Ռուսերենը որպես երկրորդ պետական լեզու

[Տրիբուն]

Տրիբուն ձյա, ռուսերենը մանրից հայերենին համփ էր անում, եթե դեմը չառնեին։ Դու կարող ա մեծ ձյաձյա ես ու ինձնից լավ ես հիշում, բայց նույնիսկ 91-92 թվերին ես ռուսական մանկապարտեզ էի հաճախում, որտեղ էրեխեքը ռուսերեն էին խոսում, դայակներն էլ, ծնողներն էլ։ Ես ու ախպերս միակ ռուսերեն չիմացող էրեխեքն էինք, ու ծնողներիս կռիվներից հետո մենակ դայակները սկսեցին հայերեն խոսել մեզ հետ։

Ի դեպ, երկլեզու հասարակություն չի նշանակում, որ բնակչության ինչ-որ տոկոս ինչ-որ լեզվի լեզվակիր ա, այլ նշանակում ա, որ առօյայում գրեթե հավասարապես երկու լեզու գործածվում ա։ Մեկի մոտ ռուսերենն ա դոմինանտ, մեկի մոտ՝ հայերենը, բայց երկուսն էլ գործածվում են։ Ու խնդրում եմ՝ չփորձես համոզել, որ Սովետի վախտով գրեթե ամեն օր ռուսերենին որևէ կերպ չէիք առնչվում։ Նույնիսկ մեր օրերում Երևանում աշխատելիս ես ամեն օր ռուսերենի հետ գործ էի ունենում, ու դա ահավոր ջղայնացնող էր, անկեղծ ասած։

Ջան, քեզ սխալ մնգո են տարել։ Արաբկիրում տաս հատ մնգո կար, մեկն էր ռուսական։ Մեր շրջանում դպրոցներն էլ հեսա ասեմ - 148, 59, 56, 129, 149-ի կեսը, 82, Շիրվանը, Րաֆֆին հայկական էին, 132-ը ու 149-ի կեսը ռուսական։ Ես չեմ ասում ամեն ինչ խաղաղ էր ու պայծառ, ու վտանգ կար իրոք, ու իրոք ռուսերենը ստեղ ընդեղ մտնում էր ու նեռվայնացնող էր, հատկապես բուժհիմնարկներում։

Բայց հաստատ նենց չէր, ոնց որ մյուս հանրապետություններում, ու դեռ շատ երկար կքաշեր Հայաստանի ռուսականացումը։ Արևելյան Հայաստանը 200 տարի Ռուսաստանի կազում ա եղել, ու հայկական դպրոցները ցարական Ռուսաստանը մի պահ փակել էր, բայց հայերենը փաթթած ա ունեցել ռուսերենին։ Պատճառները խորքային են։ Լեզուն մեր ինքնության գլխավոր գործոններից մեկն ա, ու հայերեն դպրությունը ռուսերենից ․․․դե էլ չասեմ, Լիոնի ակնաջը կանչի ․․․ մի քսան հազատ տարի հին ա ու ավելի հիմնավոր ա, ու լիքը սենց բաները։ Տենց արմատացած լեզվական մշակույթը քոքահան անելը հեշտ բան չի։

[anslov]

[QUOTE=Տրիբուն;2544375
Բայց հաստատ նենց չէր, ոնց որ մյուս հանրապետություններում, ու դեռ շատ երկար կքաշեր Հայաստանի ռուսականացումը։ Արևելյան Հայաստանը 200 տարի Ռուսաստանի կազում ա եղել, ու հայկական դպրոցները ցարական Ռուսաստանը մի պահ փակել էր, բայց հայերենը փաթթած ա ունեցել ռուսերենին։ Պատճառները խորքային են։ Լեզուն մեր ինքնության գլխավոր գործոններից մեկն ա[/QUOTE]
Ճիշտ ես ասում, բայց, կախված հանգամանքներից, մեր ազգը շատ լիքը մարդ է կորցրել կոնկրետ Ռուաստանում ու Թուրքիայում հենց օտար լեզվի դոմինանտության դեպքում ոչ նպաստավոր իրավիճակներում:
Մի մոռացի, որ բավականին շատ էին էն ռուսախոս "հայերը", որոնք ասում էին որ իրենք ամաչում եմ որ հայ են ու ուրախությամբ գրվում էին ռուս կամ վրացի:
Կայնի նաև լիքը հայեր, որ էտ ռուսաֆիկացմանը շատ ուժեղ դիմադրում էին :

[anslov]

Տրիբուն ձյա, ռուսերենը մանրից հայերենին համփ էր անում, եթե դեմը չառնեին։ Դու կարող ա մեծ ձյաձյա ես ու ինձնից լավ ես հիշում, բայց նույնիսկ 91-92 թվերին ես ռուսական մանկապարտեզ էի հաճախում, որտեղ էրեխեքը ռուսերեն էին խոսում, դայակներն էլ, ծնողներն էլ։ Ես ու ախպերս միակ ռուսերեն չիմացող էրեխեքն էինք, ու ծնողներիս կռիվներից հետո մենակ դայակները սկսեցին հայերեն խոսել մեզ հետ։

Ի դեպ, երկլեզու հասարակություն չի նշանակում, որ բնակչության ինչ-որ տոկոս ինչ-որ լեզվի լեզվակիր ա, այլ նշանակում ա, որ առօյայում գրեթե հավասարապես երկու լեզու գործածվում ա։ Մեկի մոտ ռուսերենն ա դոմինանտ, մեկի մոտ՝ հայերենը, բայց երկուսն էլ գործածվում են։ Ու խնդրում եմ՝ չփորձես համոզել, որ Սովետի վախտով գրեթե ամեն օր ռուսերենին որևէ կերպ չէիք առնչվում։ Նույնիսկ մեր օրերում Երևանում աշխատելիս ես ամեն օր ռուսերենի հետ գործ էի ունենում, ու դա ահավոր ջղայնացնող էր, անկեղծ ասած։

Դուրս է գալիս, որ էնքան էլ կարճ հիշողություն չունենք, ու որ մի քիչ հետ նայենք, ապա շատ բաներ կարող ենք հիշել:
Դա անհրաժեշտ պայման է, բայց բավարար չէ:

Մեր երկրի ղեկավարույունը ու, մոմենտի տակ, կոնկրետ ինչ որ շատ լուրջ սահմանային կամ անվտանգույան հարց այս ռուսերենի հարցի հետ կարող է տոռգի թեմա դարձնել Պուտինի հետ:
Դա ես կարծում եմ խոշորորագույն սխալ կլինի:
Ամենասխալ քայլը, որ կարվի 91-ից հետո:

[Գաղթական]

Ճիշտ ա ասում, որովհետև եթե օտար լեզու չիմանանք, աշխարհից իզոլացվելու ենք։ Իսկ էսօրվա օրով աշխարհից իզոլացվել նշանակում ա չզարգանալ, հիսուն տարով հետ մնալ, ինչը, ի դեպ, Հայաստանում հենց էդպես էլ կա բազմաթիվ բնագավառներում։ Իհարկե ամեն մարդ ինքը պիտի ընտրի՝ ուզում ա լեզու սովորել, թե չէ, բայց դրանով պայմանավորված ա էդ մարդու լավ մասնագետ լինել կամ չլինելը։

նախարարի խոսքերի ու ասածը մատուցելու ձևի մասին արդեն գրել եմ ))

կարծում եմ շատերը սեփական փորձից կհամաձայնեն, որ դպրոցը տալիս է միայն տեսական ու աղոտ պատկերացում լեզվի մասին: գուցե մեր օտար լեզվի ուսուցիչները պարբերաբար վերապատրաստվեն ու պատկերը մի քիչ ավելի լավը լինի, բայց միևնույն է, մարդու համար գոյություն ունեն քնած լեզուներ ու մեռած: եթե մի լեզու սովորում ես, բայց ինտենսիվ չես օգտագործում, այն մեջդ քնում է, իսկ տարիների հետ էլ լրիվ մեռնում՝ այն աստիճան, որ եթե դրա կարիքը զգաս, ուրեմն նորից 0-ից պիտի սկսես սովորել:
ասածս ինչա՝ իմ դիտարկումներով միջին հայը ի վիճակի ա 3 լեզվով էշը ցեխից հանել, ու դա ոչ թե դպրոցի շնորհքնա, այլ՝ ուսման ու զարգացվածության ձիրքի, որը հատուկա հայ հասարակությանը:
նախարարը կարա սրա համար էդ աստիճան չնեղվի..
ավելի լավ կանի մեր ԲՈՒՀ-երի որակային հատկանիշների ու դրանք ավարտած ուսանողների մրցունակության հարցերով զբաղվի, այլ երկրների հետ ուսանողական փորձի փոխարինման կամ իրենց մոտ մեր ուսանողներին ստաժի ուղարկելու ծրագրեր մշակի, ու կստացվի բազմաշերտ ու բազմալեզու չիզոլացված հասարակություն..

