Հաջորդ օրն առավոտյան Մենեսը մտավ իմ սենյակ և ասաց.
- Դու մնա տանը, դուրս չգաս…: Ես գնում եմ Ուր-Զաբաբայի պալատ: Ուզում եմ տեսնել մեր հին ծանոթին, շոշափել տրամադրությունը:
- Գնա, գնա…,- հորանջեցի ես ու շուռ գալով պատի կողմը, շարունակեցի քունս:
Կեսօրին արթնացա, հագնվեցի ու սկսեցի սպասել Մենեսին: Պարապությունից սկսեցի թրամարտային վարժություններով զբաղվել: Երկար զբաղվեցի այդ գործով: Միայն երեկոյան կողմ Մենեսը վերադարձավ: Ընդ որում` վերադարձավ բավականին մռայլ.
- Ի՞նչ նորություն ունես,- հարցրեց ես:
- Մի քանի նորություններ կան, քեզ որտեղի՞ց սկսեմ,- տան տափակ կտուրում տեղավորվելով ընթրելու` վրաս նայեց Մենեսը:
- Սկսիր ամենասկզբից,- կատակի տվեցի ես:
- Դե սկզբում աստված ստեղծեց տիեզերքը…
- Այ եղբայր, չասացի այդքան սկզբից,- ծիծաղեցի ես,- կարելի է մի քիչ ավելի ուշ ժամանակներից…
- Հա՜ա՜ա, բա ասա է՜, թե չէ ամենասկզբից: Ավելի ուշ ժամանակներից…: Գիտե՞ս երեկ ում ես տենց ճարպկորեն քերծել,- ուղիղ վրաս նայելով հարցրեց Մենեսը:
- Պատկերացում չունեմ:
- Ուր-Զաբաբայի անձնական մատռվակ-այգեպանին, չնչին ծագում ունեցող Անապատի մի զավակի, որը սակայն շատ մեծ ազդեցություն ունի պալատում և հատկապես քաղաքում: Ասում են նույնիսկ, որ,- Մենեսը ձայնն իջեցրեց,- նրա մայրը Անապատի զավակների սրբազան քրմուհիներից մեկն է, իսկ հայրը` Ուր-Զաբաբան: Չնայած բացառված չէ,- սալաթ լցնելով իր ափսեն` ավելացրեց Մենեսը,- որ հոր հետ կապված այս վերջին շշուկը տարածել է հենց ինքը, որ բարձրացնի իր հեղինակությունը, քանի որ հաստատապես հայտնի է միայն այն, որ նրան, բարուրի երեխա եղած ժամանակ, գտել են գետում լողացող կուպրապատ մի զամբյուղի մեջ և հենց այդ անսովոր հանգամանքն է Ուր-Զաբաբային հրապուրել երեխային վերցնել իր մոտ: Բա՜ա:
- Ո՞նց իմացար,- զարմացա ես:
- Շատ պարզ…: Ուր-Զաբաբայի հետ քեֆ անելիս մեզ սպասարկում էր երեկվա հսկային շատ նման մի հսկա` ձախ այտին մի թարմ վերք, որը նա, ի դեպ, բացատրեց նրանով, որ իբր իր սափրիչն է դեմքը սափրելուց կտրել:
- Պահո՜ո՜ո, այ քեզ պատմությո՜ւն,- շվարեցի ես,- ուրեմն ինձ ոչ մի կերպ չի կարելի այս քաղաքում մնալ:
- Ես էլ եմ այդ կարծիքին,- գլուխն օրորեց Մենեսը,- հո չե՞ս կարող օրերով տանը նստել: Հետո էլ դա կասկածելի կերևա…: Մյուս կողմից էլ ես չեմ կարող հեռանալ քաղաքից: Գիտե՞ս, այստեղ իրավիճակն ավելի քան լուրջ է: Ես հանդիպեցի իմ գործակալներից մեկին ու նա ինձ շատ հետաքրքիր բաներ պատմեց: Պարզվում է, որ այս քաղաքում կա մի ամբողջ կազմակերպված բանակ, ընդ որում բանակ, նկատի առ այս հանգամանքը, որ չի ենթարկվում Ուր-Զաբաբային,- Մենեսը ժպտալով նայեց ինձ,- քո կարծիքով ո՞ւմ է այն ենթարկվում, հը՞:
- Էլ ու՞մ, մեր փառահեղ մատռվակ-այգեպանին,- տխրորեն փաստն արձանագրեցի ես,- բայց Մենես, գուցե դու չափազանցեցնո՞ւմ ես:
- Էխ Հայկ, Հա՜յկ…,- հառաչեց բարեկամս,- ոնց որ դու կիսահեգնական ասացիր մեր այդ փառահեղ մատռվակ-այգեպանը, ըստ իմ գործակալի տվյալների, բացառիկ խելքի ու ճկուն մտքի տեր մի անձնավորություն է, որն իր հսկայական ուժից բացի նաև մեծ հեղինակություն ունի Անապատի որդիների մեջ, որոնք նրան համարում են իրենց առաջնորդը: Վերջը քո համար է նա մի մարդ, որի հայրը հայտնի չէ: Նրանց համար նա իրենց սրբազան քրմուհու զավակն է: Բա՜ա՜, ու հենց նա է քաղաքը լցրել իր ցեղակիցներով ու ամեն կերպ հովանավորում է նրանց: Ու գիտե՞ս, ինձ մոտ արդեն լրիվ այն տպավորությունն է, որ այս քաղաքի իրական տերը նա է…
- Հա, ի դեպ, հա ասացինք ու չասացինք, ինչպես է՞ այդ մատռվակ-այգեպանի անունը:
- Պալատում նրան կոչում են պարզ` Մատռվակ, իսկ գիտե՞ս ոնց են նրան կոչում իր ցեղակիցները, Հայկ, ուշադրություն դարձրու այս հանգամանքի վրա: Իր ցեղակիցների համար նա Շարուքենն [1] է, որը Անապատի որդիների լեզվից թարգմանած շատ հատկանշական իմաստ ունի,- Մենեսը հոգոց հանեց ու շարունակեց,- թարգմանաբար այն նշանակում է “հիրավի արքա”: Բա, Հայկ, հիմա հասկացա՞ր, թե ով է այս քաղաքի հիրավի արքան…
Դրսից լսվում էին երեխաների ուրախ ձայները, իսկ քաղաքի վրա իջնում էր խաղաղ և գեղեցիկ մայրամուտը: Չգիտես ինչու հանկարծ մտքովս անցավ, որ այս քաղաքի բնակիչներին արդեն շատ քիչ այսպիսի խաղաղ ու գեղեցիկ մայրամուտներ է վիճակված տեսնելու…
___________________
[1] Շարուքեն (գրականության մեջ ավելի հայտնի է որպես Սարգոն Աքքադացի) (մ.թ.ա. 2316-2261): Աքքադական թագավորության հիմնադիրը և առաջին արքան: Անհայտ ծագումով այս անձնավորությունը, որը սկզբնապես Քիշ քաղաքի լուգալ Ուր-Զաբաբայի մատռվակ-այգեպանն էր, հետագայումմ տապալեց նրան և հիմնվելով սեմիտական տարրի վրա ու իրականացնելով հսկայական նվաճումներ, ստեղծեց իր ժամանակի համար նախադեպը չունեցող մի լայնածավալ ու նախկին բոլոր Միջագետքյան պետություններից էապես տարբերվող կենտրոնացված-դեսպոտիկ պետություն:
Մեջբերել
Էջանիշներ