Դիտել ողջ տարբերակը : Էվոլուցիան Մեզոզոյան դարաշրջանից մինչև մեր օրերը
․․․
Համ էլ դեռ բան կա՞, որ իրար հետ չենք խոսել:
Ուրեմն մեզնից մի 234–232 միլիոն տարի առաջ՝ Տրիասի ժամանակաշրջանում, որը Մեզոզոյան դարաշրջանի միջնամասերում էր, մեկից երկու միլիոն տարի Երկիր մոլորակի վրա անընդմեջ անձև է եկել, ու այդ ժամանակահատվածը կոչում են Կարնիան պլուվիալ (անձրևային) Էպիզոդ։
Ու, ասում են՝ կոնկրետ այդ մի էպիզոդը լուրջ դերակատարում է ունեցել Երկրի կլիմայական փոփոխությունների, բուսական ու կենդանական աշխարհի զարգացման համար։
Ես կուզենայի իրար հետ խոսեինք, թե ինչ փարթամ, բեղուն, հուզիչ ու ռոմանտիկ ժամանակահատված է եղել այդ մեկ-երկու միլիոն տարին, ու ինչ հիանալի ժամանակներ ենք մենք միասին բաց թողել :(
Մոդերատորական. թեման ստեղծվել է «Թեմայից դուրս, բայց հետաքրքիր կամ կարևոր գրառումներ» թեմայում ծավալված զրույցի գրառումներից:
Ուրեմն մեզնից մի 234–232 միլիոն տարի առաջ՝ Տրիասի ժամանակաշրջանում, որը Մեզոզոյան դարաշրջանի միջնամասերում էր, մեկից երկու միլիոն տարի Երկիր մոլորակի վրա անընդմեջ անձև է եկել, ու այդ ժամանակահատվածը կոչում են Կարնիան պլուվիալ (անձրևային) Էպիզոդ։
Ու, ասում են՝ կոնկրետ այդ մի էպիզոդը լուրջ դերակատարում է ունեցել Երկրի կլիմայական փոփոխությունների, բուսական ու կենդանական աշխարհի զարգացման համար։
Ես կուզենայի իրար հետ խոսեինք, թե ինչ փարթամ, բեղուն, հուզիչ ու ռոմանտիկ ժամանակահատված է եղել այդ մեկ-երկու միլիոն տարին, ու ինչ հիանալի ժամանակներ ենք մենք միասին բաց թողել :(
Ավելին․ ուղիղ 200 միլոն տարի առաջ, երբ ձևավորվեց էսօրվա հումանոիդը, դրանից հետո էդ հումանոիդը ֆիզիկական ու մտավոր ոչ մի փոփոխություն չի կրել։ Այսինքն, եթե, օրինակ, էդ 200-տարի առաջվա մարդուն հիմա բերես ու դիմացդ նստեցնես ու մի բան բացատրես, որը նախնական գիտելիք չի պահանջում, կհասկանա նույն հաջողությամբ, ինչ հիմիկվա մարդը։ Կամ եթե կերակրես քո էսօրվա ուտելիքներով, չի մեռնի։ 200 միլիոն տարի ոչ մի էվոլուցիոն փոփոխություն։ Բայց այ 199 միլիոն տարի առաջվա մեր նախապապի հանդեպ մեր ներկայիս հումանոիդը, ասում են, երկու հետաքրքիր ու էական էվոլյուցիա ա ապրել․ եկեք քննարկեն, թե որոնք են :)
Ավելին․ ուղիղ 200 միլոն տարի առաջ, երբ ձևավորվեց էսօրվա հումանոիդը, դրանից հետո էդ հումանոիդը ֆիզիկական ու մտավոր ոչ մի փոփոխություն չի կրել։ Այսինքն, եթե, օրինակ, էդ 200-տարի առաջվա մարդուն հիմա բերես ու դիմացդ նստեցնես ու մի բան բացատրես, որը նախնական գիտելիք չի պահանջում, կհասկանա նույն հաջողությամբ, ինչ հիմիկվա մարդը։ Կամ եթե կերակրես քո էսօրվա ուտելիքներով, չի մեռնի։ 200 միլիոն տարի ոչ մի էվոլուցիոն փոփոխություն։ Բայց այ 199 միլիոն տարի առաջվա մեր նախապապի հանդեպ մեր ներկայիս հումանոիդը, ասում են, երկու հետաքրքիր ու էական էվոլյուցիա ա ապրել․ եկեք քննարկեն, թե որոնք են :)
Մի քիչ քթիմազություն անեմ :)
Բարեկամ ջան, 200 միլիոն տարի առաջ մարդու նախնին մկան նման կենդանի էր։
Մարդը ներկայիս տեսքը ընդունել ա մոտ 150 000 տարի առաջ։ Բայց էդ 150 000 տարի առաջվա մարդն էլ, ներկայիս մարդու հետ անհամեմատելի ա։ Իմ կարծիքով անգամ 1000 տարի առաջվա մարդը ներկայիս մարդու հետ համեմատելի չի մտավոր ունակությունների առումով։ Էվոլյուցիան անդադար պրոցես ա, հնարավոր չի բավականաչափ երկար ժամանակահատվածում ինքը էական փոփոխությունների չբերի։
Յոհաննես
25.11.2024, 13:37
Ավելին․ ուղիղ 200 միլոն տարի առաջ, երբ ձևավորվեց էսօրվա հումանոիդը, դրանից հետո էդ հումանոիդը ֆիզիկական ու մտավոր ոչ մի փոփոխություն չի կրել։ Այսինքն, եթե, օրինակ, էդ 200-տարի առաջվա մարդուն հիմա բերես ու դիմացդ նստեցնես ու մի բան բացատրես, որը նախնական գիտելիք չի պահանջում, կհասկանա նույն հաջողությամբ, ինչ հիմիկվա մարդը։ Կամ եթե կերակրես քո էսօրվա ուտելիքներով, չի մեռնի։ 200 միլիոն տարի ոչ մի էվոլուցիոն փոփոխություն։ Բայց այ 199 միլիոն տարի առաջվա մեր նախապապի հանդեպ մեր ներկայիս հումանոիդը, ասում են, երկու հետաքրքիր ու էական էվոլյուցիա ա ապրել․ եկեք քննարկեն, թե որոնք են :)
Բարեկամ ջան, էս մի 5-6 նախադասության մեջ մի հատ ճիշտ բան չես գրել: Եկեք քննարկենք
Մի քիչ քթիմազություն անեմ :)
Բարեկամ ջան, 200 միլիոն տարի առաջ մարդու նախնին մկան նման կենդանի էր։
Մարդը ներկայիս տեսքը ընդունել ա մոտ 150 000 տարի առաջ։ Բայց էդ 150 000 տարի առաջվա մարդն էլ, ներկայիս մարդու հետ անհամեմատելի ա։ Իմ կարծիքով անգամ 1000 տարի առաջվա մարդը ներկայիս մարդու հետ համեմատելի չի մտավոր ունակությունների առումով։ Էվոլյուցիան անդադար պրոցես ա, հնարավոր չի բավականաչափ երկար ժամանակահատվածում ինքը էական փոփոխությունների չբերի։
Լավ, միլիոն չէ, հազար :pardon
Բայց մեր ընկալման միջակայքում էդ զրոներն իրոք քթիմազություն են․ ասենք՝ զգայական, պատկերացնելի մակարդակում քանի՞ տարվա մարդկային կյանքն ա հնարավոր մտովի կամ զգացողաբար ընդգրկել։ Եթե նույնիսկ նոր կտակարանի օրացոյցի հիպոթեզն ընդունենք հնարավոր՝ այն, որ մարդու արարումը տեղի ա ունեցել իբր վեց հազար արեգակնային տարի առաջ, միևնույն ա՝ ժամանակի էդ տիրույթները նույնքան անընդգրկելի են մնում։
Վերջիապես, մարդու ֆիզիկական և նաև մտավոր էվոլյուցիան էլ էմիպիրիկ տիրույթում դեռևս չի ապացուցվել, իսկ հիպոթեզները, որքան էլ տրամաբանական ու հետևելի, մնում են հիպոթեզ։ Դրա համար էլ լավ քննարկման թեմա ա։
Բարեկամ ջան, էս մի 5-6 նախադասության մեջ մի հատ ճիշտ բան չես գրել: Եկեք քննարկենք
Յոհաննես ջան, հնարավոր ա։ Եկեք քննարկենք։ Բայց քննարկելով, ոչ թե իրար դեմ հանենք այս կամ այն աղբյուրը՝ որպես "հարյուրտոկոսանոց ճշմարտություններ", այլ փորձենք տրամաբանական քննարկումներ ծավալել։
Լավ, միլիոն չէ, հազար :pardon
Բայց մեր ընկալման միջակայքում էդ զրոներն իրոք քթիմազություն են․ ասենք՝ զգայական, պատկերացնելի մակարդակում քանի՞ տարվա մարդկային կյանքն ա հնարավոր մտովի կամ զգացողաբար ընդգրկել։ Եթե նույնիսկ նոր կտակարանի օրացոյցի հիպոթեզն ընդունենք հնարավոր՝ այն, որ մարդու արարումը տեղի ա ունեցել իբր վեց հազար արեգակնային տարի առաջ, միևնույն ա՝ ժամանակի էդ տիրույթները նույնքան անընդգրկելի են մնում։
Վերջիապես, մարդու ֆիզիկական և նաև մտավոր էվոլյուցիան էլ էմիպիրիկ տիրույթում դեռևս չի ապացուցվել, իսկ հիպոթեզները, որքան էլ տրամաբանական ու հետևելի, մնում են հիպոթեզ։ Դրա համար էլ լավ քննարկման թեմա ա։
Բարեկամ ջան, կյանքի էվոլյուցիան ընդհանրապես, ու մարդունը մասնավորապես, վաղուց ապացուցված, բազմաթիվ գտածոներով ու փաստերով հաստատված, հազարավոր գիտնականների ջանքերով ամբողջական շղթան կազմված իրողություն ա։ Ինքը հիփոթեզ չի, ոնց հիփոթեզ չի երկրի գնդաձև լինելը, անկախ նրանից որ որոշ շառլատաններ ու մոլորյալներ երկիրը տափակ են համարում։
Հետևաբար, եթե էվոլյուցիա կա, ապա բավականաչափ երկար ժամանակահատվածում ինքը անխուսափելիորեն բերելու ա ամեն հաջորդ սերնդի աննշան մուտացիաների կուտակման, որը երկար ժամանակահատվածում ահագին զգալի փոփոխությունների ա բերելու։ Հետևաբար, թեկուզ և գործնականում անհնար ա 150 000 տարի առաջ մարդու ու ներկայիս մարդու միջև անմիջական համեմատական փորձարկումներ անցկացնել, բայց կարող ենք վստահաբար ասել, որ 150 000 տարվա մեջ բավականաչափ էվոլյուցիոն փոփոխություններ եղած կլինեն որպեսզի կարողանանք պնդել, որ մարդու այս երկու տիպը իրարից տարբերվում են թե ֆիզիկական (գուցե բացասական առումով), թե մտավոր, վստահաբար դրական ուղղությամբ։
Բայց իրոք քթիմազություն ա սա դառնում, մանավանդ որ դու կարծես ուրիշ բան էիր ուզում քննարկել :)
Ի՞նչն է, որ բավականաչափ երկար ժամանակի ընթացքում, ասենք նախնադարյան հասարակարգից մինչև հիմա, մարդու մեջ էականապես փոխվել է քո կարծիքով։
Չնայած էլի, իմ կարծիքով երևի ավելի հեշտ կլինի թվարկել, թե ինչը չի փոխվել :)
Բայց իրոք քթիմազություն ա սա դառնում, մանավանդ որ դու կարծես ուրիշ բան էիր ուզում քննարկել :)
Ի՞նչն է, որ բավականաչափ երկար ժամանակի ընթացքում, ասենք նախնադարյան հասարակարգից մինչև հիմա, մարդու մեջ էականապես փոխվել է քո կարծիքով։
Չնայած էլի, իմ կարծիքով երևի ավելի հեշտ կլինի թվարկել, թե ինչը չի փոխվել :)
Երեկ տղաս էս թեման բացեց ընթրիքի ժամանակ, ու էդ հարցը տվեց՝ երկու հետաքրքիր կամ էական բան, որ փոխվել են։ Ասեմ, որ ինքը շատ ա կարդում, ուսումնասիրում, դրա համար իր աղբյուրները չվիճարկեցի, այլ ընդամենը թեման եմ տեղափոխում էստեղ :)
Իսկ երկու էական կամ․․․ հետաքրքիր փոփոխությունը՝ հետույքն ա մեծացել (երկու հարյուր մեկ հազար տարեկան մարդը չէր նստում, ծառից ծառ էր թռչկոտում, դրա համար տուտուզը փոքր էր), մեկ էլ ՝ երկու հարյուր հազար տարեկան մարդը ուրիշ կենդանու կաթ չէր կարողանում խմել, օրգանիզմը չէր ընդունում, ու դեռ հիմա էլ որոշ մարդկանց մոտ կաթնային անհանդուրժողականության ախտանիշը առկա ա։
