Սևակի «Քիչ ենք, բայց հայ ենք» ստեղծագործության վերլուծություն, քննարկում

[Մասսագետ]

Ես էլ ուզում եմ իմ Սևակից իմ սիրած բանաստեղծության առաջին տունը ստեղ դնել: մնացած տները ուղղակի զահլա չարեցի արտագրեմ

ՔԻՉ ԵՆՔ, ԲԱՅՑ ՀԱՅ ԵՆՔ

Մենք քիչ ենք, սակայն մեզ հայ են ասում:

Մենք մեզ ո'չ ոքից չենք գերադասում:
Պարզապես մենք էլ պիտի ընդունենք,
Որ մե~նք միայն մե~նք Արարատ ունենք,
Եվ որ այստեղ է՝ բարձրիկ Սևանում,
Երկինքը իր ճիշտ պատճենը հանում:
Պարզապես Դավիթն այստեղ է կռվել:
Պարզապես Նաներկն այստեղ է գրվել:
Պարզապես գիտենք ժայռից վանք կերտել,
քարից շինել ձուկ, և թռչուն կավից,
ՈՒսուցման համար և աշակերտե՜լ
Գեղեցիկի'ն,
Բարու'ն,
Վսեմի'ն,
Լավի'ն...

Այո', միայն առաջին տունը կարդալուց հետո, քիչ ա մնում հպարտ լինեմ, որ հայ եմ:

[Մասսագետ]

էկեք հըլը որ էս բանաստեղծության շուրջ վիճենք, հետո կշարունակենք:
Ես գրում եմ իմ կարցիքը:

Մենք քիչ ենք, սակայն մեզ հայ են ասում:

Մեզ հա՞յ են ասում: Էդ ո՞վ ա մեզ ճանաչում:
Շատ ճիշտ ա նկատել Մեծն բանաստեղծ Սևակը՝ մենք քիչ ենք, համենայն դեպս մեր երկրի սահմաններում, բայց բացարձակ չեմ կարող համաձայնվել, որ մենք մեզ ոչ ոքից չենք գերադասում, գերադասելու տեղ չունենք, բայց մենք մեզ բոլորից լավն ենք համարում:

Պարզապես մենք էլ պիտի ընդունենք,
Որ մե՜նք միայն մե՜նք Արարատ ունենք:

Մեռանք ընդունելով, որ Արարատ ունենք: Հետո ի՞նչ: Մեկ ա մեր տարածքում չի, մեր ընդունելուց ոչ մի բան չի փոխվի:

Եվ որ այստեղ է՝ բարձրիկ Սևանում,
Երկինքը իր ճիշտ պատճենը հանում:

ՈՒզում եմ հիշացնել, որ Սևակի ժամանակ արդեն Սևանի մակարդակը ահագին իջել էր (եթե ինքը դա նկատի ուներ): Իսկ որ երկինքը ճիշտ պատճեն ա անում, դե երևի գոյություն չունի երկնքի սխալ պատճեն:

Պարզապես Դավիթն այստեղ է կռվել:
Պարզապես Նաներկն այստեղ է գրվել:

Հետո ի՞նչ:

Պարզապես գիտենք ժայռից վանք կերտել,

Համաձայն եմ՝ Գեղարդը: Բայց դա միայն մենք չգիտենք:

քարից շինել ձուկ, և թռչուն կավից,

քարից ձու՞կ, կավից թրչու՞ն: Սևակը ինչ-որ հրաշքների մասին ա գրել, որոնք գոյություն չունեն: Իսկ եթե քանդակագործությունը նկատի ուներ, ապա ես կրկնում եմ՝ հետո ի՞նչ:

ՈՒսուցման համար և աշակերտե՜լ
Գեղեցիկի'ն,
Բարու'ն,
Վսեմի'ն,
Լավի'ն...

Էս մասը կարդալուց, ինձ թվում ա՝ Սևակը ուրիշ երկրի մասին էր գրել: Հույս ունեմ կգտնվեն գոնե հայեր, որոնք կհամաձայն են, որ էս մասը բացարձակ չի համապատասխանում Հայաստանին:

Դե ինչ, էս իմ կարծիքներ, էս բանաստեղծության առաջին տունի մասին: Մնացաց տներինը չգրեցի, որտև շատ երկար կստացվի, բայց պատկերացրեք սրանից շատ չի տարբերվում: Եթե կան մարդիկ ովքեր համաձայն չեն կարծիքիս հետ, իսկ ես համոզված եմ, որ կան այդպիսիք, թող գրեն, թե որ մասում հետս համաձայն չեն ու ինչու:

[Մելիք]

Արի քեզ պատասղանեմ հենց քո տոնով.
- Ասենք թե խելոք վերլուծություն ես արել, հետո ինչ...

[Մասսագետ]

Ես էլ քո հարցին պատասխանեմ ուրիշ տոնով, եթե խելոք վերլուծություն եմ արել, ուրեմն երևի ճիշտ եմ արել, ուրեմն էս բանաստեղծությունը կեղծ բանաստեղծություն ա: ինչպես և կարելի ա վերլուծել Սևակի շատ ու շատ բանաստեղծություններ:

Հ.Գ.
Իսկ որ իմ գրածը էն թեմայից տեղափոխել են ստեղ ու հատուկ դրա համար նոր թեմա բացել, լրիվ անիմաստ եմ գտնում, որովհետև նրա նման թեմաները մենակ գրողի բանաստեղծությունները գրելով չպիտի սահմանափակվի:

[Ուլուանա]

Կոնկրետ այս բանաստեղծության հետ կապված համաձայն եմ քեզ հետ, ճիշտ վերլուծություն ես արել, բայց դա դեռ չի նշանակում, որ Սևակի բոլոր բանաստեղծություննեն են այսպիսին։ Մեկ է, ինքը լավ գործեր շատ ունի։

[Լէգնա]

Սևակ մի լավ բան է ասել,գուց ե քո համար է,
երնեկ կարդացածը հասկացողին,
կարծեմ այս տիպի էր,
Արմ լիոնեն լավ գիտի :
Ինչէ,եթե դնենք ամենքս մեր ուղեղին հասանելի ձևով մեկնաբանենք Սևակ,հավատա Սևակը կզայրանա,և հիշիր,Սևակը կարդալը նույնը չէ,ինչ ազգային ժողով նայելը,որ հետո դնես քո ձևով մեկնաբանես

[Aksel]

Մենք քիչ ենք, սակայն մեզ հայ են ասում:

Մեզ հա՞յ են ասում: Էդ ո՞վ ա մեզ ճանաչում:
Շատ ճիշտ ա նկատել Մեծն բանաստեղծ Սևակը՝ մենք քիչ ենք, համենայն դեպս մեր երկրի սահմաններում, բայց բացարձակ չեմ կարող համաձայնվել, որ մենք մեզ ոչ ոքից չենք գերադասում, գերադասելու տեղ չունենք, բայց մենք մեզ բոլորից լավն ենք համարում:

Խոսքը ազգի ինքնաճանաչման մասին է, որը չի կարելի է արհեստականորեն ստեղծել...
ՕՐԻՆԱԿ եթե այսօր Ամերիկացին փորձում է ամերիկացի լինելը ներկայացնել որպես ազգություն, որ շատ մեծ նշանակություն ունի երկրի համար, դա ինձ(Ես ներեղություն) ծիծաղելի է թվում ԱՄԵՐԻԿԱՑԻ ԱԶԳ, իսկ ես ասում եմ Հայ եմ, էսքան բան, բայց դա շատ բան է:
(Մեր քաշային կարգում մեզ լավ էլ ճանաչում են)


Մենք մեզ ո'չ ոքից չենք գերադասում:

Մի քիչ դժվար է հնչում, բայց շատ - շատ հայեր կան, որ իրենց ոչ մեկից չեն գերադասում իսկ եթե վերցնենք ամբողջ աշխարհի մակարդակով, նրանք մեծամասնությունն են: Թերևս այսօր էլ ԱՐԴԵՆ Հայաստանում այդ տենդենցիան վերելք է ապրում, քո քննադատությունը վկա: Կարաս չկասկածես, չկա մի ազգ, որ իրեն բոլորից լավը չհամարի և դա բնական է, բայց համարելուն էլ չափ ու ձև կա, ինչ ասեմ,100 տարի չորս կողմից շրջափակված ժաղովրդի համար, մեր հաճախ էդ չափի անցումը բնական երևույթ է, գուցե և ինտուիտիվ պաշտապանություն է, դժվար հարց է, բայց որ հաճախ ենք չափը անցնում դա ճիշտ է, այ էստեղ էլ ես ասեմ, հետո ի՞նչ, եթե մենք դա գիտենք ու հասկանում էնք ուրեմն ամեն ինչ կորած չէ:
Թերևս այդ երևույթը ունի որոշակի բացատրություն, սովետի տարիներին եթե ՍՍՀՄ գրողների միությունում ասում էին սովետը հայերին տվել է գրություն իսկ Բրոցկու գրածները մենակ ամենախելացիներն էին Ձև անում թե հասկանում են ու Նոբել տալիս, մեր նման դրսեորումը բնական ռեակցիա է, որովհետև սովորական ժողովուրդ էնք, ծերից ծեր հանճարներ ու ստեղծագործներ չենք, ամենա տիպիկ ազգերից մեկը ու ոչ էլ աստծու ընտրյալն էնք,ուր կա և ստեղծագործող և ասֆալտը փորող և. և. և.:

Պարզապես մենք էլ պիտի ընդունենք,
Որ մե՜նք միայն մե՜նք Արարատ ունենք:

Մեռանք ընդունելով, որ Արարատ ունենք: Հետո ի՞նչ: Մեկ ա մեր տարածքում չի, մեր ընդունելուց ոչ մի բան չի փոխվի

Բանաստեղծը քաղաքական ու աշխարագրական հարց առաջ չի քաշում այլ ուղղակի իր սերն ու կապն է արտահայտում այդ բիբլիական լեռան հետ, որը անժխտելի է:
Իհարկ է տողը սարգած է, որ հնչի, բայց լավ է սարգած:

Եվ որ այստեղ է՝ բարձրիկ Սևանում,
Երկինքը իր ճիշտ պատճենը հանում:

ՈՒզում եմ հիշացնել, որ Սևակի ժամանակ արդեն Սևանի մակարդակը ահագին իջել էր (եթե ինքը դա նկատի ուներ): Իսկ որ երկինքը ճիշտ պատճեն ա անում, դե երևի գոյություն չունի երկնքի սխալ պատճեն:

Խոսքը երկնքի պատճենի մասին չե, խոսքը աշխարհի ամենաբարձր լճերից մեկի մասին է, որը այնքան գեղեցիկ ու ինքնատիպ է, որ նրա մասին չի կարելի ասել բարձր, չի հնչում, հնչում է բարձրիկ Սևան, արտահայտություն, որ իր բնական ու գեղեցիկ կառուցվացքով ստեղծում է սիրո խոսք, ինչպես կասես իմ սիրուհին աշխարհում ամենա գեղեցիկն է, բացառում է այլ պատկեր ուր մոտիկ երկինքը իր պատճենն է հանում, իհարկ է միայն բարձրիկ Սևանում:

Պարզապես Դավիթն այստեղ է կռվել:
Պարզապես Նաներկն այստեղ է գրվել:

Հետո ի՞նչ:

Ի՞նչ ասեմ, մեկ անգամ մեկ՛՛՛
Պարզապե՛ս, պա՛ր-զա՛-պե՛ս, պարզապե՝ս դա մե՛րն է և այդ մասին չենք մոռանում.
ՈՐՈՎՀԵՏև չի կարելի մոռանալ, շատ վտանգաոր է:

Պարզապես գիտենք ժայռից վանք կերտել,

Համաձայն եմ՝ Գեղարդը: Բայց դա միայն մենք չգիտենք

Գիտենալը գիտեցողի համար է, գիտենալու մեջ մենք ու նրանք չկա, անձամբ ես ում ասել եմ զարմացել են, էլ ու՞մ չգիտենալու մասին է խոսքը, ամբողջ բնակչությունը մեծ ու պստիկ պետք է գիտենա՞ն, որ մենք գիտենա՞նք:
Եգիպտոսի կուլտուրան ճանաչելու համար պետք է գնալ Անգլիաի թանգարանները, չկասկածես, որ շատերի համար դա արդեն անգլիական կուլտուրա է: Իսկ մերը մերն է, շատ գիտենանք թե քիչ:

քարից շինել ձուկ, և թռչուն կավից,

քարից ձու՞կ, կավից թրչու՞ն: Սևակը ինչ-որ հրաշքների մասին ա գրել, որոնք գոյություն չունեն: Իսկ եթե քանդակագործությունը նկատի ուներ, ապա ես կրկնում եմ՝ հետո ի՞նչ:

Խոսքը երկու հիմնական հումքի մասին է, քար և կավ, որոնք հնուց հանդիսանում են վարպետ, ստեղծող մարդու, աշխատանքի հումքը: Ընթերցողի մոտ ձուկ և թրջուն հակասական կերպարների միջոցով ստեղծվում է ասոցիացիա վարպետի ամենակարողության, շնորքի մասին, որ այդ ամենահասարակ հումքից կարող է ստեղծել կատարելիություններ, և դա Սևակին հաջողվել է: Թեև համաձայն եմ, զգացվում է որակի որոշ սայթակում, բայց դա չի վնասում, փոխում է ոճը, արտահայտվելու ձևվը, որ ընթերցողը չհոգնի, ոչ ոք չի կարող ասել դա մտածված է արված թե ոչ, բայց կարևորը դա չէ, ուղղակի պետք է հաշվի առնել ինչքան ասելիք է տեղադրել բանաստեղծը այդ մի տողում…:

ՈՒսուցման համար և աշակերտե՜լ
Գեղեցիկի'ն,
Բարու'ն,
Վսեմի'ն,
Լավի'ն...

Էս մասը կարդալուց, ինձ թվում ա՝ Սևակը ուրիշ երկրի մասին էր գրել: Հույս ունեմ կգտնվեն գոնե հայեր, որոնք կհամաձայն են, որ էս մասը բացարձակ չի համապատասխանում Հայաստանին:

Այս բոլորը վերաբերվում է յուրաքանչյուր քաղաքակիրթ ազգի և բանաստեղծը հավատարիմ մնալով իր տեսանկյունին( մենք մեզ ոչ մեկից չենք գերադասում) թվում է այն հատկանիշները, որոնք կարելի է թվել քաղաքակիրթ ժողովրդի մասին, իդեպ, որոնց թվում կան այնպիսիները, ոմանց մասին կոնկրետ կարելի է ասել, որ իրենց գերադասում են մյուսներից:


ՎԵՐՋԸ՛

Ասեմ, որ համակրում եմ քո քննադատությանը, համարձակ է ու ձգտում է լինել ժամանակի ոգով, բայց չես կարողացել խուսափել այն շտամպներից, որ տպում են մեր գանգերում որոշ լրատվամոջոցներ, որոնց մեջ կան այնպիսիները, որ փաստորեն զբաղված են պոեզիաի սպանությամբ: Ասեմ որ նրանց ազդեցությունը այնքան մեծ է, որ դժվար գտնվի այնպիսի մարդ, որ գոնե մի անգամ(փուստ տված չլինի) անձամբ երբեմն չեմ կարողանում ճիշտ կողմնորոշվել, դա բնական է, բայց պետք է մի բան գիտենալ անժխտելիորեն, ԵԹԵ ՍՊԱՆՎԵՑ ՊՈԵԶԻԱՆ – ՍՊԱՆՎԱԾ Է ԱԶԳԸ, նրա ինքնաոչնչացումը արդեն ժամանակի հարց է:
Վերը նշված պոստերից մեկում կարդացի նկատողություն, որ քո քննադատությունը հիմնված է երկու կետի վրա, կամ հարց էս տալիս կամ ժխտում և ցանկության դեպքում կարելի է ուզածդ հանճարի գործը ենթարկել նման մեկնաբանության, ԱՍԵՆՔ լինե՞լ թե՞ չլինել – հետո ի՞նչ, ո՞վ իրեն նման հարց չի տալիս կյանքի դժվար պահերին………
Բայց կան գործեր, որոնք նույնիսկ սոֆիստները չեն կարող մեկնաբանել իրենց ուզածի պես, բան դուրս չի գա.
Իհարկ է այս բանաստեղծությունը Սևակի ամենա հաջողված գործերից չէ, եթե այն դիտարկել պոեզիաի բոլոր պահանջներից հելնելով, բայց ամենագլխավոր պահանջը պոեզիաի դա անկեղծ խոսքն է: Կարելի է ասել ուղղակի գովերգ է, բայց կասեմ որ սա անհամեմատ ավելի շատ է քան գովերգը, այս բանաստեղծությունը ավելի շուտ խրախույս է, ԽՐԱԽՈւՅՍ, որ կարդացել են մեր զորավարները մարտի գնալուց առաջ, Խրախույս ժաղօվրդին, որ ամեն օր մարտի է գնում էս աշխարհի դրվածքի դեմ:
Ինչ մնում է նրա խորը ու հեռու գնացող ստեղծագործություններին, որոնք միաժամանակ պարզ են ու հասկանալի յուրաքանչյուր մարդու, ասեմ ընդհամենը երկու տող.

Մարդ կա աշխարհն է շալակած տանում
Մարդ կա հելել է շալակն աշխարհի:

Այս երկու տողը կարող է ճիշտ մեկնաբանել իր օրվա հացը վաստակող մի համեստ քարտաշ մարդ և մի ամբողջ գիտական աշխատություն կարելի է գրել ուր կբախվեն բոլոր ժողովուրդների բոլոր խավերի շահերը ու խոսքը կհասնի չգիտեմ ուր, բայց դրա կարիքը չկա, քանի որ ամեն ինչ կարճ, կոնկրետ, անվիճելի ասված է, ահա պոեզիաի մեծությունը: Տօղերը շատ պարզ են ու հասարակ, որովհետև հանճարեղը հասարակ է:

Հանճարը հեգնել
Չի նշանակում մտածել:

Հարգանքներով
Ակսել

[Մելիք]

Այ քեզ հակահարված , Մրրիկ քեզ ենք սպասւմ:

[Վազգեն]

պոեզիաի դա անկեղծ խոսքն է: Կարելի է ասել ուղղակի գովերգ է, բայց կասեմ որ սա անհամեմատ ավելի շատ է քան գովերգը, այս բանաստեղծությունը ավելի շուտ խրախույս է, ԽՐԱԽՈւՅՍ, որ կարդացել են մեր զորավարները մարտի գնալուց առաջ, Խրախույս ժաղօվրդին, որ ամեն օր մարտի է գնում էս աշխարհի դրվածքի դեմ:

Իմ կարծիքով, նույնիսկ այսքանը ասելն էլ հերիք էր։
Հիմա երբ մեկը սիրահարված է մի ուրիշի վրա ու իրան ասում է, որ աշխարհի ամենասիրուն աչքերը ունի, կողքից մեկը հո չի ասի՝ հետո ի՞նչ, կամ էլ՝ ուրիշներն էլ սիրուն աչքեր ունեն։ Նույն ձև էլ այս բանաստեղծությունում մարդը սիրում, պաշտում է իր հայրենիքը ու իր սրտի խոսքն է ասում։ Կարող է որոշ տեղեր մի քիչ ճափազանցված բաներ ասի, բայց իր բոլոր ասածների մեջ էլ ճշմարտության մասնիկներ կան։
Ապրես, Ակսել, լավ ես գրել։

[Riddle]

Բնականաբար հանճար է Սևակը: Նրա իսկ բառերով կասեմ.
Պարզապես մենք էլ պիտի ընդունենք,
Որ մե՜նք, միայն մե՜նք Սևակ ունենք:
Անձամբ ինձ համար Սևակն այն միակ բանաստեղծն է, որի գրած յուրաքանչյուր տող, միտք, բառ ինձ հարազատ է, և ապշեցնելու չափ հասկանալի, այնքան, որ հաճախ բանաստեղծությունների մեջ եղած <<Ես>>-ը նույնանում է ինձ հետ:
Տանել չեմ կարողանում պաթոսը, ամեն տեսակի <<ախ>> ու <<վախերը>>: Սևակն ինձ ազատել է դրանցից: Շնորհակալություն նրան:

[Մասսագետ]

Ակսել
Սկզբում գրածիդ կպատասխանեմ կարճ, հետո կասեմ, որ կետում հետդ համաձայն չեմ: Պարզապես հիմա շատ ժամանակ չունեմ գրելու:
Մի խոսքով, գրածդ կարդալուց մոտս տպավորություն ստեղծվեց, որ դու Սևակի կողքն ես էեղել, երբ ինքը գրել ա ու հերթով քեզ ասել ա, թե որ տողը ինչ ա նշանակում:
Առայժմ սրանով սահմանափակվեմ, հետո կշարունակեմ:

[Մասսագետ]

Իմ կարծիքով, նույնիսկ այսքանը ասելն էլ հերիք էր։
Հիմա երբ մեկը սիրահարված է մի ուրիշի վրա ու իրան ասում է, որ աշխարհի ամենասիրուն աչքերը ունի, կողքից մեկը հո չի ասի՝

Զարմանում եմ, երբ մեկը մի ուրիշի ՎՐԱ սիրահարված ա լինում, ո՞նց կարա նման բաներ ասի: Ամեն դեպքում հայրենասեր կոչվելու համար, պիտի առաջին հերթին քո լեզուն լավ իմանաս: Ես ինձ մի մեծ հայրենասեր չեմ անվանում, բայց իմանալով, որ իմ ազգի գլխավոր արժեքը լավ չգիտեմ՝ փորձում եմ հնարավորինս չափ շտկել էդ թերությունս:Ամեն դեպքում, ով որ հայրենասիրությունից ա խոսում, թող իրա լեզուն իմանա սկզբում:

[Վազգեն]

Զարմանում եմ, երբ մեկը մի ուրիշի ՎՐԱ սիրահարված ա լինում, ո՞նց կարա նման բաներ ասի: Ամեն դեպքում հայրենասեր կոչվելու համար, պիտի առաջին հերթին քո լեզուն լավ իմանաս: Ես ինձ մի մեծ հայրենասեր չեմ անվանում, բայց իմանալով, որ իմ ազգի գլխավոր արժեքը լավ չգիտեմ՝ փորձում եմ հնարավորինս չափ շտկել էդ թերությունս:Ամեն դեպքում, ով որ հայրենասիրությունից ա խոսում, թող իրա լեզուն իմանա սկզբում:

Նախևառաջ, այս թեմայում մենք խոսում ենք միայն Սևակի բանաստեղծության մասին, այլ ոչ թե իմ հայերենի իմացության մակարդակի։ Լա՜վ, սիրահարվում են մեկին, ոչ թե մեկի վրա։ Սխալ էի գրել։ Բայց ինչո՞ւ ես ձևացնում, որ չես հասկանում, թե ինչ էի ուզում ասել։ Հետո ես գրում էի Սևակի հայրենասիրության մասին, այլ ոչ թե իմ։ Իսկ Սևակի հայրենասիրության մեջ ես համոզվել եմ իր բազմաթիվ ուրիշ ստեղծագործություններ կարդալուց էլ։
Ես էլ եմ փորձում հայերենին ավելի լավ տիրապետել։ Բայց եթե նույնիսկ ես հայերեն ոչ մի բառ էլ չիմանայի, դա քեզ իրավունք չէր տա ինձ ասել, որ ես իրավունք չունեմ հայրենասիրությունից խոսել։ Եթե չուզենայի հայերեն իմանալ հայ լինելով հանդերձ, դա արդեն ուրիշ հարց։
Էլ ուրիշ բաներ չեմ գրում, որ թեմայից շատ չշեղվեմ։ Առանց այդ էլ արդեն շատ շեղվեցի՝ քո ողջ նախորդ գրառման նման էլի։ Այնպես որ, զգացմունքներդ մի կողմ դիր ու թեմայից խոսիր։

[Ուլուանա]

Զարմանում եմ, երբ մեկը մի ուրիշի ՎՐԱ սիրահարված ա լինում, ո՞նց կարա նման բաներ ասի: Ամեն դեպքում հայրենասեր կոչվելու համար, պիտի առաջին հերթին քո լեզուն լավ իմանաս: Ես ինձ մի մեծ հայրենասեր չեմ անվանում, բայց իմանալով, որ իմ ազգի գլխավոր արժեքը լավ չգիտեմ՝ փորձում եմ հնարավորինս չափ շտկել էդ թերությունս:Ամեն դեպքում, ով որ հայրենասիրությունից ա խոսում, թող իրա լեզուն իմանա սկզբում:

Մրրի՞կ։ Հիմա էլ դու սկսեցի՞ր բառերից կառչել։ Ի դեպ, հայրենասիրությունը լեզվի լավ կամ վատ իմացության հետ կապելն, ըստ իս, այնքան էլ ճիշտ չի։ Իհարկե, մայրենի լեզվին տիրապետելը շատ կարևոր է, և մեզնից յուրաքանչյուրը պետք է ձգտի հնարավորինս լավ տիրապետել իր մայրենի լեզվին։ Միևնույն ժամանակ մարդը կարող է շատ հայրենասեր լինել, բայց խոսելիս կամ գրելիս որոշ լեզվական սխալներ թույլ տալ։ Դրա պատճառները կարող են տարբեր լինել, ընդ որում հաճախ կարող են մարդուց կախված չլինել, հետևաբար դրա համար մարդուն մեղադրելը կամ դրանից նրա հայրենասիրության մասին հետևություններ անելը սխալ է։ Ճիշտ է, դա վատ է, բայց չի կարող խանգարել նրա՝ հայրենասեր լինելուն։ Որպես օրինակ՝ ուզում եմ խոսել մեր ամենայն հայոց բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի մասին, որը կարծեմ քեզ համար էլ է հեղինակություն։ Կարծում եմ՝ կհամաձայնես, որ Թումանյանը հայրենասեր էր՝ բառիս ամենալայն իմաստով։ Բայց արի ու տես, որ այդ նույն Թումանյանը գրագիտությամբ, մեղմ ասած, չէր փայլում, էլ չեմ ասում, որ կետադրությունից համարյա գաղափար չուներ (թող ների ինձ իմ սիրելի բանաստեղծը, բայց դա ճշմարտություն է)։ Հետագա հնարավոր թյուրիմացություններից խուսափելու համար ասեմ, որ ես նկատի չունեմ բարբառային բառերն ու արտահայտությունները, որ հաճախ օգտագործում էր մեր մեծ բանաստեղծը։ Դե, մեղադրելու իրավունք չունենք. մարդը նույնիսկ տարրական կրթությունը մինչև վերջ չէր ստացել, իսկ այն ամենին, ինչին հասել էր, հասել էր զուտ ինքնակրթության շնորհիվ։ Բայց այն լեզվական սխալները, որ նա թույլ է տվել իր բազմաթիվ հանճարեղ ստեղծագործություններում, ամենևին չեն նսեմացնում նրան որպես բանաստեղծի (նա միշտ եղել և կմնա մեր հանճարեղ ամենայն հայոց բանաստեղծը), իսկ որպես հայրենասերի՝ առավել ևս։

[Բարեկամ]

էկեք հըլը որ էս բանաստեղծության շուրջ վիճենք, հետո կշարունակենք:
Ես գրում եմ իմ կարցիքը:

Մենք քիչ ենք, սակայն մեզ հայ են ասում:

Մեզ հա՞յ են ասում: Էդ ո՞վ ա մեզ ճանաչում:
Շատ ճիշտ ա նկատել Մեծն բանաստեղծ Սևակը՝ մենք քիչ ենք, համենայն դեպս մեր երկրի սահմաններում, բայց բացարձակ չեմ կարող համաձայնվել, որ մենք մեզ ոչ ոքից չենք գերադասում, գերադասելու տեղ չունենք, բայց մենք մեզ բոլորից լավն ենք համարում:

Պարզապես մենք էլ պիտի ընդունենք,
Որ մե՜նք միայն մե՜նք Արարատ ունենք:

Մեռանք ընդունելով, որ Արարատ ունենք: Հետո ի՞նչ: Մեկ ա մեր տարածքում չի, մեր ընդունելուց ոչ մի բան չի փոխվի:

Եվ որ այստեղ է՝ բարձրիկ Սևանում,
Երկինքը իր ճիշտ պատճենը հանում:

ՈՒզում եմ հիշացնել, որ Սևակի ժամանակ արդեն Սևանի մակարդակը ահագին իջել էր (եթե ինքը դա նկատի ուներ): Իսկ որ երկինքը ճիշտ պատճեն ա անում, դե երևի գոյություն չունի երկնքի սխալ պատճեն:

Պարզապես Դավիթն այստեղ է կռվել:
Պարզապես Նաներկն այստեղ է գրվել:

Հետո ի՞նչ:

Պարզապես գիտենք ժայռից վանք կերտել,

Համաձայն եմ՝ Գեղարդը: Բայց դա միայն մենք չգիտենք:

քարից շինել ձուկ, և թռչուն կավից,

քարից ձու՞կ, կավից թրչու՞ն: Սևակը ինչ-որ հրաշքների մասին ա գրել, որոնք գոյություն չունեն: Իսկ եթե քանդակագործությունը նկատի ուներ, ապա ես կրկնում եմ՝ հետո ի՞նչ:

ՈՒսուցման համար և աշակերտե՜լ
Գեղեցիկի'ն,
Բարու'ն,
Վսեմի'ն,
Լավի'ն...

Էս մասը կարդալուց, ինձ թվում ա՝ Սևակը ուրիշ երկրի մասին էր գրել: Հույս ունեմ կգտնվեն գոնե հայեր, որոնք կհամաձայն են, որ էս մասը բացարձակ չի համապատասխանում Հայաստանին:

Դե ինչ, էս իմ կարծիքներ, էս բանաստեղծության առաջին տունի մասին: Մնացաց տներինը չգրեցի, որտև շատ երկար կստացվի, բայց պատկերացրեք սրանից շատ չի տարբերվում: Եթե կան մարդիկ ովքեր համաձայն չեն կարծիքիս հետ, իսկ ես համոզված եմ, որ կան այդպիսիք, թող գրեն, թե որ մասում հետս համաձայն չեն ու ինչու:

Ճիշտ ա, Մասսագետը հիմա ցավոք հարկադիր արձակուրդի մեջ ա, բայց կարդալով այս ամենը մի քանի բան ասեմ էլի:
Նախապես ասեմ, որ սևակագետ կամ սևակասեր չեմ, ու ընդհանրապես պոեզիան ինձ չի ձգում, բայց `

Մենք քիչ ենք, սակայն մեզ հայ են ասում:

Մեզ հա՞յ են ասում: Էդ ո՞վ ա մեզ ճանաչում:
Շատ ճիշտ ա նկատել Մեծն բանաստեղծ Սևակը՝ մենք քիչ ենք, համենայն դեպս մեր երկրի սահմաններում, բայց բացարձակ չեմ կարող համաձայնվել, որ մենք մեզ ոչ ոքից չենք գերադասում, գերադասելու տեղ չունենք, բայց մենք մեզ բոլորից լավն ենք համարում:

Ինձ թվում ա գերադասելու մասին գրելով Սևակը ուղղակի նախապես "արդարանում ա", որ հետագա տուները հանկարծ գլուխգովանություն չընկալվեն: Ու հենց մյուս տուների համար, որ Մասսագետը գրել է "հետո ինչ, ինչ ա մենակ մե՞նք ունենք", Սևակը սկզբում արդեն ասել էր` մենք մեզ չենք գերադասում, բայց սրանք մեր ստեղծած արժեքներն են: Իսկ եթե դուր չի գալիս, թե ինչի ենք մերն ընդհանրապես առանձնացնում, համաձայն եմ, որ մտածելու տեղ կա, բայց էդ դեպքում պետք ա սկսել հայրենասիրություն կոչվող երևույթը կասկածի տակ առնելուց:

Եվ որ այստեղ է՝ բարձրիկ Սևանում,
Երկինքը իր ճիշտ պատճենը հանում:

ՈՒզում եմ հիշացնել, որ Սևակի ժամանակ արդեն Սևանի մակարդակը ահագին իջել էր (եթե ինքը դա նկատի ուներ): Իսկ որ երկինքը ճիշտ պատճեն ա անում, դե երևի գոյություն չունի երկնքի սխալ պատճեն:

Այո, լինում ա և սխալ` աղավաղված պատճե, երբ ջրերը պղտոր են:
Այս արտահայտությունը պարզապես գրական դարձվածք ա` լճի մաքրությունը ցույց տալու, պարզապես գեղեցիկ հնարքա` համարժեք պարզ, զուլալ, վճիտ հատկանիշներին: Իսկ եթե կասկածի առարկան ջրերի մաքրությունն ա, ապա ցանկացած ջրային տարածք, տարբեր ստորջրյա հոսքերի ու մակընթացությունների հետևանքով, պղտորման պահեր ունենում ա, բայց այստեղ պահն ուրիշ ա` երբ կանգնած ես Սևանի ափին, գրկում ես հայացքովդ վճիտ ջրերի հստակ արտացոլանքը, ու ծնվում ա պոեզիան...

քարից շինել ձուկ, և թռչուն կավից,

քարից ձու՞կ, կավից թրչու՞ն: Սևակը ինչ-որ հրաշքների մասին ա գրել, որոնք գոյություն չունեն: Իսկ եթե քանդակագործությունը նկատի ուներ, ապա ես կրկնում եմ՝ հետո ի՞նչ:

Կարծում եմ Սևակը նկատի ուներ մի քանի հազար տարեկան գտածոները, որոնք վկայում են կենդանիներին երկրպագելու ժամանակաշրջանում հայերի մշակութային գոյության մասին:



Չգիտեմ Սևակը հանճար ա, թե ոչ, բայց որ պոետ ա, էդ հաստատ ա