Ստեղծագործական նախագծերի քննարկում

[Rhayader]

Ի դեպ, արևածագը նշել էր, որ ստեղծագործությունների հաջողն ու անհաջողն էլ է սուբյեկտիվ, համաձայն եմ, բայց թարգմանության հեշտն ու դժվարը գոնե, կարծում եմ, ինչ–որ օբյեկտիվություն ենթադրում է, չէ՞. մեկինը կարող է հեշտ թարգմանելի լինել, ու նա լավ թարգմանի, մյուսինը՝ դժվար, ու ավելի անհաջող թարգմանի, մինչդեռ նույն մարդը էն մյուսինը թարգմանելիս գուցե ավելի լավ թարգմաներ։ Ունեցանք, չէ՞, անհավասար պայմաններ։

Չունեցանք: Գեղարվեստական գործ թարգմանելիս շատ կարևոր է, որ թարգմանիչը «զգա» աշխատանքը (ոչ թե ընթերցողի, այլ, ինչ-որ առումով՝ հեղինակի տեսանկյունից): Տեղյակ լինի ստեղծագործության առաջացման ժամանակաշրջանից, ինչ հեղինակներ են ազդել գրողի վրա, ինչ ոճերի տարրեր է նա ներառել: Այլ կերպ ասած՝ թարգմանիչը պետք է վերլուծի աշխատանքը, հետո նորից հավաքի, այս անգամ՝ ուրիշ լեզվով: Նամանավանդ չափածոյի դեպքում: Այլապես կունենանք Ռոբերտ Բըրնսի Վահագն Դավթյանի թարգմանությունների կարգի արդյունք. կարդում ես ու մտածում՝ լավ էլ թարգմանել է, իսկ հետո կարդում ես բնօրինակն ու տեսնում, որ իրականում ոչ մի ընդհանուր բան չկա. շոտլանդական երգի քնարական ռիթմն ու բառախաղերը գրվել են «պիոներական ոտանավորի» լարված չափով: Մասնավորապես, այսքանը հաշվի առնելով, հանկարծ չասես, թե դու կարող ես, ասենք, Պո ու Դևերո թարգմանել, իսկ ես՝ ասենք, Ախմատովա: Եթե կանխավ որոշվում է, թե ինչ գործ են թարգմանելու մրցույթի մասնակիցները, ապա «ստեղծագործական մրցույթ»-ի միջի «ստեղծագործական»-ը կարելի է դեն նետել, որովհետև դա պարզապես մրցույթ է, որը ստեղծագործական աշխատանքի իմիտացիայով է զբաղվում: Վերջապես՝ եթե իրական ժյուրիով ու սերթիֆիկացիայով մրցույթ լիներ, այն կարող էր գրողներին օգտակար լինել հետագայում՝ հրատարակիչ փնտրելիս, դառնալով ռեզյումեի մաս:
Օբյեկտիվ լինելու համար նշեմ, որ իրականում այս կոնտեքստում չկա «տաղանդը վատնել» հասկացություն, ու որ ցանկացած ստեղծագործական աշխատանք սկսնակ գրողի օգտին է:

[Արևածագ]

Չեմ կարող նորից հիացմունքս չարտահայտել Ռայադերի վերջին գրառման վերաբերյալ: Իհարկե, յուրաքանչյուր՝ իրեն ու ընթերցողին քիչ թե շատ հարգող թարգմանիչ, մինչև թարգմանական բուն նյութին անցնելը կհետաքրքրվի գրողի ստեղծագործական կյանքի պատմությամբ:Բառարաններ կթերթի: Եզրակացություն. Պոտենցիալ թարգմանիչը զբաղվեց ինքնակրթությամբ: Ինչ որ տեղ նաև եսասիրական մղումներից է արված առաջարկս, որովհետև ինքս անձամբ չափազանց անհարմարություն եմ զգում օնլայն թարգմանիչներով այլալեզու, մանավանդ ՝ չափածո, գրականություն կարդալիս: Ի վերջո՝ գեղարվեստական գրականություն կարդում ենք հաճույք ստանալու համար: Իսկ երբ դրան գումարվում է ուղեղի լարված աշխատանքը, դժվար է կարդացածից բավականություն ստանալը:
Ինչպես տեսնում ենք, ակումբցիները հաճույքով են մասնակցում ստեղծագործական մրցույթներին, շատ լավ կլիներ, որ այդ «անշահախնդիր» մրցույթների մեջ նաև գործնական նշանակության տարրը լիներ:
Նոր բան մտածեցի. Գեղասահքի մրցույթներում հաղթողը որոշվում է պարտադիր ու ազատ, (обязательная и произвольная программа), ելույթներից հավաքած միավորների հանրագումարով , մեր մրցողներն էլ թող մի «պարտադիր» գործի թարգմանության հետ ներկայացնեն նաև իրենց ընտրությամբ նույն հեղինակի մի այլ ստեղծագործության թարգմանությունը: Նույն գործի թարգմանությունը կհեշտացնի քվեարկողների գործը, իսկ դրա հետ ներկայացվող «վերադիրն» էլ կհարստացնի թարգմանական գրականության ցանկը: