Սևակի «Քիչ ենք, բայց հայ ենք» ստեղծագործության վերլուծություն, քննարկում

[Մասսագետ]

Ես էլ ուզում եմ իմ Սևակից իմ սիրած բանաստեղծության առաջին տունը ստեղ դնել: մնացած տները ուղղակի զահլա չարեցի արտագրեմ

ՔԻՉ ԵՆՔ, ԲԱՅՑ ՀԱՅ ԵՆՔ

Մենք քիչ ենք, սակայն մեզ հայ են ասում:

Մենք մեզ ո'չ ոքից չենք գերադասում:
Պարզապես մենք էլ պիտի ընդունենք,
Որ մե~նք միայն մե~նք Արարատ ունենք,
Եվ որ այստեղ է՝ բարձրիկ Սևանում,
Երկինքը իր ճիշտ պատճենը հանում:
Պարզապես Դավիթն այստեղ է կռվել:
Պարզապես Նաներկն այստեղ է գրվել:
Պարզապես գիտենք ժայռից վանք կերտել,
քարից շինել ձուկ, և թռչուն կավից,
ՈՒսուցման համար և աշակերտե՜լ
Գեղեցիկի'ն,
Բարու'ն,
Վսեմի'ն,
Լավի'ն...

Այո', միայն առաջին տունը կարդալուց հետո, քիչ ա մնում հպարտ լինեմ, որ հայ եմ:

[Մասսագետ]

էկեք հըլը որ էս բանաստեղծության շուրջ վիճենք, հետո կշարունակենք:
Ես գրում եմ իմ կարցիքը:

Մենք քիչ ենք, սակայն մեզ հայ են ասում:

Մեզ հա՞յ են ասում: Էդ ո՞վ ա մեզ ճանաչում:
Շատ ճիշտ ա նկատել Մեծն բանաստեղծ Սևակը՝ մենք քիչ ենք, համենայն դեպս մեր երկրի սահմաններում, բայց բացարձակ չեմ կարող համաձայնվել, որ մենք մեզ ոչ ոքից չենք գերադասում, գերադասելու տեղ չունենք, բայց մենք մեզ բոլորից լավն ենք համարում:

Պարզապես մենք էլ պիտի ընդունենք,
Որ մե՜նք միայն մե՜նք Արարատ ունենք:

Մեռանք ընդունելով, որ Արարատ ունենք: Հետո ի՞նչ: Մեկ ա մեր տարածքում չի, մեր ընդունելուց ոչ մի բան չի փոխվի:

Եվ որ այստեղ է՝ բարձրիկ Սևանում,
Երկինքը իր ճիշտ պատճենը հանում:

ՈՒզում եմ հիշացնել, որ Սևակի ժամանակ արդեն Սևանի մակարդակը ահագին իջել էր (եթե ինքը դա նկատի ուներ): Իսկ որ երկինքը ճիշտ պատճեն ա անում, դե երևի գոյություն չունի երկնքի սխալ պատճեն:

Պարզապես Դավիթն այստեղ է կռվել:
Պարզապես Նաներկն այստեղ է գրվել:

Հետո ի՞նչ:

Պարզապես գիտենք ժայռից վանք կերտել,

Համաձայն եմ՝ Գեղարդը: Բայց դա միայն մենք չգիտենք:

քարից շինել ձուկ, և թռչուն կավից,

քարից ձու՞կ, կավից թրչու՞ն: Սևակը ինչ-որ հրաշքների մասին ա գրել, որոնք գոյություն չունեն: Իսկ եթե քանդակագործությունը նկատի ուներ, ապա ես կրկնում եմ՝ հետո ի՞նչ:

ՈՒսուցման համար և աշակերտե՜լ
Գեղեցիկի'ն,
Բարու'ն,
Վսեմի'ն,
Լավի'ն...

Էս մասը կարդալուց, ինձ թվում ա՝ Սևակը ուրիշ երկրի մասին էր գրել: Հույս ունեմ կգտնվեն գոնե հայեր, որոնք կհամաձայն են, որ էս մասը բացարձակ չի համապատասխանում Հայաստանին:

Դե ինչ, էս իմ կարծիքներ, էս բանաստեղծության առաջին տունի մասին: Մնացաց տներինը չգրեցի, որտև շատ երկար կստացվի, բայց պատկերացրեք սրանից շատ չի տարբերվում: Եթե կան մարդիկ ովքեր համաձայն չեն կարծիքիս հետ, իսկ ես համոզված եմ, որ կան այդպիսիք, թող գրեն, թե որ մասում հետս համաձայն չեն ու ինչու:

[Մելիք]

Արի քեզ պատասղանեմ հենց քո տոնով.
- Ասենք թե խելոք վերլուծություն ես արել, հետո ինչ...

[Մասսագետ]

Ես էլ քո հարցին պատասխանեմ ուրիշ տոնով, եթե խելոք վերլուծություն եմ արել, ուրեմն երևի ճիշտ եմ արել, ուրեմն էս բանաստեղծությունը կեղծ բանաստեղծություն ա: ինչպես և կարելի ա վերլուծել Սևակի շատ ու շատ բանաստեղծություններ:

Հ.Գ.
Իսկ որ իմ գրածը էն թեմայից տեղափոխել են ստեղ ու հատուկ դրա համար նոր թեմա բացել, լրիվ անիմաստ եմ գտնում, որովհետև նրա նման թեմաները մենակ գրողի բանաստեղծությունները գրելով չպիտի սահմանափակվի:

[Ուլուանա]

Կոնկրետ այս բանաստեղծության հետ կապված համաձայն եմ քեզ հետ, ճիշտ վերլուծություն ես արել, բայց դա դեռ չի նշանակում, որ Սևակի բոլոր բանաստեղծություննեն են այսպիսին։ Մեկ է, ինքը լավ գործեր շատ ունի։

[Լէգնա]

Սևակ մի լավ բան է ասել,գուց ե քո համար է,
երնեկ կարդացածը հասկացողին,
կարծեմ այս տիպի էր,
Արմ լիոնեն լավ գիտի :
Ինչէ,եթե դնենք ամենքս մեր ուղեղին հասանելի ձևով մեկնաբանենք Սևակ,հավատա Սևակը կզայրանա,և հիշիր,Սևակը կարդալը նույնը չէ,ինչ ազգային ժողով նայելը,որ հետո դնես քո ձևով մեկնաբանես

[Նարեկ]

Կներեք, ուզում եմ միջամտել ձեր բանավեճին: Իրականում ինձ հետաքրքիր է այս հարցը, քանի որ շատ եմ լսում կարծիքներ, թե Սևակը հայ ամենամեծ գրողն է կամ նույնիսկ բոլոր ժամանակների մեծագույն գրողներից է: Ես ինքս կարդացել եմ նրա մի քանի բանաստեղծություններ ու այլևս ցանկություն չեմ ունեցել: Դրանք ինձ թվացել են բանալ և ոչ մի գեղեցկություն չեմ գտել: Շատ շնորհակալ կլինեի եթե Սևակից այստեղ մի բանաստեղծություն դնեիք, որը ձեր կարծիքով իրոք լավն է:
Մրրիկին կասեմ, որ իմ կարծիքով այդպիսի վերլուծություններ անելը այդքան էլ օգտակար բան չէ, քանի որ ցանկության դեպքում ցանկացած բանաստեղծություն կարելի է այդպես տող առ տող սխալ հանել ու միշտ մի բան կարելի է գտնել:

[Մասսագետ]

Մրրիկին կասեմ, որ իմ կարծիքով այդպիսի վերլուծություններ անելը այդքան էլ օգտակար բան չէ, քանի որ ցանկության դեպքում ցանկացած բանաստեղծություն կարելի է այդպես տող առ տող սխալ հանել ու միշտ մի բան կարելի է գտնել:

Տվյալ դեպքում այսպիսի մեկնաբանություն անելով՝ ես ասում եմ՝ ինչու չեմ սիրում տվյալ բանաստեղծությունը :ՈՒ ընդհանրապես, եթե ինչ-որ բան չես սիրում, երևի դրան պատճառ պիտի լինի, ամեն դեպքում ես ասացի, որ էս բանաստեղծությունը կեղծ եմ համարում ու գրեցի պատճառները, թե ինչու եմ տենց համարում: Իսկ եթե Սևակի բանաստեղծություններ ես ուզում կա առանձին Պարույր Սևակ վերնագրով թեմա, որտեղից առանձնացվել ա էս թեման, առանց պատճառի:

Սևակ մի լավ բան է ասել,գուց ե քո համար է,
երնեկ կարդացածը հասկացողին,
կարծեմ այս տիպի էր,
Արմ լիոնեն լավ գիտի :
Ինչէ,եթե դնենք ամենքս մեր ուղեղին հասանելի ձևով մեկնաբանենք Սևակ,հավատա Սևակը կզայրանա,և հիշիր,Սևակը կարդալը նույնը չէ,ինչ ազգային ժողով նայելը,որ հետո դնես քո ձևով մեկնաբանես

Եթե Սևակը ինչ-որ բան ա ասում, դա դեռ չի նշանակում, որ ճիշտ ա ասել ու մենք պիտի հավատանք իրան : Ինչ ա նշանակում "երնեկ կարդացածը հասկացողին": Այսինքն երնեկ այն մարդուն ով իր կարդացածը հականում ա: Ես միշտ սենց եմ մտածել, որ գրողը գրում ա իրա հասկացածը, իսկ ընթերցողը կարա լրիվ ուրիշ բան հասկանա, դա չի նշանակում, որ սխալ ա հասկացել, հիմա ընթերցողը էդ ա տեսել էդ գործի մեջ : Կոնկրետ Սևակի դեպքը նենց ա, որ իրա գործերում ինքը ուզում ա ինչ-որ խորը բան ասած լինի, որ ընթերցողը սկսի մտածել, փորձի "հասկանալ", հավատա ինձ էդ դեպքերում գործը արժեզրկվում ա :
Իսկ թե Սևակը կզայրանա դա ինձ չի հետաքրքրում : Ես Նարեկին արդեն պատասխանեցի, թե ինչով ա ճիշտ, կամ ինչու եմ բանաստեղծությունը մեկնաբանում:

[Նարեկ]

Ես դեմ չեմ նրան, որ դու արտահայտես քո կարծիքը այդ բանաստեղծությնա մասին, բայց այն ինչ դու ես գրել կարծում եմ այդքան էլ համոզիչ չէ, քանի որ դու ուղղակի հաստատում ես կամ ժխտում այնտեղ գրվածը (ճիշտ է թե սխալ, այդպիսի բան եղել է, թե ոչ): Շատ բանաստեձղծություններ կան, որ եթե այդպես մեկնաբանել, ապա կստացվի սխալ ,սուտ և կեղծ բանաստեղծություն, այնինչ հնարավոր է, որ դա շատ լավ գործ է: Կարծում եմ այս բանաստեղծությունը ուղղակի կարիք չունի մեկնաբանվելու, այն ընդհամենը տավտալոգիական արտահայտությունների և մտքերի շարան է, ինչը շատ հատուկ է Սևակի իմ կարդացած բոլոր բանաստեղծություններին: Սևակը կիչի մեծ գործիչ է, ինչպես վերջերս նկատեց իմ ծանոթներից մեկը, կարծում եմ դա է նրա հաջողության պատճառը:

[Մասսագետ]

Հարգելի Նարեկ, նախ մոռացա ասել քեզ՝ բարի գալուստ մեր ֆորում:
Հետո, եթե քեզ հարցնեն, թե ինչու՞ է տաֆտալոգիա այս բանաստեղծությունը, ինձ թվում ա հենց դու էլ նրանց կբացատրես այսպիսի մեկնաբանություններով: Ցանկացած գործ կարա ենթարկվի մեկնաբանության, լինի դա լավ գործ, թե վատ: Կախված ա նրանից, թե ընթերցողը ոնց ա հասկացել էդ գործը ու ոնց կմեկնաբանի, իսկ եթե բանաստեղծությունը դուր ա էկել ընթերցողին, ապա այն չի մեկնաբանվի սխալ, սուտ և կեղծ: Այո, ես ժխտում եմ իրա գրածը, որովհետև սուտ ա գրել: Եթե ուշադրություն դարձնես ինքը ասում ա "մենք մեզ ոչ ոքից չենք գերադասում", բայց հետո սկսում ա գերադասել իրան, բայց իրականում այդքան էլ գերադասելու բաներ չի գրել:

[Lionne_en_Chasse]

Սևակ մի լավ բան է ասել,գուց ե քո համար է,
երնեկ կարդացածը հասկացողին,
կարծեմ այս տիպի էր,
Արմ լիոնեն լավ գիտի :
Ինչէ,եթե դնենք ամենքս մեր ուղեղին հասանելի ձևով մեկնաբանենք Սևակ,հավատա

Այդպես չի ասել Լեգնա ջան : Գիտես մեկ բառի փոփոխությունն անգամ կարող է ասվածի ամբողջ իմաստը փոխել

Ծարավ

Նունիսկ ե´ս էլ գիտեմ ճառել
Ու խրատել գիտեմ, անշու՜շտ:
Սակայն պատիվ ու փառք նրա´ն,
Ով կարող է հոգի վառել ,
Հուրհրատել մեկ վարկյանում
Երկու անսուտ գոյականով
Եվ անխարդախ բայով երկու:
Զույգ թվերը ե՜ս էլ գիտեմ:
Բայց փառք նրա´նց,
Ովքեր տիրում են կենտերին,
Տիրում այնպե´ս,
Որ հեշտությամբ բաժանում են զույգի վրա
Ու քառորդում զույգ ստանում
Առանց մի կենտ մնացորդի:
Մկանն ի՜նչ է. բոլո´րն ունեն:
Փառք ջղերի՜ն,
Որ լարվում են թեթև քամուց,
Oվկիանոսի ու երկնքի առևտրից,
Կանանց երբեք չկրկնվող ուղեծրից.
Մինչև անգամ քաղաքային բառարանից՝
Ա´յն լվացքից,
Որ չի փռվում այբուբենի կարգ ու սարքով.
Հետք չթողնող այն այրվածքից,
Որ մաքրությունն է շուլալում հոգին մարդու
Անվանելով իրեն գրիչ,
Մաքրությունը՝ թուղթ սպիտակ:
Գրելն ի՞նչ է. ե´ս էլ գիտեմ:
Փառք ու հարգանք ստեղծողի՜ն,
Որ գալիս է և ազատում
Մեզ...մեզանից
Մեզ...մեզանից հատում-զատում,
Ապա բերում կրկին զոդում,
Մեզ միացնում նախ...մեզ, հետո...Անհայտի հետ:

Բոլոր՜ն այժմ կարդալ գիտեն,
Որեմն փառք ...կարդացածը հասկացողի՜ն...

Մրրիկ իսկ ո՞վ ասեց , որ բանաստեղծի ամեն խոսքին պետք է հավատալ, կամ որ նրա ամեն գրված ճիշտ է: Եվ հետո գուցե քեզ համար սխալ ու սուտ լինի , բայց ինձ համար՝ անհերքելի ճշմարտություն :Իմ կարծիքով գրողը չպիտի փորձի իջնել ընթերցողի մակարդակին ու գրի պարզ և նրան հասկանալի լեզվով, այլ հակառակը՝ ընթերցողին պիտի ստիպի բարձրանալ իր մակարդակին :
Սևակը անկասկաց հանճար է ! Համաձայն եմ , այս բանաստեղծությունը ( և ոչ միայն) այդքան էլ հաջող չի , բայց ո՞վ է կատարյալ: Ընդհանրապես շատ հայրենասիրական բանաստեղծություններ ահավոր չափազանցված են , փորձեք կարդալիս զգացմունքները մի կողմ դնել ու ինչպես Մրրիկի դեպքում, ամեն տողի հետևից կասեք "ո՞վ ա մեզ ճանաչում", "Հետո ի՞նչ", " ինձ թվում ա՝ ********_ը ուրիշ երկրի մասին էր գրել"....

[Մասսագետ]

Մրրիկ իսկ ո՞վ ասեց , որ բանաստեղծի ամեն խոսքին պետք է հավատալ, կամ որ նրա ամեն գրված ճիշտ է: Եվ հետո գուցե քեզ համար սխալ ու սուտ լինի , բայց ինձ համար՝ անհերքելի ճշմարտություն :Իմ կարծիքով գրողը չպիտի փորձի իջնել ընթերցողի մակարդակին ու գրի պարզ և նրան հասկանալի լեզվով, այլ հակառակը՝ ընթերցողին պիտի ստիպի բարձրանալ իր մակարդակին :
Սևակը անկասկաց հանճար է ! Համաձայն եմ , այս բանաստեղծությունը ( և ոչ միայն) այդքան էլ հաջող չի , բայց ո՞վ է կատարյալ: Ընդհանրապես շատ հայրենասիրական բանաստեղծություններ ահավոր չափազանցված են , փորձեք կարդալիս զգացմունքները մի կողմ դնել ու ինչպես Մրրիկի դեպքում, ամեն տողի հետևից կասեք "ո՞վ ա մեզ ճանաչում", "Հետո ի՞նչ", " ինձ թվում ա՝ ********_ը ուրիշ երկրի մասին էր գրել"....

Ես ամենևին նման բան չեմ ասել, որ բանաստեղծի գրածին պիտի հավատալ, ընդհակառակը, ես ասում եմ, որ պարտադիր չի հավատալ: ՈՒ թույլ տուր ասել, որ շատերը կան, որ կոնկրետ Սևակի ամեն ասածին հավատում են:
Դու ի՞նչ ես հասկանում ընթերցողի մակարդակ ասելով: Ընթերցողները տարբեր մակարդակներ ունեն, ընթերցողը մի մարդ չի: ՈՒ շատ դեպքրում ընթերցողը գրողի մակարդակից բարձր ա լինում: Գուցե Սևակը փորձում ա իրա մակարդակին հասցնի իրա ընթերցողին, բայց լավ գրողը նման առաջադրանք չպիտի դնի իր առջև: Եթե տենց բան ես անում նշանակում ա՝ դու ընթերցողից բարձր ես քեզ դասում: Գրողը կարա պարզ գրի, բայց լավ գրի, կարա բարդ գրի, ասենք այլաբանություններով ու էլի լավ գրի ու կարա էրկու դեպքում էլ վատ գրի: Շատ գրողներ կան, որոնք իրենց գործերում դատարկ այլաբանություններ են դնում, որ ընթերցողը մտածի, թե խելոք բաներ ա ասում:
Այս բանաստեղծությունը ոչ թե հաջող չի, այլ անպետք ա, ես որակում եմ սա դաշնակատիպ բանաստեղծություն: Շատ ճիշտ ես շատ հայրենասիրական բանաստեղծություններ չափազանցված են (կոնկրետ հայկական պոեզիայի դեպքում) ու կարևոր չի դա Սևակն ա, թե Սևակը չի ինձ դա դուր չի գալիս, բայց մենք ունենք հիանալի հայրենասիրական բանաստեղծություններ, հատկապես Թումանյանինը, որ նման տողեր ես չէի ասի "ո՞վ ա մեզ ճանաչում", "Հետո ի՞նչ", " ինձ թվում ա՝ ********_ը ուրիշ երկրի մասին էր գրել".... Իսկ դուք կասեիք, թե չէ էդ լրիվ ձեր գործն ա:

[Մասսագետ]

ՈՒ ակնարկներ մի' արեք, թե ես իմ կարդացածը չեմ հասկանում: Նույնը կարող եմ ես անել, որովհետև Սևակ եք սիրում: Իսկ վերևում դրված բանաստեղծությունը պարզապես բառախաղ ա, ես դրա մասին խոսեցի, բանաստեղծը այլաբանություններ ա մտցնում, բայց դատարկ:
Բոլորը կարդալ գիտեն, բայց բոլորը չեն կարդում, իսկ կարդում ա նա, ով հասկանում ա, որտև եթե չհասկանաս կարդալը քեզ դուր չի գա:

[Lionne_en_Chasse]

Մրրիկ բանաստեղցությունը ակնարկի նպատակով չեմ գրել, առավել ևս այն քեզ չեմ ուղղել:
Գրել եմ քանի որ Լեգնա սխալ է ներկայացրել Սևակի այդ տողերը և քննարկումը այդ ուղղությամբ է գնացել: Եվ այդ բանաստեղծության մեջ շատ հստակորեն նկրագրվում է գրող-հանճարի ինչպիսին լինելը: Պարզապես քո ուշադրությունը վերջի տողերն են գրավել , , որը պետք չեր վերագրել քեզ
Այո ճիշտ ես, շատ գրողների մակարդակը ընթերցողինից ցածր է, շատ գրող կոչվածներ էլ ընդհանրապես մակարդակ չունեն:Բայց իսկական գրողը պետք է կրթող, դաստիարակող լինի ( ըստ իս) : Ես դա նկատի ունեի ասելով

Իմ կարծիքով գրողը չպիտի փորձի իջնել ընթերցողի մակարդակին ու գրի պարզ և նրան հասկանալի լեզվով, այլ հակառակը՝ ընթերցողին պիտի ստիպի բարձրանալ իր մակարդակին :

Մեր կյանքում ամեշատ ու հաճախակի կատարվող գործողությունը՝ բառախաղն է : Բառախաղ է մեր այս քննարկումը, բառախաղ է իրական կյանքում ամեն տեսակի զրույցները, բառախաղ է ՀՈԳԵբանությունը , բառախաղ է անգամ... աղոթքը ...և մի՞թե մեր ձեռք բերած գիտելիքները բառախաղի արդյունքը չէ

[Լէգնա]

Ժող ես կարծում եմ ,թե գրողը ,հանճարը,թե սովորոկան մարդը գրում է նախ իրեն համար:Այսինքն մտքերը արտահայտելիս,չի դնում մտածի,ով կհասկանա,քանիսը կընկալեն....

ուղղակի Սևակ կարդալ...ու վերցնել այն ,ինչը քեզ է հարազատ ու քո ուղեղին հասանելի