Վախ... Տագնապ... Ֆոբիա...

[erexa]

Բա ո՞նց անեմ, որ չպտտվեն կամ գոնե ուշադրություն չդարձնեմ :

Բարդ ա բայց կգրեմ:

Մարդու մտածելակերպը մոտավորապես նման է վոլեյբոլ խաղին:

1-ին խումբը ենթադրենք սկսում է խաղը, մարդու ուղեղում 1-ին մտքում ծնվում են մարդու մտքերը: Վերցնենք քո բացասական մտքերից մեկը էն պոլկաների օրինակը, որը մտածում ես կնկնի գլխիդ:

Վերադառնանք վոլեյբոլ խաղին, 1-ին խումբը գնդակը ուղարկում է 2-րդ խմբին (2-րդ խումբը մարդու ուղեղում 2-րդ միտքն է) 1-ին մտքում ծնված միտքը (պոլկաները կնկնեն գլխիդ) փոխանցվում է 2-րդ մտքին: 2-րդ միտքը լսելով այս ամենի մասին փորձում է 1-ին մտքին հանգստացնել և պատասխան է ուղարկում (ես կոկրետ չեմ կարող ասել քո ուղեղում, որ մտքերն են պտտվում պարզապես օրինակ եմ բերում, որ իրավիճակը լավ պատկերացնես) պոլկաները չեն ընկնի իմ գլխին: Նորից վոլեյբոլ խաղն ենք հիշում և 2-րդ խումբը գնդակը ուղարկում է 1-ին խմբին (նույնն էլ մարդու ուղեղում 2-րդ միտքը պատասխանում է 1-ին մտքին): 1-ին միտքը լսելով 2-րդ մտքի պատասխանին նորից նույն պատասխանն է ուղարկում այս անգամ լավ ջղայնացած( չես լսում պոլկաները կնկնեն գլխիդ) և այս ամենը նորից փոխանցվում է 2-րդ մտքին: 2-րդ միտքը նույնպես պատասխանում է 1-ին մտքին (պոլկաները չեն ընկնի իմ գլխին) այս պատասխանը ճնշում է 1-ին մտքին և ջղայնացնում: 1-ին միտքը նորից իրենն է պնդում 2-րդը իրենը ու էսպես վեճ է սկսվում քո ուղեղում: Այս ամենը հոգնեցնում և վախ է առաջացնում քեզ մոտ:

Ինչպես վարվել տվյալ ժամանակ՞ եթե 1-ին մտքում բացասական մտքեր են ծնվում, որոնք վախ են առաջացնում քեզ մոտ 2-րդ միտքը պետք է ուշադիր լինի և չպատասխանի 1-ին մտքին ( սա դու քո ուղեղում պետք է գտնես որն է առաջին միտքը և որն երկրորդ՞)« առաջին միտքը վախ առաջացնող միտքն է, երկրորդ միտքը հանգստացնող»: 2-րդ միտքը չպետք է ուշադրություն դարձնի, չպետք է պատասխանի 1-ին մտքին, իսկ եթե չի ստացվում ապա 2-րդ միտքը պետք է փորձի կարճ պատասխաներ տալ ընդ որում 1-ին մտքին չճնշող պատասխաններ:

Oրինակ 1-ին միտք- պոլկաները կնկնեն գլխիդ

2-րդ միտք-ոչինչ թող ընկնեն գլխիս (այս պատասխանը չճնշող պատասխան է):

1-ին միտքը նորից կսկսի նույնը կրկնել (պոլկաները կնկնեն գլխիդ) սակայն այս անգամ շատ ջղայնացած 2-րդ միտքը դարձյալ չպետք է պատասխանի կամ էլ պատասխանելուց կարճ չճնշող պատասխան պետք է տա( հանկարծ 1-ին մտքի հետ դիսկուսիա չանես և չփորձես 2-րդ մտքով հանգստացնել): Այս ամենից հետո քեզ մոտ վախի զգացմունքը կշատանա շատ հնարավոր է նաև դու քեզ վատ և տարօրնակ զգաս չվախենալ սա նորմալ ռեակցիա է: Վախի զգացմունքները ոչ մի կերպ չճնշել, ընդունիր այն, զգա այն, ինքդ քեզ հարցրու կոնկրետ ինչ եմ ես այս պահին զգում՞ մի քանի րոպե աչքերդ կարող ես փակել և ուշադրություն դարձնել վախի և այլ զգացմունքնրի վրա, ընդունիր տվյալ տհաճ հոգեվիճակը, շնչա քո ամբողջ հոգով այդ վախը, այդ հոգեվիճակը: Վախը ընդունելուց հետո դու հոգեպես կհանգստանաս և այն կքչանա քեզ մոտ:

[Մանանա]

հա, Ման, Բայանդուրի խորհուրդը շատ լավնա` ուղղակի խոսալու պահով..լավ կլինի արտահայտվես ինչ-որ մեկի մոտ: Ու շատ հետաքրքիր ա, որ քո վախը հենց աչքի հետ ա կապված (որ մի բան աչքդ կմտնի)... կարծում եմ խնդիրը բավականին խորքայինա ու պետք ա խորանալ ու պարզել պատճառը, իզուր չես որպես թիրախ աչքն ընտրել

[Դեմետրիա]

Վախենում եմ մթությունից ու մենակությունից:
Վախենում եմ ինձ հանգիստ չտվող կասկածից:

[Մանուլ]

erexa, հետաքրքիր էր, կփորձեմ հլը, շնորհակալ եմ :

հա, Ման, Բայանդուրի խորհուրդը շատ լավնա` ուղղակի խոսալու պահով..լավ կլինի արտահայտվես ինչ-որ մեկի մոտ: Ու շատ հետաքրքիր ա, որ քո վախը հենց աչքի հետ ա կապված (որ մի բան աչքդ կմտնի)... կարծում եմ խնդիրը բավականին խորքայինա ու պետք ա խորանալ ու պարզել պատճառը, իզուր չես որպես թիրախ աչքն ընտրել

Ախր չգիտեմ, է, թե աչքիս վախը ինչից ա սկսվել: Այսինքն` որ մի քիչ մտածեմ, կարող ա հազար ու մի պատճառ գտնեմ, բայց հաստատ չեմ կարող համոզված լինել, թե հենց ինչից ա սկսվել և, առավել ևս, ուժեղացել վախս:

Վախենում եմ մթությունից ու մենակությունից:

Ես էլ վախենում եմ մթություն+մենակությունից : Գնալով համոզվում եմ, որ ամեն ինչից վախ ունեմ, մթությունից, բարձրությունից, էլ չգիտեմ ինչից... Բայց էդ կախված ա նրանից, թե ում հետ եմ: Եթե կողքս նենց մարդ կա, ում վստահում եմ ու ում հետ ինձ ապահով եմ զգում, ոչ մի բանից էլ չեմ վախենում : Հա, բացի նրանից, որ աչքս մի բան կմտնի կամ գլխիս մի բան կընկնի:

[VisTolog]

erexa, հետաքրքիր էր, կփորձեմ հլը, շնորհակալ եմ :


Ախր չգիտեմ, է, թե աչքիս վախը ինչից ա սկսվել: Այսինքն` որ մի քիչ մտածեմ, կարող ա հազար ու մի պատճառ գտնեմ, բայց հաստատ չեմ կարող համոզված լինել, թե հենց ինչից ա սկսվել և, առավել ևս, ուժեղացել վախս:


Ես էլ վախենում եմ մթություն+մենակությունից : Գնալով համոզվում եմ, որ ամեն ինչից վախ ունեմ, մթությունից, բարձրությունից, էլ չգիտեմ ինչից... Բայց էդ կախված ա նրանից, թե ում հետ եմ: Եթե կողքս նենց մարդ կա, ում վստահում եմ ու ում հետ ինձ ապահով եմ զգում, ոչ մի բանից էլ չեմ վախենում : Հա, բացի նրանից, որ աչքս մի բան կմտնի կամ գլխիս մի բան կընկնի:

Ուշադրության, հոգատարության կարիք ունես + որ քեզ հասկանան… ու քիչ նեռվայնացնեն:

[Մանուլ]

Ուշադրության, հոգատարության կարիք ունես + որ քեզ հասկանան… ու քիչ նեռվայնացնեն:

Էս վերջին գրածիցս ե՞ս ենթադրում : Հա, հնարավոր ա, նույնիսկ շատ հավանական ա: Ու ընդհանրապես, ինձ թվում ա, որ իմ հետ կատարվող բոլոր բացասական բաները ներվային վիճակի հետևանք են: Ես չափից դուրս շատ ներվայնանալու պատճառներ ունեմ իմ տարիքի համար:

[VisTolog]

Էս վերջին գրածիցս ե՞ս ենթադրում : Հա, հնարավոր ա, նույնիսկ շատ հավանական ա: Ու ընդհանրապես, ինձ թվում ա, որ իմ հետ կատարվող բոլոր բացասական բաները ներվային վիճակի հետևանք են: Ես չափից դուրս շատ ներվայնանալու պատճառներ ունեմ իմ տարիքի համար:

Չէ, ուղղակի երկուսիս մոտ էլ նույն պրոբլեմնա՝ տագնապը: Նայած ում մոտ ինչնա դարձել դրա առաջացման պատճառը: Իմ դեպքում գիտեմ ինչնա:

Ինքդ էլ հասկանում ես, որ անիմաստ վախա, որ էն՝ ինչի համար վախենում ես իրականում չի կարող լինել… բայց մեկա դա չի օգնում հանգստանալ:


ՀԳ Բայց արի խոստովանի, որ մեկ-մեկ հաճելի զգացումա:

[Մանուլ]

Չէ, ուղղակի երկուսիս մոտ էլ նույն պրոբլեմնա՝ տագնապը: Նայած ում մոտ ինչնա դարձել դրա առաջացման պատճառը: Իմ դեպքում գիտեմ ինչնա:

Ինքդ էլ հասկանում ես, որ անիմաստ վախա, որ էն՝ ինչի համար վախենում ես իրականում չի կարող լինել… բայց մեկա դա չի օգնում հանգստանալ:


ՀԳ Բայց արի խոստովանի, որ մեկ-մեկ հաճելի զգացումա:

Ահա, ճիշտ ես: Բայց հեչ հաճելի չի, խոսքը մեր մեջ, ես էդ պահին ինձ շաատ վատ եմ զգում:

[Հարդ]

Դե սենց որ նայում ես, բոլորիս մոտ էլ կա էդ վախից:
Ես էլ, հա վախենում եմ, որ հեսա երկրաշարժ կլինի, որ հեսա նստածս աթոռը կջարդվի... կամ որ ավտոբուսի մեջ նստած եմ, աննդհատ վախենում եմ, որ հեսա կողքից մեծ արագությամբ մի մեքենա կգա կխփի հենց իմ նստած մասին:
Դա ինձ թվում ա նորմալ ա, այլ հենց դրա չլինելը կլինի աննորմալ, ու խանգարում կհամարվի, քանի որ մենք այսպես անհանգստանում ենք մեր մարմնի համար:
Այլ հարց է, թե դա մեզ ինչքանով է անհանգստացնում և արդյո՞ք խանգարում է ապրելուն:

[VisTolog]

Դե սենց որ նայում ես, բոլորիս մոտ էլ կա էդ վախից:
Ես էլ, հա վախենում եմ, որ հեսա երկրաշարժ կլինի, որ հեսա նստածս աթոռը կջարդվի... կամ որ ավտոբուսի մեջ նստած եմ, աննդհատ վախենում եմ, որ հեսա կողքից մեծ արագությամբ մի մեքենա կգա կխփի հենց իմ նստած մասին:
Դա ինձ թվում ա նորմալ ա, այլ հենց դրա չլինելը կլինի աննորմալ, ու խանգարում կհամարվի, քանի որ մենք այսպես անհանգստանում ենք մեր մարմնի համար:
Այլ հարց է, թե դա մեզ ինչքանով է անհանգստացնում և արդյո՞ք խանգարում է ապրելուն:

Մտածել դրա մասին նորմալ է, բայց անընդհատ մտածել դրա մասին՝ աննորմալ:


Մեր մեջ ասած` հոգեբույժա պետք:

[Շինարար]

Ահա, ճիշտ ես: բայց հեչ հաճելի չի, խոսքը մեր մեջ, ես էդ պահին ինձ շաատ վատ եմ զգում:

Վախը հաղթահարելու լավագույն միջոցն ասեմ. գտնում ես քեզ նման նույն բանից վախեցող մեկին, ում հանդեպ պատասխանատվություն ես զգում, հայտնվում ես վախենալու վիճակում իր հետ միասին, պատասխանատվությունդ ստիպում է, որ համոզես իրեն, որ դրանում ոչ մի վախենալու բան էլ չկա, որ խուճապի չմատնվի, վախը մոռացված է, անձնական փորձից եմ ասում չնայած դրանից հետո միայնակ նույն վախենալու վիճակում չեմ հայտնվել, որ տեսնեմ մենակս լինելու դեպքում էլի կվախենա՞մ

[Հայկօ]

Էս վերջին գրածիցս ե՞ս ենթադրում : Հա, հնարավոր ա, նույնիսկ շատ հավանական ա: Ու ընդհանրապես, ինձ թվում ա, որ իմ հետ կատարվող բոլոր բացասական բաները ներվային վիճակի հետևանք են: Ես չափից դուրս շատ ներվայնանալու պատճառներ ունեմ իմ տարիքի համար:

Եթե ներվայնանալդ ու մտածելդ իրականում ոչ մի օգուտ չեն կարող տալ, ապա ընդհանրապես մի ներվայնացի ու մի մտածի, գիտակցաբար «անջատի» էդ մտածմունքներդ: Գիտեմ, տարօրինակ բան եմ ասում, և կարելի է հակաճառել, որ դա պատվերով չի և այլն, բայց սենց դեպքերում ամենաճիշտը ծայրահեղ սառը, պրագմատիկ ու (չվախենամ ասելուց) շահադիտական վերաբերմունքն է

- Անդադար մտածելն ու ներվայնանալը օգուտ տալի՞ս են, կարո՞ղ են լուծել ստեղծված իրավիճակը: Ոչ:
- Անդադար մտածելն ու ներվայնանալը քեզ վնաս տալի՞ս են, խանգարու՞մ են քեզ լուծելու ստեղծված իրավիճակը: Ամենայն հավանականությամբ:

Ուրեմն՝ դրանք ավելորդ, վնասակար բաներ են և պիտի վերացվեն: Պարզ հաշվարկ է: Եվ, ամենակարևորը, դա լրիվ հնարավոր է: «Կողքից» նայիր քեզ, սթափ գնահատիր բոլոր պլյուսներն ու մինուսները ու գնա այն ճանապարհով, որը քեզ առավելագույն օգուտ կարող է տալ: Օգուտ: Քեզ: Կենտրոնում դու ես: Հասկանում եմ, ասելը հեշտ է, անելը՝ դժվար, բայց իրատեսական:


Ընդհանրապես՝ դեպքերի մեծագույն մասի համար սառը տրամաբանությունն ու շահադիտական հաշվարկը շատ ավելի օգտակար բաներ են, քան մտածմունքներն ու ներվայանալը և, ընդհանրապես, վառ զգացմունքայնությունը, որը, իհարկե, գեղեցիկ և գովելի երևույթ է, բայց իրականում՝ այնքան էլ չէ : Միշտ հիշիր՝ ուզում ես կարմիրի վրա դիր, ուզում ես սևի վրա դիր՝ միևնույն է՝ հաղթում է զրոն :

[Մանուլ]

Դե սենց որ նայում ես, բոլորիս մոտ էլ կա էդ վախից:
Ես էլ, հա վախենում եմ, որ հեսա երկրաշարժ կլինի, որ հեսա նստածս աթոռը կջարդվի... կամ որ ավտոբուսի մեջ նստած եմ, աննդհատ վախենում եմ, որ հեսա կողքից մեծ արագությամբ մի մեքենա կգա կխփի հենց իմ նստած մասին:
Դա ինձ թվում ա նորմալ ա, այլ հենց դրա չլինելը կլինի աննորմալ, ու խանգարում կհամարվի, քանի որ մենք այսպես անհանգստանում ենք մեր մարմնի համար:
Այլ հարց է, թե դա մեզ ինչքանով է անհանգստացնում և արդյո՞ք խանգարում է ապրելուն:

Ինձ շատ ա խանգարում: Իմ մոտ հիվանդագին ա դարձել էդ վախը, չեմ կարում : Դու որ ավտոբուսում նստած ես, անընդհատ մտքիդ էն ա, որ հեսա ուրիշ մեքենա կգա, քեզ կխփի՞: Ու դու անընդհատ դրանից վախենում ես ու վատանո՞ւմ: Դժվար: Իսկ ես էն օրը երթուղայինի մեջ էի, դիմացի կողքի նստարանի հետևում մի հատ մեխ էր ցցված, բայց թեթևակի, շատ դուրս չէր: Կողքս էլ մի 4-5 տարեկան երեխա էր նստած տատիկի գիրկը ու անընդհատ շարժվում էր: Ու ես ահավոր վատ էի... Որ, ասենք, աչքդ ցավա, ձեռքդ տանում ես դեպի աչքդ, չէ՞, դեպի գլուխդ: Այ տենց անընդհատ ձեռքս դեպի գլուխս էի տանում: Ու սկսում եմ ծանր շնչել: Սրան գոնե պատճառ կա, բայց նենց ա լինում, որ փողոցում քայլում եմ, գետնին մի բան եմ տեսնում, ու ինձ թվում ա` հեսա կընկնեմ, կմտնի աչքս... Ուֆ, մի խոսքով` արդեն ծայրահեղության ա հասել ու ինձ խանգարում ա:

[VisTolog]

Եթե ներվայնանալդ ու մտածելդ իրականում ոչ մի օգուտ չեն կարող տալ, ապա ընդհանրապես մի ներվայնացի ու մի մտածի, գիտակցաբար «անջատի» էդ մտածմունքներդ: Գիտեմ, տարօրինակ բան եմ ասում, և կարելի է հակաճառել, որ դա պատվերով չի և այլն, բայց սենց դեպքերում ամենաճիշտը ծայրահեղ սառը, պրագմատիկ ու (չվախենամ ասելուց) շահադիտական վերաբերմունքն է

- Մտածելն ու ներվայնանալը օգուտ տալի՞ս են, կարո՞ղ են լուծել ստեղծված իրավիճակը: Ոչ:
- Մտածելն ու ներվայնանալը քեզ վնաս տալի՞ս են, խանգարու՞մ են քեզ: Ամենայն հավանականությամբ:

Հանկարծ մեքենայով գնալիս կարողա կողքից այլ մեքենա մեծ արագությամբ գա ու խփի քո նստած մեքենային: Քո մեքենան շուռա գալիս, իսկ դու մի կերպ փորձում ես դուրս գալ էդ մեքենայից:

Այ երբ մտածում ես էդ ուղղությամբ, օգուտ են տալիս, որովհետև նախապես արդեն ապրում ես այն, ինչը կարա լինի՝ գտնում ես դուրս գալու եղանակը, որն իհարկե օգուտա:

[VisTolog]

Ինձ շատ ա խանգարում: Իմ մոտ հիվանդագին ա դարձել էդ վախը, չեմ կարում : Դու որ ավտոբուսում նստած ես, անընդհատ մտքիդ էն ա, որ հեսա ուրիշ մեքենա կգա, քեզ կխփի՞: Ու դու անընդհատ դրանից վախենում ես ու վատանո՞ւմ: Դժվար: Իսկ ես էն օրը երթուղայինի մեջ էի, դիմացի կողքի նստարանի հետևում մի հատ մեխ էր ցցված, բայց թեթևակի, շատ դուրս չէր: Կողքս էլ մի 4-5 տարեկան երեխա էր նստած տատիկի գիրկը ու անընդհատ շարժվում էր: Ու ես ահավոր վատ էի... Որ, ասենք, աչքդ ցավա, ձեռքդ տանում ես դեպի աչքդ, չէ՞, դեպի գլուխդ: Այ տենց անընդհատ ձեռքս դեպի գլուխս էի տանում: Ու սկսում եմ ծանր շնչել: Սրան գոնե պատճառ կա, բայց նենց ա լինում, որ փողոցում քայլում եմ, գետնին մի բան եմ տեսնում, ու ինձ թվում ա` հեսա կընկնեմ, կմտնի աչքս... Ուֆ, մի խոսքով` արդեն ծայրահեղության ա հասել ու ինձ խանգարում ա:

Իսկ գիտե՞ս քանի անգամ եմ էդ լավ վախի պատճառով մարդկանց փրկել վնասվածքներից ու այլ՝ ոչ հաճելի երևությներից…