Անկապ օրագիր

[Agni]

Ես էլ եկա արտահայտվելու անկապ ջան... էսօր հետաքրքիր օր էր ինձ համար, բացահայտեցի, որ մարել եմ...Էսօր հանդիպել էի մի խումբ երիտասարդների հետ, ովքեր մեծ եռանդով ու կրակոտ աչքերով պատմում էին իրենց ծրագրերից,փոփոխություններից, ոնց են հավատում էտ ամենիիիին,բայց ցավը նրանում էր, որ հանգիստ լսում էի ու տխրում... անցել եմ էտ ամենի միջով: Արդյո՞ք մեծացել եմ արդեն, էլ ուժ չկա պայքարելու, հավատալու... իսկ ընդամենը մի քանի տարի առաջ ինքս հավատում էի մեր առջև դրված գաղափարների իրականացմանը, ապագային, բարեգործությանը...Վազվզում էինք չխնայելով մեզ հանուն մեր արած գործի ու գաղափարի, հավատում էինք կհասնենք նրան, որ այ էստեղ մարդիկ կփոխվեն, կսկսեն հասկանալ այս ամենի իմաստը, հնարավորություն կտան մեզ զարգանալու ու առաջ քայլելու՝ մենք ենք ապագայի տերը: Բայց մեկ էլ մի օր, սենց մի վիճակ էր ստացվում .«Բալիկ ջան, մի խանգարի»... էհհհ... Լավ, հուսամ նրանք կստիպեն ինձ նորից վերագտնել այդ ամենի իմաստը ու նորից պայքարել՝ հանուն ճշմարտության...

[Շինարար]

Անձրև

[Lianik]

Այնտեղ վերևում սկսվեց խրախճանքը սիրո... Սիրո երկրպագումն սկսվեց այնտեղ... Որոտաց, իր հնչեղ ձայնային տատանումները մինչև երկիր տարածեց...
Անձրև էր, հորդ անձրև,....լռեցին լույսերը քաղաքի.... մարեցին ձայները....
Այժմ գեղեցիկ տրոփյունով քայլում է նա` հենց ինքը Անձրևը...արդեն մեղմ, հանգիստ....քայլում է մայթով, մայթեզրով անգամ, փողոցով...տանիքների ու լարերի վրայով...նա պատմում է երկնային Սիրո պատմության մասին....

Ես էլ եմ ուզում նրա հետ քայլել, ու կաթիլները մեկիկ-մեկիկ թող գլորվեն վարսերիցս վար, արցունքներիս հետ սահեն այտիս վրայով...թրչվեմ` մինչև վերջ...... խաղաղություն կա այնտեղ... այ դա եմ ուզում.........

[Հայկօ]

Ո՜հ, սե՜ր... Արի՜, կայծակի նման խփի՛ր ուղիղ սրտիս, խշշա՛ ականջներիս մեջ աշնանային դեղին-կարմիր բարդու նման, անձրևի պես շոյի՛ր վարսերս... Ուզում եմ բոբիկ քայլեմ թաց հողի վրա, ուզում եմ արտասվեմ զգացմունքների փոթորիկից, ուզում եմ սրտիս երկու փորոքներով ու երկու նախասրտերով ապրե՜մ այն գերբնական երջանկությունը, որ կոչվում է սե՜ր... Ա՜հ, սիրու՜մ եմ, սիրում եմ այնպես, ինչպես ջրվեժն է սիրում իր յուրաքանչյուր կաթիլը, ինչպես անտառն է սիրում իր յուրաքանչյուր տերևը, ինչպես քամին է սիրում ամպի յուրաքանչյուր ծվենը... Աաաաաա՜խ, լինե՜ր մի մենավոր խրճիթ, բոցկլտացող օջախ, ու գիշերվա անհունի մեջ ծվարած աստղերը՝ որպես նյութականից հրաժարվելու ու ոգեղենին հարելու անխոս վկաներ... Ինչու՜, ինչու՜ լքեցիր ինձ, օ՜ հանգստություն, ինչու՜ տեղդ զիջեցիր սիրո խռովքին, ինչու՜ լացացրեցիր ինձ, ո՜հ անգութ զգացում, ո՜հ անիմանալի ու անհասկանալի կվինտէսենցիա, որի անունն է սեր... Գոռա՜, որո՜տ, փայլի՜ր, կայծա՜կ... Հոգիս ցնցվում է սիրո աստվածուհու կախարդական փայտիկի անգութ հարվածներից, ուզում եմ ճչամ, լաց լինեմ ու հեկեկալով վազեմ անձրևի տակ... Հոգիս ափերից դուրս է հորդում, սիրո մակընթացությունն ու տեղատվությունը տակնուվրա են արել իմ ձեն-բուդդիստական անդորրը, աներևույթ ձեռքը թափանցել է կրծքիս մեջ ու սիրո աղեղով տարանտելլա է նվագում հոգուս փխրուն լարերի վրա... Աաաաաաաաաաաաաաաա՜հ... Եվ կրկին՝ աաաաաաաաաաաաա՜հ... Արտասվախառն սեր...

[Ժունդիայի]

Ճիշտ է քիչմը ուշացել եմ 1 տարի ակումբում լինելս նշանավորելու գրառում կատարելու համար, սակայն ինչպես ասում են «լավ է ուշ, քան երեկ չէ մեգել օրը»: Ինչևէ: Անդրադառնամ բուն մտքիս: Հիշում եմ ինչպես հայտնվեցի ակումբում ու ինչ կարգի տրամադրությամբ էի առաջին գրառումներս կատարում: Հավատացեք հայրենիքիս մասին 25 տարվա պատկերացումները այս մեկ տարվա մեջ թե որքա՜ն են փոխվել, միայն ինքս եմ դրանք արժանավույն գնահատում: Ու ընդհանրապես. փոխվել են ընկալումներս կյանքի, մարդկանց, դրանց տեսակների, մարդկային վերաբերմունքի, հայացքների նկատմամաբ: Հիշում եմ առաջին գրառումներս որքան «մարտական» տրամադրվածությամբ էին, որքան շինծու հայրենասիրական: Ո՞նց է պատահում, որ թազա հարս են գնում, ցանկանում են ինչ-որ բան փոխել տան ինտերիերի մեջ, զարմացնել սկեսուր-սկեսրյար անհաղթ զույգին, երբեմն ընդվզել, հոտել, սենյակում փակվել ու օտարանալ բոլորից: Անկեղծ՝ այդպես էր ակումբն ինձ համար իս սկզբանե՝ սկեսրանց տուն: Սակայն այսօր, երբ հետադարձ հայացք եմ նետում նորաթուխ Ժունդիայիի գործողություններին, ակամայից զավեշտով եմ հիշում նրա կերպարը: Սակայն մեկ տարվա ընթացքում ինքս ինձ կարողացա նորից ու ամենակարևորը՝ մանրակրկիտ բացահայտել, դառնալ քիչ թե շատ «տեսանելի», կարողացա տեղս գտնել այնպիսի մի հրաշալի հասարակարգում՝ այստեղ: Թե որքան թոհ ու բոհի միջով եմ անցել, թե որքան հոգեցունց ապրումներ եմ ունեցել բազմիցս, Աստված միայն գիտի... ու ինչ է ինձ պահել, որպեսզի վեր հառնեմ մոխիրներից, նորեն ապրեմ..... գոյատևեմ: Կռահեցի՞ք: Ակումբս՝ դու՜ք. ամեն մեկիդ յուրահատուկ մտքի թռիչքը, կյանքի, գիտության, հայրենիքի, մարդկային հարաբերությունների, սիրո, երջանկության, ծնողի, որդու և այլնի մասին ձեր գրառումներում կատարած ամեն մի տողը վերաիմաստավորել է կյանքս, վերադաստիարակել անձս, սովորեցրել լինել ինքնաբուխ, միևնույն ժամանակ՝ զուսպ... վերագնահատել եմ սեփական կյանքս, արդեն կարողանում եմ շուրջս դիտել ավելի վարդագույն:

Երբ նոր ակումբցի է հայտնվում ֆորումում, շատ անգամ ինձ եմ պատկերացնում նորեկ ժամանակ ու արտացոլվում նրանց սկզբանական գրառումներում: Հետաքրքիրն այն է, որ մեծամասնությունը սկզբում գրեթե սիոնամասոնական, խավարամթաչարքադժոխային, երբեմն էլ գողագաղութաբանակային գրառումներով է հանդես գալիս, ոմանք էլ հավանություն են տալիս փղաժայռապատկերային, հիքսոսապոպային պատմամշակութային կոթող հանդիսացող նմանատիպ գեղարվեստատիկնիկային «հայանպաստ» թեմաներին ու ընդվզում դրանց քննադատների դեմ: Ամեն անգամ դեժավյու եմ ապրում: Սա հենց այնպես:

Չգիտեմ ժող, շատ եմ փոխվել, այլ կերպ եմ մտածում ցանկացած հարցի շուրջ, աշխարհայացքս լիովին փոխվել է գրեթե բոլոր պարագաներում:

Եսիմ էհհհ...միգուցե չափից շատ անկեղծացա: «Խմել եմ»: Ավելի լավ է թաշախուստս հավաքեմ ու ծլկեմ քնելու:

Սիրում եմ քեզ ակումբս.....համ էլ դու իմ այցեքարտն ես...

