Մարդասպանի հետագա կյանքը

[dvgray]

Մարդսպանը իր հետագա կյաքնում կարծում եմ եթե մնա մենակ մի որոշ ժամանակ, ապա իր արարքից հավանական է որ խելագարվի: Ու դա կլինի ամենամեծ պատիճը, որն է իրեն թողնել մենակ իր արարքի հետ: Բոլորս ենք հավանաբար հիշում Ռասկոլնիկովին - "իր" պառավի հետ:

Սակայն: Մարդ մարդասպանի վրա կիրառում է բռնություն ու բանտարկում է նրան: Սա ծնում է մարդասպանի մոտ մոտիվացիոն մոմենտ, մոռանալու /ավելի ճիշտ խեղդելու/ իր "մենակություն", այն լցնելու նոր վրեժի ու ատելության զգացումով:
կարծում եմ, որ սրանից հետո են առաջ գալիս սերական մարդասպանները: նրանք հասկանում են, որ ձև կա լցնել իրենց նախորդ մարդասպանությունից մնացած խեղդող զգացմունքը: Դա է կատարել մի նոր, հաճախ ավելի դաժան ոճիր, որը իր դաժանությամբ կծածկի ու մոռացնել կտա նախորդը:

[Tanamasi]

Չեմ կարծում, որ բոլոր մարդասպանները այնքան բարձր ինտիլեկտուալ մակարդակ ունենան, ինչպես Ռասկոլնիկովը։ Սերիական մանյակ մարդասպանը դժվար թե խղճի խայթից տառապի և վերաիմաստավորի իր արածները։

Մարդսպանը իր հետագա կյաքնում կարծում եմ եթե մնա մենակ մի որոշ ժամանակ, ապա իր արարքից հավանական է որ խելագարվի: Ու դա կլինի ամենամեծ պատիճը, որն է իրեն թողնել մենակ իր արարքի հետ:

Այս դրույթը ճիշտ է միայն մարդասպանների մի մասի վերաբերյալ։
Սակայն, ինչ խոսք, բանտային համակարգը իրեն չի արդարացնում։ Դաժանությունը դաժանություն է ծնում և այդպես փակ օղակ է առաջանում։ Ավելի ճիշտ կլիներ մարդասպանների հետ հոգեբանական աշխատանք տանել։ Համենայն դեպս դա ավելի էֆեկտիվ կլինի, քան խցերում փակել և աղճատել այդ մարդկանց հոգեկանը, ասես նախապատրաստելով նոր «սխրանքների»։

[Rhayader]

Եթե կատարսիսի հասնի, ոչինչ էլ չի լինի: Միայն դրա մեջ եմ տեսնում պատժամիջոցների գոյության արդարացումը, նրանք օգնում են մարդուն հաղթահարել մեղքի զգացողությունը:

[Elmo]

Վերջերս ֆիլմ էի նայում դատական համակարգի ու օրենքների «թույլ» տեղերից «բռնվելով» պատժից ազատված մարդասպանների մասին:
4 հոգի որոշել էին իրենց ձեռքով հասարակական վայրերում գնդակահարեն դրանց, որ մնացածի համար դաս լինի ու գերադասնե բանտը: Ֆիլմում ամեն ինչ ստացվում էր, ու ցանկացած սրիկա ինքն էր խնդրում իրեն արժանի պատիժը օրենքով տան, որովհետև վախենում էր քառյակի ձեռքն ընկներ:
Նման քառյակը Հայաստանում մի 20 տարվա գործ ունի:

[Rhayader]

Էլմո, պատկերացրու՝ տաս մեղավորի մեջ մի անմեղ սպանեն:

[Elmo]

Էլմո, պատկերացրու՝ տաս մեղավորի մեջ մի անմեղ սպանեն:

Դժվար ա հիմիկվա հայ օլիգարխների մեջ անմեղ մարդ գտնելը:

[ministr]

Վերջերս ֆիլմ էի նայում դատական համակարգի ու օրենքների «թույլ» տեղերից «բռնվելով» պատժից ազատված մարդասպանների մասին:
4 հոգի որոշել էին իրենց ձեռքով հասարակական վայրերում գնդակահարեն դրանց, որ մնացածի համար դաս լինի ու գերադասնե բանտը: Ֆիլմում ամեն ինչ ստացվում էր, ու ցանկացած սրիկա ինքն էր խնդրում իրեն արժանի պատիժը օրենքով տան, որովհետև վախենում էր քառյակի ձեռքն ընկներ:
Նման քառյակը Հայաստանում մի 20 տարվա գործ ունի:

Առաջ եղել ա նման մի խումբ: Կոչվել ա "Սև խաչ" եթե չեմ սխալվում: Իհարկե ոչ թե մարդասպաններին են երացնում այլ ազգադավ մարդկանց:

[dvgray]

Չեմ կարծում, որ բոլոր մարդասպանները այնքան բարձր ինտիլեկտուալ մակարդակ ունենան, ինչպես Ռասկոլնիկովը։ Սերիական մանյակ մարդասպանը դժվար թե խղճի խայթից տառապի և վերաիմաստավորի իր արածները։

այստեղ կարևորը ոչ թե ինտելեկտն է ու բովանդակային վերլուծությունը, այլ ձևը ու հիմքային /կարկասային/ մոտեցումը: ես կարծում եմ որ չկա մարդ, որ կարողանա հանգիստ տանել մարդասպանությունը: Ցանկացած դեպքում նրա կյանքը աղճատված է "սարսափ" երազների, հալուցինացիաների, նույնիսկ ցնորքների տեսքով:
Այստեղ հարցը այն է, թե ինչպիսի մեթոդների են դիմում մարդասպանները իրենց այդ ցնորքներից արհեստականորեն ազատելու համար:
Կան, որ դառնում են մոլի հավատացյալ և մինչև վերջ ծառայում են եկեղեցուն ու հավատին, ամեն օր աղոթելով ու աղաչելով Աստծուն իրենց մեղքը ներել:
կան որ դառնում են հակառակը՝ ավելի գազազած ու անաստված:
Վերջինս որպես երկրորդ օրինակի /Քոչարյանին զուգահեռ/ բերեմ էսպես կոչված "գեներալ" Մանվելի օրինակը, որին իր սպանություններից չի "ազատագրում" նույիսկ նարկոտիկը ու որը եթե ազերի /կարևոր չէ, զինվոր թե ծերունի/ չէր գտնում, մեր զինվորների վրա էր կրակում:

[Jarre]

Յուրաքանչյուր դեպք ունիկալ է։

Օրինակ՝ հնարավոր է մարդ սպանել պատահաբար։ Ասենք թե բանվորը անզգուշորեն աշխատելու պատճառով դառնում է մեկի մահվան պատճառը։ Այդ դեպքում մի գուցե նրան օգնի հոգեբանական օգնությունը, հարազատների ու ընկերների աջակցությունը։ Բայց ամենակարևոր օգնող գործոնը դա այն է, որ նա ինքը վստահ է որ չէր ուզում այդ մարդու կյանքը խլել։ Դժվար թե նա դառնա ավելի վայրագ ու ավելի դաժան սպանությունների դիմի։

Մարդ կարող է սպանություն կատարել ինքնապաշտպանություն ցուցաբերելիս։ Բայց սովորաբար այս դեպքերում էլ, մարդ վստահ է, որ նա չէր ուզում խլել դիմացինի կյանքը։

Մարդ սպանում են նաև պատերազմի ժամանակ, բայց այս դեպքում վերոհիշյալ երկու դեպքերի պատճառաբանությունները չեն կարող օգնել այս մարդկանց, քանի որ պատերազմ գնալով, նրանք նպատակադրված գնում են սպանելու։ Ու թեև օրենքով այս տեսակ սպանությունը դատապարտելի չէ, և նույնիսկ շատերը այն չեն անվանում մարդասպանություն, բայց դժվար է այս «տրամաբանությամբ» համոզել, կամ ավելի ճիշտ՝ խաբել մեր ուղեղին։ Այս պարագայում մարդիկ տարբեր ապագաներ կարող են ունենալ։ Ինչ որ մեկը կարողանում է իրեն համոզել, որ դա մարդասպանություն չէր, և նա պարզապես պաշտպանում էր իր հողը, ինչ որ մեկը կարող է դառնալ հոգեկան հիվանդ, իսկ մեկ ուրիշն էլ, ինչպես արդեն նշել է dvgray-ը՝ «սպանություններից չի "ազատագրում" նույիսկ նարկոտիկը ու որը եթե ազերի /կարևոր չէ, զինվոր թե ծերունի/ չէր գտնում, մեր զինվորների վրա էր կրակում»։ Այսպիսի մարդիկ, եթե չեն շարունակում աշխատել ռազմական համակարգում, միևնույնն է իրենց առօրյայում են զբաղվում նման գործերով դառնալով մարդասպաններ (կապ չունի կիլեր, սերիական մարդասպան, մանյակ կամ.....)

Իսկ այն մարդիկ, ովքեր փոքրուց տեսել են բռնություն, ատելություն, պատերազմ ու մեծանալով դառնում են մարդասպաններ, ապա շատ դեպքերում, նրանք հենց իրենց էությամբ դառնում են մարդասպաններ։

Ու ցավալին այն է, որ այսօր ավելի հրատապ թեմա է «Ոչ մարդասպանի հետագա կյանքը», քանի որ այսօրվա համակարգում ստեղծված են բոլոր պայմանները մարդասպան լինելու համար։ Պրոպագանդան, ազգայնամոլությունը, պատերազմական կոչերը, կրոնների ամենաթողությունը ու քաղաքական պոռնկությամբ զբաղվելը, ամբոխներին դարձնում են բռնություն սիրող մարդիկ ու նրանց միջից վերացնում են սիրո անգամ ամենափոքր նշույլը։

[Rhayader]

Ժող, էլի դոգմատիզացնում եք: Անձամբ ես երբեք մարդասպան չեմ համարի ինքն իրեն կամ ուրիշներին պաշտպանող մարդուն: Ավելին, ինքն իրեն չպաշտպանող մարդն ավելի շուտ վախկոտ է կամ հոգեկան հիվանդ: Ու եթե ուղղակիորեն վտանգ է սպառնում կյանքին, ապա հարձակվողին կենդանի թողնելն անիմաստ է՝ կարող է նորից հարձակվել:
Մարդասպան չեմ համարի նաև նրան, ով սպանում է սնվելու համար, քանի որ սնվելու օրենքն ավելի հին ու սուրբ է, քան հասարակությունը, որն արգելք է դրել կաննիբալիզմի ու ինցեստի վրա:

Մարդասպաններին կարելի է դասակարգել հետևյալ սանդղակով.

• Ակամա մարդասպաններ
• Մարդիկ, ովքեր սպանել են անձնական կոնֆլիկտի մեջ
• Իդեոլոգիական մարդասպաններ
• Կոմմերցիոն մարդասպաններ
• Պսիխոտիկներ

Ընդ որում, մեղքի զգացողությունը մաքսիմալին է հասնում ակամա մարդասպանների մոտ, ովքեր պատահաբար են սպանել, ու սանդղակով բարձրանալիս անընդհատ իջնում է՝ պսիխոտիկների մոտ որոշ դեպքերում հասնելով զրոյի:
Երկրորդ խմբի մարդիկ են, օրինակ, սրանք.
«Ախպեր, քրֆեց՝ դանակս հանեցի, խփեցի սրտին»:
Նման մարդիկ սպանում են կամ անզորության զգացողությունից, կամ էլ վրիժառության համար:
Իդեոլոգիական մարդասպաններն են նրանք, ովքեր սպանում են հանուն իդեայի. հանուն ռասսայի մաքրության, հանուն հայրենիքի, հանուն հավատի, հանուն արդարության և այլն: Սրանք ամենազզվելի մարդասպաններն են:
Կոմմերցիոն մարդասպանները սպանում են, ու դրանով փող են աշխատում: Նրանք աչքի են ընկնում ցինիզմով, որով փորձում են արդարացնել իրենց ու պաշտպանվել քննադատողներից, նրանց անվանելով «նաիվ», «ասպետ» և այլն:
Պսիխոտիկները սպանում են, որովհետև ծանր հոգեկան շեղումներ ունեն: Նրանց էլ կարելի է բաժանել երկու խմբի: Մի խմբի մեջ մտնում են նրանք, ովքեր ոչ ադեկվատ ագրեսսիայի բռնկումներ են ունենում կամ սպանության կամ տանջելու ցանկություն: Երկրորդ խմբի մեջ մտնում են նրանք, ովքեր անտարբեր են մարդկային կյանքի նկատմամբ ու սպանում են հաճույքի կամ հետաքրքրության համար:

Սա մարդկային ներքին շարժառիթների մասին է, ու ուղղակի կապ չունի մասնագիտությունների հետ, թեև պարզ է, որ, օրինակ, դահիճի իրագործած դատավճիռը կարող է դասվել ակամա մարդասպանությունների կարգին:
Ու մեկ էլ հիշեք, որ սա ընդամենը դասակարգում է ըստ արարքի կամ արարքների խմբի, ոչ թե մարդկանց տեսակների հաջորդականություն: Ցանկացած դեպքում, սխալ է մարդուն որպես «մարդասպան» խարանելը:

[Jarre]

Ժող, էլի դոգմատիզացնում եք: Անձամբ ես երբեք մարդասպան չեմ համարի ինքն իրեն կամ ուրիշներին պաշտպանող մարդուն: Ավելին, ինքն իրեն չպաշտպանող մարդն ավելի շուտ վախկոտ է կամ հոգեկան հիվանդ: Ու եթե ուղղակիորեն վտանգ է սպառնում կյանքին, ապա հարձակվողին կենդանի թողնելն անիմաստ է՝ կարող է նորից հարձակվել:

Ռայադեր ջան, մարդասպան նշանակում է մարդ սպանող, մարդու կյանքը խլող, իսկ պատճառները կոնկրետ այս հարցում երկրորդական են։ Պատճառները կարևոր են դատավճռի ժամանակ ու ինչպես նշվել է թեմայում, նաև մարդու համար անձամբ, որ ինքը գիտի ու վստահ է իր անմեղության վրա, բայց մարդու կյանք խլելն ու դադարեցնելը արդեն փաստ է։

Մարդասպան չեմ համարի նաև նրան, ով սպանում է սնվելու համար, քանի որ սնվելու օրենքն ավելի հին ու սուրբ է, քան հասարակությունը, որն արգելք է դրել կաննիբալիզմի ու ինցեստի վրա:

Բայանդուր ջան, կներես բայց համաձայն չեմ ու կարծում եմ, որ շատ վտանգավոր ու մարդկության պրոգրեսին խանգարող մտածելակերպ է։ Երևի այս հարցի մասին իմ կարծիքը ամբողջությամբ կարող են արտահայտել Արտո Թունջբոյաջյանի խոսքերը, որ գրված են իր «Արտոստան» ալբոմում. «Եթե մենք պետք է մի բանի համար պայքարենք, եկեք պայքարենք բացասական գաղափարախոսության դեմ»։ Անկեղծ ասած, նշված միտքը իմ կարծիքով դասվում է «բացասական գաղափարախոսության» շարքին։ «Մարդկային արարծների սպանությունը ատելություն է ստեղծում։ Ատելությունը բացասական գաղափարախոսություն է։ Մենք ունենք բանականություն՝ հասկանալու համար մեր զգացմունքները, սակայն եթե դուք միայն բանականությանն եք հետևում, ապա Ձեր բանականությունն արդեն իսկ անիմաստ է։ Հույս ունենանք, որ չափազանց ուշ չի լինի, երբ մենք կկարողանանք դա հասկանալ»։

[Tig]

.................

Սակայն: Մարդ մարդասպանի վրա կիրառում է բռնություն ու բանտարկում է նրան: Սա ծնում է մարդասպանի մոտ մոտիվացիոն մոմենտ, մոռանալու /ավելի ճիշտ խեղդելու/ իր "մենակություն", այն լցնելու նոր վրեժի ու ատելության զգացումով:
կարծում եմ, որ սրանից հետո են առաջ գալիս սերական մարդասպանները: ...........

dvgray ջան, կարծում եմ սերիական մարդասպանի ձևավորման համար քո առաջարկած մոտիվացիոն մոմենտը էնքան էլ չի համապատասխանում իրականությանը: Մարդասպանին իր արարքի հետ մենակ թողները իր տեղն ունի, բայց ես որքանով որ տեղեկություն ունեմ, սերիական մարդասպաններից շատ քչերն են նախկինում բանտում եղել: Սա անհատական խնդիր է: Կարծում եմ ամեն մի սերիական մարդասպանի ձևավորման պատճառները պիտի առանձին դիտարկել: Կարճ ասած՝ քո ընդհանրացված մոտեցման հետ էնքան էլ համաձայն չեմ:
Ինչ վերաբերվում է զուտ մարդասպանությանը, բնականաբար սա մարդ՝ որպես տեսակի տեսանկյունից դիտարկելով ինքնակործանում է, ինքնաոչնչացում: Ու այս արարքը դատապարտելի է: Ցանկացած տրամաբանական և ոչ տրամաբանական տեսանկյունից դիտարկելով վերջ ի վերջո միևնույն է գալիս ես այս եզրահանգմանը: Այլ հարց է թե ինչ պատասխանի պիտի արժանանա այս հանցագործությունը:

Իսկ ի՞նչ ես հականում մարդասպանին իր արարքի հետ մենակ թողնել ասելով: Չպատժե՞լ նրան:

հ.գ. գուցե այս հարցին արդեն պատասխանել ես, թեմայի ոչ բոլոր գրառումներն եմ հասցրել կարդալ…

[dvgray]

dvgray ջան, կարծում եմ սերիական մարդասպանի ձևավորման համար քո առաջարկած մոտիվացիոն մոմենտը էնքան էլ չի համապատասխանում իրականությանը: Մարդասպանին իր արարքի հետ մենակ թողները իր տեղն ունի, բայց ես որքանով որ տեղեկություն ունեմ, սերիական մարդասպաններից շատ քչերն են նախկինում բանտում եղել

Tig ջան: Դու ճիշտ ես: Վերևում իմ գրածը հիմնավոր չէ: Երևի կինոների թողած էֆեկտտ է եղել մոտս :

Ինչ վերաբերվում է զուտ մարդասպանությանը, բնականաբար սա մարդ՝ որպես տեսակի տեսանկյունից դիտարկելով ինքնակործանում է, ինքնաոչնչացում: Ու այս արարքը դատապարտելի է: Ցանկացած տրամաբանական և ոչ տրամաբանական տեսանկյունից դիտարկելով վերջ ի վերջո միևնույն է գալիս ես այս եզրահանգմանը: Այլ հարց է թե ինչ պատասխանի պիտի արժանանա այս հանցագործությունը:

խոսքը էնքան պատասխանի մասին չէ, ինչքան մարդասպանի հետագա հոգեբանական խղճուկ վիճակի մասին:
այդպիսի գործողությունը "կուլ" տալը անհնարին է:

Իսկ ի՞նչ ես հականում մարդասպանին իր արարքի հետ մենակ թողնել ասելով: Չպատժե՞լ նրան:

պատժել պետք է: Միանշանակ: Սակայն պատժի հայտնի ՝ ազատազրկման տարբերիակն, որը մարդկության չափ հին է, բազմիցս ապացուցել է որ բացի հանցագործին ահաբեկելուց ու հաճախ նաև դրա հետևանքով նրանից ավելի կատաղի հանցագործ փոխակերպելուց ուրիշ ֆունկցի չի ներառնում:

ես մի անգամ արդեն առաջարկել եմ մարդու "բացասական" մղումների զսպման մի մեխանիզմ, որն է ՝ ֆինանսական տուգանքը, երբ ինքը ու հանցանքի ծանր լինելու դեպքում իր սերունդները պարտադրված կլինեն մուծեմ խոշոր փողեր՝ կախված հանցանքի տեսակից: առանց մարդու ազատության վրա բռնանալու: Ազատությունը Աստծուց շնորված պարգև է, որ ոչ մեկը իրավունք չունի ցանկացած դեպքում կպչել Ազատությանը:

Հարցի ակտուալությունը պայմանավորված է դեռևս "կանաչ", շատ քիչ բան հասկացող պատանիներին ցուցանելու ցանկությանբ, որ ցանկացած մարդասպանություն դա մի այնպիսի ոճիր է, որից դեռևս ոչ մեկն էլ չի ստացել հավասարակշռություն:

[Tig]

................

պատժել պետք է: Միանշանակ: Սակայն պատժի հայտնի ՝ ազատազրկման տարբերիակն, որը մարդկության չափ հին է, բազմիցս ապացուցել է որ բացի հանցագործին ահաբեկելուց ու հաճախ նաև դրա հետևանքով նրանից ավելի կատաղի հանցագործ փոխակերպելուց ուրիշ ֆունկցի չի ներառնում:

ես մի անգամ արդեն առաջարկել եմ մարդու "բացասական" մղումների զսպման մի մեխանիզմ, որն է ՝ ֆինանսական տուգանքը, երբ ինքը ու հանցանքի ծանր լինելու դեպքում իր սերունդները պարտադրված կլինեն մուծեմ խոշոր փողեր՝ կախված հանցանքի տեսակից: առանց մարդու ազատության վրա բռնանալու: Ազատությունը Աստծուց շնորված պարգև է, որ ոչ մեկը իրավունք չունի ցանկացած դեպքում կպչել Ազատությանը:

dvgray ջան, միանգամայն համաձայն եմ են մտքիդ հետ, որ՝ Ազատությունը Աստծուց շնորված պարգև է, որ ոչ մեկը իրավունք չունի ցանկացած դեպքում կպչել Ազատությանը: Բայց ինչպես նաև՝ պատժել պետք է, միանշանակ, մտքիդ հետ: Ու այստեղ է, որ կանգնում ենք հակասության առաջ…

Իսկ ֆինանսական տուգանքի մեխանիզմը վատ գաղափար չի, բայց կարծում եմ նույնքան անկատար է, որքան ազատազրկմանը: Օրինակ ի՞նչ պիտի անել այն հանցագործի հետ, որը չունի ոչ ֆինանս, ոչ գույք, ոչ էլ սերունդներ… Կամ մի այսպիսի խնդիր էլ կարող է առաջանալ՝ հանցագործը ստիպված լինելով տուգանք վճարել՝ անում է մեկ այլ հանցագործություն ֆինանս հայթայթելու նպատակով… Այնպես, որ այստեղ էլ կանգնում ենք հակասությունների շարանի առաջ…

............ որ ցանկացած մարդասպանություն դա մի այնպիսի ոճիր է, որից դեռևս ոչ մեկն էլ չի ստացել հավասարակշռություն:

Իսկ այս միտքդ՝ դե փաստացի ճշմարտություն է:

[Lexsa]

մարդասպանին պատժելու կամ չպատժելու խնդիրը լուծելու համար նախ պետք է գտնես դրդապատճառը, այսնիքն ինչն է այդ մարդուն ստիպել նման բան անել, ես թվարկեմ մի քանիսը
մարդ կա սպանում է ու դրանից հաճույք է ստանուն սրսնց հետ ոչ թե դատարանն ու ոստիկանները պտի աշխատեն ու պատժեն այլ հոգեբանները պետք է աշխատեն ու նման մարդկանց ինչքան ուզում ես բանտարկի վաղը մյուս օրը նույն բանն են անելու հաստատ քանի որ նրանք հիվանդ մարդիկ են
կան նաև մարդիկ ովքեր սպանություն են գործում պահի ազդեցության տակ այս դեպքում մենակությունն ու ժամանկը կարող են ինչ որ բան փոխել
կան սպանություններ որոնք կատարվում են վրեժի խանդի պատճառով…
իմ կարծիքով մարդասպանների հետ պետք է շատ լուրջ աշխատանք տարվի ու յուրաքանչյուրի հետ առանձին առանձին ոչ թե մեր օրենքի համաձայն եթե մարդ ես սպանել ուրեմն պետք է էսքան տարի բանտում անցկացնես ու հետո ախր չեն էլ հետևում էտ մարդը հաղթահարեց այդ ամենը թե դա նրա մեջ ավելի խորացավ…