Հայերենը կարող էր եւ դառնալ միջազգային լեզու

[Ուլուանա]

Ժող, ախր ինչու՞ չեք ուզում ընդունել, որ գռեհիկ է թվում, որովհետև մեր մայրենի լեզուն է, մենք այն ավելի լավ ենք զգում, հետևաբար՝ գռեհկությունն էլ ավելի անմիջական ձևով է հասնում մեզ ու այդպիով ավելի ուժեղ է թվում։ Եթե բառն իր իմաստով լրիվ նույնն է, էլ ինչի՞ մասին է խոսքը։ Թող որոշ ժամանակ մարդիկ ազատորեն գործածեին այդ բառերը Հայաստանում, կտեսնեիք, թե ինչ սովորական են դրանք դառնում ձեր ականջների համար, թե ոնց են կամաց–կամաց «կորցնում» իրենց գռեհկությունը։ Իհարկե, Աստված չանի, նման բան տեղի ունենա։ Բայց դա ընդամենը սովորության հարց է։

Ու որպեսզի թեմայից չշեղվենք, ավելացնեմ, որ հայերենի հենց այդ առանձնահատկության պատճառով ես չէի ուզի, որ այն միջազգային լեզու լինի: Միջազգային լեզուն պետք է ճկուն լինի. ցանկացած ստեղծագործություն պետք է թարգմանելի լինի դրանով: Այդ առումով անգլերենը կատարյալ է, իսկ հայերենը… ինքդ էլ գիտես:

Իմ իմացած լեզուների մեջ ամենաճկունը հայերենն է։ Իսկ անգլերենը... կներես, բայց շատ հեռու է կատարյալ լինելուց...
Իսկ ստեղծագործությունների մեջի փողոցային խոսակցությունները գրականով թարգմանելն, իհարկե, հիմարություն է, բայց չեմ կարծում, թե գիրքը դրանից կկորցնի իր արժեքը։

[ivy]

Մի բան եմ ուզում ասել. նախապես խնդրում եմ՝ ոչ ոք որպես անձնական վիրավորանք չընդունի, ոչ էլ թող իր հայրենասիրությունը խոցվի. զուտ իմ կարծիքն է՝ ցավոք սրտի, օբյեկտիվության տարրեր պարունակող:

Հայերենը միջազգային լեզու... Տխուր է ասել, բայց դա մի քիչ անհեթեթ է հնչում: Ո՞վ գիտի հայերենի մասին: Ո՞վ գիտի հայերի մասին: Ո՞վ գիտի Հայաստանի մասին: Հիմնականում ոչ ոք չգիտի դա ինչ երկիր է և որտեղ: Վատ չզգաք, բայց նրանք, ովքեր գոնե լսել են Հայաստանի մասին, կարծում են, որ դա մի փոքր մուսուլմանական երկիր է: Ցավն այն է, որ երբեք չգիտես դրա մասին՝ մինչ ապրում ես Հայաստանում:

Դրսում առաջին բանը, որ հարցնում են՝ իմանալով, որ Հայաստանից ես, այն է, թե դա որտեղ է: Կամ էլ ասում են՝ հա, դե դու ուրեմն մուսուլման ես: Իսկ երբ բացատրում ես, որ Հայաստանը առաջին երկիրն է, որ պետականորեն ընդունել է քրիստոնեությունը, շատ թերահավատորեն վրադ են նայում, երբեմն հազիվ թաքցրած ժպիտով: Իմ դասախոսները ամեն անգամ զարմանքից վեր են թռչում, երբ տեսնում են, թե ինչպես եմ ռուսերեն խոսում մեր կուրսի ռուսների հետ: Ոչ ոք չի հասկանում, թե էս «թուրք կամ նման մի ազգի» աղջիկը ինչ գործ ունի ռուսերենի հետ: Երբ ասում եմ, որ ես թուրք չեմ, այլ հայ, որևէ մեկի համար դա մի մեծ տարբերություն չի:

Մարդիկ, սթափվեք, մեր մասին չգիտեն, Հայաստանի մասին չգիտեն, հայերենի մասին չգիտեն: Դա շատ–շատ տխուր է, բայց դա այդպես է:

Ի՞նչ միջազգայնացում, ի՞նչի մասին եք խոսում...

[Ուլուանա]

Մի բան եմ ուզում ասել. նախապես խնդրում եմ՝ ոչ ոք որպես անձնական վիրավորանք չընդունի, ոչ էլ թող իր հայրենասիրությունը խոցվի. զուտ իմ կարծիքն է՝ ցավոք սրտի, օբյեկտիվության տարրեր պարունակող:

Հայերենը միջազգային լեզու... Տխուր է ասել, բայց դա մի քիչ անհեթեթ է հնչում: Ո՞վ գիտի հայերենի մասին: Ո՞վ գիտի հայերի մասին: Ո՞վ գիտի Հայաստանի մասին: Հիմնականում ոչ ոք չգիտի դա ինչ երկիր է և որտեղ: Վատ չզգաք, բայց նրանք, ովքեր գոնե լսել են Հայաստանի մասին, կարծում են, որ դա մի փոքր մուսուլմանական երկիր է: Ցավն այն է, որ երբեք չգիտես դրա մասին՝ մինչ ապրում ես Հայաստանում:

Դրսում առաջին բանը, որ հարցնում են՝ իմանալով, որ Հայաստանից ես, այն է, թե դա որտեղ է: Կամ էլ ասում են՝ հա, դե դու ուրեմն մուսուլման ես: Իսկ երբ բացատրում ես, որ Հայաստանը առաջին երկիրն է, որ պետականորեն ընդունել է քրիստոնեությունը, շատ թերահավատորեն վրադ են նայում, երբեմն հազիվ թաքցրած ժպիտով: Իմ դասախոսները ամեն անգամ զարմանքից վեր են թռչում, երբ տեսնում են, թե ինչպես եմ ռուսերեն խոսում մեր կուրսի ռուսների հետ: Ոչ ոք չի հասկանում, թե էս «թուրք կամ նման մի ազգի» աղջիկը ինչ գործ ունի ռուսերենի հետ: Երբ ասում եմ, որ ես թուրք չեմ, այլ հայ, որևէ մեկի համար դա մի մեծ տարբերություն չի:

Մարդիկ, սթափվեք, մեր մասին չգիտեն, Հայաստանի մասին չգիտեն, հայերենի մասին չգիտեն: Դա շատ–շատ տխուր է, բայց դա այդպես է:

Ի՞նչ միջազգայնացում, ի՞նչի մասին եք խոսում...

Սա ուրիշ հարց է, տխուր փաստ, որին չի կարելի չհամաձայնել։ Ուղղակի չեմ ընդունում, երբ հայերենի՝ միջազգային լեզու դարձնելու գաղափարին դեմ են արտահայտում՝ զուտ լեզվական առումով անբավարար համարելով։ Իսկ ինչ վերաբերում է այն բանին, որ մեզ՝ որպես ազգի, և մեր լեզուն՝ որպես լեզու, դրսում շատ քչերն են ճանաչում, ապա դա երևի իրոք այդպես է, թեև կոնկրետ ԱՄՆ–ում, որտեղ ես ամենատարբեր ազգության մարդկանց հետ եմ շփվում, շատ քիչ են եղել այնպիսի մարդիկ, որոնք, իմանալով, որ Հայաստանից եմ, չեն իմացել, թե դա որ երկիրն է։ Ավելին՝ ինձ ուրախացրեց այն հանգամանքը, որ որոշ մարդիկ նույնիսկ ահագին բան գիտեին Հայաստանի մասին և, պատկերացրեք, դա վերաբերում էր ոչ միայն բազմաչարչար ցեղասպանությանը։

[Լեո]

Ինչքան ես գիտեմ, երբ ՄԱԿ-ում քննարկվում էր հայերենը միջազգային լեզու դարձնելու հարցը, միայն Չինաստանը 10 մլն հայոց լեզվի ուսուցչի պահանջարկ ներկայացրեց (էլ չեմ խոսում աշխարհի կողմից ներկայացվելիք պահանջարկի մասին): Այնպես որ եթե մենք ազգովի ուսուցիչ էլ դառնանք, միևնույն է դա բավարար չի լինի հայերենը աշխարհին ուսուցանելու համար: Մեր լեզուն հզոր լեզու է, բայց մեք անզոր ենք օգտագործել այդ հզորությունը:

[Աթեիստ]

Իմ համոզմամբ միջազգային լեզուն պետք է լինի ոչ թե գեղեցիկ, հզոր, ճկուն ...., այլ ՀԵՇՏ:

Քանի որ տվյալ դեպքում լեզուն պետք է հանդես զուտ գա որպես հաղորդակցման միջոց, մարդիկ այն պետք է սովորեն ասենք 2 ամիս և շփվեն:

[Պանդուխտ]

Ընդհանրապէս կայսրութիւն կերտող ժողովուրդների լեզուն դառնում է միջազգային:
Գուցէ բացառութիւն էր մի ժամանակ արամերէնը, որ Սիրիայի եւ Իրաքի տարածքում բնակող վաճառական սեմացիների լեզուն էր:
Այս շարանում յայտնուեցին իմաստուն եւ դիպուկ կարծիք:
Նախ ինքներս սովորենք հայերէն, լատինառուս բառերը փոխարինենք հայերէն արդէն գոյութիւն ունեցող, սակայն անտեսուած բառերով:

[VisTolog]

Բյուրի հետ համաձայն եմ, հայերեն հայոյանքները շատ գռեհիկ են հնչում

Խի հայհոյանք էլ կա, որ գռեհիկ չէ, կամ ավելի ճիշտ հայհոյանքի գռեհիկ լինելը ո՞րնա:
<-----ցնդածա

[Davo'o]

Մի անգամ, երբ միջազգային հավաքի էի մասնակցում, խմբի ղեկավարը խնդրեց բոլորին, որ յուրաքանչյուրը իր լեզվով ասի let's create peace together նախադասությունը: Ես էլ միամիտ միամիտ դա այսպես թարգմանեցի «միասին ստեղծենք խաղաղություն» ու քաշվեցի մի կողմ: Դե, երիտասարդներ, համայն աշխարհից, փորձեք դուք էլ արտասանել այն: «Խաղաղություն»-ից բացի ինչ ասես ասեցին, ահագին զվարճացա:

Հայերենը միջազգային լեզու- հեքիաթ է, բայց լավ հեքիաթ է:

[TigranM]

Հենց մեր սեփական երկրում հայերենը պաշտպանության կարիք ունի, ուր մնաց այն միջազգային դառնա: Մենք ինքներս լիովին չենք տիրապետում մեր լեզվին ու այն լայնորեն չենք կիրառում: Լեզվի տեսչության գործողություները, զուտ կոչեր են և ոչ ավելին: Լավ կլինի սկզբից ետ հրցերը լուծենք: Իսկ ինչ վերաբերվում է ընդանրապես միջազգայինացմանը, ապա իմ կածիքով լեզվի լեզվաբանական կողմերը մեծ դեր չեն խաղում: Լեզվի միջազգայինությունը ուղղակիորեն կապվածա տվյալ երկրի իշխանության չաթից, որ երկիրը որ գերիշխող լինի, նրա լեզուն էլ միյուսները ստիպված պետք է ընդունեն որպես միջազգային: