Հոգեվարքից հետո (օրագիր)

[StrangeLittleGirl]

Դու եկար մեր խումբ մի քանի օր ուշացումով: Մինչև հիմա հուշում եմ ուղիղ, երկար շեկ մազերդ ու կապույտ աչքերդ, հարցը՝ դու մաքուր հա՞յ ես: Հիշում եմ սկզբնական շրջանում ցուցակներից բացակայող անունդ ու մեզ մոտ առաջացած զարմանքը, թե ինչպես էիր ոչ այնքան բարձր միավորներով անվճար ընդունվել: Իսկ դու անհոգ կպատասխանեիր. «Սահմանամերձ շրջանից եմ»: Տարիներ պետք եղան պարզելու համար, որ հայրդ զոհվել է պատերազմի ժամանակ...

Քո ու Մարիայի մազերը զարդարող վարդերը: Քոնը՝ դեղնասպիտակավուն, Մարիայինը՝ վարդագույն: Իսկ ես ձեզ այդպիսին տեսնելիս կկատակեի. «Ծաղկել եք»: Եվ որոշումս, որ դուք երկուսով իմ մտերիմ ընկերուհիներն եք դառնալու... Հետագայում այդպես էլ եղավ:

Հիշում եմ՝ կարոտում էիր Մարիային ֆիզկուլտուրայի դասերին, որովհետև տարբեր խմբերում էիք: Ու հիշում եմ նաև, որ կարճ ժամանակ անց հանկարծ սկսեցիք իրար հետ չխոսել... Իմ ջանքերը ձեզ նորից հաշտեցնելու... Իրականում կարիք չկար, որովհետև տարիներ անց երեքով դառնալու էինք անբաժան ընկերուհիներ:

Հիշում եմ, թե ինչպես ձանձրացած գրքերը մի կողմ շպրտեցինք ու գնացինք դիսկո, որտեղ հավաքվել էին մեր համալսարանի ուսանողները: Ու հիշում եմ մեզ՝ վեցերորդ կուրսեցիներիս, կպցնող 16-17 տարեկան տղաներին:

Հիշում եմ նաև, թե ինչպես էի ինֆեկցիոնի քննությունից առաջ հատիկ-հատիկ թեստերը քեզ անգիր սովորեցնում: Կամ ձեր տանն անցկացրած գիշերները, երբ որևէ սարսափ ֆիլմ կդիտեինք: Մարիան կկլանվեր, ես կծիծաղեի, իսկ դու վախից կկծվեիր:

Թեստային քննությունից հետո դու՝ քնած Մարիայի բազմոցին, իսկ մենք երկուսով դեռ պարապում էինք, որովհետև հաջորդ օրն էր մեր հերթը... Ու յուրաքանչյուր պետականից հետո մեր խինդ ու ուրախությունը... Դու մեզնից երկու օր շուտ բժիշկ դարձար՝ հանգստացնելով, որ գինեկոլոգիայի քննությունն ամենևին էլ սարսափելի չէ:

Հետո եկավ օրդինատուրայի ընդունելությունը: Քո անհանգստությունները, վախերը, քո դեմ պայքարող ջիպավոր տղան, որն ամեն ինչ անում էր, որ անվճար տեղդ խլեր: Պայքարդ, ու մենք էլ քեզ հետ...

Քո բոլոր դժվար օրերը, քեզ ցավ պատճառած բոլոր տղամարդիկ, քո տակը փորած բոլոր աղջիկները, պայքարները բազմաթիվ դժվարությունների դեմ, Երևանին հազիվ հարմարվելդ... Թող բոլորը կորչեն, որովհետև դու այսօր երջանիկ ես:

Մայրդ՝ վալերիանայի երկու հաբերը քեզ հանձնելիս, որ չլարվես, եկեղեցում դողացող և հազիվ լսելի ձայնով արտաբերելդ. «Հնազանդ եմ», Մարիան, որը համոզված է, որ վաղը շուխուռ կընկնի, որ Քրիստինե Պեպելյանն ամուսնացել է, որովհետև նման ես նրան, ու նորից դու եկեղեցում, երբ քեզ շնորհավորում եմ, ծիծաղում ես.
- Լավ ղժժու՞մ եք... Տարոսը քեզ:
Ու պատասխանս.
- Ես չեմ ամուսնանալու:

Եվ դու կանգնած կաբրիոլետում՝ ծաղկեփունջը թափահարելիս, երջանիկ ժպիտդ, աշխուժությունդ...

[StrangeLittleGirl]

Մինչև տնից դուրս գալս դեռ քսան րոպե կա: Էդ ընթացքում մտածում եմ, թե ինչ պետք է լինի, որ առավոտյան կարողանամ շուտ արթնանալ: Ընկերուհիներիս մոտ սաղ օրը նվնվում եմ, թե 10-ից շուտ չեմ կարողանում աչքերս բացել, ու էդ՝ լավագույն դեպքում: Ո´չ դասերս, ո´չ գործս, ո´չ ինչ-որ կարևոր իրադարձություն չեն կարող ինձ տեղիցս հանել: Ես էլ մտածում էի՝ լրիվ ձեռից գնացել եմ: Ամեն դեպքում՝ երկու բան կա, որոնք ինձ ստիպում են զարթուցչի հետ տեղիցս վեր թռնել, նույնիսկ շաբաթ-կիրակի օրերին: Մեկը քաղաքից դուրս գնալն ա, մյուսն էլ... ես մեռա: Իսկականից վարի եմ գնացել:

[StrangeLittleGirl]

Երթուղային նստեղ մեր համալսարանից մի տղա: Բարևեցի ու նորից գլուխս խոնարհեցի գրքիս վրա: Չհիշեցի տղայի անունը, բայց դրա համար առանձնապես ջանքեր էլ չգործադրեցի. ինձ ավելի շատ հետաքրքրում էր, թե Ջուլիետն ինչով է ավարտվելու: Վերջիվերջո, հասել էի երկար սպասված պահին:

Իսկ տղան երևի կարծեց, թե դաս եմ կարդում, ու վաղը կտարածի, թե ինչ կրծողի մեկն եմ ես, որ նույնիսկ երթուղայինի մեջ դասագրքերից չեմ պոկվում: Մտածեցի՝ ու˜ր էր տենց բախտ, թե փետրվարից հետո մասնագիտական գրականություն բացած լինեի: Այս դեպքում տղան ոչ մի կերպ չի հասկանա, որ Ջուլիետն ընդամենն ինձ օգնում էր, որ 50 րոպե տևողությամբ ճանապարհն ուղղակի չնկատեմ:

[StrangeLittleGirl]

Կան մարդիկ, որոնց անիմաստ շատ եմ սիրում:

[StrangeLittleGirl]

Կան ահավոր վատ մարդիկ, որոնց մեկ ա շատ եմ սիրում:

[StrangeLittleGirl]

Էսօր, երբ երթուղայինում նստած շունչս կտրվում էր դեմքիս վրա կռացած քամակներից, ներվայնանում, երբ րոպեն մեկ կանգնում էր ու մարդ էր հավաքում (ասա՝ կանգառն ինչի՞ համար է), երբ առանց այդ էլ վատ ինքնազգացողությանս միացավ զանազան հոտերից փսխելու ցանկությունը, սկսեցի մտածել...

Տեսնես՝ կգա՞ մի օր, երբ Երևանը կազատվի երթուղային կոչվող նվաստացումից, ու փոխարենը կգան մեծ ու հարմարավետ ավտոբուսներ: Տեսնես՝ կլինե՞ն նորմալ կանգառներ իրարից խելքին մոտ հեռավորության վրա: Տեսնես՝ էդ կանգառներն անուններ կունենա՞ն, ցուցանակները կպարունակե՞ն այդտեղով անցնող իսկապես անցնող տրանսպորտի համարները, ոչ թե ինչ պատահի, ու դուրս գա, որ կեսը սխալ է, կլինե՞ն ժամացուցակներ, որ իմանաս՝ երբ տնից դուրս գաս, որ ուզածդ ավտոբուսին հասնես, իսկ բաց թողնելու դեպքում՝ ինչքան պիտի սպասես: Տեսնես դրանց առկայության դեպքում պարտաճանաչ կլինե՞ն: Տեսնես՝ էդ ցուցանակները կպահպանվե՞ն, թե՞ էլի կհայտնվեն ինչ-որ վայրենիներ, որոնք կպոկռտեն կամ կջարդեն:

Տեսնես՝ կգա՞ մի օր, երբ հասարակական տրանսպորտը տոմսերով կլինի, ոչ թե վարորդին 100 դրամ վճարելով, ուրիշի տեղը ստանալով, երբ հնարավոր կլինի մշտական ունենալ, որը գործածելի կլինի բոլոր տիպի փոխադրամիջոցների համար: Կշրջե՞ն կիրթ հագնված տոմս ստուգողները, որոնք առանց ներում-բեկումի կտուգանեն կարգը խախտողներին: Մետրոն կսփռվի՞ ամբողջ քաղաքով մեկ:

Է˜հ

[StrangeLittleGirl]

Էսպիսի օրեր հազվադեպ են լինում: Կոմպից պոկվել չեմ կարողանում, բայց ոչ թե ֆեյսբուքում մեկի հետ զավզակում եմ կամ մեկ ուրիշի նկարներն ուսումնասիրում, այլ մեկը մյուսի հետևից երգեր եմ պեղում, ու ոչ թե տեքստերը փորփրելու, այլ պարզապես լսելու համար:

Ժամանակս անցնում է: Այլևս չեմ ուզում պատրանք ստեղծել, թե պարապում եմ: Բայց այ վաղվանից վերջ եմ տալիս բառադիությանը... Բառադիություն... Նկատի ունեմ՝ հիշում եմ, որ ամեն դեպքում բժիշկ եմ ու զբաղվում մասնագիտական գործունեությամբ: Ինչքան խորանում եմ, էնքան հասկանում եմ, որ ինչքան էլ սիրեմ հոգեբուժությունը, միևնույն է, բժշկությունն ինքն ընդհանրապես իմը չէ: Իսկ ես կփորձեմ խորամանկել: Տեսնեմ՝ կստացվի՞:

[StrangeLittleGirl]

Դեռ առավոտվանից գիտեի, որ այսօր հեռախոսս լռելու է, ու վաստակածս ուրբաթը մենակ եմ վայելելու: Վաստակա՞ծ: Միայն նրա համար, որ այս շաբաթ ոչ մի օր չեմ բացակայել, որ երեկ ժամերով մասնագիտական գրականություն եմ կարդացել, որ մեկ-երկու անգամ առավոտյան ժամը 10-ից շուտ եմ արթնացել, որ ընկերներիս քիչ եմ հանդիպել, այն էլ կարճ ժամանակով, որ «Փոքրիկ Նիկոլան» վերջացրել եմ առանց նկատելու, որ զարմացել եմ համարձակությանս վրա, որ սրտխփոցից չեմ կարողացել գիշերը քնել, որ, որ... կարող եմ ասել, որ հանգի՞ստ եմ վաստակել:

Ուրբաթը, միևնույն է, գրադարանում անցկացնելու համար չէ, ու քանի դեռ եղանակը լավն է, իսկ աշունն արդեն ականջիս տակ գոռում է՝ ու՞ր ես, ինչու՞ ինձ բանի տեղ չես դնում, ես խմում եմ մեխակով թեյիս վերջին կումը, խալաթս կախում, դռները փակում ու դուրս գալիս... Չէ´, դուրս թռչում:

Նորքի հոգեբուժարանում արդեն այն սիրուն աշունն է, որը տարիներ առաջ ինձ մի լավ լացացրեց, բայց հետն էլ լիքը բան սովորեցրեց: Քանի որ բոլոր բժիշկներն արդեն գնացել էին, հետևաբար ամաչելու բան չունեի, համարձակվեցի նայել արևին, աչքերս կկոցած ձեռքով անել, թռվռալ, հրաժեշտ տալ բակում զբոսնող հնդկահավերին ու ոչխարներին:

