկ պիտի երկար հերթ կանգնեն անգամ դատավորների շուրջօրյա աշխատանքի դեպքում։ Բոլոր երկրներում էլ մանր կենցաղային վեճերը մածամասամբ լուծվում են "գաղափարով"։

[Արէա]

Տարբերակը մի քիչ շատ իդեալական է։ Ամեն փողոցային ռազբոռկա եթե տեղափոխվի դատարան, մարդիկ պիտի երկար հերթ կանգնեն անգամ դատավորների շուրջօրյա աշխատանքի դեպքում։ Բոլոր երկրներում էլ մանր կենցաղային վեճերը մածամասամբ լուծվում են "գաղափարով"։

Նախ հստակեցնեմ, որ ցանկացած կարծիք ասելով, հայհոյանք ու անպատվություն ի նկատի չունեմ: Խոսքս նորմալ կարծիքի մասին է, հակառակ դեպքում դա կարծիք չէ, հայհոյանք է: Իսկ նշածդ փողոցային ռազբոռկաները աննորմալ ու հիվանդ երևույթ եմ համարում:

Ու նմանապես, կարծիք արտահայտելու համար որևէ մեկի քիթ-մռութը ջարդելը ահագին կեղտոտ ու զզվելի երևույթ է:

[One_Way_Ticket]

Լավ, Արէա, պատկերացրու հարևանդ քեզ մոտենում է և կարծիք է հայտնում քո և կնոջդ ինտիմ հարաբերությունների մասին։ Նորմալ կարծիք, ոչ հայհոյանք, ոչ անպատվություն։ Կլսես, շնորհակալություն կհայտնես կարծիքի համար, թե՞ այնուամենայնիվ կհասկացնես, որ դա նրա գործը չէ։

[Արևածագ]

Թող Հայաստանի քաղաքացիները մասնակցեն ընտրություններին, սփյուռքահայերը մի կերպ կդիմանան: Հիշեցնեմ, որ նախորդ երկու ընտրություններում գոնե Մոսկվայում նմուշի համար մի քվեատուփ չի եղել: Մոսկվայում: Ուր ամենապակասը 50 հազար ՀՀ քաղաքացի միշտ էլ կա:
Հայաստանի իշխանությունները երբեք չեն գնա նրան, որպեսզի մարդիկ դրսից կարողանան քվեարկել: Որովհետև դրսի քվեարկությունն անհնար է վերահսկել: