Ինչո՞ւ չենք խոսում Հայերեն

[Գաղթական]

Իհարկե, գոյություն ունի "խոսակցական Հայերեն" ու "գրական Հայերեն", բայց, այսպես կոչված, "խոսակցական Հայերենում" մենք օգտագործում ենք բազմաթիվ ու բազմաբնույթ օտար բառեր:

Եվ սա այնքան է արմատավորվել Հայ հասարակության մեջ, որ այսօր կարող են գտնվել մարդիկ, որոնք հաստատ համոզված լինեն, որ ասենք "չաղ", "եմիշ" կամ "չագուչ"՝ զուտ Հայերեն բառեր են:

Հարցս ուղղում եմ ձեզ Հայեր.
ի՞նչու ենք մենք աղավաղում ու արատավորում սեփական լեզուն՝ օգտագործելով բազմաբնույթ օտար բառեր՝ մեր Հայերեն լեզվով խոսելու ընթացքում:

[Apsara]

Գիտես լեզուն ինքը մի կենդանի օրգանիզմ է, ու բազմաթիվ այլ լեզուների հետ շփվելով միշտ էլ նորամուծություններ է վերցնում և հայտնվում են բառեր, որոնք այլևս չեն օգտագործվում, հավատա, որ կան հիմա բառեր, որոնք մենք օգտագործում ենք գրական, բայց նրանց իրական ծագումը պարսկական է կամ թուրքական, ու ժամանակին այդ բառն էլ եղել է խոսակցական բառ, որը քիչ-քիչ գրական է մտել:
Ավելի մանրամասն կարծում եմ կպատասխանի Անահիտը

[Գաղթական]

Գիտես լեզուն ինքը մի կենդանի օրգանիզմ է, ու բազմաթիվ այլ լեզուների հետ շփվելով միշտ էլ նորամուծություններ է վերցնում և հայտնվում են բառեր, որոնք այլևս չեն օգտագործվում

իրո՞ք հավատում ես, որ մեր լեզուն է մեղավորը, որ այնքան թույլ գտնվեց, որ իր մեջ "ներառեց" նոր բառեր, թե՞ մենք ենք մեղավորը, որ այդ նոր բառերը մեր լեզվի կողմից չընդունվեցին, բայց, փոխարենը, ընդունվեցին մեր կողմից՝ դառնալով առօրյա մեր իսկ կողմից գործածվող բառեր…

այո, կան տերմինոլոգիական բառեր, որոնց Հայերեն տարբերակի փոխարեն՝ մարդկանց ավելի "հեշտ" է օգտագործել միջազգային տարբերակը (բայց, շատ հաճախ, մենք օգտագործում ենք, ո՛չ թե միջազգային տարբերակ, այլ՝ ուղղակի մեկ այլ լեզվին պատկանող տարբերակ…): Բայց մի՞թե կարելի է այդ աստիճան աղավաղել սեփական լեզուն…

հավատա, որ կան հիմա բառեր, որոնք մենք օգտագործում ենք գրական, բայց նրանց իրական ծագումը պարսկական է կամ թուրքական, ու ժամանակին այդ բառն էլ եղել է խոսակցական բառ, որը քիչ-քիչ գրական է մտել:

չգիտեմ, թե կոնկրետ որ բառերն ի նկատի ունես, բայց աշխարհի ցանկացած երևույթ զարգանալու միտում ունի… նույնը և լեզվին է վերաբերվում: ասենք՝ մի ժամանակ կար Հին Հայերեն, հետո կար Գրաբարը, հիմա՝ Աշխարհաբարը… բայց սա՝ որպես լեզվի բնականոն ընթացք է դիտարկվում, և ոչ այն աղավաղումը, ինչը տեղի է ունենում Հայերենի հետ ոչ առաջին տասնամյակը… սա, ըստ իս, ոչ թե լեզվի զարգացում է, այլ՝ լեզվի աղավաղում…

չեմ էլ կարող բացատրել, թե ինչ սկզբունքներով են "ընտրվում" այն բառերը, որոնք գալիս են փոխարինելու բուն Հայկականին՝ "խոսակցական" լեզվում… դրանք ավելի կա՞րճ են արտասանելիս - չէի ասի,քանի որ դեպքերի մեծամասնությունը հակառակն է ապացուցում… ավելի գեղեցի՞կ են - դարձյալ չէի համաձայնի…

գուցե պատճառը հենց մե՞նք ենք… թերևս Հայ մարդու բնորոշ հատկանիշներից է միշտ փնովել սեփականը ու շատ հեշտությամբ ընդունել ուրիշինը որպես վերջին ատյանի արդարություն ու փոխառել այն…

ես չեմ պնդում, թե բոլորն անպայման պիտի սկսեն «գրական» բառեր օգտագործել ասենք հարազատների ու մտերիմների հետ շփվելիս և ասել, օրինակ՝ ոչ թե "էսի, էտի", այլ՝ "սա, դա, այս, այդ"… բայց կարելի է չէ՞ շարունակել շփվել "խոսակցական լեզվով"՝ պահպանելով Հայերեն բառերի գոյությունը մեր բառադարաններում…

բայց ինձ հետաքրքրում է մի ուրիշ հարց.
արդյո՞ք ամեն ինչ կորած է և պետք է բավարարվենք նրանով, ինչ կա այսօր, թե՞ դեռ հույսեր կան, որ հասարակության այն խավը, որն ընդունակ է այսօր խոսակցության մեջ Հայերեն բառեր օգտագործողներին ծաղրել ու մատով ցույց տալ, կմղվի ետին պլան, ու ավելի կսկսվի գնահատվել «մաքուր» Հայերենը…

[Ուլուանա]

Գաղթական, լիովին համաձայն եմ քեզ հետ։ Այս պահին չեմ ուզում խորանալ, բայց հետո անպայման կանդրադառնամ այս թեմային։

[StrangeLittleGirl]

ի՞նչու ենք մենք աղավաղում ու արատավորում սեփական լեզուն՝ օգտագործելով բազմաբնույթ օտար բառեր՝ մեր Հայերեն լեզվով խոսելու ընթացքում:

Այս հարցի պատասխանը չգիտեմ, բայց կարող եմ միանշանակ ասել, որ օտարամոլությունը լեզուն կործանում է: Ես փոքրուց սովոր եմ եղել օգտագործել միայն հայերեն բառեր, բայց ժամանակի ընթացքում, ցավոք, օտար բառերն էլ են մտել խոսակցականիս մեջ:

Ի դեպ, այս ամենը չպետք է ծայրահեղացնել, այսինքն՝ միջազգային տերմինները թարգմանել ու անհեթեթություններ ստանալ:

[dvgray]

Իհարկե, գոյություն ունի "խոսակցական Հայերեն" ու "գրական Հայերեն", բայց, այսպես կոչված, "խոսակցական Հայերենում" մենք օգտագործում ենք բազմաթիվ ու բազմաբնույթ օտար բառեր:

Եվ սա այնքան է արմատավորվել Հայ հասարակության մեջ, որ այսօր կարող են գտնվել մարդիկ, որոնք հաստատ համոզված լինեն, որ ասենք "չաղ", "եմիշ" կամ "չագուչ"՝ զուտ Հայերեն բառեր են:

Հարցս ուղղում եմ ձեզ Հայեր.
ի՞նչու ենք մենք աղավաղում ու արատավորում սեփական լեզուն՝ օգտագործելով բազմաբնույթ օտար բառեր՝ մեր Հայերեն լեզվով խոսելու ընթացքում:

Իսկ թույլ տուր քեզ մի հակադարձ հարց տամ: Ինչպե՞ս ես վերաբերվում այն փաստին, որ կամպյուտերը մեր մոտ հանկարծ դարձավ համակարգիչ /կարծեմ մեկ էլ ֆրանսիացիք են ես բառը "թարգմանել"/
Որտեղի՞ց է գալիս մեր ամեն ինչում օրիգինալ/յուրօրինակ/ երևալու ձգտումը: Ինչ վատ բան կա նրանում, որ սիրխրոնիզացիան մնա սինխրոնիզացիա, կաբելը -կաբել/և ոչ թէ մամլուխ ՞՞՞/ ... ու էսպես շարունակ:
Չե՞ք համարում, որ սա արդեն էնքան էլ խնդալու չէ, ու ազդում է մեր լեզվամտածողության վրա, մեզ դարցնելով մի քիչ "դեբիլոտ"/ներողություն արտահայտությանս համար/
Ինչու է ձեզ թվում, որ ինչ-որ ուրիշ մի բառախաղով միտքն արտահայտելու ժամանակ դու ավելի մաքուր ես խոսում: Մեր լեզուն և մտածողությունը զարգացել է միայն էն բանից հետո, երբ մեր լավագույն մտածողները ներմուծել են լեզու նորանոր բառեր ու դրանցից ածանցված ձևեր /նայիր օրինակ Մաշտոցի և իր աշակերտների, կամ 7-դարի «հունադավ» դպրոցի գործերը/:

Հ.Գ. Լավ է հլա դեռ ինչ-որ մեկի մտքով չի անցել "թարգմանել" ատոմ, էլեկտրոն, նեյտրոն և նման բառերը ու մեզ պետականորեն պարտադրել օգտագործել դրանք:

[StrangeLittleGirl]

Ի դեպ, ես նոր նկատեցի Գաղթականի մեջբերած բառերը: Կարծում եմ, որ դրանք մեջներից ամենաանմեղ բառերն են ու չեն վնասում լեզուն:
Բայց նայեք ռուսերենից եկած բառերին: Լավ է, որ դրանք կամաց-կամաց դուրս են մղվում մեր բառապաշարից: Մի 10 տարի առաջ շուկայում չգիտեին, թե ինչ է ելակը կամ շաքարավազը:

[Ուլուանա]

Հ.Գ. Լավ է հլա դեռ ինչ-որ մեկի մտքով չի անցել "թարգմանել" ատոմ, էլեկտրոն, նեյտրոն և նման բառերը ու մեզ պետականորեն պարտադրել օգտագործել դրանք:

Քեզ թվում է՝ չե՞ն թարգմանել։ Օրինակ, ատոմը հայերեն հյուլե է։ Մյուս բառերի մասին չգիտեմ, բայց միանգամայն հավանական եմ համարում, որ դրանց հայերեն թարգմանություններն էլ լինեն, քանի որ ներկայումս ամեն ինչ դրան է տանում...

Ես էլ եմ կարծում, որ միջազգային բառերն ու տերմինները թարգմանելու կարիք չկա, բայց այն, որ մենք մեր եղած գրական բառերն էլ ենք հաճախ անտեսում ու մոռանում՝ փոխարենը օգտագործելով օտար բառեր, տխուր ու անժխտելի փաստ է։

[Angelina]

Իհարկե, գոյություն ունի "խոսակցական Հայերեն" ու "գրական Հայերեն", բայց, այսպես կոչված, "խոսակցական Հայերենում" մենք օգտագործում ենք բազմաթիվ ու բազմաբնույթ օտար բառեր:

Եվ սա այնքան է արմատավորվել Հայ հասարակության մեջ, որ այսօր կարող են գտնվել մարդիկ, որոնք հաստատ համոզված լինեն, որ ասենք "չաղ", "եմիշ" կամ "չագուչ"՝ զուտ Հայերեն բառեր են:

Հարցս ուղղում եմ ձեզ Հայեր.
ի՞նչու ենք մենք աղավաղում ու արատավորում սեփական լեզուն՝ օգտագործելով բազմաբնույթ օտար բառեր՝ մեր Հայերեն լեզվով խոսելու ընթացքում:

Իհարկե, դու իրավացի ես, շատ լավ կլիներ, եթե մենք բոլորս էլ կարողանայինք միշտ խոսել հայերեն: Դու հիմա մեզ հարց ես տալիս, բայց այդ հարցը մենք էլ ենք մեզ տալիս, բայց, ցավոք, այդպես էլ պատասխանը չենք տալիս: Ինչու՞ է այդպես լինում:

[Գաղթական]

Ինչպե՞ս ես վերաբերվում այն փաստին, որ կամպյուտերը մեր մոտ հանկարծ դարձավ համակարգիչ /կարծեմ մեկ էլ ֆրանսիացիք են ես բառը "թարգմանել"/

կան շատ թարգմանություններ, որոնց հետ ես էլ համաձայն չեմ, բայց շատերն էլ՝ պետք է որ այդպես լինեին..

օրինակ՝ բերածդ օրինակում՝ Հայերեն "համակարգիչ"-ը, ըստ իս, ավելի գեղեցիկ ու ճշգրիտ է արտահայտում ԷՀՄ-ն, քան՝ անհասկանալի արհեստական "քոմփյութեր"-ը..
նույնը կարող եմ ասել հեռուստացույցի, հյուրանոցի կամ բժիշկի մասին..

բայց, օրինակ, համաձայն չեմ ոտբոլի, թմրաքունի և նման բառերի հետ..

և առավել ևս համաձայն չեմ լինի, եթե սկսեն "նույն հաջողությամբ" թարգմանել "տաքսի", "ինտերնետ" կամ նման բառերը..

Ավելացվել է 1 րոպե անց

Լավ է, որ դրանք կամաց-կամաց դուրս են մղվում մեր բառապաշարից: Մի 10 տարի առաջ շուկայում չգիտեին, թե ինչ է ելակը կամ շաքարավազը:

մղվո՞ւմ են որ

Ավելացվել է 4 րոպե անց

Դու հիմա մեզ հարց ես տալիս, բայց այդ հարցը մենք էլ ենք մեզ տալիս, բայց, ցավոք, այդպես էլ պատասխանը չենք տալիս: Ինչու՞ է այդպես լինում:

գուցե որովհետև դա պատասխան չակնկալող հարց է..
օրինակ ես՝ այդ հարցին պատասխան գտնելու փոխարեն, վաղուց արդեն, աշխատում եմ, որքան որ հնարավոր է, ավելի քիչ օտար բառեր օգտագործել Հայերեն զրուցելուս ժամանակ..

[StrangeLittleGirl]

մղվո՞ւմ են որ

Հա՛, տատիկս հաստատում է: Հայերեն բառեր կան, որոնք մի ժամանակ ընդհանրապես չեն օգտագործվել, իսկ հիմա շատ սովորական է դարձել դրանց գործածությունը: Ինձ թվում է՝ ռուսերեն բառերը կամաց-կամաց դուրս կմղվեն մեր բառապաշարից… ԲԱՅՑ հիմա էլ անգլերենն է մեջ մտել:

[Պանդուխտ]

ինտերնետ

Վաղուց թարգմանուել է «համացանց» եւ «ոստայն» բառերով:

Դու հիմա մեզ հարց ես տալիս, բայց այդ հարցը մենք էլ ենք մեզ տալիս, բայց, ցավոք, այդպես էլ պատասխանը չենք տալիս: Ինչու՞ է այդպես լինում:

Ծուլութեան պատճառով:

Հա՛, տատիկս հաստատում է: Հայերեն բառեր կան, որոնք մի ժամանակ ընդհանրապես չեն օգտագործվել, իսկ հիմա շատ սովորական է դարձել դրանց գործածությունը: Ինձ թվում է՝ ռուսերեն բառերը կամաց-կամաց դուրս կմղվեն մեր բառապաշարից… ԲԱՅՑ հիմա էլ անգլերենն է մեջ մտել:

Դա մշակութային յարձակում է մեզի հանդէպ: Իւրաքանչիւր օտար բառ, որ դուրս ենք մղում փոխարէնը հայերէն տարբերակը գործածելով՝ մեր մշակութային հայրենիքից մի քայլ հող եւս ազատած ենք լինում:

[StrangeLittleGirl]

Դա մշակութային յարձակում է մեզի հանդէպ: Իւրաքանչիւր օտար բառ, որ դուրս ենք մղում փոխարէնը հայերէն տարբերակը գործածելով՝ մեր մշակութային հայրենիքից մի քայլ հող եւս ազատած ենք լինում:

Լավ էլի… Բայց բառեր կան, որոնց հայերեն համարժեքներն օգտագործելիս մենք մեզ վանդակների մեջ ենք դնում: Օրինակ մակրոֆագին կյանքում խոշոր բջջակեր չեմ ասի:

[Գաղթական]

Օրինակ մակրոֆագին կյանքում խոշոր բջջակեր չեմ ասի:

մակրոֆագ ի՞նչա

[FL Davo]

Եկեք միմյանց մեղադրելու փոխարեն ինքներս մեր լեզվին ուշադրություն դարձնենք :