Իսկ դարպասներից դուրս հոգեբուժարանի շունը, որի մի աչքը չի տեսնում, աղբ էր գտել ու ախորժակով քչփորում էր:

Քայլում էի ուրախ՝ խշխշացնելով ոտքերիս տակի տերևները, ժամանակ առ ժամանակ ժպտալով արևին, որն այնքա˜ն պայծառ էր այսօր:

Իմ սիրած տերևներից այս անգամ էլ պոկեցի Նորքի բակերից մեկում թաքնված տան ցանկապատի վրայից: Դրանք դեղին էին՝ եզրերում աստիճանաբար անցնելով կարմրի: Կպցրեցի մազերիս: Ճանապարհին պատահող մարդիկ ժպտում էին: Եթե գլխիս դեղին ժապավեն լիներ, ոչ ոք երբևէ չէր ժպտա:

Փողոցում արդեն հանդիպեցի 109 համարի երթուղայինին, որի կարիքն այսօր ընդհանրապես չունեի:

Կամրջի վրա մի պահ կանգ առա: Քամին մազերը լցրել էր աչքերիս, ու չէի տեսնում ճանապարհի շարունակությունը: Արևն էլ շոգացնում էր արդեն: Դեմքս բացեցի ու քթիս կողքով դանդաղ սահող սառնություն զգացի:

Բանկոմատից փող հանելիս զգացի, որ շունչս կտրվում է: Ինչպես միշտ, ինձնից հետո սպասողը չափից դուրս մոտ էր կանգնել: Անցյալ տարի մեր ամերիկուհի դասախոսը փորձեց ցույց տալ տարբեր մշակույթների անձնական տարածությունները՝ պնդելով, որ հայկականը բավական փոքր է: Մեզ կանգնացրեց իրար դիմաց և պատվիրեց մեկական քայլերով առաջ գալ այնքան, մինչև զգանք, որ ճնշվում ենք: Ամենաշուտը ես հանձնվեցի: Դասախոսս զարմացավ. ամերիկացիներից բեթար էի:

Հասա Մոսկովյան այգի: Ծալապատիկ համարվեցի նստարաններից մեկին ու սկսեցի գրել: Մարդիկ ինձ թարս են նայում: Տղաները ծաղրում են: Քիչ անց վեր կկենամ, բայց մենակությունս չի կորչի, որովհետև այսօր հեռախոսս լռելու է:

Նարդի խաղացողի արձանը: Ձեռքս դնում եմ նրա ուսին: Լավ մնա, եղբայր: Քեզ հաճելի հանգիստ:

[StrangeLittleGirl]

Նենց եմ զարմանում մարդկանց կարմիրկովության վրա: Ախր է՞դ աստիճանի չփոխվել: Էն էլ յոթ տարվա ընթացքում... Դաժան դեպք ա:

[StrangeLittleGirl]

Հաճախ պատահում է, որ երբ ինչ-որ մեկից երկար ժամանակ լուր չեմ ունենում, մեկ էլ հանդիպում ենք, միանգամից ասում է.
- Էս դու դեռ Հայաստանու՞մ ես:
Ընդհանրապես, դպրոցն ավարտելուց հետո շատերն են թյուրիմացաբար կարծել, թե այլևս Հայաստանում չեմ ապրում: Նույն պատճառով մեր դպրոցի 100-ամյակին ներկա չեմ գտնվել: Դասարանցուս խնդրել են, որ հրավիրատոմս ինձ փոխանցի, ասել է՝ Հայաստանում չեմ: Չգիտեմ՝ դիտմամբ է արել, թե իսկապես այդպես է կարծել... Հետո էլ շատ-շատ ուրիշ ընկերներ այնքան վստահ են եղել, որ այստեղ չեմ, որ անհրաժեշտության դեպքում չեն էլ փորձել ինձ գտնել:

Շատերն ասում են՝ դու Հայաստանի բան չես, պիտի գնաս: Չգիտեմ՝ որ հատկանիշներս են նրանց ստիպել այդպես մտածել, բայց պիտի հիասթափացնեմ. հենց ես եմ Հայաստանի բան: Թող բոլոր կաշառակերները, տակ փորողները, լևի գործ անողները, իրար գցողները, օտարալեզու դպրոցների բացման մասին երազողները, հայերից զզվողները հեռանան այստեղից, որ ես հանգիստ կառուցեմ իմ երազած երկիրը:

Հ.Գ. Հեռանալու եմ... ցավոք սրտի:

[StrangeLittleGirl]

Երեկվա անջատված, տրաքած ու անտրամադիր վիճակից հետո տրամաբանական կլիներ, որ այսօր էլ նույնը կրկնվեր, քանի որ լիալուսինն այդպես էլ չթողեց քնել. ամեն անգամ աչքերս փակելիս թվում էր՝ ինչ-որ ճնշող հայացք կա մարմնիս վրա: Վեր էի թռնում, պատուհանից դուրս նայում, տեսնում լուսնի անկենդան դեմքը, մտմտում. «վերջին 456 տարվա ամենամութ գիշերը» ու քնում՝ երազելով լուսաբացի մասին, երբ լուսնի լույսն այդքան ճնշող չի լինի:

Իսկ այսօր քնկոտ չէի, ոչ էլ անջատված, ոչ էլ անտրամադիր: Բոլոր զգայարաններս մի տեսակ սրվել էին, ու սկսել էի կարոտել: Դյուրասի գիրքն էլ պայուսակիս մեջ: Երևի նրանից վարակվեցի, որովհետև երևում էր՝ նա էլ էր կարոտում:

Լեզուների ամբիոնում: Ֆրանսերենի գրավորիս գնահատականն եմ իմանում: 49 ճիշտ պատասխան: Դասախոսը՝ մի պուճուր սխալ ես արել: Ծիծաղում եմ: Առանց դրա ես ես չէի լինի: Գիտեմ,- ասում եմ,- անուղղելի եմ: Հիմար սխալ: Գիտեի, որ կանեմ գրելուց առաջ: Գիտեի նույնիսկ այն ժամանակ, երբ դեռ չէին հայտնել, որ ֆրանսերենից գրավոր պիտի գրենք: Գիտեի դեռ տասներորդ դասարանում, երբ ֆիզիկայի քննությունից զարմանալիորեն «20» ստացա: Իսկ այդ մեկը չգիտեի. «19-ի» էի սպասում:

Սենյակում է նաև իսպաներենի դասախոսս: Ինձ չի տեսել: Կանչում եմ: Շրջվում է: Կարոտել եմ: Իսպաներենի դասերը: Վեցերորդ կուրս: Փախուստ պետականներից: Փախուստ իրականությունից: Իսպաներեն չաչանակությունները: Բեբեն:

Ընթերցասրահում հանդիպում եմ Աննային: Ինֆեկցիոն է կարդում: Հիշեցի, թե ինչպես էինք պարապում: Անիծելով ամբիոնի վարիչին: Լեգենդներ հյուսելով: Կատակելով: Իսկ գրադարանավարուհին մեզ ուղղակի վռնդում էր ընթերցասրահից:

Թեսթիում Լիլյան սպասում է ինձ: Միասին թարգմանում ենք սլայդները: Կարոտում եմ միասին պարապելը: Կարոտում եմ ուսանող լինելը: Կարոտում եմ քննություն ունենալը: Ասենք, հիմա էլ կան, բայց դրանք քո մասնագիտականն են, այն շրջանակներում, որտեղ եղել ես ամիսներ շարունակ, հետևաբար առավոտից երեկո պարապելու կարիք չունես: Սառը սուրճը և սնիկերսը, որ գնում էի ամեն առավոտ Կառայի բուդկայից թերապիայի քննությանը պատրաստվելիս: Լիտրերով կոկա-կոլան, որ ես ու Մաշկան դատարկում էինք, որ պաթֆիզը հասցնենք: Դաշնամուրը ֆիզիկայի քննությունից առաջ...

Հետո Նազը: Ընթերցասրահում չաչանակում ենք: Վաղուց արդեն այնտեղ ոչ թե պարապում ենք, այլ հանդիպում: Էլ չեմ պատկերացնում գրքերի մեջ կորած Բյուրին ու Մաշկային: Հիմա ուրիշներն են մեր տեղերում նստած, իսկ մենք այն խանգարողներն ենք, որոնք մի ժամանակ ահավոր անտանելի էին քննության նախօրեին:

Տանը: Ֆեյսբուքում: Վահեն պաթանատի նկարչությամբ է զբաղված: Իմ դարակում մի տուփ գրեթե չօգտագործած գունավոր մատիտներ կան, որոնք մայրս գնել էր պաթանատը նոր-նոր սկսելիս: Իսկ ես էդպես էլ էդ առարկան չսիրեցի ու կարգին չնկարեցի: Դասախոսից էր: Հիշեցի հիստը: Գունավոր մատիտներս, որոնցից օգտվում էր ամբողջ խումբը: Վարդագույնը, որը մի գեղեցիկ օր վերջացավ:

Հիշեցի ուսանողական տարիներս ու մի տեսակ կարոտեցի:

[StrangeLittleGirl]

- Գնացի: 2010-ի խոսակցությունները համարենք ավարտված:
- Գնա: Կտեսնվենք ամսի 10-ից հետո:
- Մաղթում եմ, որ դիմանաս էդքան:
- Դու կդիմանա՞ս:
- Ես արդեն չեմ դիմանում:
- Ես էլ... 2011-ի համար մաղթում եմ, որ իրար էսքան չկարոտենք:
- ...Ու որ ամառը շուտ գա, որ Թումանյանի այգում իրար հասկանանք:

Գնաց: Իսկ ես մտածում եմ մեր պլաստմասայե հարաբերությունների մասին ու արդեն հասկանում, որ 2011-ը լինելու է առանց նրա:

[StrangeLittleGirl]

Նվիրվում է դիջեյ Մադամոյին

Քաղաքների մասին գրելը սիրածս գործն է: Թողնեն, Պրահայի, Վիեննայի, Ամստերդամի, Սևիլյայի մասին ժամերով թուղթ կմրոտեմ ու չեմ հոգնի: Բայց այ, երբ բանը հասնում է Փարիզին, որի մասին երևի ավելի շատ գեղարվեստական ու վավերագրական գրականություն կա, քան աշխարհի մնացած բոլոր քաղաքները միասին վերցված, դադարում է ուղեղիցս դեպի մատներս բառերի հոսքը ու այնքան անօգնական եմ դառնում, որ թվում է՝ մտածում եմ մի լեզվով, որը հեռու է մայրենիս լինելուց:

Իմ Փարիզը չեք գտնի գրքերում կամ ֆիլմերում, չեք տեսնի նույնիսկ ձեր սեփական աչքերով, որովհետև այն ստեղծվել էր իմ սեփական երևակայական աշխարհում՝ շղթայված տատիկի խստությամբ և անչափահասի անճարությամբ: Այնտեղ չկա Պիաֆը, չկան Հեմինգուեյի սրճարանները և ագռավի թևի նմանվող սանրվածքով աղջիկը, հազիվ մի կտոր հացի փող վաստակող նկարիչները, Քվազիմոդոն ու Էսմերալդան: Չկան նույնիսկ աղքատ ուսանողները: Այնտեղ միայն ես եմ իմ փոքրիկ սենյակով, Սառա ՄաքԼաքլանի երաժշտությամբ, Երևանի մասին երազանքներով ու «Մատանիների տիրակալը» կիսատ գրքով, որն այն ժամանակ դեռ չէր էկրանավորվել, ու Հայաստանում մատների վրա կարելի էր հաշվել Տոլկիենի անունը լսածներին: Փարիզը փոքրիկ մտավոր հետամնացն էր, որը սեղանիս թաքուն մի տուփ շոկոլադ էր դրել, երբ ես քնած էի:

Աչքիս առաջ է Նոր տարվա գիշերը: Մի խումբ ֆրանսախոս տատիկներ ու ես՝ երազելով Փարիզի կենտրոնում լինելու մասին: Դիմավորում ենք 21-րդ դարը: Սեղանին՝ հում խխունջ, որից սիրտս խառնում է: Կեսգիշեր է: Տատիկները բաժակները խփում են: Մի կում խմում եմ: Քունս տանում է: Տատիկները պարում են: Հինգ րոպե անց արդեն անկողնում եմ:

Նորից հիշում եմ տատիկիս, որը թույլ չէր տալիս քաղաքում մենակ տեղաշարժվել, որը թույլ չէր տալիս սեղանից ինքնուրույն օգտվել, որը թույլ չէր տալիս ինքնուրույն գնումներ կատարել, որը թույլ չէր տալիս Դիսնեյլենդում ինքնուրույն կարուսել նստել: Գալիս էր հետս, հետո վախեցած ու վատացած արտաբերում. «Էս ինչ սարսափելի բան էր»: Թույլ չէր տալիս, բայց արել եմ բոլորը, հետո փնթփնթոցի արժանացել. տատիկս ինձ վրա չէր ջղայնանում:

Դալիի թանգարանը, որտեղ հազիվ համոզեցի, որ գնանք: Երջանիկ եմ, որ կարողացա:

Փարիզի համն առա մի շաբաթ-կիրակի, երբ հակառակ տատիկիս կամքին, մեն-մենակ մետրո նստեցի ու գնացի մորս ընկերուհու մոտ: Նրանց տունը՝ իսկական Փարիզյան, հենց Էյֆելյան աշտարակի քթի տակ, մայրը՝ իսկական տարիքն առած փարիզուհի: Նիհար էր, նրբիկ, իսկ ծնոտն այնպես ձևափոխված, ինչպես լինում է միայն ֆրանսիացիների մոտ իրենց դժվարարտասանելի լեզուն արտաբերելու համար: Ճաշը՝ բաղկացած արյունոտ մսից ու խաշած, անհամ լոբուց: Վրայից՝ հանքային ջուր:

Մեր երեքժամյա զբոսանքը Փարիզի փողոցներում, որի մասին հետո տատիկս կասեր. «Առանձնապես ոչինչ չեք արել», իսկ ես օրագրիս մեջ կարձանագրեի. «Սա առաջին անգամն էր, որ հենց ինքը՝ Փարիզը, ինձ իսկապես հաճույք պատճառեց»:

Հետո՝ Երևան, կարոտած ընկերներս ու ամիսներ շարունակ գիշերային մղձավանջներ, թե՝ Փարիզում եմ: Արթնանում եմ, հանգիստ շունչ քաշում. տանն եմ, բայց նաև տխրում:

Տարիներ անց՝ Հեմինգուեյը և «Տոն, որը միշտ քեզ հետ է» գիրքը: Նորից Փարիզում հայտնվելու ցանկություն: Ֆրանսերենի դասերի վերսկսում: Փնտրում եմ Փարիզը ամենուր: Սևիլյայի սրճարանը, որտեղ գուցե Հեմինգուեյն առավոտյան սուրճ է խմել: Ուտրեխտի կապուչինոյի բույրը: Լոնդոնի քրուասանները: Փարիզը, որը չկա: Մի օր նորից գնալու եմ այնտեղ: Լինելու եմ մենակ կամ իմ խելքի մի խելառի հետ: Խոսելու եմ ֆրանսերեն: Թող չհասկանան:

[StrangeLittleGirl]

Հարցեր, որոնք երբ լսում եմ, կափարիչս թռնում է.
Ու՞մ հետ ես ապրում:
Ի՞նչ ապագա պլաններ ունես:
Ու լիքը հարցեր հոգեբուժության հետ կապված:

[StrangeLittleGirl]

Մարդիկ սպասում են ինձնից... Սպասում են, որ պիտի տվայտվեմ, լացեմ, կյանքից դժգոհեմ, տառապեմ: Ախր ինչի՞ համար: Ու զարմանում են պատասխան ստանալիս: Կարծում են՝ անկեղծ չեմ: Գլուխս չի մտնում. մեր օրերում պարտադիր պայմա՞ն է դժբախտ լինելը: Եթե այո, ապա, կներեք, ես ձեր պարտադիր պայմաններին չեմ բավարարում: