«Բարի» կամ «չար» կոչումները ըստ իս, ընդհամենը պիտակներ են «յառլիկ»: Որոնք մարդիկ կպցնում են այնպիսի արարքների կամ երևույթների վրա, որը գործում և համապատասխանում է իրենց գիտակցական արժեհամակարգում գործող կանոններին:
Ամեն հասարակություն, ըստ իր ունեցած արժեհամակարգի է օկտագործում այդ պիտակները: Նույն երևույթը տարբեր իրավիճակներում տարբեր պիտակ է ստանում:
Պատկերացրեք մեկը մարդ է սպանել, այդ մարդը հիմա ի՞նչ է, բարի թե՞ չար:
Ըստ իս էդ մարդը մարդասպան է: Հիմա պատկերացրեք էդ մարդը սպանել է մեկին, ով սպառնում էր երեխաներին: Նա նկատելով սպառնալիքի խստությունը, սպանում է այդ սպառնացողին, որ փրկի երեխաներին: Այս իրավիճակում այդ նույն մարդասպանը դառնում է բարի մարդասպան, որովհետև օգնեց երեխաներին: Բայց մի տեսակ չի բռնում չէ՞ «բարի մարդասպան» պիտակը, որովհետև մեզ սովորեցրել են որ մարդասպանությունը դա վատ կամ չար բան է: Մեզ երբեք չեն սովորեցրել որ ամեն իրավիճակ իր ինքնուրույն ելքն է փնտրում: Ամեն բան կախված է նրանից, թե քո կատարած արարքի ժամանակ, դու ինչ կզգաս, մեկը մարդ սպանելուց ընկնում է շատ ծանր հոգեբանական վիճակի մեջ, մյուսը հպարտության և հերոսի հոգեբանական զգացողությունն է վայելում, որովհետև իր այդ արարքով նա փրկել է իր ընտանիքը, իր հայրենիքը, իր մտերիմին...
Նմանատիպ օրինակներ, կարող ենք կյանքում հանդիպել ցանկացած երևույթների վերաբերյալ, որտեղ մարդիկ երևույթները պիտակավորել են լավի վատի, չարի բարու: Կրկին ըստ իս, չկա լավ կամ վատ, չար կամ բարի: Երևույթները ընդհամենը մենք ենք պիտակավորում, ելնելով մեր արժեհամակարգում գործող նորմերից:
Կրոնական հրյաները մինչև վերջի երկու տարին պահպանում էին իրենց կրոնից բխող այն օրենքը, որ, շաբաթ օրը իրավունք չունեն էլէկտրոէներգիա միացնելու:
Սակայն վերջի ամառները այնպիսի շոգ եղանակներ եղան, որ ստիպված այդ օրենքը հեչ արեցին, որպեսզի կարողանան օդակարգավորիչ (կոնդիցիոներ) միացնեն: Ով համարեց որ այդ արարքը այլևս մեղք չէ՞, Աստվա՞ծ: Ինձ թվում է որ ոչ, մարդկությունը ինքն է իր համար պիտակներ դնում տարբեր երևույթների վրա, անտեսելով նույն երևույթի, տարբեր իրավիճակների գործոնը, իրավիճակների յուրահատկությունները:
Ես գրեթե համոզված եմ, սովամահ լինող րաբբին, հաստա խոզի միս կուտի:
Իմ կարծիքով, եթե մարդու ներքին մղումները միտված չեն, մեկ այլ անձին մտադրված վիրավորելուն կամ զրկելուն իր ազատ ընտրության իրավունքից, ապա այդպիսի մարդկանց համար ցանկացած պիտակ՝ լավ, վատ, չար, մեղք... կորցնում են իրենց «կուսական» նշանակությունը, քանզի նրանք իրենց դիմացինի նկատմամբ վարվում են սիրո և կարեկցանքի զգացողությունից ելնելով, այդպիսի մարդկանց համար սերն է դառնում միակ շարժիչ ուժը, և նրանք տարբեր իրավիճակներում, նույն երևույթի առկայության դեպքում վարվում են համապատասխան թելադրված իրավիճակի, նրանք այլևս չեն մտածում, մեղք եմ գործում, կամ այսպես վարվելը չար են մարդիկ համարում:
Այսպիսի մի ասացվածք կա, կարծեմ մոտովորապես այսպես է հնչում «մարդիկ պահպանում են օրենքը, իսկ սերը գիտի թե այն երբ խախտի»:
Մեջբերել
Էջանիշներ