PDA

Դիտել ողջ տարբերակը : Մարինա Ցվետաևա



Sambitbaba
18.02.2017, 03:32
"Բացեցի երակներս. անկասեցնելի..."


Բացեցի երակներս. անկասեցնելի
Հորդում է կյանքն անվերականգնելի:
Դեմ տվեք ափսենե՛ր, պնակնե՛ր:
Ծանծաղ կլինի ամեն ափսե,
տափակ՝ պնակն էլ:

Ափերից ելնում՝ դեպի
Սև հողը, բաժին եղեգին:
Անկասեցնելի, անվերականգնելի
Եվ անվերադարձ հորդում է տողը:


6 հունվարի 1934



Թարգմանությունը՝ Ս-Բաբա

Sambitbaba
08.03.2017, 00:29
Շինի ու Բյուրի, նաև Ցվետաեվայի բոլոր սիրահարների համար՝ ընկերոջս թարգմանությամբ.

ՓՈՐՁ ՍԵՆՅԱԿԻ


Պատերը քարանշարժության մինչև ինձ
Հաշվել են: Պատահականությու՞ն է, շեղու՞մ,
Որ երեքն եմ հիշում դրանցից -
Մեջքով պատին ի՞նչ եմ իմանում

Չորրորդի մասին: Գուցե և կա, գուցե և չկա՝
Ո՞վ իմանա դա: Գուցե և չի

Կարող լինել: Դե՝ չկար, փչում էր: Հստակ՝
Պատ չէր մեջքիս ետևում... Ամեն ինչի հով
Ոչ ցանկալիի: Հեռագիր «Հատակ»:
Ցարը հրաժարվեց: Ոչ միայն փոստով՝

Հրատապ լուրեր: Հեռագրալարեր
Ամեն հավերժից, ամենուրեքից:

Նվագու՞մ էիր... դաշնամուրի մոտ... Քամի...
Միջանցուկ... Առագաստատենչ... Անհեզ
Մատներով... Թերթիկը թռցրեց սոնատինային:
(Մտահան չանես՝ իններորդը քեզ:)

Աներևակայելի այն պատի համար
Ես անուն գիտեմ՝ թիկունքի պատվար

Դաշնամուրի մոտ, և գրասեղանի,
Եվ նաև հարդաանկյունում սափրասպասք
Օգտագործելիս (պատը – հնարք ունի -
Կերպափոխվել – դառնալ այն – միջանցք

Հայելիներում: Տեղափոխում - հայում:
Դատարկության աթոռի շարժում:)

Աթոռ նրանց, ովքեր չեն մտնի ստույգ -
Դռնից, - զգայուն է շեմը ոտնամաններին -
Որ դարձավ այն պատը, որտեղից դու
Ծառացար, - անհարկի տուրք անցյալին,

Երբ մեր միջև մի ամբողջ պարբերություն
Դեռ կա: Դու, որպես Դանզաս՝ հայտնություն -
Կծագես ետևից:
Համ էլ, և որովհետև Դանզաս եմ ես՝
Կանչված, ընտրված, ժամադրված, արժանի,
Մտնում եմ սենյակ – ոչ Դանտես:
(Անուն էլ գիտեմ՝ մե՛ջք ապառաժների:)

Գլխի անդրադարձ: - Պատրա՞ստ ես, արթու՞ն:
Այդպես էլ և դու՝ ընդմեջ – տասը տուն,

Չէ՛, տող:
Ակնագրոհ թիկունք:
Այս հարցը թողնե՛նք, թիկու՜նք էր... պարպու՜մ...
Որ չհամառեմ՝ առաստաղ որ - կար:
Ինչպես հյուրասենյակում,

Կարծես, և թեթևակի թեք:
(Սվինագրոհ թիկունք -
Զո՛րք:)
Եվ ապա ուղեղի ծալքա-
Ճըզմըզում: Սարի մեջք՝ բազմած – թիկունքաժայռության:
Այն մեկը հոծ պատ է՝ Չեկա,
Այն՝ լուսաբացների, այն՝ գնդակահարության

Արշալույսների՝ լույսաստվերային
Մնջախաղերի, - մեջքի ետևից մեջքին:

Այն, ինչ գլխիցս վեր է՝ գնդակահարումն է:
Թիկունքապատային պարպումը կորչի՛,
Առաստաղն որ՝ հաստատ տեսնում եմ -
Կա (նրա հարցի լուծումն առջևում է – պետք չէ

Մեզ նա): Չորրորդ պատին եմ գալիս՝
Նրան, ուր վախկոտը նահանջելիս
Ընկնում է՝ սայթակելիս:
«Հա՛, իսկ հատակ
Կա՞ր: Որ չենք ընկնում ու չընկանք...»
Կար: - Ո՛չ բոլորին: - Ծառաբուն, հովատակ,
Ճոպան, ճոճանակ, վհուկախրախճանք, -

Դրանից ել վե՛ր:
Դա կլինի մեր բոլորի "հոն աշխարհը"
Դատարկությանն համատեղել գարշապարը
Ձգողական:
Հատակն – ոտքերին:
Ի՛նչ ներդրված է մարդը, ի՛նչ նյութասողոսկում: -
Կաթոցից փրկվել – փառք առաստաղին:
Մահապատիժն հիշու՞մ ես – ժամում

Մի կաթիլ: Տանը խոտ չաճի, տունը փրկվի -
Հատակ, հողը չլցվի, դրսից չբերվի

Բոլոր նրանցով, ում ցիցն-կաղամախ -
Մայիսյան գիշեր – արգելք չէ հարիր:
Երեք պատ, հատակ, առաստաղ:
Կարծես, արդեն վե՞րջ : Հիմա – հայտնվի՛ր:

Գալը կիմացվի՞ փեղկի թխկոցով:
Սենյակը հապճե՛պ թքած-կպցրած՝
Մոխրասպիտակին սպիտակավունով
Սևագրաթղթին ուրվագծված:

Ոչ տանիք կապող, ոչ վարպետ սվաղի -
Երազ: Լարազուրկ ճանապարհների
Պահակ: Անդունդներում կոպերի տակի
Ինչ-որ մեկը, գտած մեկին:

Ոչ մատակարար, ոչ կահույքագործ արևելյան -
Երազ՝ լերկ ավելի ռեվելյան
Ծանծաղուտից: Հատակ՝ ոչ մի փայլփլություններ:
Սենյա՞կ: Ուղղակի՝ մակերևույթներ:

Նավամատույցն է ավել սիրալից:
Բան է՝ երկրաչափու-թյունից,
Անդունդից՝ կարտոնե հատորում զետեղված,
Ուշ – լիարժեք հասկացած – բայց:

Ֆայտոնաընթացք զսպող հայց -
Սեղա՞ն: Արմունկով սնվող բայց -
Սեղան: Արմնկահակվածության
Կլինի քեզ սեղան սեղանակառչության:

Ինչպես նորածնին – արագիլը՝
Կարիքը լինի – կծլի
Հենց ինքը: Երեք վերստ հեռվից մի հուզվի՝
Աթոռն, հյուրը վրան, կծնվի:

Ծնվողն կծնվի,
Ճամփից չի շեղվի:
Ի՞նչ ցուցանակի տակ՝
Ասեմ ես հստակ:

Փոխադարձության
Անտառի խլուտ
Ժամադրությանոց
Հոգիների զուտ:

Տուն հանդիպումների: Բոլորը՝ հրաժեշտ -
Որ գլու՛խ պրծացնեն:
Սպասավորներ են – ձեռքե՞րդ -
Ո՛չ, նրա՛նք, որ ձեռքերից վեր են,

Սուսիկ ավելի, թեթև ու մաքուր
Ձեռքերից: Թափոն նորացրած
Ծառայությունների՞: Տաղտկաջուր՝
Անցյալում հոսած ու այնտեղ թողած:

Իսկ այստեղ, այո, ոչ ձեռնահպվելի
Մեր իրավունքի մեջ, ձեռածության
Սուրհանդակ ենք մենք, միտք – ձեռքի,
Ձեռքի – ամփոփում, ծայր վերջին ծայրագույնության:

Ջղաձգային առանց «դե որտե՞ղ ես» արտասանելու
Սպասում եմ: Առանց մի խոսքի
Սպասավորներ են – ձեռածումները
Փսիքեի ապարանքի:

Միայն քամի՛ն է պոետին թանկ:
Ինչում համոզված եմ – միայն միջանցք:

Քայլարշավներն են բանակի հիմքը:
Երկար պետք է գնալ, որ հայտնվի ինքը՝

Սենյակի միջին – կերպահայտնությամբ
Քնարերգիչ աստծո...
- Փողոցը բանաստեղծության:

Քամի՛ է, քամի՝ ծածանվող դրոշ
Գլխավերևում – մեր քայլքից խրոխտ:

Իրենց տեղ գտած «և այլն»-ներ -
Միջանցքներ՝ դռնկից հեռուներ:

Այլակրոն կնոջ ագռավադեմքով՝
Դանդաղ հեռացող հեռուներ, չափսով

Մանկական ոտքի, ցնցուղ անձրևանոցի
Քաղցր հանգաթխություն՝ կոշիկ ու մաշիկ,

Ճաշիկ... Պոչից էլ քաշել, սիրամարգ հաշվել
Ինչ-որ աշտարակ, կոչվում է Էյֆել:

Գլաքար – մանկան բերանով՝ գետիկ,
Հեռվի – մի կռճիկ, հեռու չէ – հեռվիկ:

Մանկան հուշերում նստվածքալարային
Հեռուն – ուղեբեռ, դաստիարակչուհին...

Լեզվից չթռցրեց (նորաձևության հեռուն)
Ինչ էր քարշ տալիս այն մեկը սայլում...

Հասցված մինչև վերջակետ...
Միջանցքներ՝ ջրանցքներ տնամետ:

Ճակատագրեր, հարսանիք, անցքեր, ժամկետներ -
Միջանցքներ՝ տնային վտակներ:

Առավոտ հինգին ոչ միայն ավլով են
Միջանցքով անցնում՝ նաև նամակով

Թաքուն: Բուրմու՜նք է - քեմոն, ճիմահող:
Զբաղմու՞նքը: Մի-ջանց-քա-հըս-կող:

Տանելով այն միայն, ինչ հնձել է
Միջանցքներով – Կարմանյո՛լը:

Միջանցքները ով կառուցել է
(Փորել) գիտեր հենց ծռել
Անկյունները՝ արյունը ուղղել
Այնպես, որ անկյուն շրջանցեր

Սրտի՛ – որ շատ սուր
Անկյուն է – մագնիս՝ շանթ ձգող -
Կղզին այն սրտի,
Կողմերից ողողվող

Բոլոր: Միջանցքն այս ստեղծել եմ
Ինքս – պարզ ավելի չուզես -
Ուղեղին ժամանակ տվել՝
Չշտապել – ամբողջ ծանուցել

Գծով՝ «մուտք չկա»-յից
Մինչև հանգուցայինը՝ կից
Սրտի - «Գալիս է: Ցա՛ծ կառամատույցից՝
Աչքերը փակա՛ծ: Եթե ոչ – դե՛ն ռելսերից

Կա՛ց:» Միջանցքն այս ստեղծել եմ
Ինքս (պոետ չէ – մտքովս այդպես անցել է),
Ուղեղին ժամանակ տվել՝
Տեղը ամեն ինչ բերել,

Քանի որ տեսակցությունը՝ բառերի
Տեղանք է – ձևած – չափված -
Գծված, ոչ միշտ պատշաճ,
Համատարած թերի ձեռածումների:

Որպեսզի սերը փթթի -
Ամբողջը, լինի սիրո հրապուրանք -
Ամբողջ, մինչև ծալքը զքեստի
Վերջին... Թե՞ շրթունքի: Ճակատի՛:

Քղանցք ուղղելը՝ շնորհքը լինի բոլորի՛:
Միջանցքներ՝ թունելներ տների:

Ինչպես տարեցն է հետևորդ դստեր:
Միջանցքներ՝ տների ձորեր:

Նայիր, իմ ընկեր: Նամակում ինչպես և այն երազում -
Այդ ես եմ լույսի ճառաքում:

Հենց աչքդ կպնի առաջին քնով -
Այդ ես եմ քո մոտ նախազգացումով

Լույսի: Եվ ծայրաժամկետում ծայրագույն կետի
Այդ ես եմ – աչքը լույսային դետի:

Եվ այնուհետև՞:
Երազ – կռահում:
Կար – վերև,
Կար – թեքում՝

Ճակատ – ճակատի:
Քոնը – հենարան
Ճակատ: Կոպիտ է
Հանգը՝ բերան:

Նրանից է, թե ոչ, որ պատերն չքված են -
Առաստաղը հաստատ որ թեքվածք է

Տվել: Միայն կոչական հոլովի հեղվածք
Բերանի: Հատակը – հաստատ որ՝ ճեղքվածք:

Ճեղքվածքի միջից, կանաչ մի Նեղոս...
Առաստաղը լողում էր լղոզ:

Եվ ի՞նչ հատակին, բացի «կորչի՛
Հատակը»: Տախտակն հատակի մեզ ի՞նչ՝
Փոշոտ: Քի՞չ եմ ես ավլել: - Ի վե՛ր -
Պոետը ամբողջ անում է ավեր

Հենց մի գծիկով...
Մեր երկու «ոչինչ ինչերի» գլխավերևում
Առաստաղն որ հաստատ երգում էր -

Երգչախմբով հրեշտակների:



St. Gilles-sur-Vie, 6 հունիսի 1926 թ.


