Դիտել ողջ տարբերակը : Կլիմայի փոփոխությունների դեմ մարդկության ձեռնարկած միջոցներն ու դրանց էֆեկտիվությունը
Քննարկենք, թե ինչ միջոցներ են մարդիկ, կամ ավելի շուտ` պետությունները ձեռնարկում կլիմայական փոփոխությունների դեմն առնելու համար։
Կարդում եմ, որ Հոլանդիայի կառավարությունը որոշել է մոտ 3000 ֆերմային տնտեսություն գնել դրանց տերերից ու փակել (https://www.theguardian.com/environment/2022/nov/30/peak-polluters-last-chance-close-dutch-government), որպես «առավելագույն աղտոտողներ»։
Իմ կարճ խելքով, ստացվում է, որ ֆերմաները փակելով համ էլ մարդկանց սնունդ ենք կտրում, սննդանյութի փոխարեն մարդիկ կուտեն արհեստական աղբ ու ավելի շուտ կմեռնեն, գումարած` փակված աշխատատեղերի պատճառով էլի շատերը ստրեսներից ու ցածր եկամուտներից էլի ավելի շուտ կմեռնեն ու արդյունքում կրկնակի օգուտ է արտանետումները կրճատելու տեսակետից` կրճատում ենք թե անասունների, ու թե մարդկանց գլխաքանակը։ Ճիշտ ե՞մ դատում։
Մյուս կողմից էլ, եթե Հոլանդիայի պես երկիրն է կպել ֆերմերությունից, սա ինձ ահագին լուրջ ճգնաժամ է թվում, մոտավորապես միջնադար վերադառնալու, կամ ժանտախտի պես մի բան է սպասվում։
Քննարկենք, թե ինչ միջոցներ են մարդիկ, կամ ավելի շուտ` պետությունները ձեռնարկում կլիմայական փոփոխությունների դեմն առնելու համար։
Կարդում եմ, որ Հոլանդիայի կառավարությունը որոշել է մոտ 3000 ֆերմային տնտեսություն գնել դրանց տերերից ու փակել (https://www.theguardian.com/environment/2022/nov/30/peak-polluters-last-chance-close-dutch-government), որպես «առավելագույն աղտոտողներ»։
Իմ կարճ խելքով, ստացվում է, որ ֆերմաները փակելով համ էլ մարդկանց սնունդ ենք կտրում, սննդանյութի փոխարեն մարդիկ կուտեն արհեստական աղբ ու ավելի շուտ կմեռնեն, գումարած` փակված աշխատատեղերի պատճառով էլի շատերը ստրեսներից ու ցածր եկամուտներից էլի ավելի շուտ կմեռնեն ու արդյունքում կրկնակի օգուտ է արտանետումները կրճատելու տեսակետից` կրճատում ենք թե անասունների, ու թե մարդկանց գլխաքանակը։ Ճիշտ ե՞մ դատում։
Մյուս կողմից էլ, եթե Հոլանդիայի պես երկիրն է կպել ֆերմերությունից, սա ինձ ահագին լուրջ ճգնաժամ է թվում, մոտավորապես միջնադար վերադառնալու, կամ ժանտախտի պես մի բան է սպասվում։
Հմմ, եթե ես Հոլանդացի ֆերմեր լինեի, թանկով կծախեի, կգնայի Բելգիայում ֆերմա կբացեի էդ փողով ։Դ
Նու կամ կարելի էր Հոլանդիայում էլ բացել, թող նորից գնեն
One_Way_Ticket
11.12.2022, 15:19
Իմ կարճ խելքով, ստացվում է, որ ֆերմաները փակելով համ էլ մարդկանց սնունդ ենք կտրում, սննդանյութի փոխարեն մարդիկ կուտեն արհեստական աղբ ու ավելի շուտ կմեռնեն, գումարած` փակված աշխատատեղերի պատճառով էլի շատերը ստրեսներից ու ցածր եկամուտներից էլի ավելի շուտ կմեռնեն ու արդյունքում կրկնակի օգուտ է արտանետումները կրճատելու տեսակետից` կրճատում ենք թե անասունների, ու թե մարդկանց գլխաքանակը։ Ճիշտ ե՞մ դատում։
Իմ կարճ խելքով, ես ընդհանրապես չեմ հասկանում, թե ինչ խնդիր ենք փորձում լուծել, որ մի բան էլ միջոցների արդյունավետությունը չափենք։ Աղտոտումները surrogate endpoint է։ Կլիմայի փոփոխությունը շատ աբստրակտ է, ի՞նչ չափանիշներով է դա որոշվում։ Առաջ գոնե ասում էին global warming: Դա հասկանալի էր, ասենք, տարեց տարի չափում ենք երկրագնդի միջին ջերմաստիճանը, տեսնում ենք, որ աճում է։ Հետո միջոցներ ենք կիրառում, տեսնում ենք, որ դադարեց աճել։ Երևի էնքան լավ չէր աճում, դրա համար անունը climate change դրեցին, որ ամեն heat wave, ջրհեղեղ, երկրաշարժ, ցունամի լինելու դեպքում ասեն՝ կլիմայի փոփոխության պատճառով է։
Էս միջոցները կովիդի միջոցների տրամաբանական շարունակությունն է։ Հնարավորինս շատ ու անհասկանալի, "էքսպերտների" եզրակացությունների վրա հիմնված (follow the science), սկեպտիկների նկատմամբ ոչ մի տոլերանտություն (քո նմանների պատճառով է երկիր մոլորակը կործանվում), արանքը լիքը ատկատներ ու հարստացում։
Իմ կարճ խելքով, ես ընդհանրապես չեմ հասկանում, թե ինչ խնդիր ենք փորձում լուծել, որ մի բան էլ միջոցների արդյունավետությունը չափենք։ Աղտոտումները surrogate endpoint է։ Կլիմայի փոփոխությունը շատ աբստրակտ է, ի՞նչ չափանիշներով է դա որոշվում։ Առաջ գոնե ասում էին global warming: Դա հասկանալի էր, ասենք, տարեց տարի չափում ենք երկրագնդի միջին ջերմաստիճանը, տեսնում ենք, որ աճում է։ Հետո միջոցներ ենք կիրառում, տեսնում ենք, որ դադարեց աճել։ Երևի էնքան լավ չէր աճում, դրա համար անունը climate change դրեցին, որ ամեն heat wave, ջրհեղեղ, երկրաշարժ, ցունամի լինելու դեպքում ասեն՝ կլիմայի փոփոխության պատճառով է։
Էս միջոցները կովիդի միջոցների տրամաբանական շարունակությունն է։ Հնարավորինս շատ ու անհասկանալի, "էքսպերտների" եզրակացությունների վրա հիմնված (follow the science), սկեպտիկների նկատմամբ ոչ մի տոլերանտություն (քո նմանների պատճառով է երկիր մոլորակը կործանվում), արանքը լիքը ատկատներ ու հարստացում։
Եվրոմիության խորհուրդը որոշել է, որ մինչև 2030-ը մթնոլորտային արտանետումները մինչև 55%-ով պետք է նվազենցնել, իսկ մինչև 2050-ը Եվրոպան դարձնել «կլիմայապես չեզոք»: (https://www.consilium.europa.eu/en/policies/climate-change/#:~:text=Under%20the%20European%20climate%20law,EU%20climate%20neutral%20by%202050.) Կարճ ասած, խելացի (կամ` «խելացի», չգիտեմ) մարդիկ հավաքվել ու որոշել են, որ արտանետումների դեմ է պետք պայքարել ու չորով նայում են, թե ովքեր են արտանետողները, ու դրանց պարզապես փակում։
Ֆերմաները՝ մասնավորապես անասնապահական, լուրջ մեթանային արտանետողներ են իբր, դրա մասին կարող ես լիքը ինֆո գտնել՝ օրինակ (https://www.colorado.edu/ecenter/2022/03/15/it-may-be-uncomfortable-we-need-talk-about-it-animal-agriculture-industry-and-zero-waste#:~:text=Raising%20livestock%20for%20human%20consumption,biodiversity%20loss%2C%20and%20water%20pollution.)։
Ինչու՞ գոյություն ունեն ֆերմաներ, կամ առհասարակ գյուղատնտեսություն՝ դե որ սնունդ արտադրեն մարդկանց համար։ Ինչու՞ են դրանք շատացել։ Դե երևի պահանջարկն է շատացել, այսինքն՝ մարդիկս։ Երևի մանկապարտեզի երեխաների մեծ մասը սա կկարողանան բացատրել։
Կոպիտ ասած, ստացվում է, որ մարդիկ իրեն գոյությամբ առաջացնում են արտանետումներ, բայ մարդկանց, այսինքն՝ ինքներս մեզ չենք կարող ուղղակիորեն վերացնել, բայց մեր սննդի աղբյուրները օքեյ է վերացնելը։
Մյուս կողմից էլ Գերմանիան հերթով փակում է իր «կանաչ» ատոմակայանները, Ֆուկուսիմայից հետո որոշ խելոք մարդկան մոտ «առողջ վախից» կայացվեցին որոշումներ, բայց չար լեզուներն ասում են, որ Ռուսաստանի ու անձամբ Պուտինի մատն ա խառը էդ որոշման մեջ, ինչ-ինչ կոռուպցիոն մութ պատմություններ, որ խորանալու զահլա չկա էլ...
Մի խոսքով նման է, որ կամ մենք ջերմոցային էֆեկտից կմեռնենք մի հարյուր տարի հետո, կամ սովից՝ մի քանի տարուց, հետևաբար վերջինս ավելի էֆեկտիվ է մոլորակը «փրկելու» առումով, ստացվում է, որ ֆերմաները փակելը ճիշտ որոշում է :Ճ
One_Way_Ticket
13.12.2022, 01:52
Մանկապարտեզի երեխան նաև գիտի, որ գյուղի օդն ավելի մաքուր է, քան քաղաքինը։ Ավելի հաճելի է շնչել, ու բնական է ենթադրել, որ ավելի առողջարար է։ Դա ես էլ գիտեմ, Պողոսն էլ գիտի։ Բայց շարունակում ենք ապրել քաղաքում, տարատեսակ պատճառներով։
Դրա համար եմ ասում, որ արտանետումները surrogate endpoint է։ Արտանետումների՝ կլիմայի վրա ազդեցությունն ու net zero-ի՝ կլիմայական չեզոքությունն ընդամենը մոդելներ են։ Ու նաև դրա համար եմ կովիդի հետ համեմատում, որովհետև լավ տեսանք, թե գիտնականների (կամ "գիտնականների") մոդելներն ինչքանով են ճշգրիտ։ Տենց մի աղետ էլ Շվեդիային էին կանխատեսում (https://www.theguardian.com/world/2020/mar/30/catastrophe-sweden-coronavirus-stoicism-lockdown-europe)։
Մանկապարտեզի երեխան նաև գիտի, որ գյուղի օդն ավելի մաքուր է, քան քաղաքինը։ Ավելի հաճելի է շնչել, ու բնական է ենթադրել, որ ավելի առողջարար է։ ...
Խնդիրը օդի մաքրությունը չի, այլ ջերմոցային էֆեկտը, որի վրա մեթանի ազդեցությունը, ոմանք ասում են 25, ոմանք` թե 80 անգամ ավելի մեծ է, քան ածխաթթու գազինը (https://www.edf.org/climate/methane-crucial-opportunity-climate-fight#:~:text=Methane%20has%20more%20than%2080,by%20methane%20from%20human%20actions.), չնայած որ մեթանը շատ ավելի քիչ է արտանետվում, քան ածխաթթու գազը։
Մեթանը անհոտ գազ է, օդից թեթև, այսինքն մենք գյուղի արտադրած մեթանը ոչ մի կերպ չենք զգում։
Ամենաշատ մեթանը արտադրվում է կենդանիների աղիներում, կպել ենք խեղճ կովերից, բայց դե մարդիկս էլ ենք էդ գործի մեջ։
Ասենք էստեղ արտանետվող ջերմոցային գազերի բաշխումն է վերլուծվում։ (https://www.epa.gov/ghgemissions/overview-greenhouse-gases#methane)
Հա, լրիվ կարող է դավադրությունների տեսությունների, կամ մատից հոտ քաշոցու մեջ տեղավորվել, այսինքն որոշ գիտնականների պնդումները ապացուցելու համար դու պիտի գիտնական դառնաս ու թաթախվես էդ գործի մեջ։ Անձամբ ես շփվել եմ զգալի թվով գիտնականների ու PhD-ների հետ, որոնց մեջ զգալի քանակությամբ բուլշիթերներ կան, գործունեության իմիտացիա անողներ, ավելի շատ հոդված գրելու, կամ ուսումնասիություն անել–ցույց տալու համար աշխատողներ, քան թե իրական խնդիրներ լուծելու։ Թարսի մես սրանցից որոշները պետական որոշումների վրա են ազդում ու ահագին լուրջ ալիքներ փոխում։
Բայց դիցուք` հավատում ենք, ու ի՞նչ։ Ստացվում է, որ մեթան տռող անասուններից ազատվում ենք, ուտում ենք բանջարեղեն, կամ ածխաջրեր ու մենք ենք ավելի շատ տռում։
Եթե գուգլ անես, կգտնես ինչ–որ հոդվածներ, որ պնդում են, թե մսակերները ինչ–որ չափով ավելի են «ներդրում անում» մեթանի արտադրության մեջ, քան բուսակերները, ըստ համապատասխան սնունդի արտադրության, բայց մյուս կողմից էլ կան հովածներ, որ ասում են, թե բուսական սնունդը մարսելիս բուսակերներն իրենք շատ ավելի մեթան են արտադրում, քան մսակերները մսեղենը մարսելիս, արդյունքում նիչյա է ստացվում ։Ճ
Առհասարակ, մարդիկս ըստ կենսաբանական պարամետրերի ու հատկանիշների, վայթե ավելի շուտ մսակերներ ենք, քան թե բուսակերներ, համենայն դեպս խոտակեր անասունների նման չունենք մի քանի խորշանի ռեսայքլինգով ստամոքսներ ու դե ֆակտո կենդանական ծագում ունեցող սնունդը ավելի էֆեկտիվ ենք մարսում քան բուսականը, չնայած էս առումով էլ լիքը բուլշիթ կարելի է գտնել ինտերնետում։
Մյուս կողմից էլ բուսակերների մի ահռելի մաս «նստած» է բրնձի վրա, որն էլ ճահճուտային բույս է ու էլի համեմատելի քանակով մեթան արտանետող արտադրությունների մեջ է մտնում։ Խնդիրն այն է, որ եվրոպայում բրինձ չի արտադրվում, դրա համար եվրոպացիք կենտրոնացել են անասնապահության վրա, իսկ ասենք Չինաստանը հենց սկսի սնունդի արտադրության սահմանափակումներ մտցնել, վայթե գազազած չինացիները կուտեն մնացած ազգերին։ Չգիտեմ, արդեն ահագին ձանձրալի է մարդկային հիմարությունների շքերթին հետևեը։
մարդ եղած վախտ
13.12.2022, 19:50
․․․․ Ինչու՞ գոյություն ունեն ֆերմաներ, կամ առհասարակ գյուղատնտեսություն՝ դե որ սնունդ արտադրեն մարդկանց համար։ Ինչու՞ են դրանք շատացել։ Դե երևի պահանջարկն է շատացել, այսինքն՝ մարդիկս։ Երևի մանկապարտեզի երեխաների մեծ մասը սա կկարողանան բացատրել։
Կոպիտ ասած, ստացվում է, որ մարդիկ իրեն գոյությամբ առաջացնում են արտանետումներ, բայ մարդկանց, այսինքն՝ ինքներս մեզ չենք կարող ուղղակիորեն վերացնել, բայց մեր սննդի աղբյուրները օքեյ է վերացնելը։ ․․․
Ֆերմաները ոչ թե արտադրում են առհասարակ սնունդ, այլ մասնավորապես միս։ Մսի արտանետումները բուսական արտանետումներից պատիկներով ավել են։ Ասենք ստեղ (https://ourworldindata.org/less-meat-or-sustainable-meat) կարելի ա տեսնել 100 գրամ կենդանական կամ բուսական սպիտակուց արտադրելուց առաջացած արտանետումները ոնց են իրար հետ համեմատվում։ Միսը պարտադիր ա, մսի վիտամինները, անփոխարինելի ամինաթթուները․․․ բլա բլա բլա, օքեյ, ստեղ (https://www.nature.com/articles/d41586-021-03565-5) կարելի ա տեսնել, միս ներառող ինչ օպտիմալ սննդակարգ կարելի ա ունենալ, որը կբավարարի մարդուն սննդանյութերով ու էդ բոլոր անփոխարինելի միացություններով, բայց նաև ահագին կնվազեցնի արտանետումների քանակը։ Նաև կարելի ա տեսնել, թե տարբեր աշխարհամասերում միջին սննդակարգը ինչքանով մոտ կամ հեռու ա էդ օպտիմումից։ Օրինակ՝ կարելի ա տեսնել, որ զարգացած աշխարհը շատ ավելի շատ միս ա ուտում, քան կարիքը ունի։ Նույն կերպ կարելի ա տեսնել, որ օրինակ արևելյան Ասիայում, որը ներառում ա նաև Չինաստանը, էլի ահագին ավել միս են ուտում, քան արժի, ու դա դեռ աճելու ա։ Մսի սպառման հետ կապված կա նաև էն միտումը, որ միս ուտելը արևմտյան քաղաքակրթությունում ասոցացված ա ստատուսի հետ, դրանից ամբողջ աշխարհում տիրող տենդենցով, որ եկամտի աճի հետ մարդիկ սկսում են նաև ավել միս ուտել։ Առհասարակ, ՀՆԱ֊ն ուղիղ համեմատական (https://ourworldindata.org/grapher/meat-consumption-vs-gdp-per-capita) ա մսի սպառման հետ ամբողջ աշխարհում։ Էս տենդենցով պայմանավորված, կարելի ա սպասել, որ մսի սպառումը դեռ որ ահագին ինտենսիվ աճելու ա, օրինակ որտև հարարևելյան ասիայի ՀՆԱ֊ն ա ինտենսիվ աճում։ Էս պայմաններում արդարացվա՞ծ ա արդյոք, որ մսի սպառման աճի տենդենցը նվազի, կամ զսպվի պետական որոշումներով։ Իմ կարծիքով լրիվ արդարացված ա, առավել ևս արևմտյան երկրներում, որտեղ մսի պակասով պայմանավորված սով մեղմ ասած չի սպառնում։ (հլը որ մի կողմ թողնենք էն, որ շատ միս ուտելը իրա հետ լիքը առողջական խնդիրների ա բերում)
Հաջորդ հարցը հողերի մշակման հարցն ա։ Ստեղ (https://ourworldindata.org/agricultural-land-by-global-diets) կարելի ա տեսնել թե բուսական ու կենդանական սննդի արտադրության համար ինչքան հողատարածք ա օգտագործվել 2017ի դրությամբ։ Գյուղատնտեսության համար կիրառվող հողի մակերեսի 77%ը օգտագործվել ա կենդանական սնունդ ստանալու նպատակով, որը մատակարարել ա գլոբալ կալորիաների 18%-ը, գլոբալ սպիտակուցի 37%ը։ Ստեղից հետևում ա, որ եթե ավելի շատ հողատարածք օգտագործվի բուսական սնունդ ստանալու համար, ավելի շատ մարդու հնարավոր կլինի սնել։ Էս հաշվարկներից ա ստացվում էն արդյունքը, որ Երկիրը կարող ա սնել 10մլրդ մարդու։ Բայց էդ մարդկանց սննդակարգում ամեն օր սթեյք ուտելը չի կարա մտնի, որտև էդքան միս արտադրելու համար հող չկա(ոչ էլ մթնոլորտ)։
Ինչ վերաբերվում ա Նիդերլանդների նման երկրին, որի՝ պրակտիկորեն ամբողջ մակերեսը կարա օգտագործվի բուսական սնունդ արտադրելու համար, հողը վատնել կենդանական սննդի վրա, էն էլ ֆերմաների, որոնք առավել շատ արտանետումներ են անում, երևի այնուամենայնիվ նպատակահարմար չի (չնայած հնարավոր ա, որ իրանք իրանց կոմբիկերը (կամ չգիտեմ ինչ են տալիս էդ անասուններին) առնում են ասենք ղազախստանից)։ Ինչևէ, ամեն դեպքում առավել շատ արտանետում անող ֆերմա առնել֊փակելը Նիդերլանդների ժողովրդին հաստատ հումանիտար աղետի չի բերի, եթե ինչ, երևի հակառակը, երկարաժամկետ կարա բերի ավելի շատ սնունդ արտադրելու հնարավորություն, ու երևի ավելի լավ օդ։
One_Way_Ticket
13.12.2022, 23:42
Էս պայմաններում արդարացվա՞ծ ա արդյոք, որ մսի սպառման աճի տենդենցը նվազի, կամ զսպվի պետական որոշումներով։ Իմ կարծիքով լրիվ արդարացված ա, առավել ևս արևմտյան երկրներում, որտեղ մսի պակասով պայմանավորված սով մեղմ ասած չի սպառնում։
Սենց հարց․ դու ո՞նց ես պրակտիկայում պատկերացնում մսի սպառման սահմանափակումը։ Պիտի դա շուկա՞ն կարգավորի, այսինքն՝ միսը դառնա հարուստի ուտելիք, թե՞ պետությունը ինչ-որ մինիմալ քանակ երաշխավորի բոլոր անձանց։ Եթե երկրորդը, ապա դա ո՞նց է աշխատելու։ Հին բարի հացի կտրոնների պե՞ս, թե՞ ինչ-որ այլ կերպ։
Էդ սննդակարգերով մոլորակը փրկելը ինձ համար ահագին ծիծաղելի է։ Եթե տենց շա՜տ ենք ուզում օպտիմիզացնել մեթանի արտանետումները, ապա կառաջարկեմ բոլոր մադկանց ստամոքսն ու աղիքները հեռացնել, ու մարդու մնացած բջիջներին անհրաժեշտ նութերը ներարկել արյան մեջ, դե մինչև մարդկությունը կարողանա գիտակցությունը վեբեռնել cloud-ի մեջ ու պրծնել մոլորակը փրկելու էս տանջանքներից, այսինքն կարելի է պայթացնել մոլորակը, որ ոչ մեկին փայ չհասնի ։Ճ
Իրականում «բնապահպանների» երազանքները լավ էլ արագ տեմպերով կատարվում են` պարենային խանութներում բնական ու օրգանական սնունդ ճարելը ավելի ու ավելի բարդ է դառնում, միսն ու ձուն օրեցոր թանկանում ու կրճատվում են, ու վայթե խանութներում ապրանքների մի 80-90 տոկոսը վերամշակված աղբ է, որը լիքը մարդ ուտում է ու կյանքի երկրորդ կեսն անցկացնում է հիվանդանոցներում ու ահռելի ռեսուրսներ են ծախսվում «առողջապահական» կոչված մաֆիոզ համակարգերի միջոցով։
Ես հակառակը կպնդեմ` եթե մարդիկ մենակ միս ու ձու ուտեին, էսքան աղտոտված չէր լինի մոլորակը, որոշ մարդիկ էլ հիվանդ եզրակացությունների չէին գա։ Առհասարակ, նման է, որ սնունդը լուրջ ազդում է մարդկանց մտածելակերպի ու կայացրած որոշումների վրա։
Ոնց Կառլինն էր ասում` «the planet is fine, the people are fucked», հրես.
https://youtu.be/PdSi9NW5u3E
մարդ եղած վախտ
14.12.2022, 03:17
Սենց հարց․ դու ո՞նց ես պրակտիկայում պատկերացնում մսի սպառման սահմանափակումը։ Պիտի դա շուկա՞ն կարգավորի, այսինքն՝ միսը դառնա հարուստի ուտելիք, թե՞ պետությունը ինչ-որ մինիմալ քանակ երաշխավորի բոլոր անձանց։ Եթե երկրորդը, ապա դա ո՞նց է աշխատելու։ Հին բարի հացի կտրոնների պե՞ս, թե՞ ինչ-որ այլ կերպ։
դե նայի հիմա կարամ ասեմ օրինակ սենց սենց եմ պատկերացնում, հետո դու գաս ասես էդ չի աշխատի, որտև ահավոր ձև ա, կապիտալիստական ա, սորոսի ծրագիրն ա, կրիմինալի բուն ա, նախնադար ա և այլն ու լիքը անիմաստ ներվ գնա էդ պրոցեսում, առանց ինչ-որ արդյունքի. ըտեղ արդյունք չկա, որտև ես բավարար տեղյակ չեմ պետության գործիքակազմից, էդ խնդրի վրա ես ոչ մի ձև չեմ ազդում, էդ խնդրի լուծումը իմ գիտելիքների/հնարավորությունների շրջանակի մեջ չի, ու իմպլեմենտացիայի դետալների շուրջ դիլետանտ բանավեճի մեջ մտնել չեմ ուզում, բայց իմ մոտեցումը էս հարցին արդեն ձևակերպել եմ, որ ես կողմ եմ մսի սպառման նվազման, ու եթե էն երկրում որտեղ ընտրելու իրավունք ունեմ, լինի քաղաքական ուժ, որը էդ ուղղությամբ լուծում առաջարկի, կարող ա և իրանց ընտրեմ
մարդ եղած վախտ
14.12.2022, 03:41
Էդ սննդակարգերով մոլորակը փրկելը ինձ համար ահագին ծիծաղելի է։ Եթե տենց շա՜տ ենք ուզում օպտիմիզացնել մեթանի արտանետումները, ապա կառաջարկեմ բոլոր մադկանց ստամոքսն ու աղիքները հեռացնել, ու մարդու մնացած բջիջներին անհրաժեշտ նութերը ներարկել արյան մեջ, դե մինչև մարդկությունը կարողանա գիտակցությունը վեբեռնել cloud-ի մեջ ու պրծնել մոլորակը փրկելու էս տանջանքներից, այսինքն կարելի է պայթացնել մոլորակը, որ ոչ մեկին փայ չհասնի ։Ճ
Իրականում «բնապահպանների» երազանքները լավ էլ արագ տեմպերով կատարվում են` պարենային խանութներում բնական ու օրգանական սնունդ ճարելը ավելի ու ավելի բարդ է դառնում, միսն ու ձուն օրեցոր թանկանում ու կրճատվում են, ու վայթե խանութներում ապրանքների մի 80-90 տոկոսը վերամշակված աղբ է, որը լիքը մարդ ուտում է ու կյանքի երկրորդ կեսն անցկացնում է հիվանդանոցներում ու ահռելի ռեսուրսներ են ծախսվում «առողջապահական» կոչված մաֆիոզ համակարգերի միջոցով։
Ես հակառակը կպնդեմ` եթե մարդիկ մենակ միս ու ձու ուտեին, էսքան աղտոտված չէր լինի մոլորակը, որոշ մարդիկ էլ հիվանդ եզրակացությունների չէին գա։ Առհասարակ, նման է, որ սնունդը լուրջ ազդում է մարդկանց մտածելակերպի ու կայացրած որոշումների վրա։
Ոնց Կառլինն էր ասում` «the planet is fine, the people are fucked», հրես.
https://youtu.be/PdSi9NW5u3E
վիշապ ջան, էս ամբողջ գրառումդ ծաղրահեղացում ու կատաստրոֆիզացիա ա, չգիտեմ էլ ինչին արձագանքել:
Ես հակառակը կպնդեմ ` եթե մարդիկ մենակ միս ու ձու ուտեին, էսքան աղտոտված չէր լինի մոլորակը, որոշ մարդիկ էլ հիվանդ եզրակացությունների չէին գա։ Առհասարակ, նման է, որ սնունդը լուրջ ազդում է մարդկանց մտածելակերպի ու կայացրած որոշումների վրա։
Դե ոնց հարմար ա, պնդելն էլ հո չի հարկվում, բայց եթե ինչ-որ հիմքեր էլ բերես պնդելուց զատ, կարելի ա նաև խոսալ դրա մասին։ Դեռ որ իմ բերած նյութերը ասում են, որ մարդիկ մենակ միս ու ձու ուտեին երկիրը կլիներ ավելի աղտոտված ու մարդիկ ավելի շուտ կմեռնեին սրտանոթային խնդիրներից։
One_Way_Ticket
14.12.2022, 03:46
դե նայի հիմա կարամ ասեմ օրինակ սենց սենց եմ պատկերացնում, հետո դու գաս ասես էդ չի աշխատի, որտև ահավոր ձև ա, կապիտալիստական ա, սորոսի ծրագիրն ա, կրիմինալի բուն ա, նախնադար ա և այլն ու լիքը անիմաստ ներվ գնա էդ պրոցեսում, առանց ինչ-որ արդյունքի. ըտեղ արդյունք չկա, որտև ես բավարար տեղյակ չեմ պետության գործիքակազմից, էդ խնդրի վրա ես ոչ մի ձև չեմ ազդում, էդ խնդրի լուծումը իմ գիտելիքների/հնարավորությունների շրջանակի մեջ չի, ու իմպլեմենտացիայի դետալների շուրջ դիլետանտ բանավեճի մեջ մտնել չեմ ուզում, բայց իմ մոտեցումը էս հարցին արդեն ձևակերպել եմ, որ ես կողմ եմ մսի սպառման նվազման, ու եթե էն երկրում որտեղ ընտրելու իրավունք ունեմ, լինի քաղաքական ուժ, որը էդ ուղղությամբ լուծում առաջարկի, կարող ա և իրանց ընտրեմ
Էդ գիտե՞ս որ անեկդոտն եղավ։
Ուրեմն, մկներին բոլոր կենդանիները նեղում են, էս մկները դավադիտ եղած գնում են իմաստուն բվեճի մոտ։
- Մեզ բոլորը նեղում են, չգիտենք՝ ինչ անենք, մի ճար ասա։
Բվեճը մտածում, մտածում ու ասում է․
- Եկեք դուք ոզնի դարձեք։ Ոզնիները փշեր ունեն, իրենց ոչ ոք չի նեղում։
Մկներն ուրախացած հեռանում են, հետո ճանապարհին մեկը հարցնում է․
- Տղերք, իսկ ո՞նց ենք ոզնի դառնում։
Մյուսներն էլ չգիտեն, դրա համար վերադառնում են բվեճի մոտ։
- Իմաստուն բվեճ, բա մենք ո՞նց ոզնի դառնանք։
- Էէէ, տենց մանր հարցերով ինձ մի անհանգստացրեք, ես ստրատեգիայով եմ զբաղվում։
... իմ բերած նյութերը ասում են, որ մարդիկ մենակ միս ու ձու ուտեին երկիրը կլիներ ավելի աղտոտված ու մարդիկ ավելի շուտ կմեռնեին սրտանոթային խնդիրներից։
Ի՞նչ սկզբունքերով ես որոշում, որ «քո բերած նյութերը» ճիշտ են, իսկ մեկ ուրիշի «բերած նոյւթերը»` սխալ։ Պարզ տրամաբանությունը հուշում է, որ բնության տված սնունդը պիտի որ դեմ չլինի այդ նույն բնության ստեղծած մարդուն, բայց ինչ–որ մարդիկ որոշել են, որ իրենք ավելի խելացի են, քան բնությունը, որ ստեղծել է իրենց։
Բայց իրականությունը ավելի դառն է, «ճշմարտությունների» մեծ մասը ծնվում են ոչ թե մարդասիրույթյունից այլ` նեղանձնական, կամ բիզնես շահերից, այսինքն այսինքն մեծամասամբ «բերած նյութերի» հեղինակները թքած ունեն ինձ ու քեզ վրա, այսինքն կամ ինչ–որ իրենց գիտնականներ համարողներ կատարել էն խայտառակ թերի ու միակողմանի հետազոտություն, զուտ «հետազոտության» համար, բայց ավելի շուտ կատարել են պատվիրված «հետազոտություն», սրիկա ընկերությունների շահերի համար։ Բայց սա մի քիչ ուրիշ խոսակցություն է, որ կարող ենք քննարկել սննդակարգի մասին թեմաներում։
Շատ վաղուց մի տպավորիչ ֆիլմ էի նայել էս թեմայով՝ Dominion (2018) - full documentary [Official]
https://youtu.be/LQRAfJyEsko
եթե ժամանակ ու ցանկություն ունենաք նայելու... ընդհանուր կարծիք կա որ արդադրանքը ավելին ա քան սպառվում ա, ու էդ գնով, էս գնով արտադրվածը վերածվում ա թափոնի, հիմա դժվար ա դատել, թե ինչքանով էֆֆեկտիվ կլինի տվյալ մեթոդը, բայց չեմ կարա ասեմ որ ինձ որևէ կերպ անհանգստացնում ա ինդուստրիայի չափերի կրճատումը:
Ուզում ես միս ուտես, քո կենդանիներին պահի, հաստատ ավելի որակով բան ես ստանալու ու ավելի գիտակից ես լինելու, թե ինչքան ա քեզ անհրաժեշտ: Նույն բիզնեսի պրինցիպով, տվյալ ոլորտում էլ, արտադրողը ամեն քայլի դիմում ա իրա գործը հեշտացնելու ու արտադրանքի քանակը ավելացնելու համար, ու ստեղ կարող եք վստահ լինել, ոչ մի էական տարբերություն չկա արհեստական գեներացված մսի ու հորմոնների վրա աճեցրածի որակների միջև:
Ասենք հա գյուղի օդը մաքուր ա հաստատ, բայց խոսքի մի հատ թռչնաֆաբրիկայի կողքով քայլեք էլի, փլիզ... էդ աուրան 3կմ շառավիղ ունի... երկու երեք գլուխ կենդանին չես համեմատի հազար գլուխ իրար վրա լցրած մասսայի հետ, որտեղ արյունն ու արտաթորանքնեը խառնշտած հոտում են:
Մի քիչ կասկածում եմ, որ Նիդեռլանդներում փակվող ֆերմաները բոլորը նման վայրագ տնտեսություններ են։
Առհասարակ ես էլ եմ դեմ անշարժ ու GMO եգիպտացորենով ու գարիով բտած կենդանիների արդյունաբերությանը, առաջին հերթին ոչ թե հոտի ու մեթանի համար, այլ որ առողջարար չի նման պայմաններում բուծած կենդանու միսն ուտելը։ Ինձ համար դա նույնն է ինչ վերամշակված բուսական ծագում ունեցող junk food-ը, անկախ դրանցում ճարպերի, սպիտակուցների ու ածխաջրերի հարաբերությունից։
«Ուզում ես միս ուտես, քո կենդանիներին պահի»–ն առհասարակ իրատեսական չի ներկայիս սպառողների մեծամասնության համար։ Նահանգներում սեփական հայաթում հավ պահելու համար էլ է լիցենզիա պահանջնում ու օրինակ մեր թաղում ինձ դժվար թե թույլատրեն տարածքի խտության պատճառով։
Բուսական ծագում ունեցող սննդի արդյունաբերության մեջ էլ վայրագություններ կան, ոչ թե արյունահեղությունների տեսքով, այլ վերամշակման սրիկա ձևերի ու սպառողին համուհոտով խաբելու տեսակետից, որը խոշոր առմամբ ու երկարաժամկետ էլի թանկ է նստում ռեսուրսների ու էկոլոգիայի ու առողջության տեսակետից։
Մի քիչ կասկածում եմ, որ Նիդեռլանդներում փակվող ֆերմաները բոլորը նման վայրագ տնտեսություններ են։
Առհասարակ ես էլ եմ դեմ անշարժ ու GMO եգիպտացորենով ու գարիով բտած կենդանիների արդյունաբերությանը, առաջին հերթին ոչ թե հոտի ու մեթանի համար, այլ որ առողջարար չի նման պայմաններում բուծած կենդանու միսն ուտելը։ Ինձ համար դա նույնն է ինչ վերամշակված բուսական ծագում ունեցող junk food-ը, անկախ դրանցում ճարպերի, սպիտակուցների ու ածխաջրերի հարաբերությունից։
«Ուզում ես միս ուտես, քո կենդանիներին պահի»–ն առհասարակ իրատեսական չի ներկայիս սպառողների մեծամասնության համար։ Նահանգներում սեփական հայաթում հավ պահելու համար էլ է լիցենզիա պահանջնում ու օրինակ մեր թաղում ինձ դժվար թե թույլատրեն տարածքի խտության պատճառով։
Բուսական ծագում ունեցող սննդի արդյունաբերության մեջ էլ վայրագություններ կան, ոչ թե արյունահեղությունների տեսքով, այլ վերամշակման սրիկա ձևերի ու սպառողին համուհոտով խաբելու տեսակետից, որը խոշոր առմամբ ու երկարաժամկետ էլի թանկ է նստում ռեսուրսների ու էկոլոգիայի ու առողջության տեսակետից։
Ընկեր տեղակայումը կապ չունի, կարող ա որ ասում են նոր զելանդական չալպուտուրիկ կովեր, դու մտածում ես ալպերում սնված ու մի թիզ սերուցքը վրեն անմահական համով կաթի մասին, գովազդագեներացված մոլորություն ա: Մի հատ էս վիդեոն որ նայես, կհասկանաս, վայրագությունը քաղաքակրթություն չի ճանաչում, լինի դա եվրոպա թե ասիա, մի քիչ տոլերանտ եղի եվրոպացիքի հանդեպ :Ճ
Ինչ վերաբերվում ա իրատեսական լինելուն, համամիտ եմ, չնայած որ ձեր Հովիտներում զվռնող հավերը բավական հետաքրիր ու զավեշտալի տեսարան կներկայացնեն: Ամեն դեպքում ինդուստրիալ մսամթերքի հույսին մնացած մարդը սոված չի մնա... իմ ասածը էդ չէր, իմ ասածը, որ որական տարբերություն չկա ինդուստրիալ մսի ու իրա փոխարինիչների միջև, որ ահազանգենք թե բա՝ ահա, մեզ սպանում են պետրիի թասի վրա պատրաստված դավադրությամբ:
Ոչ մեկ էստեղ բուսական սնունդ չի պրոպագանդում, ամենայն հավանականությամբ ինքդ էլ ես տեղյակ որ սխալ ա դրանք իրար հակադրելը, մարդու համար իրանք հավասարակշիռ սննդարար են, լիարժեքության տեսանկյունից: Ու էստեղ էլ որակը բնականաբար կարևոր ա, թեև ավելի հեշտ ա Հովիտներում լոլիկներ աճացնելը, եթե մի օր որոշեն էդ էլ վրեքներս կտրել:Ճ
Իսկ թե ով իրա ափսեի մեջ գերազանցապես գիշատիչ ա թե խոտակեր, ընդհանուր քննարկման հարց չի հանդիսանում:
Ընկեր տեղակայումը կապ չունի, կարող ա որ ասում են նոր զելանդական չալպուտուրիկ կովեր, դու մտածում ես ալպերում սնված ու մի թիզ սերուցքը վրեն անմահական համով կաթի մասին, գովազդագեներացված մոլորություն ա: Մի հատ էս վիդեոն որ նայես, կհասկանաս, վայրագությունը քաղաքակրթություն չի ճանաչում, լինի դա եվրոպա թե ասիա, մի քիչ տոլերանտ եղի եվրոպացիքի հանդեպ :Ճ
Ինչ վերաբերվում ա իրատեսական լինելուն, համամիտ եմ, չնայած որ ձեր Հովիտներում զվռնող հավերը բավական հետաքրիր ու զավեշտալի տեսարան կներկայացնեն: Ամեն դեպքում ինդուստրիալ մսամթերքի հույսին մնացած մարդը սոված չի մնա... իմ ասածը էդ չէր, իմ ասածը, որ որական տարբերություն չկա ինդուստրիալ մսի ու իրա փոխարինիչների միջև, որ ահազանգենք թե բա՝ ահա, մեզ սպանում են պետրիի թասի վրա պատրաստված դավադրությամբ:
Ոչ մեկ էստեղ բուսական սնունդ չի պրոպագանդում, ամենայն հավանականությամբ ինքդ էլ ես տեղյակ որ սխալ ա դրանք իրար հակադրելը, մարդու համար իրանք հավասարակշիռ սննդարար են, լիարժեքության տեսանկյունից: Ու էստեղ էլ որակը բնականաբար կարևոր ա, թեև ավելի հեշտ ա Հովիտներում լոլիկներ աճացնելը, եթե մի օր որոշեն էդ էլ վրեքներս կտրել:Ճ
Իսկ թե ով իրա ափսեի մեջ գերազանցապես գիշատիչ ա թե խոտակեր, ընդհանուր քննարկման հարց չի հանդիսանում:
Մեր հովիտներում կովերն ու ոչխարները ազատ ֆռֆռում են, ասենք` մեր գեղի կողքի սարերում, որտեղ հեծանիվ եմ քշում։ Խանութներում էլ դեռևս «pasture-raised», «grass-fed» միս կարելի է ճարել, ու ֆեյք չի, չնայած նորմալ սթեյքի ֆունտը սկսում է 20 դոլարից։
Այսինքն էդքան խայտառակ չի, ինչքան հանուն աժիոտաժ ապահովելու Ավստրալիայի վայրենիների անասնաբուծության գազանաբարո դրվագները ցուցադրող ֆիլմն է ներկայացնում։ Տեղակայումը կապ ունի էնքանով, որ լոկալ օրենսդրությունն ու կարգավորումները կարող են խիստ լինել սանիտարահիգիենայի ու անասունի նկատմամբ վերաբերմունքի և այլ մասերով։ Նահանգներում օրինակ անասնաբուծությունը վերջին տարիներին անկում է ապրել, որ փնտրես, կտեսնես։
մարդ եղած վախտ
14.12.2022, 11:44
Ի՞նչ սկզբունքերով ես որոշում, որ «քո բերած նյութերը» ճիշտ են, իսկ մեկ ուրիշի «բերած նոյւթերը»` սխալ։ Պարզ տրամաբանությունը հուշում է, որ բնության տված սնունդը պիտի որ դեմ չլինի այդ նույն բնության ստեղծած մարդուն, բայց ինչ–որ մարդիկ որոշել են, որ իրենք ավելի խելացի են, քան բնությունը, որ ստեղծել է իրենց։
Բայց իրականությունը ավելի դառն է, «ճշմարտությունների» մեծ մասը ծնվում են ոչ թե մարդասիրույթյունից այլ` նեղանձնական, կամ բիզնես շահերից, այսինքն այսինքն մեծամասամբ «բերած նյութերի» հեղինակները թքած ունեն ինձ ու քեզ վրա, այսինքն կամ ինչ–որ իրենց գիտնականներ համարողներ կատարել էն խայտառակ թերի ու միակողմանի հետազոտություն, զուտ «հետազոտության» համար, բայց ավելի շուտ կատարել են պատվիրված «հետազոտություն», սրիկա ընկերությունների շահերի համար։ Բայց սա մի քիչ ուրիշ խոսակցություն է, որ կարող ենք քննարկել սննդակարգի մասին թեմաներում։
Դե որո՞նք են քո բերած նյութերը։ Ու ի՞նչ ասել է բնության տված սնունդ։ Բնությունը սուպերմարկետում հավի դոշ ա՞ “տվել” ու պրակտիկորեն անսահման քանակությամբ սթե՞յք: Ասենք հիմա մարդկանցից 1.5 անգամ ավելի շատ բիոմասսա կա անասունի տեսքով, քան մարդկանց։ Քո ասած բնությունը մարդկանց ու էդ անասունների ասենք 95%ին սպանել էր ինֆեկցիոն հիվանդություններով, իսկ դու ասում ես “բնության” տված։
Հիմա էս թեմայով ես կարամ կամ հավատամ էն հոդվածներին, որտեղ մարդիկ գրել են թե ինչ հետազոտություն են արել, ոնց, ինչ մեթոդներով, ինչ տվյալներ են հավաքել, կամ պետք ա հավատամ քեզ, որ վստահ պնդում ես, որտև դե սաղ սուտ ա, դրանք սաղ ծախված են։
Դրանք սաղ ծախված են-ը պողպատյա արգումենտ ա ամեն դեպքում, ես ինչ դանակ էլ բերեմ, դրան չի կտրի։
Շատ վաղուց մի տպավորիչ ֆիլմ էի նայել էս թեմայով՝ Dominion (2018) - full documentary [Official]
https://youtu.be/LQRAfJyEsko
եթե ժամանակ ու ցանկություն ունենաք նայելու... ընդհանուր կարծիք կա որ արդադրանքը ավելին ա քան սպառվում ա, ու էդ գնով, էս գնով արտադրվածը վերածվում ա թափոնի, հիմա դժվար ա դատել, թե ինչքանով էֆֆեկտիվ կլինի տվյալ մեթոդը, բայց չեմ կարա ասեմ որ ինձ որևէ կերպ անհանգստացնում ա ինդուստրիայի չափերի կրճատումը:
Ուզում ես միս ուտես, քո կենդանիներին պահի, հաստատ ավելի որակով բան ես ստանալու ու ավելի գիտակից ես լինելու, թե ինչքան ա քեզ անհրաժեշտ: Նույն բիզնեսի պրինցիպով, տվյալ ոլորտում էլ, արտադրողը ամեն քայլի դիմում ա իրա գործը հեշտացնելու ու արտադրանքի քանակը ավելացնելու համար, ու ստեղ կարող եք վստահ լինել, ոչ մի էական տարբերություն չկա արհեստական գեներացված մսի ու հորմոնների վրա աճեցրածի որակների միջև:
Ասենք հա գյուղի օդը մաքուր ա հաստատ, բայց խոսքի մի հատ թռչնաֆաբրիկայի կողքով քայլեք էլի, փլիզ... էդ աուրան 3կմ շառավիղ ունի... երկու երեք գլուխ կենդանին չես համեմատի հազար գլուխ իրար վրա լցրած մասսայի հետ, որտեղ արյունն ու արտաթորանքնեը խառնշտած հոտում են:
Սա խի՞ ա մենակ մսի վերաբերում։
Ով ինչ ուտում ա, էդ էլ աճեցնի, ուտի։
Սաղ մարդկությունը մի քանի դար հետ գնա։ Իսկ եթե մարդը գիտնական ա, ու ոչ մի բան չի կարում աճեցնի, թող սոված մեռնի։
Բանա՞ն ես ուզում, տեղափոխվի նենց երկիր, որտեղ դա աճում ա, աճեցրա, կեր, հետո էլի հետ արի :D
Սա խի՞ ա մենակ մսի վերաբերում։
Ով ինչ ուտում ա, էդ էլ աճեցնի, ուտի։
Սաղ մարդկությունը մի քանի դար հետ գնա։ Իսկ եթե մարդը գիտնական ա, ու ոչ մի բան չի կարում աճեցնի, թող սոված մեռնի։
Բանա՞ն ես ուզում, տեղափոխվի նենց երկիր, որտեղ դա աճում ա, աճեցրա, կեր, հետո էլի հետ արի :D
Էդ տեղափոխվելուց գիտե՞ս ինչքան ածխաթթու գազ կարտանետվի։ Ավելի ճիշտ կլինի սենց՝ բանան ե՞ս ուզում, խույ ծիբյե ա նյե բանան, քյալամդ կեր։
Ես էլ կմնամ սառույցի հույսին ։դ
Դե որո՞նք են քո բերած նյութերը։ Ու ի՞նչ ասել է բնության տված սնունդ։ Բնությունը սուպերմարկետում հավի դոշ ա՞ “տվել” ու պրակտիկորեն անսահման քանակությամբ սթե՞յք: Ասենք հիմա մարդկանցից 1.5 անգամ ավելի շատ բիոմասսա կա անասունի տեսքով, քան մարդկանց։ Քո ասած բնությունը մարդկանց ու էդ անասունների ասենք 95%ին սպանել էր ինֆեկցիոն հիվանդություններով, իսկ դու ասում ես “բնության” տված։
Հիմա էս թեմայով ես կարամ կամ հավատամ էն հոդվածներին, որտեղ մարդիկ գրել են թե ինչ հետազոտություն են արել, ոնց, ինչ մեթոդներով, ինչ տվյալներ են հավաքել, կամ պետք ա հավատամ քեզ, որ վստահ պնդում ես, որտև դե սաղ սուտ ա, դրանք սաղ ծախված են։
Դրանք սաղ ծախված են-ը պողպատյա արգումենտ ա ամեն դեպքում, ես ինչ դանակ էլ բերեմ, դրան չի կտրի։
Էդ նյութերի մասին ցանկացած կիլմայական փոփոխությունները կովերի մարսողական համակարգի հետ կապող գիտնականի հարցնես, քեզ կբացատրի, իրենք ամեն ինչ գիտեն։ Անսահման քնակությամբ սթեյք չկա, սթեյք ճարելը հեշտ խնդիր չի նույնիսկ սթեյք սիրող Նահանգներում, օրինակ հլը Հայաստանում ասա՝ սթեյք։ Մաքսիմում բորշի միս։
Էդ բիոմասսայի թվերն էլ բացարձակ առումով ոչինչ չեն ասում, ներկա մարդկությանը կարող է դա էլ չի բավարարում, ասենք օրվա կտրվածքով կարող ա աշխարհում 1 միլիարդ կով կա, բայց տարվա կտրվածքով մարդս ուտում է 1,5 միլիարդ կով: Խոշոր թվերի հետ պարզ ու վտանգավոր խաղեր տալը, դա այն է, ինչ անում են w8w\ «գիտնականներ»…
Մի հատ պաշտոնական հետազոտություն բեր, ու ես կասեմ, թե որտեղ ա պրոբլեմը: Նահանգները պարտադրում է հետազոտությունների մեջ «conflict of interests»-ը նշել, այսինքն ֆայմող մարդը գոնե տեսնում է ֆինանսավորողներին ու սուբյեկտիվությունը, բայ դեպքերի մեծամասնությունում չեն ֆայմում, իսկ «գիտական հետազոտության» տակ մաֆիաները ինչ ասես սղցնում են, որի հետևանքները դժվար է պարզել, կամ պարզվում են շատ ուշ՝ երբ որ տուժվածները խարդախների հետ միասին գերեզմանոցներում են, բայց խարդախները հասցրել են վայելել հարուստ կյանքը, իսկ տուժվածները կյանքի կեսն անկացրել են հիվանդանոցներում: Օրինակ:
Դե որո՞նք են քո բերած նյութերը։ Ու ի՞նչ ասել է բնության տված սնունդ։ Բնությունը սուպերմարկետում հավի դոշ ա՞ “տվել” ու պրակտիկորեն անսահման քանակությամբ սթե՞յք: Ասենք հիմա մարդկանցից 1.5 անգամ ավելի շատ բիոմասսա կա անասունի տեսքով, քան մարդկանց։ Քո ասած բնությունը մարդկանց ու էդ անասունների ասենք 95%ին սպանել էր ինֆեկցիոն հիվանդություններով, իսկ դու ասում ես “բնության” տված։
Հիմա էս թեմայով ես կարամ կամ հավատամ էն հոդվածներին, որտեղ մարդիկ գրել են թե ինչ հետազոտություն են արել, ոնց, ինչ մեթոդներով, ինչ տվյալներ են հավաքել, կամ պետք ա հավատամ քեզ, որ վստահ պնդում ես, որտև դե սաղ սուտ ա, դրանք սաղ ծախված են։
Դրանք սաղ ծախված են-ը պողպատյա արգումենտ ա ամեն դեպքում, ես ինչ դանակ էլ բերեմ, դրան չի կտրի։
Մի քիչ թռուցիկ անցա, թվաց, թե հարցնում ես՝ որոնք են այն նյութերը, որ պետք է արյան մեջ ներարկել ու բայփաս անել աղեստամոքսային համակարգը, ներղություն, էսօր խառն եմ ։Ճ
Նկատի ունենք հետազոտությունները, թերևս:
Հիմա մի քիչ թեմայից կարող է շեղվում ենք, բայց ինձ թվում է կապ կարելի է գտնել, թե ինչ հիմուքներով են պրոպագանդաներ տարածվում ու գլոբալ որոշումներ կայացնում, որոնք ազդում են ահռելի քանակությամբ մարդկանց վրա (չնայած՝ մեզ տեղն է)։
Ու բացատրեմ, թե օրինակ Նահանգների նման թվացյալ զարգացած պետության մեջ ինչ կարգի ու մասշտաբների ակնհյատ սրիկայություններ կան, որ ազդում են ողջ աշխարհի վրա,
ու որ մարդկանցս ծանրակշիռ մեծամասնությունը դա չենք նկատում, որովհետև հավես ու ժամանակ չունենք, կամ դեբիլ ենք, ու էլի նման օբյեկտիվ պատճառներով։
Օրինակ ձվի մասին որոնելիս աչքի է ընկնում սա՝ "Egg consumption linked to higher risk of heart disease and death" (https://www.nhlbi.nih.gov/news/2019/egg-consumption-linked-higher-risk-heart-disease-and-death) (մոտավորապես` «Ձվի օգտագործումը կապվում է սրտի հիվանդությունների ու մահվան ռիսկերի մեծացման հետ»):
Ամերիկյան, լուրջ, պետական հովանավորչությամբ ինստիտուտ է, նույնիսկ կայքի extension-ը «.gov» է, իրենց անունը դրել են՝ The National Heart, Lung, and Blood Institute, այս պարոնների ու տիկինների միսիան (https://www.nhlbi.nih.gov/about) հիմնականում ԱՄՆ քաղաքացիների վճարած հարկերի հաշվին ուսումնասիրություններ կատարելն է, ու կանխարգելիչ միջոցներ ձեռնարկելն է, ասենք կրթելը, քարոզելը և այլն, ի նպաստ քաղաքացիների առողջության ու երկար կյանքի։
Ֆինանսավորման առումով, տեսնում ենք (https://www.nhlbi.nih.gov/about/budget-and-legislative-information), այս մարդիկ տարեկան մոտ 3 միլիարդ դոլար ներդրում են անում հետազոտությունների, լաբարատորիաների ու ուսումնասիրությունների մեջ Նահանգներում ու ողջ աշխարհում, դե էլի ի նպաստ քաղաքացիներիս կյանքի ու առողջության բարելավմանը։
Կարելի է տեսնել, որ Կոնգրեսում քննարկումների արդյունքում է ֆինանսավորումը տեղի ունենում, ու էլի լիքը հղումներ, թափանցիկ և դեմոկրատական։
Առաջին հղումով կնկատեք «Media Coverage» հղումները, որոնցով սույն արդյունքը տարածվել է մեդիայով, ու ողջ աշխարհը իմացել է սրա մասին, ահավասիկ՝ հայկական նորությունների օրինակը՝ «Գիտնականները նշել են ձվի չարաշահման վտանգները» (https://www.1in.am/2572730.html)։
Ահագին լուրջ է չէ՞։
Հիմա գնանք միասին ու կարդանք բուն հետազոտության զեկույցը (https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2728487), որ տեսնենք, թե այս ծանրակշիռ արդյունքը ոնց է ստացվել, որ բոլորս միասին խուսափենք շատ ձու ուտելուց:
Ասեմ, որ երկար է ու բաղկացած է լիքը ակադեմիական աբստրակտ, բայց սովորական քաղաքացիներիս համար դատարկ ինֆորմացիայից, բայց ճիգեր թափելով կարելի է հասկանալ հետևյալը․
Հետազոտությունը վիճակագրական է, մոտ 30000 միջինը 50 տարեկան մարդկանց հարցաթերթիկ են տվել լրացնել վերջիններիս դիետայի վերաբերյալ,
թե վերջին տարվա մեջ ու նաև վերջին ամսում միջինը ինչքան այս կամ այն մթերքներ են կերել (կցման մեջ լրացուցիչ աղյուսակներում կան),
ասենք ձու, խոզապուխտ, մրգեր, և այլն ու նայել են մարդկանց անալիզների արդյուքները՝ արյան ճնշում, սրտի զարկեր, արյան մեջ խոլեստերինը ու
համեմատական կոռելյացիա են արել ու հատնաբերել, որ ձվի մի փոքր ավել օգտագործումը բերում է ֆիզիոլոգիական պարամետրերի մի փոքր վատթարացման։
Հիմա մտածեք, թե ինչքան սխալանք կարող է լինել սենց հիմարության մեջ, ասենք թեկուզ մենակ միանգամյա արյան ճնշման վրա հանգիստ 50% սխալանք կարելի է ունենալ, ես հիմա կատաղեմ, ճնշումս կհելնի 150/95, նսեմ մի 5 րոպե խորը շունչ քաշեմ արտաշնչեմ, կդառնա՝ 120/80։
Նույնը սրտի զարկերը։ Հետո մարդիկ self-report են արել, չգիտես ինչ ճշտությամբ, շատ են հիշել թե վերջին մի տարվա մեջ ինչից ինքան են կերել։ Հաշվի չի առնվել ապրելակերպը, շարժվելը, մարզվելը, ստրեսները, քունը, հազար ու մի այլ բան։
Ու այս էս տիպի բուլշիթը CNN-ից սկսած, հայկական լուրերով վերջարած սաղ աշխարհով մեկ մարդկանց ասում է՝ ձու քիչ կերեք։
Հիմա ամենակարևորը՝
Conflict of Interest Disclosures: Dr Wilkins reported receiving consulting fees from NGM Biopharmaceuticals (Modest). Dr Mentz reported receiving research support from Akros, Amgen, AstraZeneca, Bayer, GlaxoSmithKline, Gilead, Luitpold, Medtronic, Merck, Novartis, Otsuka, and ResMed; honoraria from Abbott, Amgen, AstraZeneca, Bayer, Janssen, Luitpold Pharmaceuticals, Medtronic, Merck, Novartis, and ResMed; and serving on an advisory board for Amgen, AstraZeneca, Luitpold, Merck, Novartis and Boehringer Ingelheim. No other disclosures were reported.
Մարդիկ «կոնսուլտացիայի վճարներ» են ստացել բազմաթիվ մասնավոր դեղագործական ընկերություններից։
Պետական առողջապահական հետազոտությունների ինստիտուտը։ Ստացել է փող դեղագործական ընկերություններից ու կատարել հետազոտություն։ Ձվի վնասակարության մասին։
Իմ կարծիքը մի հատ էլ ասե՞մ, մենք ընհանուր առմամբ հիմար ենք, տգետ ու անբարոյական, բայց մեզ թվում է հակառակը։
մարդ եղած վախտ
15.12.2022, 01:18
էս անմիջապես վերևի պատասխանը դեռ չեմ կարդացել, բայց ռազ որ էդքան գրել եմ, փոստում եմ :) եթե ինչ֊որ հարցերի արդեն պատասխանել ես վերևում, ներող
Էդ նյութերի մասին ցանկացած կիլմայական փոփոխությունները կովերի մարսողական համակարգի հետ կապող գիտնականի հարցնես, քեզ կբացատրի, իրենք ամեն ինչ գիտեն։
Ճիշտն ասած էս թեմայի դետալների մեջ չէի մտել մինչև էսօր, բայց հիմա նայում եմ ու հեչ նենց տպավորություն չունեմ, թե էդ հետազոտությունները ոտից գլուխ scam են։ Հանգիստ կարա պատահի, որ ինչ֊որ գիտնականներ իրանց ճաշակով ինչ֊որ թվեր ճոխացնում կամ կոծկում են, բայց ընդհանուր ոլորտը ոնց֊որ թե լավ էլ հաստատված ա։ Իրականում էս թեմայի շուրջ մոտարկումները կարծեմ գիտության "մեծ" խնդիրներից չպետք ա լինեն, որտև դրա մոլեկուլային հիմքը գիտության համար ահագին պարզ ա։ Ասենք ամեն կով օրվա մեջ ուտում ա էսքան խոտ, իրա աղիներում կան էսքան, էսինչ տիպի բակտերիաներ, դրանք խոտի ածխաջրերը էսինչ ռեակցիաներով են քայքայում, էդ ռեակցիայի պրոցեսում արտադրվում ա էսքան գազ, որից էսքանը մեթան։ Էդ դնել հաշվելը գոնե մոտարկումների մակարդակով ահագին պարզ պետք ա որ լինի։ Դու ո՞ր մասն ես մտածում, որ լրիվ ծախած, նկարած ա ֊ որ կովերի աղիներում մեթան ա արտադրվու՞մ, թե որ էնքան մեթան ա արտադրվում, որ էդ կլիմայի վրա կարա ազդի ա։
Էդ բիոմասսայի թվերն էլ բացարձակ առումով ոչինչ չեն ասում, ներկա մարդկությանը կարող է դա էլ չի բավարարում, ասենք օրվա կտրվածքով կարող ա աշխարհում 1 միլիարդ կով կա, բայց տարվա կտրվածքով մարդս ուտում է 1,5 միլիարդ կով: Խոշոր թվերի հետ պարզ ու վտանգավոր խաղեր տալը, դա այն է, ինչ անում են w8w\ «գիտնականներ»…
Դե էլի, կարելի ա խոշոր թվերը վերցնել ու մտածել, որ ինչ֊որ չար ուժեր մանիպուլյացիաներ են անելու, գլուխներս ուտեն, կամ կարելի ա փորձել մոտավոր պատկերացում կազմել աշխարհի մասին։ Օրինակ՝ 2022֊ին արտադրվել ա 345 միլիոն տոննա միս, էդ 8 մլրդ մարդու հաշվարկով նշանակում ա աշխարհի բոլոր մարդանց օրեկան միջինում բաժին ա հասել 118 գրամ միս։ NHS-ը խորհուրդ ա տալիս օրեկան ուտել մինչև 90գրամ միս, այսինքն էս տարի արտադրվել ա էնքան, օր աշխարհի բոլոր մարդիկ կարային ուտեին դրանից 20 գրամ էլ ավել (դեռ չեմ ասում, որ աշխարհի մոտ 1 մլրդը ընդհանրապես էդ մսի երեսը չի տեսնում)։ Էսքան ասածիս իմաստը էն ա, որ ասեմ, որ աշխարհում մսի պակաս չկա, մսի արտադրությունը ծաղկում ա, մսի ինդուստրիան ավելի լավ օրեր չի ունեցել։ Ամբողջ ինդուստրիան եթե ասենք 18 տոկոսով (90գրամի հաշվարկով) կրճատվի, էլի, առնվազն արևմտյան, հարուստ երկրներում մարդիկ շատ հեռու կլինեն սոված լինելուց։
Նահանգները պարտադրում է հետազոտությունների մեջ «conflict of interests»-ը նշել, այսինքն ֆայմող մարդը գոնե տեսնում է ֆինանսավորողներին ու սուբյեկտիվությունը, բայ դեպքերի մեծամասնությունում չեն ֆայմում, իսկ «գիտական հետազոտության» տակ մաֆիաները ինչ ասես սղցնում են, որի հետևանքները դժվար է պարզել, կամ պարզվում են շատ ուշ՝ երբ որ տուժվածները խարդախների հետ միասին գերեզմանոցներում են, բայց խարդախները հասցրել են վայելել հարուստ կյանքը, իսկ տուժվածները կյանքի կեսն անկացրել են հիվանդանոցներում:
Քո կարծիքով ովքե՞ր են էդ մաֆիաները, որ տենց հոդվածներ են պատվիրում, ի՞նչն ա իրան նպատակը, ու ո՞նց ա որ նույն հաջողությամբ մսի ինդուստրիան իրան ձեռ տվող հոդվածներ չի պատվիրում։ Իրանք հո վստահաբար համ դրա փողը ունեն, համ էլ հետազոտողների հասանելիություն։
Ընդ որում հեչ չեմ բացառում, որ կարան լինեն առանձին պատվիրված հոդվածներ, բայց որ ամբողջ գիտական հանրությունը պատվիրված ճռռում ա, տակից վրա մարդկությանը ուզում են գցած լինեն, էդ բացառում եմ։
One_Way_Ticket
15.12.2022, 01:44
NHS-ը խորհուրդ ա տալիս օրեկան ուտել մինչև 90գրամ միս
Դե հա, որ NHS-ն է խորհուրդ տալիս, ուրեմն ճիշտ է :))
Հետաքրքրության համար ասի մտնեմ, նայեմ ավելի մանրամասն։
https://www.nhs.uk/live-well/eat-well/food-types/meat-nutrition/
Հերթական հեքիաթը հագեցած ճարպերի վտանգավորության մասին։ Վերջին մի 10-20 տարում ինչքան նորմալ հետազոտություն է եղել էդ թեմայով, հագեցած ճարպերի մասին ոչ մի վատ բան չի կարողացել ցույց տալ, բայց տարատեսակ NHS-ները շարունակում են հին պլաստինկան պտտել։
մարդ եղած վախտ
15.12.2022, 01:57
վիշապ ջան, էդ նշածդ հետազոտությունը ձվի կապի ու առողջության մասին լրիվ ստանդարդ տիպի հետազոտություն ա ահագին ընդունված, հիմնավորված, նաև արդարացված։
Առաջին հոդվածը, որը ցույց ա տվել, որ ծխելու ու թոքերի քաղցկեղի միջև կապ կա, հենց էդ տիպի հետազոտություն ա եղել էն շրջանում երբ նույն ծխախոտի ինդուստրիան պատվիրում էր հոդվածներ, որ ասում էին ծխելը էդքան էլ վատ չի ոնց որ (կարող ա Ֆիլիպ Մորիսի սկանդալի մասին լսած լինես)։ Բայց ծխելու հետ կապված հետազոտությունը մի քանի հազար մարդու տվյալների վրա ցույց տվեց կարծեմ 70֊ականներին, որ ծխել մի քանի պատիկ ավելացնում ա թոքերի քաղցկեղի ռիսկը։ Այսինքն էս ընդունված պրակտիկա ա տարբեր գործոնների ու առողջական վիճակների միջև կապ գտնելու համար։
Իսկ թե ինչի են էդ տիպի հետազոտությունները ընդունված․․․ հենց քո ասած պատճառներով, որ մարդիկ ահավոր տարբեր են իրանց կենսակերպով ու գեներով։ Պատկերացրու դու հետազոտող ես ու նախագծում ես հետազոտություն, որը կպարզի ձուն ոնց ա ազդում առողջության վրա։ Իդեալական դեպքում կվերցնես մարդկանց երկու խումբ, ամեն խմբում ասենք 5 մարդ, ու մի խումբը ասենք օրեկան 10 հատ ձու կուտի մի քանի ամիս, մյուս խումբը ընդհանրապես ձու չի ուտի, ու էդ մարդիկ դրանից զատ կապրեն բացարձակ նույն կենսակերպով։ Իդեալական դեպքում իրանք կունենան նաև բացարձակ նույն ԴՆԹ֊ն, այսինքն կլինեն նույն մարդը, որտև ինչ տարբերություն էլ տեսնես էդ խմբերի միջև, կարաս էդ բացատրես ինչ֊որ այլ գործոնով, որը ձվի հետ կապ չունի, զուտ որտև գործոնների թիվը ահռելի մեծ ա։ Պարզ ա, որ սենց հետազոտություն հնարավոր չի կազմակերպել։ Դրա այլընտրանքը էն ա, որ վերցնես ոչ թե մարդկանց երկու խումբ ամենքում 5 մարդ ու դու ասես իրանք ինչ ուտեն, ինչով զբաղվեն, այլ վերցնես ինչքան հնարավոր ա շատ մարդ, ասենք մի քանի հազար հոգի, ովքեր ահավոր տարբեր են իրանց կենսակերպով ու գեներով։ Էդ մարդիկ իրանք իրանց առօրյայում արդեն ուտում են շատ կամ քիչ ձու ու կարաս բաժանես իրանց շատ կամ քիչ ուտողի։ Սրա տրամաբանությունը էն ա, որ մնացած բոլոր գործոնները էդ երկու խմբերում կունենան մոտավորապես նույն կարգի էֆեկտ, որտև դու վերցրել ես հազարներ կամ տասնյակ հազարներ։ Համարում ես, որ էդ երկու խմբում էլ կլինեն մոտավորապես նույն քանակի սպորտով զբաղվող կամ չզբաղվող մարդիկ, էս կամ էն գենից ունեցող մարդիկ ու ձվի քանակից բացի մնացած բոլոր գործոնները միջինում նույնն են էդ երկու խմբում։ Եթե էդ ամբողջ "միջինացումներից" հետո երկու խմբերում տեսնում ես տարբերություն, ուրեմն էդ կարաս վերագրես էն մի գործոնին, ըստ որի բաժանել էիր խմբերի, էս դեպքում ձվի քանակը։ Ու իհարկե էֆեկտի տարբերությունը էդ երկու խմբերի միջև կարա լինի շատ փոքր, որտև էդ երկու խմբերում առանձին֊առանձին արդեն հսկայական բազմազանություն կա, բայց կարելի ա նաև հաշվել թե ինչքան էֆեկտը էդ դեպքում կարաս համարես լուրջ էֆեկտ կամ տվյալների աղմուկ։ Ամեն դեպքում ձվի դեպքում էդ արդյունքը կարծեմ էլի զարմանալի չի, որտև խոլեստերինի քանակի կապն էլ սրտանոթային համակարգի խնդիրների հետ ահագին հաստատված փաստ ա։
մարդ եղած վախտ
15.12.2022, 02:02
Դե հա, որ NHS-ն է խորհուրդ տալիս, ուրեմն ճիշտ է :))
Հետաքրքրության համար ասի մտնեմ, նայեմ ավելի մանրամասն։
https://www.nhs.uk/live-well/eat-well/food-types/meat-nutrition/
Հերթական հեքիաթը հագեցած ճարպերի վտանգավորության մասին։ Վերջին մի 10-20 տարում ինչքան նորմալ հետազոտություն է եղել էդ թեմայով, հագեցած ճարպերի մասին ոչ մի վատ բան չի կարողացել ցույց տալ, բայց տարատեսակ NHS-ները շարունակում են հին պլաստինկան պտտել։
այ ո՞րն ա էդ նորմալ հետազոտությունը վերջին 10-20 տարվա, ու ո՞րն ա նորմալ բանը, որ պետք ա ցույց տար, բայց չի կարողացել ցույց տալ :)
One_Way_Ticket
15.12.2022, 02:06
այ ո՞րն ա էդ նորմալ հետազոտությունը վերջին 10-20 տարվա, ու ո՞րն ա նորմալ բանը, որ պետք ա ցույց տար, բայց չի կարողացել ցույց տալ :)
Ստեղ կարող ես ծանոթանալ էդ նորմալ հետազոտություններին։ Եթե կարծում ես, որ հեղինակը biased է, ու չես վստահում իր overview-ին, հղումները կա, ինքդ նայիր հոդվածները, այլ եզրահանգումների արի, հետներս կիսվի։
https://sebastianrushworth.com/2021/11/27/is-saturated-fat-unhealthy/
Մեր հովիտներում կովերն ու ոչխարները ազատ ֆռֆռում են, ասենք` մեր գեղի կողքի սարերում, որտեղ հեծանիվ եմ քշում։ Խանութներում էլ դեռևս «pasture-raised», «grass-fed» միս կարելի է ճարել, ու ֆեյք չի, չնայած նորմալ սթեյքի ֆունտը սկսում է 20 դոլարից։
Այսինքն էդքան խայտառակ չի, ինչքան հանուն աժիոտաժ ապահովելու Ավստրալիայի վայրենիների անասնաբուծության գազանաբարո դրվագները ցուցադրող ֆիլմն է ներկայացնում։ Տեղակայումը կապ ունի էնքանով, որ լոկալ օրենսդրությունն ու կարգավորումները կարող են խիստ լինել սանիտարահիգիենայի ու անասունի նկատմամբ վերաբերմունքի և այլ մասերով։ Նահանգներում օրինակ անասնաբուծությունը վերջին տարիներին անկում է ապրել, որ փնտրես, կտեսնես։
Հա բը էլ էս իրարանցումն հանուն ինչի՞ ա, եթե նորմալ մսամթերքը սենց թե նենց հարուստի կայֆ ա։ Մի հատ էլ ցույց եկեք անենք ի պաշտպան սպանդանոցների, քանի որ այդ բիզնեսմենների շահերը կոպտորեն ոտնահարվում են, ինչպես նաև էժանագին մսամթերք սպառողների իրավունքները։ Ոնց որ ես հիմա սկսեմ ծխախոտի գների բարձրացման դեմ լոզունգներ արծարծել, արդարացնելով որ բոլոր ծխողների ընտրությունը սահմանափակում են, ծխելն էլ սարքում հարուստի կայֆ։
Կարող են ենթադրաբար լինել խիստ, բայց էդ չի նշանակում որ էդպես ա։ Ենթադրությունը փաստերից չի բխում, այլ զուտ որ դե իրանք օրենքի երկիր են, չի կարա տենց լինի որ սենց լինի, վիդեն էլ հատուկ ա տենց նկարած որ երկրագունդը կլոր թվա․․․
Սա խի՞ ա մենակ մսի վերաբերում։
Ով ինչ ուտում ա, էդ էլ աճեցնի, ուտի։
Սաղ մարդկությունը մի քանի դար հետ գնա։ Իսկ եթե մարդը գիտնական ա, ու ոչ մի բան չի կարում աճեցնի, թող սոված մեռնի։
Բանա՞ն ես ուզում, տեղափոխվի նենց երկիր, որտեղ դա աճում ա, աճեցրա, կեր, հետո էլի հետ արի :D
Մենակ մսին չի Արտ ջան, ուզում ես տանդ գառշոկի մեջ բանանի ծառ աճացնես, ո՞վ կարա քեզ բան ասի, ես չեմ բողոքում բանանի որակից, ու պանիկայի մեջ չեմ ընկնի եթե մի օր որոշեն էլ բանան չմատակարարեն։ Դրանով դժվար ես էնքան դեգրադացվեմ որ ինձ նետեմ Աֆրիկա ու դոշերս ծեծելով ծառից ծառ թռնեմ։:D
Էդ տեղափոխվելուց գիտե՞ս ինչքան ածխաթթու գազ կարտանետվի։ Ավելի ճիշտ կլինի սենց՝ բանան ե՞ս ուզում, խույ ծիբյե ա նյե բանան, քյալամդ կեր։
Ես էլ կմնամ սառույցի հույսին ։դ
Այ սենց ծայրահեղությունների կարիք չկա, ընկեր, չգիտեմ էդ սառույցի հետ ինչ ես անում, բայց ռեգրեսի տամպերից դատելով շուտով հաջորդիվ բուժհաստատություններն են տուժելու։ Հաշվի առ ։Ճ
One_Way_Ticket
15.12.2022, 02:25
Եթե էդ ամբողջ "միջինացումներից" հետո երկու խմբերում տեսնում ես տարբերություն, ուրեմն էդ կարաս վերագրես էն մի գործոնին, ըստ որի բաժանել էիր խմբերի, էս դեպքում ձվի քանակը։
Էնքան էլ տենց չի։ Կորելյացիան չի ապացուցում պատճառ-հետևանքային կապը։ Ասենք, պլանշետ ունեցող երեխաները երևի ավելի քիչ են վազվզում, ավելի անառողջ կյանք են վարում, քան պլանշետ չունեցողները։ Հետազոտություն ենք անում, առանձնացնում պլանշետի գործոնը, տեսնում որ ունեցողների մոտ էսինչ հիվանդությունն ավելի տարածված է։ Բայց պնդել, որ պլանշետ ունենալն ինչ-որ հիվանդություն է առաջացնում, բավական աբսուրդային է։
Այ հակառակը ճիշտ է։ Եթե խոշոր observational հետազոտություն ես անում ու կորելյացիա չես հայտնաբերում, ուրեմն կարելի է պնդել, որ պատճառ-հետևանքային կապ էլ չկա։
- Մարդկանց մեծամասնությունը սնվում է աղբով, այսինքն աղբը առնվազն տեղ ունի մեծամասնության սննդակարգի մեջ՝ մասնավորապես ռաֆինացված ալյուրով, շաքարով, ձեթերով ու այլ վերամշակված ու սինթետիկ բաղադրիչներով հացաբուլկեղենը, մակարոնեղենը, պիցցաները, հրուշակեղենը, սնեքներն ու չիփսերն ու մնացած այն բաները, որոնցով լիքն են պարենային խանութների դարակները, սրանց արտադրությունը էկոլոգիայի ու արտանետումների վրա չի ազդում, չէ՞, թե՞ ազդում է, ինչքանո՞վ, հմմմմ
- Աղբ ուտելիքը բերում է մետաբոլիկ խնդիրների ու չկշտացման սինդրոմի՝ մադկանց մեծ մասը ստիպված ուտում են ավելի մեծ ծավալով ուտելիք ու ավելի հաճախ (իսկ կարող է՞ այդպես ձեռնտու է սննդի արդյունաբերությանը, թե՞ դժվար, հմմմմմ), շատակեր ու ճարպակալած, և կամ մետաբոլիկ հիվանդ մարդկիկ իրենց հերթին լրացուցիչ ծախսեր ու արտանետումներ են առաջացնում «առողջապահական համակարգ» կոչված megaclusterfuck-ի միջոցով, գիտե՞նք ինչքան, թե կարևոր չի
- Մարդկանց մեծամասնությունը կարճատես էգոիստ սրիկաներ են, այսինքն հիմնականում մարդկանց նպատակը նեղանձնական ու կարճաժամկետ խնդիրներ լուծելն է, ու ոչ թե համամարդկային գլոբալ խնդիրներ։ Ցու՛յց տվեք ինձ ժամանակակից հիսուսքրիստոսներին, անուններ նշեք։
Հանգամանքների բերումով նույն մարդիկ ընտրում են մասնագիտություններ, որոնք կապ ունեն գլոբալ խնդիրների հետ, ու այստեղ էլի շահերի բախումներ կարող ե՞ն լինել, թե՞ դժվար։
Այսինքն լռելայն ընդունում ենք որ բարձր մասշտաբի խնդիր լուծող մարդիկ պարտադիր պիտի համապատասխանորեն մեծ սրտացավություն ունենան, չէ՞։ Ասենք Պուտինը Ռուսաստանի ապագայի մասին է մտածում, բնապահպանները մտածում են մոլորակը փրկելու մասին, դեղագործական կազմակերպությունները դեղեր են արտադրում մարդկանց բուժելու համար, և այլն, ու ոչ մի շահերի բախում չկա, չէ՞․․․ հմմմմմ
- Բնամթերքի փոխարինիչ, այդ թվում՝ արհեստական միս մոգոնած ու գովազդող բոլոր ընկերությունները իրենց սեփական շահերի դարդն են ու ոչ թե մարդկության պայծառ ապագայի, սրանք ոչ մի առավելություն պիտի չունենան բնամթերք արտադրողների, կամ ֆերմերների նկատմամբ, բայց արի ու տես արհեստական աղբ արտադրողները հիմա նշանառության տակ չեն, բայց ֆերմերները նշանառության տակ են, ստացվում է՝ արհեստական աղբը, որ ակնհայտ վնաս է տալիս մարդկանց առողջությանը, էս պահին ակտուալ չի, բայց ֆերմաների ոչ ակնհայտ «վնասը» ահագին ակտուալ է ու տարածվում է մեդիայով, Աշխարհի ամենահարուստ մարդկանցից մեկը՝ Բիլլ Գեյթսը նախ գնել էր Նահանգների գյուղատնտեսական հողերի մի զգալի մաս, հիմա քարոզում է սինթետիկ մսի մասին, օրինաչափություն է՞, թե՞ ինչ-որ շահերի բախում կա… հմմմմմ
Իմ կարծիքով մարդիկս ի վերջո ինքներս մեզ կոչնչացնենք երկու պարզ պատճառով՝ ընչաքաղցության ու հիմարության:
մարդ եղած վախտ
15.12.2022, 02:42
Ստեղ կարող ես ծանոթանալ էդ նորմալ հետազոտություններին։ Եթե կարծում ես, որ հեղինակը biased է, ու չես վստահում իր overview-ին, հղումները կա, ինքդ նայիր հոդվածները, այլ եզրահանգումների արի, հետներս կիսվի։
https://sebastianrushworth.com/2021/11/27/is-saturated-fat-unhealthy/
Ախխխխ :) իրա բերած հոդվածներից մեկը ասում ա սրտային երևույթները 17%-ով պակասում են, ինքը ասում ա բայց հո չեն մեռնում չէ՞:)
Առհասարակ էս տիպի հարցերի շուրջ հետազոտությունները սարսափելի դժվար ա անել, ու հազարների կամ տասնյակ հազարների մակարդակում էֆեկտը միշտ փոքր ա լինում, մետա հետազոտությունները ընդհանրապես ուրիշ պատմություն են։ Ու ինչ֊որ մարդիկ հանգիստ կարան ասեն էդ ի՞նչ էֆեկտ ա որ։ Սաղ գիտությունը գռդոն ա, բան, մեզ գցում են։ Դե լավ :)
(Իսկ առհասարակ հանգիստ կարա պատահի, որ NHS֊ը ինչ֊որ ցուցումներ անի հիմա, որ մի 10 տարուց լրիվ փոխվի, տենց կլինի հաստատ ու նորմալ ա, որ հիմա լիքը հարցի պատասխան էդքան էլ պարզ չի, բայց հարցերի շատ մեծ մասի դեպքում հաստատված գիտությունից դուրս փնտրելուց "ճիշտ պատասխանի" շանսերը չեն մեծանում էլի)
մարդ եղած վախտ
15.12.2022, 02:51
Էնքան էլ տենց չի։ Կորելյացիան չի ապացուցում պատճառ-հետևանքային կապը։ Ասենք, պլանշետ ունեցող երեխաները երևի ավելի քիչ են վազվզում, ավելի անառողջ կյանք են վարում, քան պլանշետ չունեցողները։ Հետազոտություն ենք անում, առանձնացնում պլանշետի գործոնը, տեսնում որ ունեցողների մոտ էսինչ հիվանդությունն ավելի տարածված է։ Բայց պնդել, որ պլանշետ ունենալն ինչ-որ հիվանդություն է առաջացնում, բավական աբսուրդային է։
Այ հակառակը ճիշտ է։ Եթե խոշոր observational հետազոտություն ես անում ու կորելյացիա չես հայտնաբերում, ուրեմն կարելի է պնդել, որ պատճառ-հետևանքային կապ էլ չկա։
ահա, էդ հետազոտությունների եզրակացությունը հենց "առաջացնելը" չի, այլ ցույց տալը, որ ինչ֊որ կապ կա․ հետո կարելի ա էդ գործոնի առանձին բաղադրիչների հետևից ընկնել ու փորձեր անել, տեսնել թե էդ բաղադրիչներից որն ա "առաջացնում"
Իսկ եթե խոշոր observational հետազոտություն ես անում ու կորելյացիա չես հայտնաբերում, ապա կամ պատճառ-հետևանքային կապ ու կորելյացիա չկա, կամ դու վիճակագրական շանս(statistical power) չունեիր էդ կապը գտնելու ու պետք ա ավելի մեծ հետազոտություն անես, կամ էլ տվյալներդ լավ չես հավաքել։ Հետո մի 5 տարբեր թիմեր էդ հետազոտությունը կրկնում ա ավելի ու ավելի մեծ խմբերի համար կամ այլ մեթոդներով, էդ հետազոտությունները իրար համադրում ա, ու եթե տենց էլ ոչ մի կապ չի գտնվում, ասում են կապ չկա ու հարցը փակվում ա։
One_Way_Ticket
15.12.2022, 02:55
Ախխխխ :) իրա բերած հոդվածներից մեկը ասում ա սրտային երևույթները 17%-ով պակասում են, ինքը ասում ա բայց հո չեն մեռնում չէ՞:)
Ավելի մանրամասն կցիտե՞ս էդ մասը։ Տենց բան չգտա հոդվածում։
մարդ եղած վախտ
15.12.2022, 03:00
Ավելի մանրամասն կցիտե՞ս էդ մասը։ Տենց բան չգտա հոդվածում։
էս հոդվածի (https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD011737.pub3/full) main results-ի մեջ երկրորդ նախադասությունը
The included long‐term trials suggested that reducing dietary saturated fat reduced the risk of combined cardiovascular events by 17% (risk ratio (RR) 0.83; 95% confidence interval (CI) 0.70 to 0.98, 12 trials, 53,758 participants of whom 8% had a cardiovascular event, I² = 67%, GRADE moderate‐quality evidence).
One_Way_Ticket
15.12.2022, 03:16
էս հոդվածի (https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD011737.pub3/full) main results-ի մեջ երկրորդ նախադասությունը
Էս մեկը ճիշտ ես, ընդունում եմ։
Եթե հիշում եք, անցյալ դարի վերջերին «գիտնականները» մարդկությանը ահաբեկում էին լայնացող օզոնային անցքերով, հետո պարզվեց բնական ֆենոմեն է` անցքերը լայնանում են, հետո նեղանում են, համենայն դեպս մեզնից անկախ։ Հիմա մեթանից ենք կպել ու գլոբալ տաքացումից։
Ես իմ ոչ գիտական կարծիքն ունեմ սրա վերաբերյալ.Երկիր մոլորակը իր մեխանիզմներով ավտոմատ հոգ է տանում մարդկանց մասին։ Անասունների քանակից աճող մեթանի քանակությունը ավտոմատ բերում է մեղմ ջեմոցային էֆեկտի ավելացման, այսինքն` մեղմ տաքացման ու խոնավության աճի, ինչն էլ անհրաժեշտ է ավելի շատ կանաչ արոտավայրեր առաջանալու համար։ Էդքան բան։
վիշապ ջան, էդ նշածդ հետազոտությունը ձվի կապի ու առողջության մասին լրիվ ստանդարդ տիպի հետազոտություն ա ահագին ընդունված, հիմնավորված, նաև արդարացված։
Առաջին հոդվածը, որը ցույց ա տվել, որ ծխելու ու թոքերի քաղցկեղի միջև կապ կա, հենց էդ տիպի հետազոտություն ա եղել էն շրջանում երբ նույն ծխախոտի ինդուստրիան պատվիրում էր հոդվածներ, որ ասում էին ծխելը էդքան էլ վատ չի ոնց որ (կարող ա Ֆիլիպ Մորիսի սկանդալի մասին լսած լինես)։ Բայց ծխելու հետ կապված հետազոտությունը մի քանի հազար մարդու տվյալների վրա ցույց տվեց կարծեմ 70֊ականներին, որ ծխել մի քանի պատիկ ավելացնում ա թոքերի քաղցկեղի ռիսկը։ Այսինքն էս ընդունված պրակտիկա ա տարբեր գործոնների ու առողջական վիճակների միջև կապ գտնելու համար։
Իսկ թե ինչի են էդ տիպի հետազոտությունները ընդունված․․․ հենց քո ասած պատճառներով, որ մարդիկ ահավոր տարբեր են իրանց կենսակերպով ու գեներով։ Պատկերացրու դու հետազոտող ես ու նախագծում ես հետազոտություն, որը կպարզի ձուն ոնց ա ազդում առողջության վրա։ Իդեալական դեպքում կվերցնես մարդկանց երկու խումբ, ամեն խմբում ասենք 5 մարդ, ու մի խումբը ասենք օրեկան 10 հատ ձու կուտի մի քանի ամիս, մյուս խումբը ընդհանրապես ձու չի ուտի, ու էդ մարդիկ դրանից զատ կապրեն բացարձակ նույն կենսակերպով։ Իդեալական դեպքում իրանք կունենան նաև բացարձակ նույն ԴՆԹ֊ն, այսինքն կլինեն նույն մարդը, որտև ինչ տարբերություն էլ տեսնես էդ խմբերի միջև, կարաս էդ բացատրես ինչ֊որ այլ գործոնով, որը ձվի հետ կապ չունի, զուտ որտև գործոնների թիվը ահռելի մեծ ա։ Պարզ ա, որ սենց հետազոտություն հնարավոր չի կազմակերպել։ Դրա այլընտրանքը էն ա, որ վերցնես ոչ թե մարդկանց երկու խումբ ամենքում 5 մարդ ու դու ասես իրանք ինչ ուտեն, ինչով զբաղվեն, այլ վերցնես ինչքան հնարավոր ա շատ մարդ, ասենք մի քանի հազար հոգի, ովքեր ահավոր տարբեր են իրանց կենսակերպով ու գեներով։ Էդ մարդիկ իրանք իրանց առօրյայում արդեն ուտում են շատ կամ քիչ ձու ու կարաս բաժանես իրանց շատ կամ քիչ ուտողի։ Սրա տրամաբանությունը էն ա, որ մնացած բոլոր գործոնները էդ երկու խմբերում կունենան մոտավորապես նույն կարգի էֆեկտ, որտև դու վերցրել ես հազարներ կամ տասնյակ հազարներ։ Համարում ես, որ էդ երկու խմբում էլ կլինեն մոտավորապես նույն քանակի սպորտով զբաղվող կամ չզբաղվող մարդիկ, էս կամ էն գենից ունեցող մարդիկ ու ձվի քանակից բացի մնացած բոլոր գործոնները միջինում նույնն են էդ երկու խմբում։ Եթե էդ ամբողջ "միջինացումներից" հետո երկու խմբերում տեսնում ես տարբերություն, ուրեմն էդ կարաս վերագրես էն մի գործոնին, ըստ որի բաժանել էիր խմբերի, էս դեպքում ձվի քանակը։ Ու իհարկե էֆեկտի տարբերությունը էդ երկու խմբերի միջև կարա լինի շատ փոքր, որտև էդ երկու խմբերում առանձին֊առանձին արդեն հսկայական բազմազանություն կա, բայց կարելի ա նաև հաշվել թե ինչքան էֆեկտը էդ դեպքում կարաս համարես լուրջ էֆեկտ կամ տվյալների աղմուկ։ Ամեն դեպքում ձվի դեպքում էդ արդյունքը կարծեմ էլի զարմանալի չի, որտև խոլեստերինի քանակի կապն էլ սրտանոթային համակարգի խնդիրների հետ ահագին հաստատված փաստ ա։
Ես ստատիստիկայի մեթոդներին քչից շատից ծանոթ եմ, ու այո, սա ստանդարտ, թերի, ես կասեի` փնթի հետազոտություն է բացահայտ կանխակալությամբ ու շահերի բախումով, դրան գումարած` 17%-անոց չնչին արդյունքով։ 17% շեղումը միջինը հիսուն տարեկան 30 հազար մարդու մոտ դիետայի մասին միանվագ հարցումից, որն արդեն 20+ տոկոսանոց սխալանքներով հարցերի հիման վրա է ստեղծված (ասենք ճարպոտ, կամ անճարպ միս կերեք եք հարցին հնարավոր պատասխաններն են` «համարյա երբեք, կամ երբեք», «ժամանակի մոտ 1/4 ընթացքում», «ժամանակի մոտ 1/2 ընթացքում», «ժամանակի մոտ 3/4 ընթացքում», «համարյա միշտ») որը հետո follow up են անում 17.5 տարի հետո, համարելով, որ էդ ընթացքում 30 հազարի կյանքում դիետայի ու այլ փոփոխություններ չեն եղել, ինձ համար նման հետազոտությունը միջակություննեերի, տհասների կամ սրիկաների կողմից արված բան է, ու իրականում «PhD» ունեցողների մի ահռելի մաս զբաված է անիմաստ յուղ վառելով, ես գործի բերումով ոմանց հետ շփվում եմ, շատ չմանրանանք։ Մի քիչ ավելի հետաքրքրական կլիններ եթե արդյունքը եռանիշ թիվ լիներ, ոնց որ ծխողների մոտ է, էդ դեպքում կարելի էր մի քիչ խորանալ, բայց 17%-ի համար ես վայթե սկսեմ ավելի շատ ձու ուտել։ Ասեմ, որ օրեկան 3–4 ձու եմ ուտում արդեն 2 տարի է։ Խոլեստերինս նորմայի մեջ է։ Չնայած էս էլ մի ուրիշ թեմա է` խոլեստերին ուտելը անպայմանորեն չի բերում արյան մեջ խոլեստերինի ավելացմանը, օրգանիզմը երևի մի քիչ ավելի բարդ է, քան թե «գիտնականների» մի մասը կարծում է: Ձուն superfood է, էդ մասին լիքը իրական ու լուրջ հետազոտություններ կգտնեք։ Մարդու կողմից հեշտ յուրացվող սննդանյութով ամենախիտ ու բազմապրոֆիլ ուտելիքը անասունի օրգաններն են, մասնավորապես` լյարդը։ Ես իմ բազմամյա խրոնիկ ալերգիաները վերջնականապես բուժեցի տավարի երիկամի սննդային հավելումով, դե թարմ երիկամներ դժվար է հայթայթելը։ Ներկայիս դասական բժշկությունը ուղղակի կոռումպացված սրիկա համակարգ է, որը ոչ մի աղերս չունի լուրջ գիտության հետ։ Դրա համար ասում եմ` «մոլորակը փրկողներն» էլ են ալաբուլա երևում, բնամթերքները կրճատել ցանկացող ու սինթետիկ սնունդ առաջարկողները էս պահին ինձ համար ապրիորի խարդախ ավանտյուրիստներ են։ Ցավոք վաղուց հասել է պետական մակարդակի ու սա դիկտատուրայի նման վատ իրավիճակ է, որտեղ քաղաքացիները իրենց իրավունքներից ուղղակի տեղյակ չեն։
Այ սենց ծայրահեղությունների կարիք չկա, ընկեր, չգիտեմ էդ սառույցի հետ ինչ ես անում, բայց ռեգրեսի տամպերից դատելով շուտով հաջորդիվ բուժհաստատություններն են տուժելու։ Հաշվի առ ։Ճ
Սառույցը ըըը... ոչ մի բան ։դ
Բայց բուժհաստատությունները խի՞ են տուժելու, չհասկացա էդ պահը
մարդ եղած վախտ
17.12.2022, 14:23
Անդրադառնում եմ Վիշապի վերջին մի քանի գրառումներին
Քո գրառումներից տենց տպավորություն ա, ոնց-որ կենդանական սննդի ալտերնատիվը խոր մշակում անցած սնունդն ա, բայց էդ բոլոր թվարկածդ խորը մշակում անցած, ահավոր կալորիական, հաճախ ածխաջրերի աբսուրդ քանակ պարունակող, քո ասած արհեստական աղբը չի էլ քննարկվում որպես ալտերնատիվ։ Ալտերնատիվը բանջարեղեններն են, ընդեղենը և այլն, որոնք նաև աղիների միկրոֆլորայի բազմազանությանն են նպաստում։ Աղիներում բակտերիաների բազմազանությունն էլ (դրա անկումը) վերջերս ահագին հետազոտություններով նեյրոլոգիալան երևույթների հետ են կապվում (ալցհայմերից սկսած, դեպրեսիաներով վերջացրած)։ Նենց-որ քո ասած “սնունդը ուղեղի վրա ազդում ա”-ն լիքը դեպքերում հաստատված ու դեռ ակտիվ հետազոտվող թեմա ա։ Ըտեղ էլ կա էն կոնսենսուսը, որ ինչքան բազմազան սնունդ (հատկապես բազմազան բանջարեղեններ), էնքան բազմազան միկրոֆլորա, էնքան լավ:
Էս հագեցած ճարպերի, ձվի թեմայով հետազոտությունների նկատմամբ հակակրանքդ ոնց-որ հնչի “ես ուզում եմ օրը ասենք 3,4,5,10 հատ ձու ուտեմ, ինձ ոչ մեկ չասի, որ էդ վատ ա”: Էդ հետազոտությունները ասում են, որ կա ռիսկ խոլեստերինի քանակի պատճառով: Դու ասում ես, որ խոլեստերինդ ստուգել ես, նորմայի մեջ ա, էլ ինչի՞ հետ ա կապված էդ անհամաձայնությունդ։ Շատ հնարավոր ա, որ դու խոլեստերինը արագ ես քայքայում (որտև գեներ), բայց մարդկանց մեծամասնությունը էդքան արագ չի քայքայում ու օրեկան 3-4 ձուն իրանց մոտ մի քանի տարում անոթները լրիվ խցանում ա։ Էդ արդյունքները միջինացված թվեր են հազարավոր մարդկանց համար, բայց եթե դու էդ միջինացվածից շատ տարբեր սննդակարգ ես գտել քո համար, որը քո համար աշխատում ա, դու քեզ լավ ես զգում, խոլեստերինդ էլ նորմայի մեջ ա, ապա ջանդ սաղ։