Ռուսերենը որպես երկրորդ պետական լեզու

[Տրիբուն]

Տրիբուն ձյա, ռուսերենը մանրից հայերենին համփ էր անում, եթե դեմը չառնեին։ Դու կարող ա մեծ ձյաձյա ես ու ինձնից լավ ես հիշում, բայց նույնիսկ 91-92 թվերին ես ռուսական մանկապարտեզ էի հաճախում, որտեղ էրեխեքը ռուսերեն էին խոսում, դայակներն էլ, ծնողներն էլ։ Ես ու ախպերս միակ ռուսերեն չիմացող էրեխեքն էինք, ու ծնողներիս կռիվներից հետո մենակ դայակները սկսեցին հայերեն խոսել մեզ հետ։

Ի դեպ, երկլեզու հասարակություն չի նշանակում, որ բնակչության ինչ-որ տոկոս ինչ-որ լեզվի լեզվակիր ա, այլ նշանակում ա, որ առօյայում գրեթե հավասարապես երկու լեզու գործածվում ա։ Մեկի մոտ ռուսերենն ա դոմինանտ, մեկի մոտ՝ հայերենը, բայց երկուսն էլ գործածվում են։ Ու խնդրում եմ՝ չփորձես համոզել, որ Սովետի վախտով գրեթե ամեն օր ռուսերենին որևէ կերպ չէիք առնչվում։ Նույնիսկ մեր օրերում Երևանում աշխատելիս ես ամեն օր ռուսերենի հետ գործ էի ունենում, ու դա ահավոր ջղայնացնող էր, անկեղծ ասած։

Ջան, քեզ սխալ մնգո են տարել։ Արաբկիրում տաս հատ մնգո կար, մեկն էր ռուսական։ Մեր շրջանում դպրոցներն էլ հեսա ասեմ - 148, 59, 56, 129, 149-ի կեսը, 82, Շիրվանը, Րաֆֆին հայկական էին, 132-ը ու 149-ի կեսը ռուսական։ Ես չեմ ասում ամեն ինչ խաղաղ էր ու պայծառ, ու վտանգ կար իրոք, ու իրոք ռուսերենը ստեղ ընդեղ մտնում էր ու նեռվայնացնող էր, հատկապես բուժհիմնարկներում։

Բայց հաստատ նենց չէր, ոնց որ մյուս հանրապետություններում, ու դեռ շատ երկար կքաշեր Հայաստանի ռուսականացումը։ Արևելյան Հայաստանը 200 տարի Ռուսաստանի կազում ա եղել, ու հայկական դպրոցները ցարական Ռուսաստանը մի պահ փակել էր, բայց հայերենը փաթթած ա ունեցել ռուսերենին։ Պատճառները խորքային են։ Լեզուն մեր ինքնության գլխավոր գործոններից մեկն ա, ու հայերեն դպրությունը ռուսերենից ․․․դե էլ չասեմ, Լիոնի ակնաջը կանչի ․․․ մի քսան հազատ տարի հին ա ու ավելի հիմնավոր ա, ու լիքը սենց բաները։ Տենց արմատացած լեզվական մշակույթը քոքահան անելը հեշտ բան չի։