Թարգմանությունը՝ Աշոտ Մախմուրյանի

Sambitbaba
15.01.2018, 12:50
Ս Ե Ղ Ա Ն


Հավատարիմ գրասեղան,
Համաքայլ դու ինձ եղար:
Շնորհակալ եմ՝ իմ ճամփին
Պահապան էիր – իմ սպին:

Շնորհակալ եմ, գրաջորիս,
Չըճկռեցիր նեղ օրիս:
Շնորհակալ եմ՝ մեջքիդ քա՛ր -
Անուրջներս – հա՜ տարար:

Խիստ հայելի ես արդար:
Շնորհակալ եմ, որ կայտառ -
Արգելք ամեն հրապույրի -
Դարձար զսպիչ զմայլի,

Ստորությանը – մերժաշիրիմ:
Կաղնեատաղձ հակակշիռ
Առյուծադեմ ատելությանն
Ու դառնության փղին - «ողջ»-ին:

Ողջ-ո՛ղջ մահապարտ տաշու՛կ,
Զգացված եմ, որ դու, անշուք
Գործերիս նեցուկ-կռվան,
Եղար դաշտավայր-սեղան՝

Այնպես լայնացած, ծավալված՝
Բերանս մնաց բացված,
Սեղանիս պռունկը բռնած...
Շտրանդ * էիր՝ գրահեղեղված:


Ծեգին, գիշերը հանած -
Զգացված եմ, որ ինձ գամված -
Փախած հետապնդեցիր
Հարճին ու հետ բերեցիր

Շահինշահի պես:
Տե՛ղդ,
Ասացիր: - Տար քո դերդ -
Շնչով ծոծրակիս քո շոգ
Ունայնից պոկեցիր – մոգ -

Լուսնոտին:
Սպիապճնված
Սեղան՝ սյունակներ ստեղծած
Հրեղեն, ջլերի կրակ,
Գործերիս սյու՛ն-աշտարակ:

Սյունակյացի սյուն, երդում
Լռության – գահ անապատում -
Ուղի ցույց տվող սյուն կրակե
Ծով ամբոխին հրեական:

Ուրեմն օրհնված լինես -
Արմունկով որ փորձված ես,
Ծնկով, ճակատով – կուրծք
Սղոցող սեղանի պռունկ:


1933-ի հուլիս


2

Միության երեսունամյակ -
Սիրո հավատարմության:
Կնճիռներն քո գիտեմ համակ,
Իմն էլ դու – գիտակցությամբ

Քո հեղինակության, - դաղը
Վառե՞ց, դաստակեր ագահ:
Ասացիր, որ չկա – վաղը,
Որ միայն այսօրը – կա:

Նամակներն ու դրամը փոստից
Ուղղում էիր դեպի՛ գետ:
Ունեիր մի պահանջ տողից -
Այսօրը – վերջին ժամկետ:

Սպառնացիր՝ կերածով քննեն,
Չես հատուցի Արարչին,
Որ վաղը հո ինձ կդնեն
Հենց ճիշտ քեզ վրա - սուտ գրչին:


3

Միության երեսունամյակ -
Պաշտպանվե՛ք, չար մանրեներ:
Կնճիռներն քո գիտեմ համակ,
Սպի ու փորոք, արատներ -

Փոքրագույնը քո քարթերից:
(Ատամով եմ հանգ քարթել:)
Ընտրյալն էր սիրեցյալներից
Այն, որ սեղան էր կոչվել

Սոճու: Ինձ չէ՛, որ բլրին
Կարելը կեչի պահել,
Խեժի արցունքով մարմնին,
Նախանշել, ծերացրել,

Զգաստացրել նրան գիշերում
Ու պարտություն պարտադրել:
Նստում եմ՝ հազիվ է պահում,
Մտերիմ ենք – մի դար դարդեր:

Դու համառ կանգնած, ես – համառ
Մեջքս ծռած – գրի՛ հա գրի՛ -
Քանիերորդ վարած հեկտար,
Քանի վերստ – վարի՛-վարի՛ -

Հաղթահարած՝ գի՛ր – ավելի
Սիրունը չկա երկրում
Ամբողջ – այս ձեռքով հենց բերրի
Կես-Ռուսաստան է գերում:

Սոճե, կաղնե, օղը ռնգին,
Այգու, ճաշի – ինչ որ լինի -
Լաքած, տգեղ, էժանագին,
Միայն թե ոչ եռոտանի:

Անվանակցիս նման -
Ամուսին ճանաչած Ինքնակոչ
Երեքին – ինչ էլ որ լինի՝
Նա է - բիլիարդի, դողդոջ -

Ոգի՛ ունենա առողջ: Տեղի՛ տա
Եթե երկաթին ճնշմանն աժդահա
Արմունկի՝ սեղանի պակաս հո չկա -
Ա՛յ, կոճղը պատրաստ է, ահա:

Ի՞սկ եկեղեցու մուտքը, պռունկը
Ջրհորի: Ի՞սկ շիրմաքարը հին:
Միայն թե իմ երկու արմունկը
Տեղն իրենց պնդեցնեն՝ Տե՛ր իմ,

Աստված – ասեն: Կա՛ Նա: Պոետին տոկուն
Ամեն ինչ – սեղան է, ամեն ինչ – գա՛հ:
Բոլորից, սակայն, լավն ու կայուն
Դու ես – իմ ծնկների՛ դազգա՛հ:


Մոտավորապես 1933 թ. hուլիսի 15 - 1935 թ.
hոկտեմբերի 29-30


4

Նեղացրե՞ց ինձ, շրջանցե՞ց:
Շնորհակալ եմ, պարգևեց
Ահ տվող թշնամուն սեղան,
Չորս ոտքի պնդությամբ

Կանգուն: Սեղան էլ չէ, ժա՛յռ:
Սեղանին ճակատ հարմար,
Ու արմունկ տվեց, կամարին
Պատշաճ հենապատ կարգին:

Պիտի նորի՞ց դժգոհենք:
Ամուր է, քաշովս մեկ,
Ընդարձակ է, վազքուղի,
Սեղա՜ն է, դա՛ր կհանի:

Զգացված եմ, Ատաղձագո՛րծ,
Որ ինձ շնորհեցիր ի գործ
Չափած ու ձևած սեղան,
Պինդ քան քիմեռն փարիզյան:


5

Հավատարիմ գրասեղան,
Անձնատուր դու ինձ եղար,
Ծառաբունդ զիջեցիր՝
Լիակենդան մնացիր:

Կանաչի ունքախաղով
Կայտառ, շնչով կեղևի,
Արցունքով ավյուն խեժի,
Արմատներով ապառաժի:



1933 թ. Հուլիսի 17-ը


6

Քվիտ ենք՝ դուք – շատակեր իմ հաշվին,
Զոհ եք, սակայն, իմ գրչին:
Ձեզ – կդնեն սեղանին ճաշի,
Ինձ – հենց իմ գրասեղանին:

Որովհետև, քչով երջանիկ՝
Հաճույքներն անտեսել եմ:
Որովհետև, չափից դուրս բկլիկ,
Անընդհատ դուք ճաշել եք:

Իր համար նախօրոք ընտրված -
<Մինչև իր ծնվելը դեռ> -
Ամեն մեկն՝ իր տեղում է, գրանցված,
Եվ ունի ուրույն մի դեր՝

Ձերը – բխկոց, իմը – գրապահոց,
Դուք – ուտելով, ես – գրելով,
Դուք – ճպճպոց, ես – հանգագործ,
Դուք – թթվով, ես – դակտիլով:

Ծնեբեկի հաստաոտք ցողուններն -
Սնարի մոմեր մահագույժ:
Զոլավոր սփռոցներն սեղանի -
Ճամփա ցույց տվող նախագույժ:

Ժայթքել սիգարով հավայան -
Աջա- ու ձախա-շնչյան:
Հոլանդական սփռոցը քաթան -
Լինի ձեզ – ա՛ջ, ձա՛խ – պատան:

Եվ որպեսզի սփռոց չվատնվի -
Մի փոս, մի հոր գտնվի,
<Սփռոցից – ձեզ բոլոր> - թափ տրվի՝
Կռճոնքախառը դրստվի:

Աղավնի չէ՝ բտած աքաղաղ -
Թը՜ռռ, հոգին – հերձվածի:
Ինձ տկլոր կդնեն դագաղ՝
Երկու թև մորեմերկ ծնվածիս:



1933 թ. հուլիսի վերջը

Թարգմանությունը՝ Աշոտ Մախմուրյանի
2016 թ.հոկտեմբեր – 2017 թ. Փետրվարի 16-ը

- - - - - - - -
*գերմ. Strand – ծովափ, լողափ