Անուկապատում

[Ուլուանա]

Տանել չեմ կարողանում ամբոխներ։ Գրեթե ցանկացած մարդաշատ վայր ինձ համար դիսկոմֆորտի բուն է, ճնշում է։ Իսկ եթե հետն էլ աղմկոտ է՝ առավել ևս։ Ընդհանրապես մարդաշատ ու աղմկոտ վայրերն ինձ համար «սխալ» են նախ և առաջ էն պատճառով, որ էդպիսի միջավայրում դժվար է «ինքդ քեզ հետ կապը պահպանելը»։ Դա ինձ համար հույժ կարևոր վիճակ է, ու դրա չնչին խախտումն էլ ինձ անհարմարավետություն է պատճառում։ Իմ ընկալմամբ սեփական անձի հետ կապի կորստին նպաստում է նաև չափազանց զբաղված ու իրադարձություններով գերհագեցած կենսակերպը, երբ մարդ ժամանակ ու հնարավորություն չի ունենում ինքն իր հետ մենակ մնալու, ինքն իր հետ հաղորդակցվելու ու ակամա ապրում է կարծես «իրենից դուրս», ինքն իրենից օտարված։ Կարծում եմ՝ ներկայիս հասարակությունն ամեն ինչով նպաստում է մարդու՝ ինքն իրենից օտարված ապրելուն։ Մարդկանց մեծ մասն, իմ կարծիքով, ապրում է՝ տարիներով սեփական անձի հետ կապը լրիվ կորցրած։ Շատերի դեպքում պատճառը ապրուստ վաստակելու գործի մեջ լիովին թաղված լինելն է, երբ դրանից դուրս ապրելու ոչ ժամանակ կա, ոչ ուժ, մյուս՝ ավելի պարապ մասսայի դեպքում էլ՝ երևի ուրիշների կյանքերով ապրելը։ Գուցե ուրիշ պատճառներ ու հանգամանքներ էլ կան։

Ու ընդհանրապես ես նախընտրում եմ մարդկանց հետ առանձին–առանձին շփվել։
Նույնիսկ եթե մարդիկ լիքը ընդհանուր բաներ ունեն, միևնույն է, նրանցից յուրաքանչյուրի հետ առանձին շփումն ինձ համար շատ ավելի հաճելի ու լիարժեք է, քան համատեղը։ Առանձին հանդիպումն ինձ համար որակապես լրիվ տարբեր շփում է, ու սա էն դեպքն է, երբ մեկին գումարած մեկը փոքր է մեկից։ Էս հարցում միակ բացառությունն իմ կյանքում Ակումբն է եղել, երբ նույնիսկ բազմամարդ հանդիպումները լիարժեք ու ճիշտ էին հենց էնպիսին, ինչպիսին կային՝ բոլորին կապող ինչ–որ աուրայի շնորհիվ։ Ամեն դեպքում չեմ կարծում, թե երբևէ ուրիշ որևէ մարդաշատ խմբում ինձ նույնքան հարմարավետ զգամ։ Խոսքն, իհարկե, էն դեպքերին չի վերաբերում, երբ միասին քննարկելով պետք է ինչ–որ բան որոշել։

Հատկապես տանել չեմ կարողանում, երբ ինչ–որ մեկի հետ պիտի հանդիպեմ (կապ չունի՝ մեր տանը, թե որևէ այլ տեղ, թեկուզ դրսում) ու էդ մարդը հետը ինձ անծանոթ մեկին բերում է։ Էդպիսի պահերին էմոցիոնալ առումով ես ինձ դաժանորեն խաբված ու հիասթափված եմ զգում, որովհետև երբ ես պայմանավորվում եմ հանդիպել մարդու հետ, ապա ակնկալում եմ հենց նրա հետ շփվել, ոչ թե նաև նրա ինչ–որ կցորդի։ Հա, նման իրավիճակներում հետները եկածները անցանկալի կցորդի դեր են տանում ինձ համար։ Երբ գոնե նախօրոք զգուշացնում են, էլի ոչինչ, գոնե համապատասխանաբար տրամադրվում ու հաշտվում ես կցորդի ներկայության հեռանկարին։ Իսկ ընդհանրապես, կարծում եմ, ճիշտը նման դեպքերում ոչ թե զգուշացնելն է, այլ հարցնելը՝ արդյոք նորմալ է, որ էսինչ մարդուն հետս բերեմ, թե չէ։ Մարդ եմ, գուցե ինչ–որ խոսակցություն ունեմ էդ մարդու հետ, որը մեկ ուրիշի ներկայությամբ չեմ ուզում բացել։ Սա ընդհանրապես։ Բայց իմ դեպքում նույնիսկ եթե հատուկ ինչ–որ խոսակցություն չունեմ, մեկ է, հաճելի չի, ճիշտ չի ինձ համար։ Երբեմն ինձ թվում է, որ իրականում մարդկանց ճնշող մեծամասնության համար էդ լրիվ նորմալ երևույթ է, ու մենակ ես եմ չսպասված անծանոթ «կցորդներից» նեղվում։ Էստեղ էլ, համենայնդեպս, նշեմ, որ խոսքը գործնական հանդիպումների մասին չէ։

[Ուլուանա]

Բնակարան որոնելը մի կողմից կարծես հետաքրքիր, մյուս կողմից բավական պատասխանատու ու սթրեսային գործ է։ Հիմա, երբ էդ գործի վրա ենք, հինգ տարի առաջվա մեր բնակարան որոնելու հետ կապված որոշ դեպքեր թարմացան հիշողությանս մեջ...

Նյու Ջերսիի մեր զզվելի հանրակացարան–բնակարանից պիտի տեղափոխվեինք Նյու Յորք, որտեղ ամուսինս արդեն աշխատանք էր գտել։ Խառը, զբաղված շրջան էր, ու վարձով բնակարան գտնելու համար շատ քիչ ժամանակ ունեինք։ Խնդիր էր նաև Նյու Ջերսիից Նյու Յորք հասնելը, քանի որ ճանապարհի վրա ընդհանուր առմամբ մի ժամից ավել ծախսվում էր։ Էստեղ էլ նորմալ բնակարան գտնել հնարավոր է հիմնականում բրոկերների միջոցով, որի դեպքում, որպես կանոն, կարգն էսպես է. բնակարանի մի ամսվա վարձի չափով վճարում ես բրոկերին։ Երբեմն բրոկերի փոխարեն պարզապես գործակալ է լինում, որին իր աշխատանքի համար գումար չես վճարում։ Մենք էլ սկզբում որոշեցինք փորձել առանց բրոկերի գտնել բնակարանը, որ իզուր փող չկորցնենք։ Հիշում եմ՝ ոնց էինք օրերով համապատասխան կայքերը փորփրում, լիքը հայտարարություններ նայում, որոնցից ամեն մեկում ինչ–որ բան մեզ դուր չէր գալիս. մեկի գինը չէր բավարարում, մյուսի պայմանները, մեկ ուրիշի տեղանքը և այլն։

Էստեղ բնակարանները ննջասենյակների քանակով են նշվում։ Մենք էլ ընդամենը երկու հոգի էինք, դեռ երեխա չունեինք ու մեկննջասենյականոց բնակարան էինք փնտրում, բայց էնպիսին, որ մեր նախորդ մեկննջասենյականոցից ավելի ընդարձակ ու լուսավոր լիներ։ Ընդհանրապես ընդարձակությունն ու լուսավորությունն ինձ համար միշտ բնակարանի գնահատման առաջնային չափանիշներից են, հատկություններ, որ մեր նախորդ բնակարանին, ցավոք, առանձնապես բնորոշ չէին, ու էնտեղ ապրելու ամբողջ ընթացքում ես օրերն էի հաշվում, թե երբ պիտի վերջապես ազատվենք էդ չարաբաստիկ որջից։ Այն ընտրելու հնարավորություն մենք չէինք ունեցել, տվել էին, պիտի մեջն ապրեինք։ Էդ բնակարանը ուրիշ շատ թերություններ էլ ուներ, որոնցից մեկն այն էր, որ խոհանոցը հյուրասենյակից ոչնչով առանձնացված չէր. էդ երկուսը բաժանող միակ սահմանը կովրոլիտի ու լինոլեումի հատման գիծն էր, որոնք երկուսն էլ հեչ իմ ճաշակով չէին։ Էդ բնակարանից հետո, մեր կեղտագույն կովրոլիտի շնորհիվ, կովրոլիտի բացակայությունն էլ ավելացավ բնակարանի ինձ համար առաջնային պահանջներին, ինչպես նաև խոհանոցի առանձին լինելը։

Ընդհանրապես բնակարաններ նայելն ինձ վրա շատ տարօրինակ ազդեցություն է ունենում։ Ցանկացած բնակարան մտնելիս, դե, բնական է, փորձում եմ պատկերացնել ինձ էնտեղ ապրելիս։ Բայց եթե բնակարանը մռայլ ու անհարմարավետ է լինում, հետն էլ բացասական էներգետիկայով, ինչի նկատմամբ ես դեռևս մանկուց չափազանց զգայուն եմ եղել, միանգամից էնպիսի զգացողություն եմ ունենում, կարծես ես արդեն դատապարտված եմ էդտեղ ապրելուն, ու սկսում եմ ինձ ահավոր դժբախտ զգալ, ոնց որ բանտում փակված։ Ու դուրս գալուն պես մի աննկարագրելի թեթևություն ու ազատություն եմ զգում, կարծես մի լուրջ տառապանքից, փորձանքից ազատված լինեմ։

Մի քանի շատ անհաջող ու բազմաթիվ կետերով մեզ չբավարարող բնակարան նայելուց հետո շատ գրավիչ վարձով մի բնակարանի հայտարարություն գտանք, որ էլի գործակալով էր, ոչ թե բրոկերով։ Զանգեցինք, պայմանավորվեցինք, որ գնանք, տեսնենք։ Բնակարանը գտնվում էր մի քաղաքում, որի բնակչության ճնշող մեծամասնությունը շեղաչքանիներ էին՝ հիմնականում չինացիներ, կորեացիներ և այլն։ Հենց սկզբից չսիրեցի էդ քաղաքը։ Անտանելի մարդաշատ, աղմկոտ, կեղտոտ, գարշահոտ, կանաչ տարածքների համարյա կատարյալ բացակայությամբ, հետն էլ բացի շեղաչքանիներից, ուրիշ ռասայի ներկայացուցիչների համարյա չես հանդիպում։ Ընդհանուր առմամբ ես շեղաչքանիների կամ որևէ այլ ազգի ու ռասայի դեմ ոչինչ չունեմ, բայց մի տեղ ապրելիս կնախընտրեի ինձ փոքրամասնություն չզգալ։ Իսկ էս քաղաքում ապրելու դեպքում դա անխուսափելի է։

Դեռ բնակարանը չտեսած՝ արդեն սրտնեղեցի շրջակայքից։ Գործակալը ջահել, պուճուր–մուճուր, ճտպտան կին էր։ Ճամփին էլ հավեսով պատմում էր, թե ինչ ապահով տարածքում է բնակարանը գտնվում, որ ամբողջովին վերանորոգված է, ու թե ինչ հրաշալի խոհանոց ունի՝ լրիվ նոր կահույքով ու սարքավորումներով, ու որ ես ուղղակի հիացած կմնամ էդ խոհանոցը տեսնելով։

Մտանք բնակարան։ Մռայլ, մթոտ։ Ինչպես գործակալուհին ներկայացրեց, դա հյուրասենյակն էր, այսինքն՝ տուն մտնելով՝ միանգամից հայտնվում ես հյուրասենյակում։ Մեր բնակարանն է էր էդպիսին, միջանցք չուներ, ու ես դրանից, մեղմ ասած, հիացած չէի։ Էդ դեռ հեչ. հյուրասենյակը սարսափելի փոքր էր։ Եթե մեր բոլոր իրերն էդտեղ տեղավորեինք, ազատ տարածք չէր մնալու։ Էդքանը մենակ պատկերացնելիս սիրտս վատացավ։ Մինչ գործակալուհին ճտպտալով մեր ուշադրությունն ուղղում էր լրիվ նոր արված պարկետին, ես նայեցի պատուհանին. դիմացից ինչ–որ խողովակ էր գնում, թե ինչ, չհասկացա, բայց կարևոր էլ չէր, կարևորն էն էր, որ տեսադաշտն ինչ–որ չափով փակում էր, չեղած լույսն էլ ավելի պակասեցնում։

Ուղղվեցինք դեպի խոհանոց։ Սա էդ բնակարանի միակ լուսավոր կետն էր՝ թե՛ ուղիղ, թե՛ փոխաբերական իմաստով. կահույքը լրիվ թարմ ու պլպլան. ամեն ինչը տեղը, հետն էլ ընդարձակ, հարմարավետ, կարելի է ասել՝ տնային տնտեսուհու մուրազ։ Հատկապես իմ խոհանոցից հետո սա լրիվ դրախտ էր ու ստիպում էր մտածել բնակարանը վերցնելու մասին։ Ննջասենյակը նույնպես փոքր էր, բայց էլի լրիվ նոր պարկետով։

Ամուսինս կարծես դեմ չէր բնարանը վերցնելուն։ Մի երկու րոպե գցեցինք–բռնեցինք, ավելի շատ կենտրոնացանք ցածր գնի, կովրոլիտի փոխարեն լրիվ նոր պարկետով հատակների ու դրախտ–խոհանոցի վրա, ու ես մի պահ համարյա մոռացա նեղվածքի, մթոտության, պատուհանից երևացող էն անճոռնի առարկայի ու տան շուրջբոլորը կանաչի նշույլի բացակայության մասին։ Որոշեցինք բնակարանը վերցնել, ինչ–որ նախնական թղթեր ստորագրեցինք, նախատեսված ձևով հարյուր թե երկու հարյուր դոլար գումար վճարեցինք չգիտեմ ինչի համար ու գնացինք՝ ինքներս մեզնից գոհ, որ վերջապես մեզ համար բնակարան գտանք, էդ դարդից էլ պրծանք, արդեն կարող ենք հանգիստ շունչ քաշել։

Գնացքով վերադառնում ենք մեր քնձռոտ բնակարանը, որից ընդամենը օրեր հետո անվերադարձ պիտի հեռանանք։ Ընթացքում էլ զանգում ենք մերոնց, ինքներս մեզ համոզելով, որ ուրախ ենք՝ տեղեկացնում, որ բնակարանը վերջապես գտել ենք, արդեն պայմանավորվել ենք, որ վերցնում ենք, ու մանրամասն նկարագրում ենք ամեն ինչ։ Հետո ես, գնացքում նստած, պատկերացնում եմ ինձ էդ բնակարանում ապրելիս ու գնալով ավելի ու ավելի ճնշվում ու դեպրեսվում...

Երբ տուն հասանք, հանկարծ մեր քրչոտ բնակարանը սկսեց աչքիս ահագին ընդարձակ ու լուսավոր թվալ։ Զգացի, որ ես ավելի հաճույքով կշարունակեի էստեղ ապրել, քան էն նոր բնակարանում, ու էն մտքից, որ մենք արդեն համաձայնել ենք էնտեղ ապրել (թեև պայմանագիրը մի քանի օրից նոր պիտի ստորագրեինք), սկսեցի վատանալ։ Էդպես մտքերս գնալով մռայլվում էին, դե, օրն էլ արդեն մոտենում էր ավարտին, դա էլ իր հերթին էր ծանրացնում հոգեվիճակս։ Երբ պառկեցինք քնելու, մռայլ ու ճնշող բնակարանի մասին սարսափ–մտքերը սկսեցին ավելի թափով կրծել ուղեղս։ Ի վերջո էնպիսի պանիկայի մեջ ընկա, էդ ինչ հիստերիկա սկսվեց մոտս, ոնց որ մի մութ զնդանում փակված պատեպատ զարկվեի։ Ամուսնուս ասեցի, որ ես ոչ մի դեպքում էդ տանն ապրողը չեմ, որ ես ուղղակի կխեղդվեմ, կխելագարվեմ, կոչնչանամ էդ բնակարանում, ու որ հենց առավոտյան զանգի էդ կնոջն ու ասի, որ փոշմանել ենք, չենք ուզում էդ բնակարանը։ Թե ինչ մղձավանջներով անցկացրի էդ գիշերը՝ արդեն չեմ հիշում։ Իսկ հաջորդ օրը շաբաթ էր։ Էդ կինն էլ կարծեմ մինչև երկուշաբթի անհասանելի եղավ՝ լրացուցիչ երկարաձգելով իմ տառապանքները։ Պարզվեց՝ վճարված գումարն ամեն դեպքում չի վերադարձվելու, բայց էդ գումարն էդ պահին ամենաքիչ նշանակությունն ուներ։ Էն թեթևությունն ու հանգստությունը, որ իջավ վրաս պայմանավորվածությունը չեղյալ հայտարարելուց հետո, ոչ մի գումարով գնել հնարավոր չէր։ Կարծես երկրորդ անգամ ծնված լինեի։

Հետաքրքիր է, որ հետո, երբ եղբորս հետ խոսում էինք էդ բնարանը վերցնելու պատմության մասին, ասեց, որ լրիվ նույն ծանր զգացողություններն ու մտքերն ինքն էր ունեցել մեր՝ էդ բնակարանը վերցնելու մասին իմանալուն պես։

Հետո որոշեցինք ամեն դեպքում բրոկերի դիմել ու չնայած սկզբում 1–ննջասենյականոց էինք նախատեսել, 2-ննջասենյականոց (ավելի ճիշտ՝ 1.5–ննջասենյականոց) վերցրինք՝ լուսավոր ու ընդարձակ։ Բայց դե հինգ տարվա ընթացքում որոշ բաներ են փոխվել, ու հիմա նորից բնակարանային որոնումների մեջ ենք։

Չգիտեմ՝ ում համար ինչպես է, բայց ինձ համար բնակարանի լուսավորությունն ու ընդարձակ տարածքի առկայությունն ուղղակի պարտադիր պայմաններ են։ Ավելի լավ է՝ իրերը շատ քիչ լինեն, քան ազատ տարածքը՝ փոքր։ Նեղվածքից ու մռայլությունից ես վատանում եմ։ Իսկ մռայլությունը ոչ միշտ է զուտ արևի լույսի պակասից լինում։ Բնակարաններ կան, որ մի տեսակ ներքին մռայլությամբ ու տխրությամբ են շնչում, էդ մռայլությունը կարծես պատերի մեջ ներծծված լինի. էդպիտի բնակարաններին ամենապայծառ արևն էլ չի փրկի։

Մի խոսքով՝ բարդ գործ է էս բնակարանաորսը, ինչպես ընդունված է ասել ԱՄՆ–ում։ Հա, պարզվում է՝ էդպիսի արտահայտություն էլ կա՝ apartment hunting ։

[Ուլուանա]

Մի հետաքրքիր երևույթ եմ նկատել. երբևէ ինձ վրա ուժեղ տպավորություն ու լուրջ ազդեցություն գործած խոսքերը, որ իմ մեջ, պահվածքիս մեջ ինչ–որ բան փոխել են, որպես կանոն, եղել են խոսքի մեջ, իմիջիայլոց ասված, պատահականորեն լսած ու հաճախ նույնիսկ ոչ ինձ ուղղված խոսքեր։ Իսկ էն ամենը, ինչ ասվել է նպատակաուղղված ձևով, կրկնողաբար ու հատուկ ինձ՝ անկախ նրանից, թե ում կողմից է արվել, սովորաբար չի մնացել մեջս։ Նույնիսկ եթե ընդունում եմ, համաձայնում եմ, որ էդպես ճիշտ է, միևնույն է, ինչ–որ բան, չգիտես ինչու, խանգարում է դրան հետևելուն։ Ու սա էն դեպքում, երբ ես բնույթով ինադ ընկնող չեմ, այսինքն՝ առնվազն գիտակցաբար չեմ դիմադրում ինձ արված դիտողությանը, խրատին և այլն։
Ու ինձ թվում է՝ միայն ես չեմ էսպիսին։

[Ուլուանա]

Ուզում եմ ֆլեյտա նվագել սովորել ։
Վերջերս մի տեղից ոգեշնչվեցի։ Ընդհանրապես ֆլեյտայի ձայնն իմ ամենասիրած ձայներից է, ու զարմանում եմ, թե ոնց մինչև հիմա մտքովս չէր անցել։ Չգիտեմ՝ ինչքանով է հեշտ կամ դժվար, բայց հուսով եմ՝ երաժշտական կրթությունս (երաժշտական դպրոցի դաշնամուրային բաժինն եմ ավարտել) գոնե մի քիչ կօգնի, որ մի բան դուրս գա։ Չնայած մեկ–մեկ մտածում եմ, որ նույնիսկ եթե նորմալ նվագել չսովորեմ, ֆլեյտայի վրա անկապ «շվշվացնելն» էլ պիտի որ ահագին հավես ու հանգստացնող զբաղմունք լինի ինձ համար ։ Բայց, իհարկե, կփորձեմ ամեն ինչ անել, որ գոնե տարրական մակարդակով կարողանամ նվագել։