Հա, իսկ, թե ինչը չի փոխվել՝ գանգի կառուցվածքը, հետևաբար խելքի առումով առանձնապես փոփոխոություններ չկան․ ընդունակությունները նույնն են։ Գիտական աղբյուրները այդպես են ասում :) Բայց մենք պայմանավորվենք, որ ոչ թե գիտական աղբյուրներ ենք էստեղ ցիտելու ու իրար դեմ կռվացնելու, այլ տրամաբանական, նույնիսկ ոչ օրթոդոկս քննարկումներ ծավալենք, եթե դեմ չեք ու հավես ունենք։
Բայց իրոք քթիմազություն ա սա դառնում, մանավանդ որ դու կարծես ուրիշ բան էիր ուզում քննարկել :)
Ի՞նչն է, որ բավականաչափ երկար ժամանակի ընթացքում, ասենք նախնադարյան հասարակարգից մինչև հիմա, մարդու մեջ էականապես փոխվել է քո կարծիքով։
Չնայած էլի, իմ կարծիքով երևի ավելի հեշտ կլինի թվարկել, թե ինչը չի փոխվել :)
Կարծում եմ, չփոխվածը թվարկելը ավելի լավ միտք է։
Հարցդ Բարեկամին ես ուղղել, բայց ես էլ հավեսի ընկա։
Եվ ուրեմն, ինչը, իմ կարծիքով չի փոխվել 150 հազար տարվա մեջ․
- Առաջնային զգացմունքները (վախ, զայրույթ, տխրություն, ուրախություն, զզվանք, զարմանք), որոնք մեր գոյատևման համար կարևոր դեր ունեն։
- Փորձի փոխանակման ինչ-որ համակարգ կամ մեխանիզմ, թեկուզ՝ տրիվիալ, որը էսօր կրթություն-դաստիարակություն է կոչվում, կարծում եմ, էն ժամանակ էլ է եղել՝ սերնդից սերունդ փոխանցվող։
- Հաղորդակցման ինչ-որ ձևեր, անվանենք՝ լեզու կամ ուրիշ բան, կարծում եմ, որ եղել է։
- Միասին ապրելու, համագոյացման միջոցներ, գուցե նաև՝ հիերարխիաներ և որոշակի դերեր, որը էսօրվա աշխարհում «հասարակություն» և «սոցիալական կյանք» է կոչվում։
- Շրջակա աշխարհը հասկանալու, դրան դիմակայելու, հարմարվելու և ի վերջո գոյատևելու ձգտում։
Երեկ տղաս էս թեման բացեց ընթրիքի ժամանակ, ու էդ հարցը տվեց՝ երկու հետաքրքիր կամ էական բան, որ փոխվել են։ Ասեմ, որ ինքը շատ ա կարդում, ուսումնասիրում, դրա համար իր աղբյուրները չվիճարկեցի, այլ ընդամենը թեման եմ տեղափոխում էստեղ :)
Իսկ երկու էական կամ․․․ հետաքրքիր փոփոխությունը՝ հետույքն ա մեծացել (երկու հարյուր մեկ հազար տարեկան մարդը չէր նստում, ծառից ծառ էր թռչկոտում, դրա համար տուտուզը փոքր էր), մեկ էլ ՝ երկու հարյուր հազար տարեկան մարդը ուրիշ կենդանու կաթ չէր կարողանում խմել, օրգանիզմը չէր ընդունում, ու դեռ հիմա էլ որոշ մարդկանց մոտ կաթնային անհանդուրժողականության ախտանիշը առկա ա։
Հա, իսկ, թե ինչը չի փոխվել՝ գանգի կառուցվածքը, հետևաբար խելքի առումով առանձնապես փոփոխոություններ չկան․ ընդունակությունները նույնն են։ Գիտական աղբյուրները այդպես են ասում :) Բայց մենք պայմանավորվենք, որ ոչ թե գիտական աղբյուրներ ենք էստեղ ցիտելու ու իրար դեմ կռվացնելու, այլ տրամաբանական, նույնիսկ ոչ օրթոդոկս քննարկումներ ծավալենք, եթե դեմ չեք ու հավես ունենք։
Ֆիզիկապես վստահաբար ավելի աթլետիկ են եղել, քան հիմա, որպես հետևանք ավելի ձիգ հետույքով ) Բայց ծառից ծառ արդեն մոտ 2 միլիոն տարի կլիներ չէին թռնում )
Հոգեբանությունում մի հիփոթեզ կա, երկխցային բանականություն ա կոչվում, համաձայն դրա, մարդկային բանականությունը ընդամենը 3000-5000 տարի առաջ լրիվ այլ կերպ էր աշխատում։ Ուղեղի ճանաչողական ֆունկցիաները բաժանված էին երկու մասի, որոնց ամեն մեկի համար պատասխանատու էր ուղեղի մի առանձին հատված։ Այդ հատվածներից մեկը «հրահանգողի» դերում էր, մյուսը՝ «ենթարկվողի, կատարողի»։ Եվ մարդու ներքին մտորումները ընկալվում էին որպես հստակ ձայնային ազդակներ։ Մարդն իր մտքերը ընկալում էր որպես դրսից եկող հրահանգներ, որպես աստծու, բարձրյալի ձայն։ Ու տարօրինակ զուգադիպությամբ կրոնի հիմքերը հենց այդ ժամանակաշրջանում են դրվել։ Հետագայում, ուղեղի զարգացմանը համընթաց այս երկու հատվածները սկսեցին ավելի սինխրոն աշխատել, ու աստվածները դադարեցին խոսել մարդկանց հետ։
Հիմա, էս 3000 տարի առաջ ապրած մարդն ու այսօրվա մարդը նո՞ւյն մտավոր ունակությունները կունենան։
Չի փոխվել հետաքրքրասիրությունը, որով մարդը տարբերվում ա կենդանուց․ կենդանին հետաքրքրասեր չի, իսկ հետաքրքրասիրությունը բնազդ չի։
Չնայած Վիշապն արդեն թեմա ա բացել, թե մարդկային հետաքրքրասիրությունը լուրջ վտանգի տակ ա, բայց իրո՞ք կա էվոլյուցիոն էդ վտանգը, ավելի ճիշտ`դեվոլյուցիոն։
Չի փոխվել հետաքրքրասիրությունը, որով մարդը տարբերվում ա կենդանուց․ կենդանին հետաքրքրասեր չի, իսկ հետաքրքրասիրությունը բնազդ չի։
Չնայած Վիշապն արդեն թեմա ա բացել, թե մարդկային հետաքրքրասիրությունը լուրջ վտանգի տակ ա, բայց իրո՞ք կա էվոլյուցիոն էդ վտանգը, ավելի ճիշտ`դեվոլյուցիոն։
Բարեկամ ջան, կենդանիներն էլ ունեն հետաքրքրասիրություն, ինչպես նաև ուրիշ զգացմունքներ :aha
Բարեկամ ջան, կենդանիներն էլ ունեն հետաքրքրասիրություն, ինչպես նաև ուրիշ զգացմունքներ :aha
Չգիտեմ՝ ճիշտն ասած, կենդանի չեմ պահել թռչունից բացի, ու թռչունների վարքը հետաքրքրասեր չէի անվանի։ Ընդհանրապես, կենդանիների վարքը կարող է լինել տրամաբանական և նպատակաուղղված, բայց հետաքրքրասիրությունը մի քիչ ուրիշ կատեգորիայի դրսևորում է։ Էն, որ ինչ-որ բանի շուրջ տևական մտածում ես, և ամենակարևորը՝ ոչ միայն գործողության պահին կամ դրանից խթանված, այլ հետո նստում, վերհիշում, գցում-բռնում, մտորումների մեջ ես ընկնում, ուզում եմ քչփորել, պարզել, ռեկուրսիվ պրոցես ա։ Կենդանիների մոտ ` վերհիշել, գցել-բռնել, ընկնել մտորումների մե՞ջ :nea
Հոգեբանությունում մի հիփոթեզ կա, երկխցային բանականություն ա կոչվում, համաձայն դրա, մարդկային բանականությունը ընդամենը 3000-5000 տարի առաջ լրիվ այլ կերպ էր աշխատում։ Ուղեղի ճանաչողական ֆունկցիաները բաժանված էին երկու մասի, որոնց ամեն մեկի համար պատասխանատու էր ուղեղի մի առանձին հատված։ Այդ հատվածներից մեկը «հրահանգողի» դերում էր, մյուսը՝ «ենթարկվողի, կատարողի»։ Եվ մարդու ներքին մտորումները ընկալվում էին որպես հստակ ձայնային ազդակներ։ Մարդն իր մտքերը ընկալում էր որպես դրսից եկող հրահանգներ, որպես աստծու, բարձրյալի ձայն։ Ու տարօրինակ զուգադիպությամբ կրոնի հիմքերը հենց այդ ժամանակաշրջանում են դրվել։ Հետագայում, ուղեղի զարգացմանը համընթաց այս երկու հատվածները սկսեցին ավելի սինխրոն աշխատել, ու աստվածները դադարեցին խոսել մարդկանց հետ։
Հիմա, էս 3000 տարի առաջ ապրած մարդն ու այսօրվա մարդը նո՞ւյն մտավոր ունակությունները կունենան։
Մի տեսակ շաաատ հիպոթեզ էր :) Համարյա սայֆայ՝ կրեատիվ թեքումով։ Ասենք, ի՞նչ հիմքով են ենթադրում երկխցային բանականության առկայությունը, էն էլ երեք հազար տարի առաջ։ Տենց ինչեր ասես կարելի ա սիրուն երևակայել՝ մեկը մեկից հետաքրքիր։
Ավելին․ ուղիղ 200 միլոն տարի առաջ, երբ ձևավորվեց էսօրվա հումանոիդը, դրանից հետո էդ հումանոիդը ֆիզիկական ու մտավոր ոչ մի փոփոխություն չի կրել։ Այսինքն, եթե, օրինակ, էդ 200-տարի առաջվա մարդուն հիմա բերես ու դիմացդ նստեցնես ու մի բան բացատրես, որը նախնական գիտելիք չի պահանջում, կհասկանա նույն հաջողությամբ, ինչ հիմիկվա մարդը։ Կամ եթե կերակրես քո էսօրվա ուտելիքներով, չի մեռնի։ 200 միլիոն տարի ոչ մի էվոլուցիոն փոփոխություն։ Բայց այ 199 միլիոն տարի առաջվա մեր նախապապի հանդեպ մեր ներկայիս հումանոիդը, ասում են, երկու հետաքրքիր ու էական էվոլյուցիա ա ապրել․ եկեք քննարկեն, թե որոնք են :)
Ասում եմ՝ երկու միլիոն տարի անընդմեջ անձրև է եկել։ Էսօրվա հումանոիդը ռոմանտիզմից զուրկ է, ու անիմաստ է էսօրվա հումանոիդին որևէ բան բացատրելը :))
Բայց լավ է, որ քեզ արդեն ուղղեցին, թե չէ կպարզվեր, որ մարդիկս իսկապես դինոզավրերի հետ ապրել ենք ու դեռ ողջ ենք։ Թվերի հետ զգուշ է պետք լինել, թե չէ մեկը պարտքով 200 դոլար կուզի, էնպես կշշպռես, կարծես 200 միլիոն է ուզել։
Էսօրվա մարդը շատ վերջերս է հայտնվել մոլորակի վրա, ու թե ոնց, գիտնականները տարակարծիք են։ Առհասարակ մոլորակի վրա առաջին անգամ կյանքի հայտնվելն ու վերջերս էլ բանական կյանքի հայտնվելը էվոլյուցիոն բանաձևերով, կամ Դարվինյան տեսությունով էդքան համոզիչ չեն բացատրվում, որովհետև գենետիկ էվոլյուցիան շատ անգամներ ավելի դանդաղ պրոցես է, քան գիտնականների ունեցած վկայություններն են։
Նման է, որ կյանքը Երկրի վրա ավելի շուտ «ցանել են», քան թե առաջացել է քաոսից, բայց անաստվածներս դեռ շարունակում ենք համառ կերպով ̶կ̶ռ̶ո̶ւ̶տ̶ի̶տ̶ն̶ե̶ր̶ ̶մ̶ո̶գ̶ո̶ն̶ե̶լ̶ ̶ նոր գիտական հիպոթեզեներ մտածել:
Հ․Գ․ Բա էդ ի՞նչ շոր եք առել։ Բարով մաշեք, առողջ հագնեք։
Երևի շատերն արդեն նայել են, հետաքրքիր տեսահոլովակներ կան, որ Երկրի ողջ պատմությունը մեկ օրվա սանդղակով, կամ մեկ ժամվա սանդղակով ցույց են տալիս, մարդու դարվինյան տեսությունով առաջանալը ցույց տվողների մեջ ինձ ամենաշատը սա է դու գալիս՝
https://www.youtube.com/watch?v=ub747pprmJ8
Ասում եմ՝ երկու միլիոն տարի անընդմեջ անձրև է եկել։ Էսօրվա հումանոիդը ռոմանտիզմից զուրկ է, ու անիմաստ է էսօրվա հումանոիդին որևէ բան բացատրելը :))