[Բարեկամ]

Երբեմն ինձ թվում է, որ հաջողակ են մարդիկ, որոնք ապրում են նայելով իրենց կյանքին կողքից` ինչպես բեմի վրա ներկայացվող պիեսի, որի սցենարն իրենք են որոշում: Թեև որքանով է կայուն նրանց հաջողությունը, չգիտեմ…

---------- Ավելացվել է՝ 14:09 ---------- Սկզբնական գրառումը՝ 14:00 ----------

Զգացմունքներից ամենամաքուրը քնելու ուժեղ ցանկությունն է. այն կապված չէ, չի առնչվում ու չի ներառում և որևէ մեկ այլ մեկի:

[Շինարար]

Մեկ-մեկ նենց եմ ուզում փնթփնթալ, բայց փնթփնթանոցիս վերջին գրառումը թույլ չի տալիս Ստիպված այսպես լռելյայն եմ փնթփնթում
Գրածս շատ սրտաճմլիկ չէր, չէ՞, իսկ եթե այնուամենայնիվ սիրտ ա ճմլում, ուրեմն սխալ եք հասկացել, կամ էլ ես եմ վատ մտքերս ձևակերպում

[Ժունդիայի]

Երբե´ք մի´ կիրառիր ես քեզ սիրում եմ բանաձևը, եթե նա քեզ ընդհանրապես չի հետաքրքրում: Երբե´ք մի´ խոսիր զգացմունքների մասին, եթե նրանք քո մեջ չկան: Չփորձե´ս երբևիցե դիպչել նրան, եթե ունակ չես պոկելու նրա սիրտը: Երբե´ք մի´ նայիր այն մեկի աչքերի մեջ, եթե չես ցանկանում, որ դրանք քո պատճառով արցունք թափեն մի օր: Ամենա դաժան բանը, որ կարող ես անել կյանքում, այն է, երբ թույլ ես տալիս մեկին սիրահարվել քեզ, երբ դու պատրաստ չես փոխհատուցելու միևնույն զգացմունքը:
Կանգ առ ու հարցրու քեզ. «այս ի՞նչ ես(մ) անում փսլինք»:

Այս ի՞նչ ես(մ) անում...

[AniwaR]

...փսլինք!

[Katka]

Ուֆ-ուֆ:

[ars83]

Մի հատ կապույտ գիրք ունեինք՝ Գրիմ եղբայրների հեքիաթներով: Մեջը մի հեքիաթ կար, որ դուրս գալիս էր. Հենզելն ու Գրետելը: Հեքիաթը սկսվում էր նրանով, որ մի մարդ երկու երեխա է ունենում և մի կին (նրանց խորթ մայրը), որը, երբ սով է լինում երկրում, ամուսնուն ստիպում է՝ երեխաներին տանի անտառ ու կորցնի: Այդտեղ ինձ դուր էր գալիս երեխաների հնարամտությունը, երբ նրանք խիճ են հավաքում և անտառ գնալիս թափում իրենց ետևից՝ հետագիծ թողնելու համար, և հետո այդ խճի օգնությամբ գտնում են ետ գալու ճանապարհը և վերադառնում տուն: Մի-տեսակ մանկական դետեկտիվ, իսկ դետեկտիվեր կարդալ ես սիրում եմ:
Անցյալ շաբաթ էլ վերջացրի կարդալ Ա. Քրիստիի «Destination inconnue (Destination unknown)» պատմվածքը, որում նույն հնարքն էր օգտագործվել. մի գիտնական անհետ կորում է, ոստիկանությունը կասկածում է, որ նա չի մահացել, և իր կինն այդ մասին գիտի և սկսում է հետևել կնոջը, որը «մեկնում է հանգստանալու» (ոստիկանները կասկածում են, որ իրականում նա գնում է ամուսնու մոտ): Ճանապարհին օդանավը, որում երթևեկում է կինը, վթարի է ենթարկվում և կինը, վերջիվերջո, մահանում է: Ոստիկանությունն օգտվում է դրանից՝ իրենց գործակալին կնոջ փոխարեն ներկայացնելով, որը և շարունակում է ուղևորությունը և վերջապես հասնում գիտնականին՝ դուրս բերելով նաև ոստիկանությանը նրա վրա: Ոստիկանությունը կնոջը տված է լինում հատուկ նշված մարգարիտներից կազմված վզնոց, որի հատիկները կինը շաղ է տալիս ճանապարհին՝ ոստիկաններին հուշելով իր կատարած տեղափոխությունների մասին:
Իսկ այսօր ես ինքս հայտնվեցի նման իրավիճակում: Մի երկհատորյակ ունեմ Կոմիտասի մասին (ՀՍՍՀ ԳԱ-ի հրատարակություն, 1969թ.), որի երկրորդ հատորն եմ այժմ կարդում: Այդ հատորում երկու հին, դեղնած թերթիկ կար՝ կտրված ինչ-որ շաբաթաթերթից, որոնցից մեկի վրա մի երգ կար մայրիկի մասին՝ բառերն ու նոտաները: Երբ ավտոբուսով աշխատանքի եմ գնում, հաճախ ճանապարհին գիրք եմ կարդում ու այդ թերթիկներն օգտագործում որպես էջանշաններ: Այսօր հանդիպեցի ֆիզիկայի ինստիտուտի մեր աշխատակցուհիներից մեկին, որը ծիծաղելով ինձ մեկնեց թերթիկներից մեկը և հարցրեց՝ կարո՞ղ եմ արդյոք գուշակել, թե որտեղից է ճարել: Պարզվում է, ավտոբուսում գիրքը կարդալիս եմ եղել, երբ այն փակել եմ, թերթիկներն ընկել են միջից. նա տեսել է և վերցրել դրանք: Իսկ, միգուցե, ես իմ հետևից «հետք» էի թողնում՝ իրավապահ մարմինների համար:

[Բարեկամ]

Մի հատ հաստ գիրք ունեինք` Գրիմ Եղբայրների հեքիաթներով` անորոշ գույնի: Ժամանակին ինչ-որ գույնի էր կամ գույների, բայց այնքան շատ էի թերթել, որ խունացել էր, կազմի վերնագիրն էլ հեղինակների անվան հետ միասին` համարյա ջնջվել, իսկ էջերի եզրերը` գրքի ընդհանուր ծանր հաստ գծով, մաշվել-կորացել: Շատ էի սիրում, ու կարդում էի անվերջ: Երազում էի` կարդացած չլինեի ու սկսեի նորից:
Հատկապես մի հեքիաթ կար` Հենզելն ու Գրետելը. դրա միջի կախարդին մի քանի անգամ տեսել եմ անկողնուս մոտ, գիշերը, կռացած անցավ, սև շորերով էր, կորացած, ու թեև մութ էր ու ինքն էլ սև շորերով, բայց մահճակալիս առաջամասով անցավ շտապ` կորացած: Նույնիսկ մի փոքր առաջ ձգվեցի, որ լավ տեսնեմ: Գուցե որ մութ էր ու ինքն էլ սև շորերով, դրա համար երևաց: Հետո սիրտս սեղմվում էր վախից: Ու չէի նայում այն կողմ, ուր գնաց` դեպի պատշգամբ:

Երեկ չէ առաջին օրը երեկոյան, 5 տարեկան աղջիկս, գիշերազգեստով, կանգնեց բոբիկ ոտքերի թաթերի վրա ու գրապահարանի գրքերի սեղմ շարքից մի կապույտ գիրք հանեց` փայլուն կազմով: Հետո հարմար տեղավորվեց անկողնում ու ասաց` կարդա՛: Բացեցի առաջին էջը. Հենզելն ու Գրետելը: Թերթեցի հաջորդները` Կարմիր Գլխարկը, Մոխրոտիկը... : Ասում եմ` արի, Կարմիր Գլխարկը կարդամ: Չէ՛, ասում է, առաջի՛նը: Լավ, արի Մոխրոտիկը կարդանք: Խլում է գիրքը ձեռքիցս, հետ թերթում դեպի սկիզբ, մատը դնում առաջին էջի վրա ու` սա':

Հենզելն ու Գրետելը: Մի մեծ անտառի եզրին ապրում էին մի աղքատ փայտահատ ու իր կինը...

Սովորաբար խիստ գրական ու երեխաներին անհասկանալի շարադրանքով հեքիաթներ կարդալիս` զուգահեռաբար փոխում եմ իրենց մատչելի լեզվի ու շարադրանքի:
Կարդում եմ Հենզելն ու Գրետելը, ու լեզուս չի պտտվում մատչելի լեզվով երեխային հասցնել, որ իրենց մայրը, թեկուզև խորթ, լավ՝ ինչ-որ մեկը, որոշում է երեխաներին թողնել անտառում, որ մեռնեն, որովհետև տանը ուտելու բան չկա: Հաջորդ քայլին անհրաժեշտ է լինելու նորից մատչելիորեն երեխայի գիտակցությանը հասցնել, որ հայրը շատ սիրում է իր երեխաներին, բայց ենթարկվում է չար կնոջը ու ի վերջո համաձայնվում: Թափված խճաքարերով տուն վերադառնալն ու հետագա դեգերումներն անտառում ամենաթեթև մասն էին, հեշտ է, իսկ բիկսվիթից տանիքով ու շաքարաքլորե պատուհաններով տունը` նույնիսկ զվարճալի: Բայց ահա առջևում սպասվում է ծանրագույնը. թե ինչպես է պառավը ստուգում վանդակում փակված տղայի մատերի հաստությունը` բավականաչափ գիրացե՞լ է արդյոք եփելու համար: Թվում է, թե վերջաբանը` պառավի այրվելը վառարանում, պետք է մխիթարական լիներ. բայց մի րոպե պատկերացրեք կրկին երեխայի ուղեղին հասցնելը դա որպես լավագույն երջանիկ լուծում. պետք է ինկվիզիտորի հոգի ու խիղճ ունենալ, առնվազն:
Հետաքրքիր է, որևէ մեկը ինչ-որ հիմնավորում ունի՞, թե ինչու են պետք երեխաներին դասական կոչվող այդ հեքիաթները: Որևէ՛ դասական հեքիաթ: Թումանյանինը սարսափ ֆիլմերի նախանձելի սցենարներ են, Անդերսենինը` սրտաճմլիկ հոգեխոշտանգիչներ, իսկ Գրիմ եղբայրների երևակայությունը ամենահամարձակ թռիչքներն է գործում դեպի մութն ու թշվառությունը:
Եթե ինչ-որ դարերում անհրաժեշտ է եղել երեխաներին սաստված պահել նման հեքիաթներով, բա հիմա ո՞ր մեղքի համար...

Սա էլ հեքիաթների այգում եմ նկարել: Առաջին հարկը անկապ կորած չի. զուգարան է

[Ժունդիայի]

Ինչպես հայտնի է ծերունի Միհրդատ թագավորն իմունիտետ ուներ բոլոր թույների դեմ՝ անխոցելի էր... մինչև մի գեղեցիկ օր գլխին քյարփինջի հարվածը գրողի ցոծն ուղարկեց նրան ընդմիշտ:

Տեսնես «լպրծուն աչքերով» մարդն ինչու՞ է պարբերաբար հիշատակում ու քննադատում «լպրծուն աչքերը»: Մի տեսակ անբըլիվբըլ ա: Գնամ հակաթույն խմեմ...

[Արևածագ]

Տարիներ առաջ մի ֆիլմ եմ նայել հեռուստացույցով: Հիմա վերնագիրը չեմ հիշում, միայն որոշ հատվածներ այդ ֆիլմից: Ուզում եմ գրել սիրային մելոդրամա էր, բայց ավելի շատ ողբերգությունը կսազեր ֆիլմի սյուժեին: Ամենավերջում գլխավոր հերոսները այրվում են: Ֆիլմն ավարտվում է հետևյալ խոսքերով.« Յուրաքանչյուր մարդու կյանքում տրված հնարավորությունների ամբողջությունը լուցկու տուփի նման է: Մարդիկ հիմնականում մեկ- մեկ են վառում լուցկու հատիկներն ու աստիճանաբար են օգտագործում իրենց հասանելիք ուրախությունները: Բայց այնպիսիներն էլ կան, որ խնայում են հատիկները ամենակարևոր պահի համար,հանգամանքների բերումով զրկվում են անգամ փոքր հաճույքներից, ու երբ հասնում է նվիրական պահը, ուզում են իրենց լուցկու հատիկները միանգամից այրել: Իսկ այդ միանգամիցից հաճախ հրդեհ է բռնկվում, որն իր մեջ այրում է նաև տուփի տիրոջը»:
Խնայածս լուցկիները վերբերվում են չկայացած հանդիպումներին, չունեցած ընկերներին, չգնացած արշավներին, հայրենիքում չապրելուն, սեփական երամում չթռչելուն, չ..., չ....չ, ու սպասելուն, համբերելուն: Գիտեմ՝ մի օր կվառեմ ունեցածս լուցկու հատիկները միանգամից:

[Adam]

էխ... նամակներ-նամակներ...
ինչու՞ եք դուք նիգերիական...
ինչի՞ համար իմ մեյլը իրո՛ք չպետք է մեկ միլիոն ֆունտ շահի շաբաթը մեկ...