Գրական հայերենի անաղարտության պահպանման հարցը

[Շինարար]

Գրական հայերենում կարամ անեմ չեն ասում: Գրելիս էլ տվյալ դեպքում առանց բութի են գրում:

Ես ուրիշ բան չեմ էլ ասել, որ ուշադիր եղած լինեիր, կտեսնեիր, որ ես էլ հենց քո ասածն եմ ասել, շատ սխալ են անում, որ առանց բութի են գրում, իսկ սպառնալիքներս փաստորեն ինձ այնքան էլ չօգնեցին;

[Rammstein]

Օրինակ` սրանից մի էրկու տասնամյակ առաջ, մի ինչ-որ արեվմտահայ անգլերենի number 5-ի պես արտահայտությունը «թարգմանեց» «թիվ 5», որտեվ իր տգիտության պաճառով ողղակի չգիդեր, որ անգլերեն number-ը համ «թիվ» ա նշանակում, համ «համար», ու որ number 5-ի հայերեն միակ ու ճիշտ համարժեքներն են` «հինգերորդ» կամ «հինգ համարի» ձեվերը: Ու հիմա մեր թիթիզ քաղքենիները մեծագույն կայֆով ասում են` «թիվ մեկ դպրոց, թիվ հինգ շենք» և այլն, փոխանակ հայերեն խոսան ու ասեն`«առաջին դպրոց, հինգերորդ շենք» և այլն, ու հետն էլ մտածում են, թե ճիշտ ու ճիշտ Մաշտոցի պես են խոսում: Հազար ափսոս, բայց սրա պես օրինակները շատ-շատ են:

hամաձայն եմ, որ շատ հիմարավարի արված փոխառություններ ու պատճենումներ ունենք, բայց օրինակի հետ համաձայն չեմ׃ Անգլերենում էլ կա First, Second, Third... (առաջին երկրորդ, երրորդ) ու Number one, Number Two, Number Three /համար մեկ, համար երկու, համար երեք/, ինչպես նաև դասական թվականներ կան բոլոր լեզուներում׃ Ես ուղղակի էդ «թիվ» ասածին եմ դեմ, գտնում եմ, որ «համար»-ը ավելի «հարմարավետ» է׃

Այստեղ ես համաձայն չեմ ո՞չ Հարությունյանի, ո՞չ էլ Loki-ի հետ։ Բանն այն է, որ արեւմտահայերը կիրառում են «թիվ» բառը արեւելայայերենի «համար»-ի փոխարեն, ու դա չի կարելի կոչել տգիտություն։ Ես կասեի, որ պարոն Հարությունյանն ա, որ իրա տգիտության պատճառով չգիտի, որ այդ ձեւը կիրառելի է։ Ինչի եմ տենց ասո՞ւմ, որովհետեւ հենց Հարությունյանն ա, որ իրա կիսատ-պռատ գիտելիքների վրա հիմնվելով ոչ միայն սենց բաներ ա գրում, այլեւ մարդկանց տգետ ա անվանում։

[Միգռո]

Ես ուրիշ բան չեմ էլ ասել, որ ուշադիր եղած լինեիր, կտեսնեիր, որ ես էլ հենց քո ասածն եմ ասել, շատ սխալ են անում, որ առանց բութի են գրում, իսկ սպառնալիքներս փաստորեն ինձ այնքան էլ չօգնեցին;

Ես էլ հենց ճիշտ հակառակն եմ ասում` սխալ են անում, որ բութով են գրում: Կարամ անեմ (խոսակցական) և կարող եմ անել (գրական) տարբերակներից ոչ մեկում բութ չի դրվում:

[Լեո]

Խորհուրդ եմ տալիս դիտել Արմենիա հեռուստաալիքով հեռարձակվող՝ Արտեմ Սահակյանի «Մեր լեզուն, մեր խոսքը» հեղինակային հաղորդաշարը: Այս թեմայի իմաստով շատ-շատ ուսուցողական է:

[AniwaR]

Հեհ, ամբողջ թեման ալարում եմ կարդալ, գուցե նման միտք արդեն հնչել է. իմ կարծիքով՝ ամեն ինչ շատ էլ կարգին է, ու հայոց լեզուն այլ լեզուների շարքում այլմոլորակային չէ. սխալվում եք, այն էլ ինչպես, եթե կարծում եք, որ ֆրանսիախոսը կամ անգլիախոսը տանը և փողոցում խոսում են գրական ֆրանսերենով/անգլերենով: Դրա համար էլ հենց կա գրական, խոսակցական, բարբառային (որը ևս շատ արժեքավոր է), ժարգոնային տարբերակումը, որը բնորոշ է բացարձակապես բոլոր լեզուներին: Գրական լեզվով գրում են ընդհանրապես, ոչ թե խոսում: Խնդիրները հետևյալն են՝

1. գրական հայերենին շատ դժվար է կատարելապես տիրապետելը.
2. լեզուն կիրառողների «ֆայմի գործակիցը» և կրթվածության աստիճանը. որտեղ և երբ ինչպես խոսել/գրել:

Վերջերս իրեն գրող համարող մի երիտասարդի ստեղծագործություն էի կարդում... Բավական է նշել, որ «հիսուն» բառն ամեն անգամ գրված էր «հիԹսուն», որպեսզի հասկացվի, թե ինչ աղետալի վիճակ էր...