Ոչ մեկի համար գաղտնիք չի, որ շրջաններում ուսուցիչների պակաս կա։ Դրան գումարենք գրադարանների բացակայությունը, ինտերնետի ոչ նորմալ հասանելիությունն ու այլ խնդիրներ, հասկանալի կդառնա, որ երևանցին ավելի հավանական ա, որ օտար լեզու կիմանա, քան մարզից եկածը։ Երևանում հեչ որ չէ մի քանի թեքումով դպրոց կա։

հա.. բա ԿԳ նախարարի բան ու գործի անունն ի՞նչա...

Հայերեն մասնագիտական գրականության ավելացման խնդիրների մասին արդեն խոսեցի նախորդ գրառման մեջ։ Դա ավելի աշխատատար ա, ավելի շատ ռեսուրս ա պահանջում ու պակաս արդյունավետ ա, քան հասարակությանը լեզու սովորացնելը։ Էդքանով հանդերձ, հա, պիտի հայերեն վիքին զարգանա, պիտի կարևորագույն գրքերը թարգմանվեն։ Բայց կրկնում եմ. գիտական հոդված թարգմանելն անմիտ ու անշնորհակալ գործ ա։

տես նախորդ կետը..
կունենանք աշխարհումս առաջատար ԲՈՒՀ-եր ելումուտ ունեցող ուսանողություն՝ կունենանք և իրենց գիտական գործունեության ընթացքում գրքեր թարգմանող ու սեփականները գրող քո ասած համաշխարհային մասնագետներ:

Համաշխարհային մասնագետ ասելով նկատի ունեմ, որ տեսականորեն կարա աշխատի ցանկացած երկրում (օտար լեզվի իմացությունը հանած, մենակ գիտելիքները հաշվի առնելով):

Հայաստանում բարձրորակ մասնագետներ պատրաստելու համար մեզ ոչ օտար լեզուն կփրկի, ոչ էլ՝ հայերեն վիքին, եթե էդ ամեն ինչը չզուգորդվեն տեխնիկական հագեցվածությամբ..
ասենք՝ զարգացած երկրներում մեքենաշինությունը վաղուց արդեն հիմնվումա ծրագրավորված համակարգերի վրա, իսկ մեր Ագրարային Համալսարանում ուսանողներին դեռ նախորդ դարասկզբի գութաններ են ցուցադրում:
կամ ասենք եվրոպական նորմալ ճարտարապետը 50 հատ ճարտարապետաշինական ծրագրերիա տիրապետում, իսկ մեր ԵՃՊՇՀ Համալսարանի ուսանողները դեռ ծանր ծանր վատմանները գրկած են ման գալիս..

Դու կարող ես չհամաձայնել, բայց էս քեզ պաշտոնական թվեր։ Հոլանդիայի բնակչության 71%-ը հոլանդերեն խոսում ա, աշխարհում երկրորդ տեղում Շվեդիայից հետո։ Չգիտեմ՝ էդ ինչ տարօրինակ փորձ ես դու ունեցել, բայց դու կյանքիս մեջ հանդիպած առաջին մարդն ես, որը դժգոհում ա հոլանդացիների անգլերենի իմացությունից։ Թե՛ բոլոր ընկերներս, թե՛ հոլանդացիներն իրենք, թե՛ Հոլանդիա այցելած ցանկացած մարդ կհամաձայնի, որ էնտեղ բոլորն անգլերեն խոսում են՝ անկախ մասնագիտությունից։ Անձամբ իմ դեպքում էնտեղ ապրելուս մի տարվա ընթացքում մենակ մի անգամ եմ հանդիպել մեկի, ով անգլերեն չէր խոսում, էն էլ հասկանում էր, ուղղակի հոլանդերեն էր պատասխանում։ Մնացածները՝ սկսած շուկայի ֆերմերներից, վերջացրած ավտոբուսի վարորդներով ու հիվանդանոցի սանիտարներով նորմալ անգլերեն էին խոսում։

ինչ ասեմ՝ իմ փորձն էլ էդպիսին է եղել..
մյուս կողմից՝ Հայաստանում էլ ստատիստիկայով հավանաբար 100%-ը ռուսերեն պիտի որ իմանան, բայց որ դուրս գաս փողոց՝ քանի՞սը կկարսղանան երկու բառ կապել իրար..

[Գաղթական]

օրենքը չեմ կարդացել, բայց արդյո՞ք այն տարածվում է ՌԴ տարածքում գործող տասնյակ հազարավոր եվրոպացիների ու ամերիկացիների վրա..
կամ, որ հեռու չգնանք, ասենք դեսպանատների աշխատողների վրա


Verzonden vanaf mijn iPhone met Tapatalk

[Գաղթական]

Արցախում երկրորդ պետական լեզուն ռուսերենը..

Հետույք մտնելու ձև ա՞, թե՞ թուրքացումից փրկվելու նոր ճիգ..

[Freeman]

Արցախում երկրորդ պետական լեզուն ռուսերենը..

Հետույք մտնելու ձև ա՞, թե՞ թուրքացումից փրկվելու նոր ճիգ..

Ֆիպն ասում ա ֆեյք ա, բայց իմհկ սպասելի զարգացում ա:

[Ուլուանա]

Ցավոք, Արցախում ռուսերենը սենց թե նենց բավական գերակշռող ա: Շատերը նորմալ գրական հայերենին չեն տիրապետում, բայց ռուսերենը չրթում են, շատերի մայրենին հենց ռուսերենն ա: Տխուր ա, բայց փաստ: Իսկ որ մի հատ էլ երկրորդ պետական լեզու դարձնեն, շատ ավելի տխուր կդառնա: Չեմ էլ ուզում պատկերացնել:

[Գաղթական]

Ֆիպն ասում ա ֆեյք ա, բայց իմհկ սպասելի զարգացում ա:

Հա, բայց առանց ծուխ կրակ չի լինում:
Եթե նույնիսկ ֆեյք ա, ուրեմն էդ ֆեյք տարածողը տրամադրություններ ա ստուգում:
Թե չէ հո «դրոշն էլ պատահական չէր տարածվում..

Ցավոք, Արցախում ռուսերենը սենց թե նենց բավական գերակշռող ա: Շատերը նորմալ գրական հայերենին չեն տիրապետում, բայց ռուսերենը չրթում են, շատերի մայրենին հենց ռուսերենն ա: Տխուր ա, բայց փաստ: Իսկ որ մի հատ էլ երկրորդ պետական լեզու դարձնեն, շատ ավելի տխուր կդառնա: Չեմ էլ ուզում պատկերացնել:

Էստեղ ռուսերեն չրթելը քիչ կապ ունի՝ ըստ իս:
Եթե նման բան լինի, ուրեմն դա արդեն քաղաքական նոր վեկտորի նշան ա՝ հետագա տարբեր զարգացումների հնարավորություններով՝ կախված թե շահագրգիռ բոլոր կողմերից ով երբ ու ոնց կարձագանքի:

[Ուլուանա]

Էստեղ ռուսերեն չրթելը քիչ կապ ունի՝ ըստ իս:
Եթե նման բան լինի, ուրեմն դա արդեն քաղաքական նոր վեկտորի նշան ա՝ հետագա տարբեր զարգացումների հնարավորություններով՝ կախված թե շահագրգիռ բոլոր կողմերից ով երբ ու ոնց կարձագանքի:

Դե, կապ ունի էնքանով, որ հայերենի փոխարեն ռուսերենն են լավ սովորում` որպես առաջնային լեզու:

[Freeman]

Հա, բայց առանց ծուխ կրակ չի լինում:
Եթե նույնիսկ ֆեյք ա, ուրեմն էդ ֆեյք տարածողը տրամադրություններ ա ստուգում:
Թե չէ հո «դրոշն էլ պատահական չէր տարածվում..

Դե հա, դրա համար եմ ասում, որ սպասելի ա)

[Universe]

Ցավոք, Արցախում ռուսերենը սենց թե նենց բավական գերակշռող ա: Շատերը նորմալ գրական հայերենին չեն տիրապետում, բայց ռուսերենը չրթում են, շատերի մայրենին հենց ռուսերենն ա:

Այ հենց էտ պատճառով էլ դպրոցի վերաբացման արարողության ժամանակ գրել էին պլակատի վրա` Спасибо России, Ինձ հետո հուշեցին, որ ի սկզբանե գրվածա եղել Спасиба Россоиюй.

Իմ կարծիքով, ինտեգրումը ոչ թե լուրջ, այլ լրջագույն, պատասխանատու պլյուս ներքին ու արտաքին քաղաքական ֆակտորների հետ կապված տարիների /եթե ոչ տասնյակ/ գործընթացա: Դժվար թե եթե այսպես ասած «Վիզ պետք չլինելու» դեպքում ու ներկա իշխանությունների /խածյա ուրա իշխանություն/ մնալու դեպքում ընդհանրապես նման բան տեղի ունենա, քանի որ դա ընդամենը կլինի քայլ, որը մաքսիմում կողջունվի ՌԴ ի կողմից ու վերջ…