Բայց լավ է, որ քեզ արդեն ուղղեցին, թե չէ կպարզվեր, որ մարդիկս իսկապես դինոզավրերի հետ ապրել ենք ու դեռ ողջ ենք։ Թվերի հետ զգուշ է պետք լինել, թե չէ մեկը պարտքով 200 դոլար կուզի, էնպես կշշպռես, կարծես 200 միլիոն է ուզել։
Էսօրվա մարդը շատ վերջերս է հայտնվել մոլորակի վրա, ու թե ոնց, գիտնականները տարակարծիք են։ Առհասարակ մոլորակի վրա առաջին անգամ կյանքի հայտնվելն ու վերջերս էլ բանական կյանքի հայտնվելը էվոլյուցիոն բանաձևերով, կամ Դարվինյան տեսությունով էդքան համոզիչ չեն բացատրվում, որովհետև գենետիկ էվոլյուցիան շատ անգամներ ավելի դանդաղ պրոցես է, քան գիտնականների ունեցած վկայություններն են։
Նման է, որ կյանքը Երկրի վրա ավելի շուտ «ցանել են», քան թե առաջացել է քաոսից, բայց անաստվածներս դեռ շարունակում ենք համառ կերպով ̶կ̶ռ̶ո̶ւ̶տ̶ի̶տ̶ն̶ե̶ր̶ ̶մ̶ո̶գ̶ո̶ն̶ե̶լ̶ ̶ նոր գիտական հիպոթեզեներ մտածել:
Հ․Գ․ Բա էդ ի՞նչ շոր եք առել։ Բարով մաշեք, առողջ հագնեք։
էվոլյուցիայի տեսությունը վերջերս սկսել եմ չբացառել, ինչը, սակայն, չի հակասում կանքը էս մոլորակի վրա "ցանելու" գաղափարին։ Ընդհակառակը, էդ գաղափարը մի տեսակ իմաստալից ա դարձնում։ Եթե էվոլյուցիայի պրոցեսն ու նպատակը համարենք ինքնազարգացումը, ապա էն ինչ տեղի ա ունեցել և տեղի ա ունենում սկսում ա բացատրություններ ստանալ, նույնիսկ վերջնական նպատակը՝ հասնել կատարելության։ Տեղ իհարկե կարող եք հարցնել, թե՝ իսկ ինչի ա պետք հասնել կատարելության, դրա նպատա՛կը որն ա։ Նպատակների նպատակը հասկանալը դուրս ա մեր գիտակցությունից, այսինքն, էստեղ մեր հետաքրքրասիրությունը ընկնում ա փակուղի, բայց երկրային կյանքի էս բոլոր պրոցեսները՝ թե՛ ֆիզիկական և թե՛ մտավոր ու հոգեկան, սիրուն բացատրվում են, երբ ընդունում ես, որ կյանքի առաջնային բջջի մեջ դրված ա ինքնազարգացման կոդ՝ ընդ որում, էդ ինքնազարգացումը կարող է տանել հակադիր ուղղություններով՝ ինքնաոչնչացում կամ ինքնակատարելագործում։ Ավելին՝ մարդու դեպքում դրա հիմքը ազատ կամքով թելադրվող ընտրությունն ա, ըստ իս։ Եվ այստեղ մենք մտնում ենք մի նոր հետաքրքիր թեմա՝ ազատ կամքով թելադրվող ընտրության հայեցակարգը, որը, իմ կարծիքով, մարդուն մնացած կենդանի օրգանիզմներից տարբերող հատկանիշներից կամ տրված իրավունքներից մեկն ա։
․․․ Եթե էվոլյուցիայի պրոցեսն ու նպատակը համարենք ինքնազարգացումը, ապա էն ինչ տեղի ա ունեցել և տեղի ա ունենում սկսում ա բացատրություններ ստանալ, նույնիսկ վերջնական նպատակը՝ հասնել կատարելության։ Տեղ իհարկե կարող եք հարցնել, թե՝ իսկ ինչի ա պետք հասնել կատարելության, դրա նպատա՛կը որն ա։ Նպատակների նպատակը հասկանալը դուրս ա մեր գիտակցությունից, այսինքն, էստեղ մեր հետաքրքրասիրությունը ընկնում ա փակուղի, բայց երկրային կյանքի էս բոլոր պրոցեսները՝ թե՛ ֆիզիկական և թե՛ մտավոր ու հոգեկան, սիրուն բացատրվում են, երբ ընդունում ես, որ կյանքի առաջնային բջջի մեջ դրված ա ինքնազարգացման կոդ՝ ընդ որում, էդ ինքնազարգացումը կարող է տանել հակադիր ուղղություններով՝ ինքնաոչնչացում կամ ինքնակատարելագործում։ Ավելին՝ մարդու դեպքում դրա հիմքը ազատ կամքով թելադրվող ընտրությունն ա, ըստ իս։ Եվ այստեղ մենք մտնում ենք մի նոր հետաքրքիր թեմա՝ ազատ կամքով թելադրվող ընտրության հայեցակարգը, որը, իմ կարծիքով, մարդուն մնացած կենդանի օրգանիզմներից տարբերող հատկանիշներից կամ տրված իրավունքներից մեկն ա։
Ըստ ժամանակակից գիտության՝ նպատակ գոյություն չունի, կյանքը քաոսի մեջ այնպիսի պատահական երևույթ է, ինչպիսին է ասենք սուրճի մեջ կաթ ավելացնելիս «հետաքրքիր» նախշերի ստացվելը։ Մարդկային բոլոր ճամարտակությունները նույնքան իմաստ ունեն, որքան ասենք լեռների բարձր լինելը, կամ ծովի կապույտ գույնը։ Այս խոսքերը որ գրում եմ, նույնքան պատահականության արդյունք են, որքան որ քո հետաքրքրությունը «նպատակ» կոչված հասկացության մասին, ու ինքը՝ նպատակ հասկացությունը։ Քաոսի մեջ որոշակի ժամանակավոր «օրինաչափությունները» առաջանում են բաց համակարգի շնորհիվ, կամ պատճառով, որպես այս կամ այն փոխազդեցությունների ու պատճառահետևանքային կապերի պրոցեսների բազմություն։ Ասենք ներկայիս խառնաշփոթի մեջ մարդ կոչված օբյեկտները կարող են օրիենտացիան կորցնել ու ասենք այսպիսի իրավիճակ կարող է առաջանալ․
https://www.youtube.com/shorts/pRZBPnkMK2c
Այն, որ մարդուն թվում է, թե կա նպատակ, կամ իմաստ, կամ որ մարդիկս ինչ-որ բան ենք մեզնից ներկայացնում, այդ թվալն էլ է ժամանակավոր պատահականության արդյունք, «հետաքրքիր» նախշ տվյալ ակնթարթի մեջ։ Մեր գոյությունն, աշխարհընկալումն ու ձգտումները ամբողջ տիեզերքի ժամանակատարածության մեջ աննշան խառնաշփոթ են, որը կարելի է անտեսել։
Ըստ ժամանակակից գիտության՝ նպատակ գոյություն չունի, կյանքը քաոսի մեջ այնպիսի պատահական երևույթ է, ինչպիսին է ասենք սուրճի մեջ կաթ ավելացնելիս «հետաքրքիր» նախշերի ստացվելը։ Մարդկային բոլոր ճամարտակությունները նույնքան իմաստ ունեն, որքան ասենք լեռների բարձր լինելը, կամ ծովի կապույտ գույնը։ Այս խոսքերը որ գրում եմ, նույնքան պատահականության արդյունք են, որքան որ քո հետաքրքրությունը «նպատակ» կոչված հասկացության մասին, ու ինքը՝ նպատակ հասկացությունը։ Քաոսի մեջ որոշակի ժամանակավոր «օրինաչափությունները» առաջանում են բաց համակարգի շնորհիվ, կամ պատճառով, որպես այս կամ այն փոխազդեցությունների ու պատճառահետևանքային կապերի պրոցեսների բազմություն։ Ասենք ներկայիս խառնաշփոթի մեջ մարդ կոչված օբյեկտները կարող են օրիենտացիան կորցնել ու ասենք այսպիսի իրավիճակ կարող է առաջանալ․
https://www.youtube.com/shorts/pRZBPnkMK2c
Այն, որ մարդուն թվում է, թե կա նպատակ, կամ իմաստ, կամ որ մարդիկս ինչ-որ բան ենք մեզնից ներկայացնում, այդ թվալն էլ է ժամանակավոր պատահականության արդյունք, «հետաքրքիր» նախշ տվյալ ակնթարթի մեջ։ Մեր գոյությունն, աշխարհընկալումն ու ձգտումները ամբողջ տիեզերքի ժամանակատարածության մեջ աննշան խառնաշփոթ են, որը կարելի է անտեսել։
Ըստ ժամանակակից գիտության․․․ Կան տարբեր "ժամանկակից գիտություն"-ներ, նայած, թե ով ա էդ ժամանակակից գիտությունը հղանում ու ամենակարևորը՝ ովքեր են դրանք առաջ բրդում ու ինչ նպատակով։ Չնայած, ասում էիր՝ նպատակ ասածն էլ գոյություն չունի, հնարած կոնցեպտ ա, ու որ ամեն ինչ աննպատակ քաոս ա ու խառնաշփոթ։ Կարող ա՝ ոչ էլ քաոսն ու խառնաշփոթը գոյություն ունեն, ու ընդհանրապես ոչինչ գոյություն չունի, ինչպես նաև իմ էս տեքստը ու դու, որ կարդում ես։
Դրա համար էի ասում՝ եկեք չցիտենք աղբյուրներ, տեսություններ, դրա համար կան էդ տեսության սայթերն ու գրքերը, ու դրանք նախահայրերը, պաշտպաններն ու ֆանատները, նաև՝ ընդդիմադիրները։ Մանավանդ որ դրանք բոլորը "ստույգ" են ու․․․ հակասական։
Իսկ ըստ քե՞զ․․․ Ըստ քեզ ինչը ոնց ա։
Ես, օրինակ, կարծում եմ, որ նպատակ կա, ու էդ նպատակը դրված ա ամեն ինչի հիմքում, միջուկում, ու ղեկավարող, առաջ մղող ուժն ա, էներգիան։ Ու որ կաթը որ լցնում ես սուրճի մեջ, առաջացած նաշխերից և ոչ մի բիծ պատահական չի, ուղղակի մենք չենք տեսնում դրա ֆորմուլան, գործոնները, ու վերջապես՝ նպատակը։
Ըստ ժամանակակից գիտության․․․ Կան տարբեր "ժամանկակից գիտություն"-ներ...
Բարեկամ ջան, ըստ մեյնսթրիմի, այսինքն այն գիտության, որ դասավանդում են ժամանակակից ակադեմիաներում:
Իսկ ըստ քե՞զ․․․ Ըստ քեզ ինչը ոնց ա։
Չգիտեմ: Ես երկարաժամկետ նպատակ չեմ տեսնում ու չունեմ, իսկ կարճաժամկետ երկու նպատակ կա՝ իմ ու մնացածների տառապանքը պակասեցնել, ու հաճույքը ավելացնել:
Բայց հաճախ տառապանքն ու հաճույքը ես խառնում եմ իրար՝ սադո-մազո յա ստացվում :D
Ես, օրինակ, կարծում եմ, որ նպատակ կա, ու էդ նպատակը դրված ա ամեն ինչի հիմքում, միջուկում, ու ղեկավարող, առաջ մղող ուժն ա, էներգիան։ Ու որ կաթը որ լցնում ես սուրճի մեջ, առաջացած նաշխերից և ոչ մի բիծ պատահական չի, ուղղակի մենք չենք տեսնում դրա ֆորմուլան, գործոնները, ու վերջապես՝ նպատակը։
Ֆորմուլան տեսնում ենք՝ ցանկացած խելքը գլխին քիմիկոս, կամ ֆիզիկոս քեզ կբացատրի, թե նախշերի բծերը ոնց են ստացվում, կամ ինչու են ձյան փաթիլները յուրօրինակ:
Բայց կաթը ի վերջո լուծվում է սուրճի մեջ, իսկ ձյան փաթիլները հալվում անհետանում են առանց ժառանգություն, կամ կտակ թողնելու հաջորդ փաթիլներին:
Բայց, այնուամենայնիվ մարդիկս կարողանում ենք նպատակ ստեղծել:
Ասենք հենց հիմա ես պրոյեկտ ունեմ մինչև տարվա վերջ վերջացնելու, ու եթե դա չավարտեմ, ապա ծննդյան տոները լինելու են դժնդակ և անբարաքյաթ, չնայած դա միայն իմ ու մեր մատերիալիստ ու ագահ ընկերության ու գնորդների խնդիրն է լինելու, իսկ տիեզերքում ոչինչ նշանակալի չի փոխվելու։ Բայց դե ահա այդպիսի արհեստական, հիմար նպատակ կա այս պահին, կարճաժամկետ, ձանձրալի։ Կա որս անելու նպատակ, որը կարող է տառապալից ավարտվել որոշ խեղճ կենդանիների համար․․․ եսի՞մ։ Ինչ ոչ պատահական բծերի մասին ես խոսում։ :think
Բարեկամ ջան, ըստ մեյնսթրիմի, այսինքն այն գիտության, որ դասավանդում են ժամանակակից ակադեմիաներում:
Բայց կաթը ի վերջո լուծվում է սուրճի մեջ, իսկ ձյան փաթիլները հալվում անհետանում են առանց ժառանգություն, կամ կտակ թողնելու հաջորդ փաթիլներին:
Համ ասում ես՝ մեյնսթրիմ գիտություն, համ մոռանում ես էներգիայի պահպանման օրենքը․ ոչ մի էներգիա չի անհետանում, այլ փոխակերպվում է ուրիշ էներգիայի։
Բայց, այնուամենայնիվ մարդիկս կարողանում ենք նպատակ ստեղծել:
Ասենք հենց հիմա ես պրոյեկտ ունեմ մինչև տարվա վերջ վերջացնելու, ու եթե դա չավարտեմ, ապա ծննդյան տոները լինելու են դժնդակ և անբարաքյաթ, չնայած դա միայն իմ ու մեր մատերիալիստ ու ագահ ընկերության ու գնորդների խնդիրն է լինելու, իսկ տիեզերքում ոչինչ նշանակալի չի փոխվելու։ Բայց դե ահա այդպիսի արհեստական, հիմար նպատակ կա այս պահին, կարճաժամկետ, ձանձրալի։ Կա որս անելու նպատակ, որը կարող է տառապալից ավարտվել որոշ խեղճ կենդանիների համար․․․ եսի՞մ։ Ինչ ոչ պատահական բծերի մասին ես խոսում։ :think
Ի դեպ՝ հա, նպատակներ ստեղծելը մարդկային բզիկներից ա․ ասենք՝ պրոյեկտն ավարտել մինչև նոր տարի, ու ծննդյան տոներին քեզ լավ զգաս կամ հագուստիդ պահարանի մեջ ծալված շորերը ուղիղ գծով, հավասար դարսված լինեն։ Խոսքը մարդու մոգոնած նպատակների մասին չի, այլ ավելի բարձր գիտակցության։ Անձամբ ես կարծում եմ, որ էս աշխարհում ոչինչ պատահական չի, ու ամեն ինչ աշխատում է մի ալգորիթմով, որի հետևում հենց էդ բարձր գիտակցությունն ա կանգնած։ Իսկ ցանկացած ալգորիթմ ինչ-որ խնդիր է լուծում, որն էլ հենց նպատակն է։
Ես երկարաժամկետ նպատակ չեմ տեսնում ու չունեմ, իսկ կարճաժամկետ երկու նպատակ կա՝ իմ ու մնացածների տառապանքը պակասեցնել, ու հաճույքը ավելացնել:
Բայց հաճախ տառապանքն ու հաճույքը ես խառնում եմ իրար՝ սադո-մազո յա ստացվում :D
Նայի, կյանքում հաճույքներ սահմանելն էլ ա նպատակ, ու լավ էլ երկարաժամկետ։ Օրինակ, փարթի կոչվածը հաճու՞յք ա։ Ընդունված ա, որ հա։ Իմ համար՝ չէ։ Բայց ես ով եմ, որ մեյնսթրիմին դեմ գնամ ու նոր սահմանումներ տամ։ Շատ-շատ՝ խուսափեմ մասնակցելուց, բայց դա էլ ոչ միշտ ա հարմար՝ հազարումի պատճառներով։ Ու տենց լիքը բաների շուրջ մարդիկ իրենց կյանքը դասավորում են էնպես, որ սահմանված հաճույքներ ստանան, բայց քչերն են ճանաչում իրենք իրենց էնքան, որ ազատություն ունենան չվախենալու անտեսել սահմանումները ու գտնել genuine հաճույքներ։ Ի դեպ, ինքդ քեզ ճանաչելն էլ ա նպատակ, էն էլ ինչքան երկարաժամկետ․ երբևէ չավարտվող։ Ի դեպ, էդ մի նպատակը զուգահեռներ ունի, ըստ իս, էն բարձր գիտակցության դրած նպատակի՝ ինքնազարգացման ճանապարհի հետ։
Համ ասում ես՝ մեյնսթրիմ գիտություն, համ մոռանում ես էներգիայի պահպանման օրենքը․ ոչ մի էներգիա չի անհետանում, այլ փոխակերպվում է ուրիշ էներգիայի։
Ինֆորմացիան կարող է ավելի կարևոր է, քան էներգիան։ Ձյան փաթիլի կառուցվածքի ինֆորմացիան ոչնչանում է փաթիլի հետ։ Եթե հասցրել ես հեռախոսովդ նկարել, ապա կարող ես ջնջել այդ ինֆորմացիան ևս։
Մարդիկս կարող ենք մեզ ու մեր մոլորակը այնպես պայթեցնել, որ մեզնից հիշատակ մնան միայն Վոյաջերների ոսկե սկավառակները։
Վոյաջերները ի վերջո կարող են բախվել աստերոիդի, ընկնել աստղի վրա, կամ կորչել սև խոռոչում։ Վոյաջերների սև խոռոչին տված էներգիան ոչնչով չի տարբերվելու ասենք տիեզերական փոշուց ստացված էներգիայից։
Վոյաջերները խոշոր հաշվով հիմա տիեզերական փոշի են։
Ի դեպ՝ հա, նպատակներ ստեղծելը մարդկային բզիկներից ա․ ասենք՝ պրոյեկտն ավարտել մինչև նոր տարի, ու ծննդյան տոներին քեզ լավ զգաս կամ հագուստիդ պահարանի մեջ ծալված շորերը ուղիղ գծով, հավասար դարսված լինեն։ Խոսքը մարդու մոգոնած նպատակների մասին չի, այլ ավելի բարձր գիտակցության։ Անձամբ ես կարծում եմ, որ էս աշխարհում ոչինչ պատահական չի, ու ամեն ինչ աշխատում է մի ալգորիթմով, որի հետևում հենց էդ բարձր գիտակցությունն ա կանգնած։ Իսկ ցանկացած ալգորիթմ ինչ-որ խնդիր է լուծում, որն էլ հենց նպատակն է։
Պրոյեկտն ու ծննդյան տոները կարող են գրողի ծոցը գնալ, եթե քաղաքիդ վրա թևավոր հրթիռ ընկնի։
Օրինակ ի՞նչ բարձր գիտակցություն է կանգնած Դոնեցկի վրա ընկնող հրթիռի նպատակի ալգորիթմի մեջ։
Դու կարող ես կարծիքովդ իմաստալից դարձնել տիեզերքի բոլոր մասնիկները, ես կարող եմ իմ կարծիքով ոչնչացնել ու իմաստազրկել Հին Հռոմի բոլոր հուշակոթողներն ու տաճարները։
Միտքն առ այն, որ մտավոր խաղերով կարելի է նպատակներ ստեղծել, փոխել, կամ վերացնել, վերացարկում (սենց բառ կա, փաստորեն) է նպատակը, վերացարկում է նաև հենց իրեն՝ մտքին։
Դրա համար առաջարկում եմ ուղղակի համաձայնվել, որ երկու միլիոն տարի տևած անձրևների սեզոնը Երկրի վրա ահագին հուզիչ, հետաքրքիր մոմենտ է եղել։ Չխորանանք, թե ինչու :))
Ու լավ է, որ որոշ երկրաբաններ նպատակ են ունեցել ու այդպիսի փաստ են հայտնաբերել։
Երևի այդ երկրաբանների չարչարանքի նպատակը ինձ՝ Վիշապիս դրական էմոցիաներ պարգևելն է եղել։ Իրենց աշխատավարձն ու հոնորարը չհաշված։
Օրինակ ի՞նչ բարձր գիտակցություն է կանգնած Դոնեցկի վրա ընկնող հրթիռի նպատակի ալգորիթմի մեջ։
Այ դրա գիտակցությունն ու նպատակը էդ բարձրինը չի, այլ հենց մարդկային ճղճիմը։ Ոչ ճղճիմ մարդկային նպատակներն էլ բզիկներն են՝ պրոյեկտներ ավարտել, ծննդյան տոնի հնդակահավը համով պատրաստել և այլն։ Բարձրային գիտակցության դերն էդտեղ միայն նրանումն ա (եթե դա դեր կարելի ա անվանել), որ տվել ա մարդուն ազատ կամքով ընտրության իրավունք, ինչի հետևանքով էլ հրթիռն ընկնում ա Դոնեցկի վրա։ Իսկ այ թե ինչի ա տվել էդ իրավունքը, դա առանձին քննարկման թեմա ա, սրան չխառնենք, թե չէ մի շիլաշփոթից կընկնենք ավելի մեծի մեջ ու կկորենք, դեռ ոնց որ կարողանում ենք լող տալ։
Դու կարող ես կարծիքովդ իմաստալից դարձնել տիեզերքի բոլոր մասնիկները, ես կարող եմ իմ կարծիքով ոչնչացնել ու իմաստազրկել Հին Հռոմի բոլոր հուշակոթողներն ու տաճարները։
Միտքն առ այն, որ մտավոր խաղերով կարելի է նպատակներ ստեղծել, փոխել, կամ վերացնել, վերացարկում (սենց բառ կա, փաստորեն) է նպատակը, վերացարկում է նաև հենց իրեն՝ մտքին։
Ոչ մի խնդիր չունեմ ասածիդ հետ։ Ինձ հիշեցրեց "Վարպետն ու Մարգարիտան" վեպից էս մասը․ երբ սատանայի պարահանդեսում գլխատված Բերլիոզի կենդանի գլուխը ներկայացումն ա սատանան անդրաշխարհի հոգիներին, թե՝ այս մարդը աթեիստ է, չի հավատում անդրաշխարհին։ Ու հետո՝ դառնալով Բերլիոզին (գլխին) ասում ա՝ դու հավատում էիր (ընտրել էիր հավատալու) նրան, որ մահից անդին ոչինչ է, ոչնչություն է, ուրեմն՝ ոչնչություն էլ կդառնաս, ամեն մեկին՝ ըստ իր հավատքի։ Եվ գլուխը (Բերլիոզը) փոշիանում, անէանում ա՝ դեպի ոչնչություն։
Դրա համար առաջարկում եմ ուղղակի համաձայնվել, որ երկու միլիոն տարի տևած անձրևների սեզոնը Երկրի վրա ահագին հուզիչ, հետաքրքիր մոմենտ է եղել։ Չխորանանք, թե ինչու :))
Ու լավ է, որ որոշ երկրաբաններ նպատակ են ունեցել ու այդպիսի փաստ են հայտնաբերել։
Երևի այդ երկրաբանների չարչարանքի նպատակը ինձ՝ Վիշապիս դրական էմոցիաներ պարգևելն է եղել։ Իրենց աշխատավարձն ու հոնորարը չհաշված։
Փաստ :) Չէ մի չէ, ականատես էլ են գտել :))
Բայց դրա ինչն ա քեզ դրական էմոցիա պարգևում :think
Ինֆորմացիան կարող է ավելի կարևոր է, քան էներգիան։ Ձյան փաթիլի կառուցվածքի ինֆորմացիան ոչնչանում է փաթիլի հետ։ Եթե հասցրել ես հեռախոսովդ նկարել, ապա կարող ես ջնջել այդ ինֆորմացիան ևս։
Մարդիկս կարող ենք մեզ ու մեր մոլորակը այնպես պայթեցնել, որ մեզնից հիշատակ մնան միայն Վոյաջերների ոսկե սկավառակները։
Վոյաջերները ի վերջո կարող են բախվել աստերոիդի, ընկնել աստղի վրա, կամ կորչել սև խոռոչում։ Վոյաջերների սև խոռոչին տված էներգիան ոչնչով չի տարբերվելու ասենք տիեզերական փոշուց ստացված էներգիայից։
Վոյաջերները խոշոր հաշվով հիմա տիեզերական փոշի են։
Ի դեպ, մեր իմացած ինֆորմացիան սուբյեկտիվ միավոր ա․ այն մեր գիտակցության ձևակերպածն ա, ընդ որում՝ տվյալ պահին ձևակերպածը՝ հիմնվելով այդ պահին մեր գիտակցության մակարդակի վրա (աչքի կառուցվածք, ընկալում, տեղեկացվածություն, ազդեցություններ, գործոններ, կարծրատիպեր), կարճ ասած՝ պղպջակ, դրա համար էլ երևի մեծ կորուստ չի էդ կորուստը, չնայած դա էլ ա հարց, թե կորում ա արդյոք, թե մի տեղ, մի ձևով պահպանվում, շատ էլ որ մենք տեղյակ չենք։
Հոգեբանությունում մի հիփոթեզ կա, երկխցային բանականություն ա կոչվում, համաձայն դրա, մարդկային բանականությունը ընդամենը 3000-5000 տարի առաջ լրիվ այլ կերպ էր աշխատում։ Ուղեղի ճանաչողական ֆունկցիաները բաժանված էին երկու մասի, որոնց ամեն մեկի համար պատասխանատու էր ուղեղի մի առանձին հատված։ Այդ հատվածներից մեկը «հրահանգողի» դերում էր, մյուսը՝ «ենթարկվողի, կատարողի»։ Եվ մարդու ներքին մտորումները ընկալվում էին որպես հստակ ձայնային ազդակներ։ Մարդն իր մտքերը ընկալում էր որպես դրսից եկող հրահանգներ, որպես աստծու, բարձրյալի ձայն։ Ու տարօրինակ զուգադիպությամբ կրոնի հիմքերը հենց այդ ժամանակաշրջանում են դրվել։ Հետագայում, ուղեղի զարգացմանը համընթաց այս երկու հատվածները սկսեցին ավելի սինխրոն աշխատել, ու աստվածները դադարեցին խոսել մարդկանց հետ։
Հիմա, էս 3000 տարի առաջ ապրած մարդն ու այսօրվա մարդը նո՞ւյն մտավոր ունակությունները կունենան։
Չեմ կարծում, թե էդ հիփոթեզը մոտ ա իրականությանը, հիմա էլ են նոր կրոններ առաջանում ու կրոնների առաջացումը շատ ավելի պարզ բացատրություններ էլ ունի, պետք չի ավել մեխանիզմներ մտածել ուղեղի համար։
Մյուս կողմից էլ, եթե նույնիսկ տենց ա եղել, էդ ավելի հեշտ ա բացատրել սոցիալական բաղադրիչով, երբ մարդիկ ուղղակի մտածել են, որ տենց ձայն կա, իսկ հետո սերունդների ընթացքւոմ հասկացել, որ էդ իրենց ձայնն ա, քան պատկերացնել, որ չգիտես խի ինչ որ ձայն առաջացավ կապիկի ուղեղում հետո ձուլվեց հետ՝ մյուս մտքերին։ Էս ավելի շատ բարդացնում ա ամեն ինչ, քան պարզեցնում, իսկ տենց հիպոթեզները սովորաբար ճիշտ չեն կամ շատ մեծ ապացույցներ են պահանջում։
Չնայած հետաքրքիր էր էդ հիպոթեզը, որովհետև ես երբ փոքր էի, չէի հասկանում, որ իմ գլխի մեջի ձայնը իմն ա ու մի քանի անգամ մերոնց հարցրել եմ, թե ով ա խոսում (հիմնականում ձայնով չեմ մտածում, դրա համար անընդհատ չէր էդ ու դժվար էր գլխի ընկնելը)։ Դրա համար կարող ա ոչ թե բոլոր մարդկանց մոտ ա տենց եղել, այլ իմ նման մի քանի դալբայոբի, ովքեր չէին կարա գրքերի մեջ կարդային, թե ոնց էին մարդիկ մտածում։ Բայց եթե գլխի միջի ձայնը կրոնի համար պարտադիր ա, շատ հեռու գնալ պետք չի, հիմա էլ մարդիկ կան, որ տարբեր հիվանդությունների պատճառով ձայներ են լսում ու դրան զուգահեռ կրոնական զգացողություններ են ունենում, իրենցից ոմանք էլ կրոններ են հիմնադրում։
Իսկ մի քանի հազար տարին մարդու նման բարդ օրգանիզմի ու ուղեղի նման բարդ օրգանի համար ժամանակ չի, էս առումով ավելի շատ բարեկամի հետ եմ համաձայն, ու կարծում եմ, որ մի քանի տասնյակ հազար (եթե ոչ հարյուր հազար) տարի առաջ ապրած մարդկանց եթե ծնվելուց հետո տեղափոխեինք հիմա, ոչ մենք տարբերություն կզգայինք, ոչ իրենք։
Եթե էդքան հեշտ լիներ ուղեղի զարգացումը, հիմա էլ շատ մեծ հստակ տարբերություններ կտեսնեինք տարբեր ռասաների ու տարբեր տարածքներում ապրող մարդկանց միջև, բայց ոնց որ թե տարբերություններն էնքան մեծ չեն հազարամյակներով ցիվիլիզացիա ունեցած ու գրեթե վերջերս նորմալ գիր ունեցած մարդկանց սերունդների մեջ, որ անզեն աչքով նկատենք։
2300+ տարի առաջ մի մարդ, իմանալով որ ուրիշ քաղաքում արևը կեսօրին ստվեր չի գցում, իսկ իր քաղաքում գցում ա, մետրի ճշգրտությամբ հաշվեց երկրի տրամագիծը, իսկ հիմա լիքը մարդիկ կան, որ չեն հավատում, որ երկիրը տրամագիծ ունի ու էդ միակ հիացնող բանը չի, որ հազարամյակներ առաջ արել ենք։
Ամեն դեպքում էվոլյուցիոն փոփոխության համար պայմաններ են պետք, որոնք էդ փոփոխության պահպանման համար նպաստավոր պայմաններ կստեղծեն, իսկ դրանից տարբերվողներին՝ կմաքրեն։
Շատից քչից հասարակություն ունենալուց հետո մարդկության մեջ էդ պայմաններն էլ չկան, սերունդ թողնելու համար հեչ պարտադիր չի առանձնահատուկ ավելի խելացի լինել, ավելի հեշտ ա պատկերացնել, թե էդ ոնց ա խանգարում, քան օգնում։ Իհարկե խելքն առավելություն տալիս ա, բայց հասարակության մեջ էնքան կտրուկ չի էդ առավելությունը, որ մի քանի հազար տարում էական փոփոխություններ լինեին հաշվի առնելով մնացած պատահական գործոնները ու հաշվի առնելով, որ խելքը ոչ միշտ ա հետ պահում հիմար որոշումներից
Իսկ մի քանի հազար տարին մարդու նման բարդ օրգանիզմի ու ուղեղի նման բարդ օրգանի համար ժամանակ չի, էս առումով ավելի շատ բարեկամի հետ եմ համաձայն, ու կարծում եմ, որ մի քանի տասնյակ հազար (եթե ոչ հարյուր հազար) տարի առաջ ապրած մարդկանց եթե ծնվելուց հետո տեղափոխեինք հիմա, ոչ մենք տարբերություն կզգայինք, ոչ իրենք։
Հա, էդ գրելուց ճիշտն ասած ես էլ շատ չէի հավատում իմ գրածին, էս քո գրառման պես հակադարձում սպասում էի )
Ամեն դեպքում հա, 3000 տարի առաջվա նորածնին եթե այսօրվա նորածնի հետ նույն ընտանիքում մեծացնեն, երևի թե տարբերություն չենք զգա։ Բայց 150 000 տարի առաջ ապրած Կրոմանյոնյան մարդը վստահաբար տարբերություն կունենա։
Կարծում եմ, չփոխվածը թվարկելը ավելի լավ միտք է։
Հարցդ Բարեկամին ես ուղղել, բայց ես էլ հավեսի ընկա։
Եվ ուրեմն, ինչը, իմ կարծիքով չի փոխվել 150 հազար տարվա մեջ․
- Առաջնային զգացմունքները (վախ, զայրույթ, տխրություն, ուրախություն, զզվանք, զարմանք), որոնք մեր գոյատևման համար կարևոր դեր ունեն։
- Փորձի փոխանակման ինչ-որ համակարգ կամ մեխանիզմ, թեկուզ՝ տրիվիալ, որը էսօր կրթություն-դաստիարակություն է կոչվում, կարծում եմ, էն ժամանակ էլ է եղել՝ սերնդից սերունդ փոխանցվող։
- Հաղորդակցման ինչ-որ ձևեր, անվանենք՝ լեզու կամ ուրիշ բան, կարծում եմ, որ եղել է։
- Միասին ապրելու, համագոյացման միջոցներ, գուցե նաև՝ հիերարխիաներ և որոշակի դերեր, որը էսօրվա աշխարհում «հասարակություն» և «սոցիալական կյանք» է կոչվում։
- Շրջակա աշխարհը հասկանալու, դրան դիմակայելու, հարմարվելու և ի վերջո գոյատևելու ձգտում։
Սրանց մեծ մասը որոշ վերապահումներով կաթնասունների մեծ մասի մոտ հնարավոր ա գտնել, քո կարծիքով կարող ե՞նք գտնել նենց բան, որն ունի ~150 հազար տարի առաջվա մարդը, բայց չունի օրինակ ժամանակակից շունը
Սրանց մեծ մասը որոշ վերապահումներով կաթնասունների մեծ մասի մոտ հնարավոր ա գտնել, քո կարծիքով կարող ե՞նք գտնել նենց բան, որն ունի ~150 հազար տարի առաջվա մարդը, բայց չունի օրինակ ժամանակակից շունը
Կարծում եմ, հնարավոր է, օրինակ՝ գործիքներ սարքելն ու կիրառելը, կրակի կիրառումը. մարդու մտածողությունը շատ ավելի բազմաբնույթ է, ներառյալ՝ աբստրակտ մտածողությունը:
...
Իսկ մի քանի հազար տարին մարդու նման բարդ օրգանիզմի ու ուղեղի նման բարդ օրգանի համար ժամանակ չի, էս առումով ավելի շատ բարեկամի հետ եմ համաձայն, ու կարծում եմ, որ մի քանի տասնյակ հազար (եթե ոչ հարյուր հազար) տարի առաջ ապրած մարդկանց եթե ծնվելուց հետո տեղափոխեինք հիմա, ոչ մենք տարբերություն կզգայինք, ոչ իրենք։
Եթե էդքան հեշտ լիներ ուղեղի զարգացումը, հիմա էլ շատ մեծ հստակ տարբերություններ կտեսնեինք տարբեր ռասաների ու տարբեր տարածքներում ապրող մարդկանց միջև, բայց ոնց որ թե տարբերություններն էնքան մեծ չեն հազարամյակներով ցիվիլիզացիա ունեցած ու գրեթե վերջերս նորմալ գիր ունեցած մարդկանց սերունդների մեջ, որ անզեն աչքով նկատենք։
...
Ի՞նչ չափանիշով ես որոշում տարբերությունները։ Ֆիզիկական-կառուցվածքային տեսակետից կարող է մեծ տարբերություն չտեսնենք:
Բայց ֆունկցիոնալ մագնիսառեզոնանսային շերտագրությունով (fMRI, իմիջայլոց MRI-ը հայ է հայտնագործել՝ Ռեյմոնդ Դամադյան, դու կիմանաս) զգալի տարբերություններ կարող են նկատվել նույնիսկ նույն ռասսայի, ցեղի, կամ ավելին՝ նույն ընտանիքի անդամների մեջ։
Տարբեր մարդիկ նույն խնդիրը ահագին տարբեր կերպ են լուծում, կամ չլուծում:
Ու տարբերությունները ավելի շատ ոչ թե գեներով, կամ կենսաբանական հատկանիշներով են պայմանավորված, այլ միջավայրով ու արտաքին ազդեցություններով, որը կրել է մարդը բեղմնավորումից ու սաղմից սկսած:
Ասենք կոնկրետ ես իմ սեփական ուղեղի ֆունկցիոնալության վրա ահռելի ազդեցություն եմ տեսնում կենսակերպիցս։ Մի քիչ տորթ ու շաքարեղեն, ու ինտելեկտս իջնում է ավստրալոպիտեկի մակարդակի։ Մի երկու կում վիսկի, ու կեցցեն նեանթերդալցիները։
Աղիների միկրոֆլորան լուրջ ազդեցություն ունի նեյրոտրանսմիտերների, ու դրանցով պայմանավորված՝ ուղեղի ֆունկցիոնալության, արտադրողականության, մտածելակերպի, էմոցիաների, ռեակցիաների վրա։
Ներկայիս մոլորակի վրա վայթե կարելի է հանգիստ գտնել երկու անհատ, որոնց ուղեղների ֆունկցիոնալությունների տարբերությունը մի քանի միլիոն էվոլյուցիոն տարի է:
Բայց եթե միջինացնենք, ապա նման է, որ մարդուն «ցանելուց» հետո Աստված թողել է ինքնուրույն զարգանա, մեր ներկայիս պրոբլեմն այն է, որ չգիտենք ճիշտ ենք զարգացել, թե խիյարը թարս է աճել…
Ասենք հնարավոր է, մեր ուղեղները արդեն հեռակա հաղորդակցվելու ֆունկցիոնալություն ունեին, բայց մենք չենք ջոկել՝ սարքել ենք տրանզիստորներ ու ինտերնետ…
Ի՞նչ չափանիշով ես որոշում տարբերությունները։ Ֆիզիկական-կառուցվածքային տեսակետից կարող է մեծ տարբերություն չտեսնենք:
Բայց ֆունկցիոնալ մագնիսառեզոնանսային շերտագրությունով (fMRI, իմիջայլոց MRI-ը հայ է հայտնագործել՝ Ռեյմոնդ Դամադյան, դու կիմանաս) զգալի տարբերություններ կարող են նկատվել նույնիսկ նույն ռասսայի, ցեղի, կամ ավելին՝ նույն ընտանիքի անդամների մեջ։
Տարբեր մարդիկ նույն խնդիրը ահագին տարբեր կերպ են լուծում, կամ չլուծում:
Ու տարբերությունները ավելի շատ ոչ թե գեներով, կամ կենսաբանական հատկանիշներով են պայմանավորված, այլ միջավայրով ու արտաքին ազդեցություններով, որը կրել է մարդը բեղմնավորումից ու սաղմից սկսած:
Ասենք կոնկրետ ես իմ սեփական ուղեղի ֆունկցիոնալության վրա ահռելի ազդեցություն եմ տեսնում կենսակերպիցս։ Մի քիչ տորթ ու շաքարեղեն, ու ինտելեկտս իջնում է ավստրալոպիտեկի մակարդակի։ Մի երկու կում վիսկի, ու կեցցեն նեանթերդալցիները։
Աղիների միկրոֆլորան լուրջ ազդեցություն ունի նեյրոտրանսմիտերների, ու դրանցով պայմանավորված՝ ուղեղի ֆունկցիոնալության, արտադրողականության, մտածելակերպի, էմոցիաների, ռեակցիաների վրա։
Ներկայիս մոլորակի վրա վայթե կարելի է հանգիստ գտնել երկու անհատ, որոնց ուղեղների ֆունկցիոնալությունների տարբերությունը մի քանի միլիոն էվոլյուցիոն տարի է:
Բայց եթե միջինացնենք, ապա նման է, որ մարդուն «ցանելուց» հետո Աստված թողել է ինքնուրույն զարգանա, մեր ներկայիս պրոբլեմն այն է, որ չգիտենք ճիշտ ենք զարգացել, թե խիյարը թարս է աճել…
Ասենք հնարավոր է, մեր ուղեղները արդեն հեռակա հաղորդակցվելու ֆունկցիոնալություն ունեին, բայց մենք չենք ջոկել՝ սարքել ենք տրանզիստորներ ու ինտերնետ…
Էստեղ քննարկում էինք հիմա գալ հասարակության մեջ ապրել, հետևաբար երևի համալսարան ավարտել, դաժե գիտական գործունեություն ունենալ, ասենք իմ կարծիքն էն էր, որ հանգիստ 10+ հազար տարի առաջվա մարդը կարա գա ու պրոֆեսոր դառնա էն հավանականությամբ, ոնց հիմա կարան մարդիկ։
Թե չէ էդ հարցը շատ ճիշտ ես տալիս, հիմա դաժե մեր ինտելեկտը որոշելու բոլորի կողմից ընդունված լավ տարբերակ չկա, տարբեր տեղերում տարբեր ձևերով փորձում ենք չափել, բայց շատ խախուտ ա դեռ էդ ոլորոտը։
Ու fMRI—ի պահով՝ տարբերությունն էնքան մեծ ա, որ հիմա հնարավոր ա մոդելների սովորացնել, որ ինչ որ մարդու պատկերացրած պատկերներն ստանա, մտքի մեջ մտածած մտքերը արտասանի, բայց էդ ամեն մարդու համար առանձին պետք ա սովորացնել։ Այսինք ոչ թե տարբերվում ենք մենակ մտածողության հնարավորությամբ, այլ բջջային մակարդակի վրա ահավոր մեծ տարբերություններ կան բոլորիս մեջ։
Ապրելակերպի պահով՝ հմո եմ, բայց ֆիզիկական ակտիվությունն ու մտավոր աշխատանքն էլ շատ մեծ դեր ունեն, դաժե ուղեղի կառուցվածքային փոփոխության կարա բերի մտավոր աշխատանքը։
Կարծում եմ, հնարավոր է, օրինակ՝ գործիքներ սարքելն ու կիրառելը, կրակի կիրառումը. մարդու մտածողությունը շատ ավելի բազմաբնույթ է, ներառյալ՝ աբստրակտ մտածողությունը:
Կարծում եմ նայած թե ինչքան աբստրակտ կդիտարկենք դրանց, բոլորն էլ կարելի ա էլի լիքը կենդանիների մոտ գնել։
Օրինակ ագռավները որ ընկույզ են դնում ռելսերի վրա ու ջարդում, դրանով իրենք մեր տրանսպորը որպես գործիք են օգտագործում։ Նոր բան չեն ստեղծում, բայց օրինակ լիքը կենդանիներ էլ բներ են սարքում, ինչը կարելի ա ասել նոր բան ա։
Բայց էս հարցը ուրիշ առումով ա ավելի շատ ինձ հետաքրքիր, մենակ քեզ չեմ հարցնում՝ արդյո՞ք մեր հիմնական առավելությունը հաղորդակցությունը չի, որը էնքան զարգացած ա, որ թույլ ա տալիս տարբեր ցեղերի ու սերունդների մեջ ինֆորմացիայի կայուն կուտակմանն ու փոխանցմանը։
Եթե մարդւո ուղեղը թողնենք նույն աստիճանի վրա, բայց հանենք իրար հետ շփվելու հնարավորությունը, կտարբերվե՞նք մյուս կենդանիներից։
Ու հակառակն էլ՝ եթե ագռավներին խոսքի կենտրոն տայինք ուղեղում, կարող ա՞ մի օր իրենք էլ հադրոնային կոլայդեր սարքեին։
Ագռավը մի քիչ ծայրահեղ օրինակ ա, բայց օրինակ դելֆիններին ու շիմպանզեներին եթե խոսքի կենտրոն տայինք, կարող ա լուրջ հասարակություններ ունենային մեզ մրցակից
Կոնկրետ ագռավները կարգին ինտելեկտուալ թռչուններ են: Ես ագռավների կողքով, որ անցնում եմ, բարևում եմ, երբ հեծանվով քշում եմ, ու արահետի վրա ագռավները իմ պատճառով թռնում են, ներողություն եմ խնդում, լուրջ եմ ասում:
Էն միտքը, թե իբր մարդիկս միակ բանական կենդանիներն ենք, հնացած հիմար միտք է։ Բոլոր կենդանիներն էլ բանականություն ունեն, շատերը կոլեկտիվ, ցանցային բանականություն ունեն, ասենք մրջյունները, մեղուները։
Տանս մեջ թափառող սարդը, որին փորձում եմ հնարավորինս քաղաքավարի դուրս տանել, գոնե էնքան բանականություն ունի, որ պայքարում է իր կյանքի համար մինչև իրեն մոտենալը։ Դա բնազդ չի, ինտելեկտ է։ Բնազդը ընդհանրապես սխալ, անիմաստ հասկացություն է։ Կոնրադ Լորենցը ռասիստ հիմարի գլուխ էր, դրան անիմաստ Նոբելյան մրցանակ են տվել։
Ասենք կոնկրետ ես իմ սեփական ուղեղի ֆունկցիոնալության վրա ահռելի ազդեցություն եմ տեսնում կենսակերպիցս։ Մի քիչ տորթ ու շաքարեղեն, ու ինտելեկտս իջնում է ավստրալոպիտեկի մակարդակի։
Ինչի ինչը էն չի ո՞ր... :))
Համ էլ, եթե կյանքումդ, ինչպես ասում ես, միայն երկու նպատակ կա, կարճաժամկետ էն էլ՝ ավելացնել հաճույքները և պակասեցնել տառապանքները, ավստրալոպիտեկի մոտ էլ երևի թե հենց էդ երկուսն էին, ընդ որում՝ պարզունակ ինտելեկտի պայմաններում էդ նպատակներն ավելի հեշտ ա իրագործել։
Ինչի ինչը էն չի ո՞ր... :))
Համ էլ, եթե կյանքումդ, ինչպես ասում ես, միայն երկու նպատակ կա, կարճաժամկետ էն էլ՝ ավելացնել հաճույքները և պակասեցնել տառապանքները, ավստրալոպիտեկի մոտ էլ երևի թե հենց էդ երկուսն էին, ընդ որում՝ պարզունակ ինտելեկտի պայմաններում էդ նպատակներն ավելի հեշտ ա իրագործել։
Ասեմ՝ ավստրալոպիտեկների արուները զուգակցվում են մեկից ավելի իգականների հետ, բայց իմ իրավիճակում ու ներԳա դրությամբ դա պեչչի։
Բացի այդ՝ ավստրալոպիտեկի ինտելեկտով ես իմ գործերը մինչև էկող տարի չեմ հասցնելու։ Էլի մանր-մունր թերություններ կան, շատ չխորանամ։
Նեանդերթալ վիճակը մի քիչ ավելի բարենպաստ է սնունդի մոմենԴով։
Հ․Գ․ Բայց դու ո՞նց էն հոյակապ անձրևային ռոմանտիկ թեման շեղեցիր դեպի ձանձրալի մարդիկս․․․
Հ․Գ․ Բայց դու ո՞նց էն հոյակապ անձրևային ռոմանտիկ թեման շեղեցիր դեպի ձանձրալի մարդիկս․․․
Այ որ հարցիս պատասխանած լինեիր, թեման կվերադառնար․
Բայց դրա ինչն ա քեզ դրական էմոցիա պարգևում :think
Այ որ հարցիս պատասխանած լինեիր, թեման կվերադառնար․
Բարեկամ ջան, զգացողությունները բառերով ձևակերպելիս վերածվում են դատողությունների, այսինքն ոչնչանում են։
Պատկերացրու տղան աղջկան ասում է՝ «ես քեզ սիրում եմ», աղջիկը հարցնում է՝ «բայց իմ ի՞նչն ես սիրում»:
Որ սկսի բացատրել, կպարզվի ոչ մի սիրելու բան էլ չկա, դրա համար որոշ խելացի գիտնականներ խորհուրդ են տալիս ոչ թե ճիշտ պատասխաններ որոնել, այլ ճիշտ հարցեր տալ:
Բարեկամ ջան, զգացողությունները բառերով ձևակերպելիս վերածվում են դատողությունների, այսինքն ոչնչանում են։
Պատկերացրու տղան աղջկան ասում է՝ «ես քեզ սիրում եմ», աղջիկը հարցնում է՝ «բայց իմ ի՞նչն ես սիրում»:
Որ սկսի բացատրել, կպարզվի ոչ մի սիրելու բան էլ չկա, դրա համար որոշ խելացի գիտնականներ խորհուրդ են տալիս ոչ թե ճիշտ պատասխաններ որոնել, այլ ճիշտ հարցեր տալ:
Եթե բացատրելուց պարզվի՝ սիրելու բան չկա, կարող ա պարզի նաև՝ որ երևի չի էլ սիրում, այլ էդ ուրիշ բան էր։
Աշխարհում ամեն ինչն էլ բացատրվում ա, չնայած ում եմ ասում - ըստ քեզ, ամեն ինչ քաոս ա կամ պատահականություն։
Զգացողություններն էլ են բացատրվում, ավելի ճիշտ՝ ոչ թե զգացողությունները, այլ պատճառը, թե ինչն ա, ավելի ճիշտ՝ ինչու ա տվյալ բանը առաջացնում այս կամ այն զգացողությունը։
Եթե ասեիր, օրինակ, ժամանակակից գիտությունը ենթադրում ա, որ էդ քո ասած ժամանակաշրջանում մայրամուտները տասը անգամ ավելի երկար էին տևում, քան ներկայումս, ու ես էլ ասեի՝ վայ ինչ ռոմանտիկ ժամանակաշրջան ա եղել, եկեք վերապրենք՝ քննարկելով, ու դու էլ ասեիր՝ մայրամուտի ինչն ա ռոմանտիկ, ես հաստատ քեզ հանգամանալից կբացատրեի, թե ինչը։ Բայց անդադար անձրևների ռոմանտիզմը չեմ ընկալում, չեմ ասում՝ տենց բան չկա, ես չեմ ընկալում, մտածեցի՝ կարող ա դու իմանաս, քանի որ ընկալում ես, կամ ներողություն՝ զգում։
Հա, ու եթե փորձեիր բացատրել, հենց ու թեմայի քննարկում կստացվեր։ Թե չէ եթե ես էլ քեզ պես անբացատրելի ընկալեի, դու կասեիր՝ մի հիանա բան, ես կասեի՝ մոգական, դու կասեիր՝ պարզապես հիասքանչ, ես կասեի՝ անդիմադրելի հմայիչ, ու երջանիկ կժպտայինք, որ գյոզալ թեմա ենք քննարկում։
..., ու դու էլ ասեիր՝ մայրամուտի ինչն ա ռոմանտիկ, ես հաստատ քեզ հանգամանալից կբացատրեի, թե ինչը։ ...
Մայրամուտի ի՞նչն ա ռոմանտիկ:
Ինչպես էլ բացատրես, ես քեզ իմ «կարծիքով» կարող եմ հակադարձել ինվերսելով, կամ բացասելով երևույթները:
Նույն մտավոր փորձը կարելի է անել կամայական երևույթի վերաբերյալ կամայական զգացողության հանդեպ։
Քո ու իմ իրականությունները սուբյեկտիվ են ու շատ հարցերում կարող են չհամընկնել:
Դու դեռևս հրաժարվում ես ընդունել, որ իմաստը մտացածին հասկացություն է, որով դու արդարացնում ես քո ընկալումներն ու շուրջբոլորին նպատակներ ես վերագրում։ «Իմաստ» բառի հենց իմաստը դա է:
Այ, քո ասած 200 միլիոն տարի առաջվա մարդուն, որը երկու միլիոն տարի անընդմեջ անձրևների մեջ է ապրել, դժվար թե կբացատրես, թե մայրամուտի ինչն է ռոմանտիկ, բայց ինքը քեզ շատ երկար ու բարակ կարող է բացատրել անձրևի հազարավոր երանգների մասին:
Կամ, պատկերացրու, քո զգացողությունները բացատրում ես Կայենին, որը սպանեց իր եղբորը՝ Աբելին, որին տարել էր դաշտ, մայրամուտը դիտելու...
Մայրամուտի ի՞նչն ա ռոմանտիկ:
Ինչպես էլ բացատրես, ես քեզ իմ «կարծիքով» կարող եմ հակադարձել ինվերսելով, կամ բացասելով երևույթները:
Նույն մտավոր փորձը կարելի է անել կամայական երևույթի վերաբերյալ կամայական զգացողության հանդեպ։
Քո ու իմ իրականությունները սուբյեկտիվ են ու շատ հարցերում կարող են չհամընկնել:
Դու դեռևս հրաժարվում ես ընդունել, որ իմաստը մտացածին հասկացություն է, որով դու արդարացնում ես քո ընկալումներն ու շուրջբոլորին նպատակներ ես վերագրում։ «Իմաստ» բառի հենց իմաստը դա է:
Դե հենց դա էլ քննարկումն ա․ երբ փոխանակում ենք մեր սուբյեկտիվ ընկալումները։ Արդյունքում՝ իմ սուբյեկտիվ ընկալումը գուցե հետաքրքիր գտնես, ես էլ՝ քոնը։ Հետաքրքիր գտնել՝ չի նշանակում համաձայնվել կամ չհամաձայնվել։ Լավ բան ասեցիր՝ մտավոր փորձ։ Քննարումը հենց մտավոր փորձի փոխանակումը չի՞։ Դրա համար չե՞նք հավաքվել էս ակումբում․ մտավոր փորձի փոխանակման։ Տեղեկությունների աղբյուրներով փոխանակման համար ուրիշ կայքեր կան՝ թեմատիկ-մասնագիտացված։
Դու չէի՞ր ուզում խոսեինք անդադար թափվող անձրևների ռոմանտիզմից։ Փորձեցի խոսել, ասեցիր՝ խոսելիք չի, զգացողության մակարդակում ա։ Բա ի՞նչ էիր առաջարկում․ ա՜խ ու վա՜խ ձայնարկություններից բաղկացած գրառումնե՞ր․․․
Հարցնում ես՝ մայրամուտի ի՞նչն ա ռոմանտիկ, ու առանց պատասխան ակնկալելու ավելացնում՝ ինչպես էլ բացատրես, ․․․ և այլն։ Այսինքն, հարցդ հռետորական էր, համարում ես, որ քննարկելու բան չկա, որովհետև ամեն բացատրությանս քո կարծիքը կհակադրես։ Բա հակադրի։ Դա էլ հենց քննարկումն ա։ Տարակարծությունը չի՞ մտքին սնունդ տալիս։ Ես, անձամբ, մտքի սննդի հետևից եմ մտնում ես ակումբը։ Դու՝ չգիտեմ։
Եթե դեռ հետաքրքիր ա, թե ես կոնկրետ իմ սուբյեկտիվ կարծիքով մայրամուտը ինչու եմ ռոմանտիկ համարում, կփորձեմ բացատրել, այսինքն՝ կփորձեմ զգացողությունը կամ դրա առաջացման գործոնները՝ հանձինս մայրամուտի, փոխանցել կամ վերարտադրել բառերով։ Ու մտքովս չէր անցնում, որ դա անհետաքրքիր ա, որովհետև դու նման զգացողություններ մայրամուտից չես ունենում։ Բայց եթե հետաքրքիր չի, չեմ բացատրի, իհարկե, բայց էդ դեպքում գուցե հուշե՞ս էդ անձրևների ինչը քննարկենք։
Բարեկամ ջան, թեթև տար: Չէ՞ որ դու բարեկամ ես: Ես իմ իմացած ողջ աղմուկը ի ցույց եմ դնում, դե վալիդացիայի համար... էհ, ... դե որ քննարկվի :))
Բայց ես մի անգամ բերանիցս թռցրել եմ, թե ինչի եմ գրում, տես 4-րդ կետը (https://www.akumb.am/showthread.php/68256-%D5%AF%D5%AB%D5%BD%D5%BE%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82-%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%AB-%D6%81%D5%B8%D6%82%D5%B5%D6%81-%D5%A4%D5%B6%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82-%D5%A3%D5%B8%D5%BE%D6%84%D5%AB-%D5%BE%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D5%A4%D5%A1%D6%81%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%AB%D6%84%D5%AB-%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D5%B6?p=2616126&viewfull=1#post2616126)։
Իսկ անձևը խորհրդանշում է միասին գողտրիկ ապաստան որոնելու, պատսպարվելու, կաթիլների ներդաշնակ մելանխոլիկ ձայնի ներքո մտերմություն հաստատելու, բնության զարթոնքի, դրական սպասելիքների, խաղաղության ու ինտիմության ելևէջներ, երկու միլիոն տարի տևած այդպիսի հետաքրքիր դրվագ մոլորակի կյանքում, դե մի քիչ դրական երևակայություն ու աբստրակցիա, որպեսզի անպայմանորեն չասոցացվի ցեխի, մթի ու ցրտի մեջ անձրևային կոշիկներ, կուրտկա ու մեկ էլ տաք վաննա անհույս որոնելու սթրեսների հետ։
Ըհը, տեսա՞ր, զգացողությունները մնացին հուշերում, դատողություններն ու վալիդացիաներն եկան մեյդան։
Peace and love
Բարեկամ ջան, թեթև տար: Չէ՞ որ դու բարեկամ ես:
Ոչ միայն թեթև եմ տանում, այլև հաճույք եմ ստանում, տի շտո :)) Քեզ լրիվ ազատ զգա՝ ինչ մտածում ես, ասա։
Գրելուս տոնը երևի էն չի, հա՞ :8
Իսկ անձևը խորհրդանշում է միասին գողտրիկ ապաստան որոնելու, պատսպարվելու, կաթիլների ներդաշնակ մելանխոլիկ ձայնի ներքո մտերմություն հաստատելու, բնության զարթոնքի, դրական սպասելիքների, խաղաղության ու ինտիմության ելևէջներ, երկու միլիոն տարի տևած այդպիսի հետաքրքիր դրվագ մոլորակի կյանքում, դե մի քիչ դրական երևակայություն ու աբստրակցիա, որպեսզի անպայմանորեն չասոցացվի ցեխի, մթի ու ցրտի մեջ անձրևային կոշիկներ, կուրտկա ու մեկ էլ տաք վաննա անհույս որոնելու սթրեսների հետ։
:love
Ըհը, տեսա՞ր, զգացողությունները մնացին հուշերում, դատողություններն ու վալիդացիաներն եկան մեյդան։
Ես էլ փորձեմ մայրամուտը վալիդացնել։
Էն, որ օրը հորիզոնը սկսում ա հյութալի կարմրանարնջամանուշակագույն երագների փափուկ անցումներով մգվել․ օրվա ավարտն ա, ու էդ օրը, որն արդեն խիտ ու լեցուն ա ապրվածով, հիմա պիտի ավարտվի, ու ափսոսանք կա դրանից, ափսոսանքն էլ փոխվում ա կարոտի, դրան էլ հաջորդում ա թախիծը, ու աչքդ չես կարողանում կտրել հեռացող օրվա լեցունության էդ գունային ջերմությունից, որ կամաց-կամաց խամրում ա հորիզոնում, ու վերջ․․․ :(
Բա ռոմանտիկ չի՞
Ամեն դեպքում էվոլյուցիոն փոփոխության համար պայմաններ են պետք, որոնք էդ փոփոխության պահպանման համար նպաստավոր պայմաններ կստեղծեն, իսկ դրանից տարբերվողներին՝ կմաքրեն։
Շատից քչից հասարակություն ունենալուց հետո մարդկության մեջ էդ պայմաններն էլ չկան, սերունդ թողնելու համար հեչ պարտադիր չի առանձնահատուկ ավելի խելացի լինել, ավելի հեշտ ա պատկերացնել, թե էդ ոնց ա խանգարում, քան օգնում։ Իհարկե խելքն առավելություն տալիս ա, բայց հասարակության մեջ էնքան կտրուկ չի էդ առավելությունը, որ մի քանի հազար տարում էական փոփոխություններ լինեին հաշվի առնելով մնացած պատահական գործոնները ու հաշվի առնելով, որ խելքը ոչ միշտ ա հետ պահում հիմար որոշումներից
Հոմոչգիտեմինչից, ով քարե բրիչ էր սարքում, մինչև հոմոսապիենս, ով անիվը հնարեց, մի քանի հարյուր (կամ, չգիտեմ, տասնյակ) հազար տարվա էվոլյուցիա պետք եղավ, իսկ ընդամենը մի քանի տարում գենետիկ ինժեներիան նենց կայծակնային էվոլյուցիա ա նախապատրաստել, որ թող ու փախի։
Հոմոչգիտեմինչից, ով քարե բրիչ էր սարքում, մինչև հոմոսապիենս, ով անիվը հնարեց, մի քանի հարյուր (կամ, չգիտեմ, տասնյակ) հազար տարվա էվոլյուցիա պետք եղավ, իսկ ընդամենը մի քանի տարում գենետիկ ինժեներիան նենց կայծակնային էվոլյուցիա ա նախապատրաստել, որ թող ու փախի։
Էդ էվոլյուցիայի հետ կապ չունի, ինքը հենց հասարակության զարգացումն ա, որը գնալով ավելի արագ ա լինում։ էդ անհամեմատ ավելի արագ պրոցես ա, քան տեսակի էվոլյուցիան, բայց դրա էվոլյուցիոն հիմքերը վաղուց են դրվել։
Երբ հոմոչգիտեմինչը քարե բան էր սարքում, ինքը շատ քիչ ուրիշ հոմոչգիտեմինչերի հետ կարար հաղորդակցվեր, ողջ մնալու խնդիր ուներ, ամեն երկար անձրևը լուրջ խնդիր էր իր համար, որը պետք էր լուծել։
Բայց գնալով հեշտացան հաջորդ քայլերը, էդ թվում հազարամյակ տևած անիվի կառուցման շնորհիվ, մարդիկ ստեղծեցին մեծ հասարակություններ, դաշտեր, սննդի ու անվտանգության վրա ծախսվող ժամանակն էնքան կրճատեցին, որ արդեն կարող էինք հատուկ մարդկանց տրամադրել, որ գնան հայտնագործություններ անեն ու աշխարհի մյուս ծայրում ստեղծված գործքներն էլ կարող ենք օգտագործել, իրենք ավելի լավ գործիքներ ստեղծեցին ու եկանք էսօրվան։
Բայց որպես տեսակ մենք համարյա չենք փոխվել, եթե հիմա մեր նորածիններին բռնենք տեղափոխենք ուրիշ մոլորակ, որտեղ կլինեն նույն պայմաններն, ինչ էստեղ էին հազարարավոր տարիներ առաջ, իրենք ավելի արագ գենետիկա չեն ստեղծի, այլ էլի բազմաթիվ սերունդների ընթացքում կստեղծեն անիվ, իսկ հետո գնալով ավելի արագ պրոգրես կունենան, մինչև իրար ատոմային ռումբով վերացնելը
Էդ էվոլյուցիայի հետ կապ չունի, ինքը հենց հասարակության զարգացումն ա, որը գնալով ավելի արագ ա լինում։ էդ անհամեմատ ավելի արագ պրոցես ա, քան տեսակի էվոլյուցիան, բայց դրա էվոլյուցիոն հիմքերը վաղուց են դրվել։
Երբ հոմոչգիտեմինչը քարե բան էր սարքում, ինքը շատ քիչ ուրիշ հոմոչգիտեմինչերի հետ կարար հաղորդակցվեր, ողջ մնալու խնդիր ուներ, ամեն երկար անձրևը լուրջ խնդիր էր իր համար, որը պետք էր լուծել։
Բայց գնալով հեշտացան հաջորդ քայլերը, էդ թվում հազարամյակ տևած անիվի կառուցման շնորհիվ, մարդիկ ստեղծեցին մեծ հասարակություններ, դաշտեր, սննդի ու անվտանգության վրա ծախսվող ժամանակն էնքան կրճատեցին, որ արդեն կարող էինք հատուկ մարդկանց տրամադրել, որ գնան հայտնագործություններ անեն ու աշխարհի մյուս ծայրում ստեղծված գործքներն էլ կարող ենք օգտագործել, իրենք ավելի լավ գործիքներ ստեղծեցին ու եկանք էսօրվան։
Բայց որպես տեսակ մենք համարյա չենք փոխվել, եթե հիմա մեր նորածիններին բռնենք տեղափոխենք ուրիշ մոլորակ, որտեղ կլինեն նույն պայմաններն, ինչ էստեղ էին հազարարավոր տարիներ առաջ, իրենք ավելի արագ գենետիկա չեն ստեղծի, այլ էլի բազմաթիվ սերունդների ընթացքում կստեծղեն անիվ, իսկ հետո գնալով ավելի արագ պրոգրես կունենան, մինչև իրար ատոմային ռումբով վերացնելը
Հ․ գ․ Որ ասում եմ էվոլյուցիայի համար քիչ ա էս ընթացքը ու չենք փոխվել, իզուր չեմ անընդհատ նշում, որ նկատի ունեմ ուղեղի նման բարդ օրգանի էվոլյուցիան, որովհետև ավելի պարզ համակարգերն ավելի արագ են փոխվում, օրինակ մաշկի գույնը, աչքերի ձևը մի քանի հազար տարի ուրիշ պայմաններում ապրելու ընթացքում փոխվում ա, բայց դրանք ավելի պարզ օրգաններ են ու իրենց թեթև փոփոխությունը չի բերի էնքան ծանր հետևանքների, ինչպես կլինի օրինակ ուղեղի դեպքում։
Ասենք մարդիկ երբ գնացել են հյուսիսում ապրելու, մաշկի մեջից սկսել են կորցնել մելանինը, ինչը բերել ա մաշկի ավելի բաց գույնի, որ վիտամին Դ-ի մեծ կորուստ չունենանք, որովհետև հյուսիսում ավելի քիչ ա արևը, իսկ մուգ մաշկը էդ քիչն էլ ա կլանում։
Բայց ուղեղի մեջ որևէ նյութի մի թեթև ավել/պակասն էլ ա բերում անհամեմատ տարբեր հետևանքների (համոզվելու համար տանը կարող եք փորձ անել, մի քանի միլիգրամ լսդ ընդունելով ։Դ)
Իսկ մյուս մեծ տարբերությունը, որը կարծում եմ ամենամեծ խնդիրը կլինի մի քանի հազար տարի առաջվա մարդուն մեր ժամանակ բերելը՝ իմուն համակարգն ա, երբ մենք սերունդներով հարմարվել ենք ներկայիս բակտերիաներին ու վիրուսներին, բայց էդ հազար տարի առաջվա չուվակի մոտ մի հատ փռշտանք, կարող ա գրիպի նենց բարդացումներ առաջանան, որ մենք մենակ սպիդի դեպքում ենք տեսնում։
Ի՞նչ չափանիշով ես որոշում տարբերությունները։ Ֆիզիկական-կառուցվածքային տեսակետից կարող է մեծ տարբերություն չտեսնենք:
Բայց ֆունկցիոնալ մագնիսառեզոնանսային շերտագրությունով (fMRI, իմիջայլոց MRI-ը հայ է հայտնագործել՝ Ռեյմոնդ Դամադյան, դու կիմանաս) զգալի տարբերություններ կարող են նկատվել նույնիսկ նույն ռասսայի, ցեղի, կամ ավելին՝ նույն ընտանիքի անդամների մեջ։
Տարբեր մարդիկ նույն խնդիրը ահագին տարբեր կերպ են լուծում, կամ չլուծում:
Ու տարբերությունները ավելի շատ ոչ թե գեներով, կամ կենսաբանական հատկանիշներով են պայմանավորված, այլ միջավայրով ու արտաքին ազդեցություններով, որը կրել է մարդը բեղմնավորումից ու սաղմից սկսած:
Էս պահով մի հատ շատ կարևոր գործոնի էլ չանդրադարձանք, որը էլի սոցիալականն ա։
Էնքան մեծ ա սոցիալական գործոնը, կարծիքը, դաստիարակությունը, կրթությունը մեր վրա ազդում, որ շատ դժվար ա հասկանալ, թե տարբերություններից որոնք են հենց օրգանական պատճառներով, որոնք՝ սոցիալական։
Ու էս բարդանում ա նրանից, որ սոցիալական պատճառներն իրենց հերթին կարող են բերել ֆիզիկական փոփոխության ու ավելի դժվար ա հասկանալ, էսինչ մարդու մոտ պայմանական դոֆամինը շատ ա, դրա համար ա՞ ինքը ավելի երջանիկ, թե՞ սոցիալական պատճառներով, կրթության ու կրոնի պատճառով ավելի համերաշխ ա իր ու աշխարհի հետ, դրա հետևանքով պայմանական դոֆամինը շատ ա։ Ու քանի որ էդ երկուսն իրար վրա ազդող գործոններ են, ավելի դժվար ա հասկանալը, թե կոնկրետ մարդու մոտ ի սկզբանե որն ա շատ եղել։
Օրինակ էս թեմայով շատ ա խոսվում էն մասին, որ լոնդոնի տաքսիստների մոտ ուղեղի կոնկրետ հատվածում նեյրոնների կապերի խտությունը շատ մեծ ա ու էդ առաջացել ա նրանից, որ իրենք ստիպված են եղել սովորել քաղաքի ճամփաները, բայց արդյո՞ք արդեն էդ փոփոխությունն ունեցող մարդիկ չեն դարձել տաքիստ, որտև իրենց համար ավելի հեշտ ա եղել քննությունը հանձնել, կամ արդյո՞ք էդ փոփոխության հակվածությունը չի փոխանցվում գեներով ու եթե մարդը հակվածություն չունի էդ հատվածի նեյրոնային կապերը շատացնելուն, իր համար շատ տհաճ ու ծանր կլինի որպես տաքիստ աշխատել ու կգնա կդառնա քաղաքական գործիչ
Էդ էվոլյուցիայի հետ կապ չունի, ինքը հենց հասարակության զարգացումն ա, որը գնալով ավելի արագ ա լինում։ էդ անհամեմատ ավելի արագ պրոցես ա, քան տեսակի էվոլյուցիան, բայց դրա էվոլյուցիոն հիմքերը վաղուց են դրվել։
Երբ հոմոչգիտեմինչը քարե բան էր սարքում, ինքը շատ քիչ ուրիշ հոմոչգիտեմինչերի հետ կարար հաղորդակցվեր, ողջ մնալու խնդիր ուներ, ամեն երկար անձրևը լուրջ խնդիր էր իր համար, որը պետք էր լուծել։
Բայց գնալով հեշտացան հաջորդ քայլերը, էդ թվում հազարամյակ տևած անիվի կառուցման շնորհիվ, մարդիկ ստեղծեցին մեծ հասարակություններ, դաշտեր, սննդի ու անվտանգության վրա ծախսվող ժամանակն էնքան կրճատեցին, որ արդեն կարող էինք հատուկ մարդկանց տրամադրել, որ գնան հայտնագործություններ անեն ու աշխարհի մյուս ծայրում ստեղծված գործքներն էլ կարող ենք օգտագործել, իրենք ավելի լավ գործիքներ ստեղծեցին ու եկանք էսօրվան։
Բայց որպես տեսակ մենք համարյա չենք փոխվել, եթե հիմա մեր նորածիններին բռնենք տեղափոխենք ուրիշ մոլորակ, որտեղ կլինեն նույն պայմաններն, ինչ էստեղ էին հազարարավոր տարիներ առաջ, իրենք ավելի արագ գենետիկա չեն ստեղծի, այլ էլի բազմաթիվ սերունդների ընթացքում կստեղծեն անիվ, իսկ հետո գնալով ավելի արագ պրոգրես կունենան, մինչև իրար ատոմային ռումբով վերացնելը
Կապ ունի էվոլյուցիայի հետ, ոնց կապ չունի: Էվոլյուցիան գենետիկ փոփոխությունն ա, ԴՆԹ-ի մակարդակում: Իսկ գենետիկ փոփոխությունը պայմանավորված ա տարբեր գործոնների, միջավայրի, կենսապայմանների ազդեցությամբ: Հիմա ինչ տարբերություն՝ էդ գործոնները բնա-կլիմայական փոփոխություններն են, թե տեխնոլոգիայի միջամտությունը, եթե դրանք խթանում են կամ ուղղակիորեն իրագործում են ԴՆԹ-ի մեջ փոփոխություն, ստեղծում նոր՝ փոփոխված տեսակի մարդ. դա էլ ա էվոլյուցիա, ուղղակի ոչ այնքան աստիճանական, քան անմիջական փոփոխություն:
Կիսակատակում են, թե ապագայի մարդու բութ մատերն աստիճանաբար երկարելու են՝ հեռախոսի վրա շարունակ տեքստ հավաքելու պատճառով: Նստակյաց կյանքի հետևանքով, օրինակ, արդեն ֆիզիոլոգիական լուրջ փոփոխություններ կան, ոչ ձեռք բերովի:
Բայց դա հեչ: Եթե գենետիկ ճարտարագիտությունը մտնի մարդու գենի մեջ և ԴՆԹ-ի մակարդակում փոխի մարդուն, դա ինչով միջավայրի, արտաքին գործոնների ազդեցություն չի, որը բերում ա նոր կամ փոփոխված տեսակի մարդու առաջացմանը:
Դե, իսկ կիբորգների մասին էլ չեմ ասում. երբ որ մարդը սկսեց իր որոշ օրգանները փոխարինել արհեստական սարքած, ավելի լավ աշխատող մասերով, դա արդյո էվոլյուցիայի նոր փուլ չի՞:
Հ․ գ․ Որ ասում եմ էվոլյուցիայի համար քիչ ա էս ընթացքը ու չենք փոխվել, իզուր չեմ անընդհատ նշում, որ նկատի ունեմ ուղեղի նման բարդ օրգանի էվոլյուցիան, որովհետև ավելի պարզ համակարգերն ավելի արագ են փոխվում, օրինակ մաշկի գույնը, աչքերի ձևը մի քանի հազար տարի ուրիշ պայմաններում ապրելու ընթացքում փոխվում ա, բայց դրանք ավելի պարզ օրգաններ են ու իրենց թեթև փոփոխությունը չի բերի էնքան ծանր հետևանքների, ինչպես կլինի օրինակ ուղեղի դեպքում։
Ասենք մարդիկ երբ գնացել են հյուսիսում ապրելու, մաշկի մեջից սկսել են կորցնել մելանինը, ինչը բերել ա մաշկի ավելի բաց գույնի, որ վիտամին Դ-ի մեծ կորուստ չունենանք, որովհետև հյուսիսում ավելի քիչ ա արևը, իսկ մուգ մաշկը էդ քիչն էլ ա կլանում։
Բայց ուղեղի մեջ որևէ նյութի մի թեթև ավել/պակասն էլ ա բերում անհամեմատ տարբեր հետևանքների (համոզվելու համար տանը կարող եք փորձ անել, մի քանի միլիգրամ լսդ ընդունելով ։Դ)
Իսկ մյուս մեծ տարբերությունը, որը կարծում եմ ամենամեծ խնդիրը կլինի մի քանի հազար տարի առաջվա մարդուն մեր ժամանակ բերելը՝ իմուն համակարգն ա, երբ մենք սերունդներով հարմարվել ենք ներկայիս բակտերիաներին ու վիրուսներին, բայց էդ հազար տարի առաջվա չուվակի մոտ մի հատ փռշտանք, կարող ա գրիպի նենց բարդացումներ առաջանան, որ մենք մենակ սպիդի դեպքում ենք տեսնում։
Համաձայն եմ բոլոր գրածներիդ հետ: Ես էլ դա էի ասում. մարդու ուղեղը չի ենթարկվել էվոլյուցիայի: Եվ իմունային համակարգի հետ կապված էլ եմ համաձայն: Ու կաթի մասին նշել էի, որ երկու հարյուր հազար տարի առաջվա մարդը ընդունակ չէր ուրիշ կենդանու կաթ մարսելու, մեռնում էր: Ու դեռ հիմա էլ կա lactose intolerance հատուկենտ մարդկանց մոտ, գենետիկ որոշ ինֆորմացիա սպրդել ա էվոլյուցիայի ընթացքում:
Բայց իմ ասածը մարդու գենետիկայի մեջ մտնելն ա էսօրվա ու հարկադրված /forced/ էվոլյուցիայի ենթարկելը: Դա էլ եմ ես մարդու էվոլյուցիա անվանում, թեև ընդունված ա էվոլյուցիային վերագրել միայն տևական ու միայն բնական ազդեցությունները:
Չգիտեմ Պանչինին ճանաչում եք, թե չէ, բայց շատ հետաքրքիր ալիք ունի ու մինչև բլոգեր դառնալն էլ ա հայտնի եղել։
Կենսաբան ա, ու պսևդոգիտության դեմ պայքարով շուտվանից ա հայտնի, էս թեմայի վերջին մի քանի էջերի հետ կապված վիդեո ա մի քիչ առաջ հանել, դեռ չեմ նայել, բայց կարծում եմ հետաքրքիր կլինի
https://www.youtube.com/watch?v=YXV_iZObwhs
... "Մարդու զարգացումը Մեզոզոյից մինչև մեր օրերը"։ ...
Բարեկամ ջան, հազար անգամ ասինք՝ տիկին դուք սխալվ... Էհ ինչ եմ ասում, մեզոզոյան դարաշրջանում մարդս գոյություն չուներ, որ հանկարծ ունենար էլ, տիրանոզավրերը մարդու քոքը կկտրեին շատ արագ:
Մարդու մոլորակի վրա առաջանալը շատ լուրջ պատահական սխալ է եղել, անկանխատեսելի դժբախտ իրադարձություն։ Աստված 6-րդ օրը մի քիչ հոգնած էր, կոդերի մեջ սխալ է թույլ տվել։
Դրա համար, 5 աշխատանքային օրը ճիշտ բան է։
Բարեկամ ջան, հազար անգամ ասինք՝ տիկին դուք սխալվ... Էհ ինչ եմ ասում, մեզոզոյան դարաշրջանում մարդս գոյություն չուներ, որ հանկարծ ունենար էլ, տիրանոզավրերը մարդու քոքը կկտրեին շատ արագ:
Մարդու մոլորակի վրա առաջանալը շատ լուրջ պատահական սխալ է եղել, անկանխատեսելի դժբախտ իրադարձություն։ Աստված 6-րդ օրը մի քիչ հոգնած էր, կոդերի մեջ սխալ է թույլ տվել։
Դրա համար, 5 աշխատանքային օրը ճիշտ բան է։
Բա ինչ էիր ընկել ռոմանտիզմի գիրկը՝ տաքուկ-մաքուկ պաշտպանվեին անձրևներից, ինտիմ մթնոլորտ, չգիտեմ ինչ…
Օքեյ, փոխում ենք վերնագիրը՝ "Ռոմանտիզմը մեզոզոյից մինչև մեր օրերը", բայց մեր քննարկումները շարքը դրա մասին չեղան: Ասում ես՝ մարդով ապականեցիր գյոզալ թեման: Բա ոնց քննարկենք ռոմանտիզմն առանց մարդու: Կամ էլ դու վերնագիր որոշիր, համ էլ կիմանանք սպասելիքներդ թեմայից:
Բա ինչ էիր ընկել ռոմանտիզմի գիրկը՝ տաքուկ-մաքուկ պաշտպանվեին անձրևներից, ինտիմ մթնոլորտ, չգիտեմ ինչ…
Օքեյ, փոխում ենք վերնագիրը՝ "Ռոմանտիզմը մեզոզոյից մինչև մեր օրերը", բայց մեր քննարկումները շարքը դրա մասին չեղան: Ասում ես՝ մարդով ապականեցիր գյոզալ թեման: Բա ոնց քննարկենք ռոմանտիզմն առանց մարդու: Կամ էլ դու վերնագիր որոշիր, համ էլ կիմանանք սպասելիքներդ թեմայից:
Բարեկամ ջան, ռոմանտիզմն հենց դրանով է առանձնահատուկ, որ նյութական հավայի բաներ չի պահանջում, օրինակ ասենք՝ մարդու առկայությունը:
Դու կարող ես մտքիդ ռոմանտիկ ընթացք տալ, որով միտքդ կճամփորդի վաղ անցյալ ու կդիտի, թե ոնց են Մեծ պայթյունից հետո տաք տաք կարկանդակներ սավառնում տիեզերքով մեկ... Անպայման՝ խնձորի նաչինկայով:
Բայց ազատ զգացեք թեմաներ ընտրելու, բաժանելու ու վերնագրելու մեջ: Ես ակումբից սպասելիքներ չունեմ ու հարգում եմ բոլոր ակումբցիների անկախությունն ու առողջ պոֆիգիզմն ու անառողջ ընկճվածություններն ու զահլա չունենալու իրավունքները:
Ուրեմն վերջին խոսակցությունների մեծ մասը կարծես թե մարդուս ուղեղի զարգացման մասին են, ու ըստ կոնսենսուսի (ըստ 2-3 հոգու) նման է, որ մարդուս ուղեղն առանձնապես չի զարգացել…
Ես ճիշտն ասած շատ չեմ կարդացել այդ մասին, բայց Ֆրիմանի ասած՝ որոշ մարդիկ մասշտաբային խնդիրներ են կարողացել լուծել առանց ժամանակակից գործիքների, ու հին աշխարհում ինչ-որ մի պահի մարդկային միտքն ահագին զարգացած էր, ու փիլիսոփաներն այնքան շատ էին, որ ստրուկներն էլ էին փիլիսոփա:
Իսկ այժմյան լեքսիկոնում փիլիսոփայել նշանակում է ամբաղ-զամբաղ դուրս տալ:
Բայց ճիշտն ասած՝ երբեմն, որ հայտնվում եմ ժամանակակից ամերիկյան ճժերի մեջ, ինձ մի տեսակ նախնադարյան մարդ եմ զգում: Դեբիլ տեսակի…
Եսի՞մ…
Դու հասկացանք, որ ոչինչ լավ ես, իսկ Այվի՞ն ոնց է, բա մնացածները լա՞վ են։ Տաք չայ կուզե՞ք, կիտրոնով ու կոճապղպեղով․․․
Ուլուանա
03.12.2024, 01:30
Մոդերատորական. թեման ստեղծվել է «Թեմայից դուրս, բայց հետաքրքիր կամ կարևոր գրառումներ» թեմայում ծավալված զրույցի գրառումներից: