Առաջին ցանկությունս էր անձամբ նրա մոտ մտնելը՝ կոնկրետ իմ հարցով: Բայց հետո հիշեցի, որ այնուամենայնիվ իմ վրա դրել են դասակի հրամանատարի պարտականությունները ու որ իմ դասակի զինվորները կարգապահ են եղել: Փաստորեն այլոց մեղքով նրանք էլ են զրկվելու ազատ արձակման գնալու հնարավորությունից:
Մտա հրամանատարի մոտ: Փոխանակ կոնկրետ իմ խնդիրը ներկայացնելու՝ փորձեցի ներկայացնել դասակիս զինվորներին ազատ արձակում տրամադրելու խնդրի անհրաժեշտությունը և անմիջապես, բավական չոր կերպով, դուրս հրավիրվեցի սենյակից:
- Բանակում սուբորդինացիա կա, դիմիր անմիջական պետիդ:
Փաստորեն նորից մի ողջ շղթա պետք է անցնենք, այս անգամ ավելի բարդ մոդելով: Տեսնե՞ս մի բան դուրս կգա: Ամեն դեպքում շտապում եմ գումարտակի հրամանատարի մոտ, խնդիրը շարադրելու ու լուծման ելք գտնելու ակնկալիքով:
Մի ողջ օրվա վազվզոց, պետի տեղակալներ, գումարտակի հրամանատար, բաժինների պետեր... ի վերջո որոշվում է, որ մեր դասակի զինվորներին կարելի է ազատ արձակում տալ: Արդեն ժամը 11-ն է: Մնում է իմ խնդիրը, ես պետք է շուտ մեկնեմ, որպեսզի մյուս հարազատներիս հետ միասին գերեզմանոց գնամ:
Մտնում եմ պետի տեղակալի մոտ.
- Պարոն գնդապետ, մեր ազատ արձակման հարցը լուծվեց, բայց հիշեցնեմ, որ ինձ շուտ էր պետք գնալ: Կթույլատրե՞ք հիմա կամ մեկ ժամվա ընթացքում դուրս գալ զորամասից:
- Հարությունյան, առանց հրամանատարի թույլտվության չի կարելի: Զեկուցագիր գրիր:
- Պարոն գնդապետ, երեկվա զեկուցագիրս դեռ կա ու մերժվել էր բանավոր, վրան մերժման մակագրություն չկա, ի՞նչ անենք:
- Այս անգամ ազատ արձակմամբ պետի մյուս տեղակալն է զբաղվում, տուր իրան, թող իջեցնի հրամանատարի մոտ:
- Լսում եմ, պարոն գնդապետ:
Դուրս եմ գալիս ու թակում պետի մյուս տեղակալի դուռը:
- Պարոն փոխնգդապետ, իմ շուտ դուրս գալու համար դուք կարո՞ղ եք իմ այս զեկուցագիրը տանել հրամանատարի մոտ:
- Հարությունյան, թեև Ձեր գնալու թույլտվությունը տրված է, բայց զեկուցագիրն ու ազատ արձակման թերթիկները դեռևս ստորագրված չեն: Մի քանի րոպեից իջնելու եմ հրամանատարի մոտ, դա էլ կտանեմ:
- Ես Ձեզ դռան մոտ սպասե՞մ, - հարցնում եմ:
- Այո:
Սպասում եմ դռան մոտ: Անցնում է ոչ միայն մի քանի րոպեն, այլև մի քանի տասնյակ րոպեն: Կես ժամ անց վերջապես դուրս է գալիս սենյակից, որտեղ մի քանի սպաների հետ ինչ-որ խորհրդակցություն էր սկսել ու գնում է հրամանատարի մոտ, նախապես ասելով. «Արդեն տանում եմ, Հարությունյան»:
Վերադառնում է տաս րոպե անց:
- Եղա՞վ, պարոն փոխգնդապետ, - հարցնում եմ:
- Չէ, մտածեցի որ կարելի է առանց հրամանատարին ասելու քեզ շուտ թողնել, զեկուցագիրդ իզուր ցույց չտվի: Հիմա մտնեմ հրամանատարի մյուս տեղակալի մոտ, կորոշենք:
Մտնում է, դուրս է գալիս 5 րոպե անց.
- Չէ, Հարությունյան, գնդապետ Այսինչյանն ասեց, որ առանց հրամնատարի թույլտվության չի կարելի:
- Բա հիմա ի՞նչ, պարոն փոխգնդապետ:
- Ինքը շուտով մտնելու է հրամանատարի հետ այլ փաստաթղթերի քննարկման հարցով, զեկուցագիրդ էլ կմտցնի:
Սպասում եմ ևս հինգ րոպե: Դուրս է գալիս հրամանատարի տեղակալն ու ուղևորվում հրամանատարի մոտ, նախապես ասելով. «Շուտով կլինի, Արտակ ջան, չե՞ս ուշացել, չէ՞»:
Սպասում եմ տաս րոպե: Վերադառնում է:
- Վա՛յ, Հարությունյան, գործով տարվեցի զեկուցագիրդ մոռացա:
- Բա հետո՞, պարոն գնդապետ...
- Չգիտեմ: Մի քիչ հետո էլի եմ մոտը գնալու, կտանեմ:
- Դուք ում մոտ ուզում եք, գնացեք, պարոն գնդապետ, իսկ ես գնում եմ պապիկիս քառասունքին մասնակցելու: Եթե ցանկանում եք, կարող արձանագրել, որ զորամասն ինքնակամ լքել եմ:
- Մի քիչ սպասիր, Արտակ:
- Էլ չեմ կարող սպասել, պարոն գնդապետ, - ասում եմ, հեռանալով:
Հետևիցս ձայնում է.
- Լավ, Հարությունյան, սպասիր, ներքին կարգով թույլատրում եմ գնաս, մտիր հրամանատարի մյուս տեղակալի մոտ ազատ արձակման թերթիկը վերցնելու:
Թակում եմ դուռը.
- Թույլ կտաք, պարոն փոխգնդապետ, արդեն համաձայնեցրել եմ գնալս, ազատ արձակման թերթիկը տվեք:
- Պետք է ճշտեմ, Հարությունյան, - ասում է՝ ցանկանալով սենյակից դուրս գալ:
Կանգնում եմ դռան առջև.
- Պարոն փոխգնդապետ, գուցե՞ կհասցնեք ճշտել գնալուցս հետո: Իսկ հիմա ես ուշանում եմ ու խնդրում եմ իմ ազատ արձակման թերթիկը տալ, - աչքերումս արդեն կայծեր էին խաղում ու ես չգիտեմ թե այս պատմությունն ինչով կվերջանար:
Ինձ արդեն համբերությունից հանել էին: 12-ն անց էր արդեն: Առավոտյան 9-ից ես այս հարցով վազվզում եմ: Ինձ այդ ընթացքում այնքան ստորացումներով անցկացրին, որ կար պահ նույնիսկ, որ առաջնային դարձել էր ոչ թե հարազատ պապիկի քառասունքին հասնելն, այլ սկզբունքային պայքարում հաղթելը: Ցույց տալը, որ մարդ ես, որ զգացում ունես: Ցույց տալը, որ զինվորը մարդ է: Իրավիճակի լարումը փրկվեց ակամա, երբ ներս մտավ պետի առաջին տեղակալն ու այս մեկին ասաց, որ թույլատրել է ինձ գնալ: Ստացա ազատ արձակման թերթիկս ու շտապ դուրս եկա սենյակից, ապա զորամասից, տաքսի բռնեցի ու շտապեցի տուն:
Աչքերս արտասովոր չոր էին, սառած: Ողջ ճանապարհին հիշում էի, թե ինչպես էի երեք շաբաթ առաջ թակել հրամանատարի տեղակալի դուռը.
- Կանչե՞լ եք, պարոն գնդապետ:
- Հա՛, Արտակ ջան: Խանութներից մի քանի սարքերի գներ է պետք ճշտել: Քանի որ այսօր խանութները շուտ են փակվելու, դու հենց հիմա գնա ազատ արձակում, կճշտես գները, կգաս, ինձ կասես:
Ինձ տվեց ազատ արձակման թերթիկն ու ուղարկեց խանութներում գները ճշտելու: Զեկուցագիր չէի գրել: Հրամանատարին չէր հարցրել, կարծեմ: Ուրեմն ինչի՞ համար էր այս ամբողջ բյուրոկրատական քաշքշուկը: Ստորացնելու՞: Թե այն դեպքում այլ շահ կար՝ պետական շահ, այս անգամ, չկա:
Ես ծառայության անցնելիս երդվել եմ, անվերապահ ծառայել հայրենիքիս... Հայրենիքից ավելին ինձ համար ընտանիքն է եղել՝ միշտ: Բոլոր ընտանիքների համագումարը նոր համարել եմ հայրենիք: Հայրենիքին ծառայել ասելով հասկացել եմ, որ դա առաջնահերթ անում եմ, իմ հարազատների համար, նրանց բարեկեցության ու խաղաղ ապրելու իրավունքը ապահովելու ինձ հասանելիք պարտականությունը կատարելու համար: Այդ օրն ընտանեկանը ստիպեցին համարել երրորդական ինչ-որ բան: Խարխլվեց հայրենիքի պատկերացումը մի պահ: Մի պահ մտածեցի, որ իզուր եմ երդում տվել: Հետո ինձ հավաքեցի: Այս միջադեպով չի կարելի փոխել սկզբունքները, պատկերացումները, վճիռները... բայց արդյո՞ք այդ մի միջադեպով...
Մեջբերել
Սիրտս խառնեց դրանց ապուշ ձևականություններից... 
Միաժամանակ տխուր էլ էր։
Էջանիշներ