PDA

Դիտել ողջ տարբերակը : Ավարայրի ճակատամարտ 451 թ.։ Հաղթանա՞կ, թե՞ պարտություն



Էջեր : 1 [2] 3

Մեղապարտ
22.07.2009, 01:02
--------------------------------------------------------------------------------
Սկսեմ նրանից, որ Ավարայրի ճակատամարտի մասին Պարսկական պատմությունը գրե թե ոչինչ չի ասում ,սա կարծում եմ զարմանալի երևույթ չէ:
Այսպես թե այնպես ճակատամարտը մեր պատմության մեջ մեկնաբանված է միակողմանի և եղած հարցերը ավելի շատ են քան պատասխանները:Թեման շատ տարողունակ է փորձեմ շարադրել իմ տեսակետը ԸՆԴՀԱՆՐԱՑՎԱԾ:
Ա) Շուրջ հարյուր հիսուն տարի հայ իրանական դավանաբանական փոխհարաբերությունների մեջ վակում էր:Նշված ժամանակաշրջանում Իրանի դավանաբանությունը բաժանվել էր երեք մասի Արևապաշտություն,Մանեականություն և Քրիստոնեություն:Նույն ժամանակահատվածում հայաստանի դավանաբանական դաշտը բաժանված էր երկու մասի Արևապաշտության և Քրիստոնեության միջև:
Բ)Երկու երկրների համար կար մեկ գերխնդիր ինչ հենքի վրա էր կառուցվելու երկու թագավորական տների ապագա դավանանքը:
Գ)Իրանական արքունիքը հակված էր պահպանելու ավանդական դավանաննքը չնայած այն բանին, որ Հայաստանում արդեն Քրիստոնեությունն էր գերակայում սակայն հայկական արքունիքը համոզված չէր իր կատարած ընտրության ճշտության մեջ:
Պատերազմի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ սա քաղաքացիական պատերազմ էր կրոնական հենքի վրա:
Այլ ընտրանք չկար կամ ,կամ բարոյական հաղթանակի մասին խոսք անգամ լինել չի կարող (պատերազմի բացառում է նման մոտեցում) մեկ պարզ պատճառով հին աշխարհը ուղղորդվում էր մեկ հստակ գաղափարախոսությամբ ՀԱՂԹԱՆԱԿ և վերջ:
Ով հաղթեց այս պատերազմում ,անհայտ է, եթե հաղթանակած լինեին Պարսիկները ապա միանշանակորեն պարսկական պատմության մեջ այդ մասին կգրեին:
Ով պարտվեց այս պատերազմում ,ցավոք սրտի ՄԵՆՔ ,կորցրեցինք զին ուժը և երկու ազգային առաջնորդներին իդեմս Վարդանի և Վասակի և ապագան:
Մենք չենք պատկերացնում թե ինչ ողբերգություն էր այս պատերազմը Պարսկաստանի և Հյաստանի համար: Այս երկու երկրներին ոչնչացնելու համար դավանաբանական դաշտի խաղացողներին պետք եկավ ընդհամենը մի քանի հարյուր տարի ,ձեզ չթվա որ դավանաբանական դաշտի համար մի քանի հարյուր տարին մեծ ժամանակ էր:
Իսկ կար մեկ ուրիշ կողմ որ այս պատերազմից հաղթանակած դուրս եկավ , իհարկե այո, դա Հելլենիստական աշխարհներ էր և նրա երեք կենտրոնները:
Դավանաբանական աշխարհի խաղացողների համր մեկ գերխղդիր կար հասնել այն բանին որ Հայկական և Իրանական արքունիքները դավանեն տարբեր կրոնների, ծրագիրը շատ սլացիկ իրականացվեց և վերջ ի վերջո դավանանքի մի քանի հազարաամյա կենտրոնը տեղափոխվեց արևմուտք որի վերահսկողությունն ել սկսվեց իրականացվել Երուսաղեմից :
Պատերազմի վերջնական արդյունքը դարձավ այն ,որ մեզ որպես մի «կտոր ոսկոռ» նետեցին ԱՌԱՔԵԼԱԿԱՆ կոչումը:
Շատ դաժան վարվեցին Իրանի հետ ,այնպիսի լուծ դրեցին Իրանի վզին ,որ Իրանը երբեք չկարողանան ուշքի գալ:
Կայծակնային ՔՐԻՍՏՈՆԵԱՑՈՒՄ և Կայծակնային ԻՍԼԱՄԱՑՈՒՄ զարմանալի է չէ:
Մի քիչ հեռու գնամ ու նոր գամ, Իրանի վերջին գահակալի հարսը եվրոպացի էր(Քրիստոնեա) Իրանի արքունիքը մոտ էր հաղթանակին արեդեն Իրանական արքունիքում այլ խմորումներ էին գնում և հանկարծ Իսլամը նորից ոտքի կանգնեց:
ԵՎՐՈՊԱՆ ԳՈՌԱՑ «ԱԼԼԱՀ ԱԿՊԱՐ» և նորից Իրանը մտավ Ավարայր և մինչև հիմա այնտեղ է չկարծեք թե մենք այնտեղ չենք ,մենք ել մեր «տալերկա ավարայրում ենք» Ղարաբաղ ,Արցախ, ՔԱՐԱԲԱՐՈՒՄ(սանսկրիտ):
Ինչ ասեմ , ԱՌԱՔԵԼԱԿԱՆ ԱԼԼԱՀ ԱԿԲԱՐ:B

Lion
22.07.2009, 21:38
Ողջույններս, եղբայր:)


Սկսեմ նրանից, որ Ավարայրի ճակատամարտի մասին Պարսկական պատմությունը գրե թե ոչինչ չի ասում ,սա կարծում եմ զարմանալի երևույթ չէ:

Սա, օրինակի համար, կարող է նշանակել այն, որ պատերազմը այնքան էլ Սասանյանների օգտին չի եղել...


Պատերազմի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ սա քաղաքացիական պատերազմ էր կրոնական հենքի վրա:


Սկզբունքորեն համաձայն չեմ: Սա պատերազմ էր երկու ազգերի, եթե չասենք երկու պետությունների միջև:


Այլ ընտրանք չկար կամ ,կամ բարոյական հաղթանակի մասին խոսք անգամ լինել չի կարող (պատերազմի բացառում է նման մոտեցում) մեկ պարզ պատճառով հին աշխարհը ուղղորդվում էր մեկ հստակ գաղափարախոսությամբ ՀԱՂԹԱՆԱԿ և վերջ:


Այս պատերազմում հայերը տարան և ռազմական, և բարոյական հաղթանակ: Այդ մեր նորօրյա "վայ-պատմաբաններ"-ն են խլել մեր ազգից այս փառահեղ հաղթանակը ու, հավատարիմ իրենց սահմանափակ մտահորիզոնին և "թույլ հայ"-ի մասին պատկերացումներին, իբր իրենք իրենց մխիթարել "բարոյական հաղթանակ"-ով: Իրականում, կրկնում եմ, հաղթանակը երկու պարամետրերով էլ մերն էր:)


Ով պարտվեց այս պատերազմում ,ցավոք սրտի ՄԵՆՔ ,կորցրեցինք զին ուժը և երկու ազգային առաջնորդներին իդեմս Վարդանի և Վասակի և ապագան:


Այս պատերազմում պարտվեց Հազկերտ Երկրորդը, որը ստիպված եղավ հրաժարվել իր մտադրություններից: Վասակի կորուստը մեծ բան չէր - մի դավաճան սատկեց: Վարդանն ափսոս էր, բայց դե... նա ռազմիկ էր;)


Պատերազմի վերջնական արդյունքը դարձավ այն ,որ մեզ որպես մի «կտոր ոսկոռ» նետեցին ԱՌԱՔԵԼԱԿԱՆ կոչումը:


Մենք ինքներս հասանք այդ կոչմանը, առաջինն ընդունելով քրիստոնեությունը, որպես պետական կրոն:


Շատ դաժան վարվեցին Իրանի հետ ,այնպիսի լուծ դրեցին Իրանի վզին ,որ Իրանը երբեք չկարողանան ուշքի գալ:


Մի քիչ չափազանցեցված է...

Մեղապարտ
23.07.2009, 03:21
Կարելի է կատարել տարբեր եզրակազություններ ,բայց ակնհայտ է որ այն Իրանի կողմից չի դիտվել որպես խոշոր բախում:



Սա միջ պետական ,այսինքն երկու պետույունների բախում չէր , միջ էթնիկական պատերազմ նույնպես չէր, այն չունեցավ շարունակություն:
Սա բացարձակապես կրոնական հենքի վրա առաջացած լոկալ բախում էր , վկա եկեղեցու կողմից Սրբացված Վարդանը յուր քաջերով ,մեր կրոնի համար սա ունիկալ երևույթ է :Այս մասին կարելի է երկար խոսել բայց կշեղվենք թեմայից:

Վիճարկելի է , «բարոյական հաղթանակ» ըստ էության բուն ռազմական բախման հետ կապ չունի: Այն պատերազմիհետագա իմաստավորման հետ է կապված:


Այո Արիականությունը ի դեմս Հազկերտի կրեց իր վերջնական պարտությունը:
Վասակը ներկայացնում էր Հայաստանում իրեն դեռև չսպառած դավանանքը իսկ Վարդանը նոր ծնված դավանանքը:
Եկուսի համար էլ ցավւոմ եմ նրանք հավատքի ռազմիկ էին:


Իսկ մինչև քրիստոնեության ընդունումը Առաելական բառը մի թե երկրորդական էր Հայ հավատամքի մեջ: Համոզված ասում եմ որ ոչ ,Առախելականությունը Հայ էթնոսի նախաքրիստոնեական հավատամքի հիմնասյուներից մեկն էր և նրա փոխանցումը նոր կրոնական դաշտ պարտադրված էր հազարամյա հավատամքի պատմությամբ:


Փակագծերը բաց անեմ Իսլամը տարածաշրջանում մեկ թիրախ էր տեսնում դա Իրանն էր իսկ մանցածը Իսլամի համար լուծելի էր վկա է պատմությունը:
Իսլամի գեր խնդիրն էր վերացնել Արևապաշտությունը համանման խնդիր ուներ Քրիստոնեությունը որոես նոր ուսմունք :

Lion
23.07.2009, 21:58
Կարելի է կատարել տարբեր եզրակազություններ ,բայց ակնհայտ է որ այն Իրանի կողմից չի դիտվել որպես խոշոր բախում:


Ամենաքիչը հենց այդ եզրակացությունը կարելի է անել, թեև քրիստոնեությունը չսիրողները (լայն իմաստով) հենց այդ եզրակացությանն են ձգտում. ոչի՞նչ, որ Սասանյանների բանակի առնվազն յոթանասուն տոկոսը ներկա էր այս ճակատամարտում - ու սա "չի դիտվել որպես խոշոր բախում":D, լավ էլի...


Սա միջ պետական ,այսինքն երկու պետույունների բախում չէր , միջ էթնիկական պատերազմ նույնպես չէր, այն չունեցավ շարունակություն:

Շարունակությունը եղավ, ի դեմս հաջորդ տասնամյակներին բռնկված ապստամբությունների:


Սա բացարձակապես կրոնական հենքի վրա առաջացած լոկալ բախում էր , վկա եկեղեցու կողմից Սրբացված Վարդանը յուր քաջերով ,մեր կրոնի համար սա ունիկալ երևույթ է :Այս մասին կարելի է երկար խոսել բայց կշեղվենք թեմայից:

Սկզբունքորեն համաձայն չեմ: Սա հսկայական մի պատերազմ էր, որին մասնակցեցին հայ ժողովրդի բոլոր խավերը: Իսկ եկեղեցին Վարդանին ու Վարդանանց սրբացրեց, քանի որ նրանք դրան արժանի էին:


Վիճարկելի է , «բարոյական հաղթանակ» ըստ էության բուն ռազմական բախման հետ կապ չունի: Այն պատերազմիհետագա իմաստավորման հետ է կապված:


Համաձայն եմ:


Այո Արիականությունը ի դեմս Հազկերտի կրեց իր վերջնական պարտությունը:


Հազկերտն ու նրա մոգերը այնքան էին հեռու արիականությունից, ինչքան Եհովականները քրիստոնեությունից: Ասա խնդրեմ - սեփական աղջկա, մոր, հորաքրոջ կամ տատի հետ ամուսնանալը ի՞նչ կապ ունի արիականության հետ - իսկ այն ժամանակվա զրահադաշտականության համար դա լիովին ընդունելի մի բան էր:angry


Վասակը ներկայացնում էր Հայաստանում իրեն դեռև չսպառած դավանանքը իսկ Վարդանը նոր ծնված դավանանքը:

Համաձայն չեմ: Վասակը ներկայացնում էր նեղ էգոիզմի ու ստոր փառասիրության վրա հիմնված իմաստուն տականքի մի կերպար, իսկ Վարդանը՝ իր ազգին ու Հայրենիքին նվիրված մի քաջարի ռազմիկի:


Եկուսի համար էլ ցավւոմ եմ նրանք հավատքի ռազմիկ էին:

Վասակի համար մազաչափ իկ չեմ ցավում - այդ տականքին դա դեռ քիչ էր. ինչքան կորուստներ կարող էին չկրել, եթե նա չդավաճաներ:angry


Փակագծերը բաց անեմ Իսլամը տարածաշրջանում մեկ թիրախ էր տեսնում դա Իրանն էր իսկ մանցածը Իսլամի համար լուծելի էր վկա է պատմությունը:

Չէի ասի այդքան միանշանակորեն, թեև ասվածի մեջ որոշակի իմաստ կա:


Իսլամի գեր խնդիրն էր վերացնել Արևապաշտությունը համանման խնդիր ուներ Քրիստոնեությունը որոես նոր ուսմունք…

Կասկածում եմ, որ Մուհամմեդն ու նրա անմիջական հաջորդ խալիֆները նման խնդիր ունեցած լինեն...

Մեղապարտ
24.07.2009, 02:11
[QUOTE=Lion;1750629]Ամենաքիչը հենց այդ եզրակացությունը կարելի է անել, թեև քրիստոնեությունը չսիրողները (լայն իմաստով) հենց այդ եզրակացությանն են ձգտում. ոչի՞նչ, որ Սասանյանների բանակի առնվազն յոթանասուն տոկոսը ներկա էր այս ճակատամարտում - ու սա "չի դիտվել որպես խոշոր բախում":D, լավ էլի...

Լիոն հարգեկիս հարկավոր է նաել բախման արդյունքին,ուրեմն մի պատճառ կար չէ որ այդ յոթանասոււն տոկոսանոց բանակը առաջ չգնաց :


Սկզբունքորեն համաձայն չեմ: Սա հսկայական մի պատերազմ էր, որին մասնակցեցին հայ ժողովրդի բոլոր խավերը: Իսկ եկեղեցին Վարդանին ու Վարդանանց սրբացրեց, քանի որ նրանք դրան արժանի էին:

Այդ ինչես եղավ ,որ հազար յոթհարյուր տարվա մեջ մեկ այլ ռազմիկ չըսրբացվեց ,ինչ է կռվողներ չունենինք թե նրանք քիչ հայրենասեր էին և քիչ նվիրյալ:

Հազկերտն ու նրա մոգերը այնքան էին հեռու արիականությունից, ինչքան Եհովականները քրիստոնեությունից: Ասա խնդրեմ - սեփական աղջկա, մոր, հորաքրոջ կամ տատի հետ ամուսնանալը ի՞նչ կապ ունի արիականության հետ - իսկ այն ժամանակվա զրահադաշտականության համար դա լիովին ընդունելի մի բան էր:
Մենք գործ ունենք փաստի հետ ,Հազկերտը արիականության վերջին ներկայացուցիչն էր: Այլ խնդիր է թե Հազկերտի օրոք Արիականությունից թե ինչ էր մնացել:



Կասկածում եմ, որ Մուհամմեդն ու նրա անմիջական հաջորդ խալիֆները նման խնդիր ունեցած լինեն...[/
Ունեին այն էլ շատ կոնկրետ :

Lion
24.07.2009, 12:24
Լիոն հարգեկիս հարկավոր է նաել բախման արդյունքին,ուրեմն մի պատճառ կար չէ որ այդ յոթանասոււն տոկոսանոց բանակը առաջ չգնաց :

Տղմուտի արյունոտ ափերին տղամարդավարի կռիվ տված տղերքին ղուրբան, որ թշնամու բանակը առաջ չգնաց:hands Սա է պատճառների պատճառը:


Այդ ինչես եղավ ,որ հազար յոթհարյուր տարվա մեջ մեկ այլ ռազմիկ չըսրբացվեց ,ինչ է կռվողներ չունենինք թե նրանք քիչ հայրենասեր էին և քիչ նվիրյալ:

Ոչ - ուղղակի սա ԱՌԱՋԻՆ պատերազմն էր պետականության կորստից հետո և, բացի այդ, հետագա դարերում «սրբացման» երևույթները գնալով քչանում են:


Մենք գործ ունենք փաստի հետ ,Հազկերտը արիականության վերջին ներկայացուցիչն էր: Այլ խնդիր է թե Հազկերտի օրոք Արիականությունից թե ինչ էր մնացել:

Հազկերտ Երկրորդը արիականությունից հեռու մարդ էր, իմ կարծիքով, իհարկե:


Ունեին այն էլ շատ կոնկրետ :

Ապացույցնե՞ր:

Տրիբուն
24.07.2009, 14:20
Հազկերտ Երկրորդը արիականությունից հեռու մարդ էր, իմ կարծիքով, իհարկե:

Իսկ Հազկերտը գիտի, դու իրա մասին ինչ կարծիքի ես ?? Կարաս դեմն ասես ??

Մեղապարտ
24.07.2009, 18:55
Ոչ - ուղղակի սա ԱՌԱՋԻՆ պատերազմն էր պետականության կորստից հետո և, բացի այդ, հետագա դարերում «սրբացման» երևույթները գնալով քչանում են:

Ոչ թե գնալով քչանում է այլ առհասարակ այս երևույթը չի կրկնվում ,սա նշանակում է որ եկեղեցու համար այս պատերազմը վեր էր ամեն ինչից : Վարդանանք ռազմի դաշտում պաշտպանում էին շատ կոնկրետ եկեղեցուն :

Հազկերտ Երկրորդը արիականությունից հեռու մարդ էր, իմ կարծիքով, իհարկե:
Նա իրոք հեռու էր, բայց կրում էր արիականունյան առաջնորը լինելու պատմական իրավունքը:



Ապացույցնե՞ր:
Շեղվում ենք բայց հակիրճ,
Երբ Մուհամմադը սկսել էր իր քարոզչությունը նա հաստատման կարիք ուներ :
Նրան որպես առաքյալ(փեհվանդար ,արաբերեն) կարող էրին ճանաչել դավանաբա նական երկու համակարգ Արիականը այսինքն տվյալ պահին Զրադաշտականը և հրեականը: Դավանանքի պատմությունից հայտնի է որ Հրեաները ճանաչեցին Մուհամմադի առաքյալ լինելը :Որոշ ժամանակ Մուհամմադը իր աղոթքները կատարում էր դեմքով դեպի Երուսաղեմ որպես եախտագիտության նշան:
Արիական առաջնորդները անտարբեր մնացին նոր առաքյալի անձի նկատմամաբ ,դրանից առաջ նրանք(իրանցիները )սպանեցին իրենց նոր առաքյալին Մանեին դա մոտավորապես մ թ երրոդ հարյուրամյակին էր:
Մահամմադի ժամանակաշրջանում իսլամի գաղափարաոսները իրենց տեղը հաստատելու համար պետք է պայքարեին այդ ժամանակաշրջաանի հին դավանանքների դեմ և հաղթեին :Հրեաները առաջին էտապում իրենց խնդիրը լուծել էին ճանաչելով Մահամմադին որպես առաքյալ և իսլամի հարվածը ուղել էին Արիքին հաջորդ հարվածը դեպի եվրոպա :

Lion
24.07.2009, 19:01
Մեղապարտ ջան, այդ դեպքում ավելի ճիշտ կլինի ասել, որ Մուհամմեդը պայքարում էր զրահադաշտականության, այլ ոչ թե արիանության դեմ:


Ոչ թե գնալով քչանում է այլ առհասարակ այս երևույթը չի կրկնվում ,սա նշանակում է որ եկեղեցու համար այս պատերազմը վեր էր ամեն ինչից : Վարդանանք ռազմի դաշտում պաշտպանում էին շատ կոնկրետ եկեղեցուն :

Դեհ, եղբայր, ես այլ կարծիքի եմ - Վարդանը պաշտպանում էր ՀԱՅԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ և եթե եկեղեցին դրա մի մասն էր, ուրեմն այո, նաև եկեղեցուն...

Մեղապարտ
24.07.2009, 22:26
Մեղապարտ ջան, այդ դեպքում ավելի ճիշտ կլինի ասել, որ Մուհամմեդը պայքարում էր զրահադաշտականության, այլ ոչ թե արիանության դեմ:



Դեհ, եղբայր, ես այլ կարծիքի եմ - Վարդանը պաշտպանում էր ՀԱՅԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ և եթե եկեղեցին դրա մի մասն էր, ուրեմն այո, նաև եկեղեցուն...

Չէ Լիոն այդպես չէ ,Մուհամմադը կոնկրետ պայքարում էր մի քանի հազարամյա գաղափարախոսության դեմ որի վերջին ներկայացուցիչը Հազկերտն էր: Իսկ Զորաստրի գաղափարախոսությունը Արիական գաղափարախոսության մասն է կազմել և ոչ վերջին:

Հարգելի Լիոն ցանկացած հակամարտության հիմքում մեկ անկյունաքար կա Ավարայրի ճակատամարտի հիմքը շատ կոնկրետ էր, հավատամքի հարցն էր դրված:
Մեր պատմիչները հստակ գրում են ,որ պաշտպանում էին հայ ազգին հավտափոխումից:
Ես նորից շեղտում, եմ ես մեծ ակնածանքով եմ վերաբերվում Վարդանին և շատ ցավում եմ որ Վասակը համարվեց դավաճան:
Բայց ավելացնեմ ընտրությունը կատարվել էր հարյուր տարուց առաջ և Վարդանի կողմից կատարված քայլը պատմականորեն արդարացված է և արդարացնում է Առաքելականության (ինքնազոհաբերության բարձրագույն գաղափարը):
Վարդանի կատարած Ինքնազոհաբերության Գաղափարի առաջին դրսևորումը տեղի է ունեցել խորը անցյալում որը մեր (հայկական) ավանդազրույցների մեջ չի պահպանվել սակայն մեզ է հասել Շումերների միջոցով երբ զոհվեց Դումուզի (Թամուզ) Աստվածը պաշտպանեով Հայկ Օրիոն Ոզիրիսի (Ոսիրիս) Արարչկան իրավունքը մեզ հայտնի «Հակ և Բել» դյուցազնամարտում:

Lion
24.07.2009, 22:31
Հարգելի եղբայր, սկզբում ինձ թվում էր, թե դու խոսում ես Հազկերտ Երկրորդի մասին, բայց հիմա կարծես հասկացա, որ խոսքը վերջին Սասանյան Հազկերտ Երրորդի մասին է: Զուտ իմ կարծիքով Սասանյան այս վերջին գահակալը լավագույն դեպքում սովորական մի միջակություն էր, որը ոչինչ չարեց իր երկիրը կործանումից փրկելու համար. միայն իր հարեմն էր առել ու տեղից տեղ էր փախչում: Այնպես որ պետք չէ նրա մեջ փնտրել «վերջին արիացուն»: Հավատա, եղբայր, սա անտեղի իդեալիզմ է...

Դե իսկ Ավարայրում - որոշվում էր մեր ազգի լինել-չլինելու, այսինքն ավելի լայն հարց, քան կրոնն է...

Իսկ Մուհամմեդը պայքարում էր ԲԱԶՄԱՍՏՎԱԾՈՒԹՅԱՆ դեմ, որի ամենակարկառուն ներկայացուցիչը այդ պահին զրահադաշտականությունն էր: Ընդ որում, քանի որ իսլամն իր արմատներով բխում է քրիստոնեությունից, բնականաբար սկզբնական շրջանում մահմեդականները ավելի շատ ընդհանուր բաներ ունեին հենց քրիստոնյաների, այլ ոչ թե զրահադաշտականների հետ: Հենց սա է տպավորություն ստեղծում, թե նրանք «տրամադրված էին» զրահադաշտականների դեմ:think

Մեղապարտ
24.07.2009, 22:52
Լիոն ջան մեր ազգի լինելիության հարցը չէր դրված Ավարայրում ,դրված էր մեր էթնոսի Առաքելականության Հարցը այսինքն այդ չարաբաստիկ առաջինեը լինելու կամ չլինելու հարցը: Այս հարցի լուծումից էր կախված գենոմի (տեսակի) պահպանման խնդիրը:Իսկ սրանից հետո մնացածը :
Ըստ էության գենոմի(Հայ Արիքի) ներսում տեղի ուեցավ վերջին բաժանումը մենք հետագայում կորցրեցինք տարածքներ հավատարիմ մնալով Արարչական սկզբունք ներին :Արիքը կորցրեց Արարչական սկզբունքները :
Մնազածը արդեն մեզ համար արձանագրված փաստ է հաստատված պատմության կողմից:

Lion
25.07.2009, 15:15
Մեր Հայ մնալու գրավականը այն ժամանակ հանդիսանում էր մեր քրիստոնյա լինելը: Համենայն դեպս, ըստ իմ կարծիքի: Մնացածը, ըստ իս, իդեալիզմ է...

Մեղապարտ
25.07.2009, 19:20
Բնության մեեջ տեսակը կոնկրետ անելիք ունի և իր անելիքը իրականացնելու ժամանակ էթնոս տեսակը գենետիկորեն մշտապես երկու գործոնով է ուղղեկցվում դրանք են «կրիտիկական ծավալ» և«կրիտիկական ժամանակաշրջան»:
Մեր պատմության մեջ այս կատեգորիաները իրենց հաստատուն տեղը ունեն:
Երբ այս երկու գործոնները տեսակի համար դառնում են առավելագույն ակտիվ կամ պասիվ առաջանում է տեսակի կողմց էներգիայի արտանետում :
Ավարայրի ճակատամարը իր տեսակով այդպիսին էր երբ մեր էթնոսի համար այս երկու գործոնները հասել էին իրենց կրիտիկական կետին տեղի ունեցավ էներգիայի արտանետում տիեզերք, արտանետված էներ գիայի ծավալը այպիսին էր որ բավարար եղավ մեզ (էթնոս տեսակին)այսօր իրար հետ շփվելու համար:
Էթնոսը կենդանի մարմին է , նման էներգետիկ արտանետումները շատ դժվար տանելի են հաճախ նման արտանետումները դառնում են տեսակի ոչնչացման պատճառ ի ուրախության մեզ կարող են ասել ,որ մեր տեսակը ապահովված է ամուր գենետիկակակն կոդով և այն առավելագույն հարմարեցված է էկստրեմ վիճակները մշտապես հաղթահարելու համար:
Լիոն ջան Ավարայրի ճակատամարտը մեր տեսակի(գենոմի) տարած հաղթանակն է այսինքն պահպանվեց մեր բոլոր առանձնահատկությունները:
Այսօր Ղարաբաղի հակամարտությունը համանման խնդիր է լուծում մեր տեսակի համար:

Lion
25.07.2009, 19:25
Լիոն ջան Ավարայրի ճակատամարտը մեր տեսակի(գենոմի) տարած հաղթանակն է այսինքն պահպանվեց մեր բոլոր առանձնահատկությունները:
Այսօր Ղարաբաղի հակամարտությունը համանման խնդիր է լուծում մեր տեսակի համար:

Ապրես, համաձայն եմ: Ես էլ եմ, էլի, դա ասում: Մեր տեսակը ապրեց, մենք... հայ մնացինք:hands

Մեղապարտ
25.07.2009, 19:28
Միչև գրածս խմբագրում եմ պատասխանում ես:

Anjuk
02.08.2009, 15:13
Իսկ իմ կարծիքով,այն կարելի է ինչ-որ տեղ հաղթանակ համարել

Lion
02.08.2009, 16:40
Anjuk ջան, դա միանշանակ հաղթանակ էր: Եթե նեղություն կրես ու անցնես այս թեմայով, կտեսնես, որ դա այդպես է :)

Lion
11.01.2010, 09:02
http://www.akumb.am/showthread.php/48637-Մեր-դպրոցական-դասագրքերում-ներկայացված-պատմությունը/page11


այդպես միանշանակ չես կարող ասել: ես անգամ լուրջ կասկածներ ունեմ ,Վասակ Սյունեցի անունով մարդ երբևէ եղել է՞ թե ոչ:
Իսկ դու կարող՞ ես հաստատ ասել, նա եղել՞ է: ինկատի ունեմ որտեղ՞ են նյութական ապացույցները… սրա-նրա օդր մեձ խոսակցությունների գրագրությունը հաշիվ չի: նյութական ապացույց: ասենք իրա դղյակը, կամ իրա նկարները… ուր՞ են դրանք:

Սա երևի հաշվենք ամանորյա կատակների թվին... :)

Lion
21.01.2010, 12:44
Հետաքրքիր մի հոդված գտա, որը վերաբերվում է սույն թեմային և ոչ միայն...

http://forum.hayastan.com/index.php?s=&showtopic=40364&view=findpost&p=901233

Խոհերի տեղիք է տալիս...

Lion
24.02.2010, 15:16
Գագիկ Հարությունյանը նկատում է, որ ճակատամարտերի եւ պատերազմների արդյունքի լավագույն գնահատականը ժողովրդի արժեւորումն է: Եթե Վարդանանց պատերազմը կարելի է պարտություն համարել զուտ ռազմական տեսանկյունից, ապա արդյունքն իրապես հաղթական էր: Դեռ ավելին, ժողովուրդը սրբացրեց զինվորականությանը:

http://www.armtown.com/news/am/azg/20100224/2010022416/

Ցավալի է, որ նույնիսկ պարոն Հարությունյանն է այս ճակատամարտը համարում պարտված. "զուտ ռազմական տեսանկյունից"...:(

Lion
19.09.2010, 10:34
28.12.2009 թ.

Շուտով լույս կտեսնի «Մեր հաղթանակները» քառահատորյակի երկրորդ հատորը, որի հեղինակային խմբի ղեկավարը ՀՀ ՊՆ Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական ինստիտուտի ավագ դասախոս, փոխգնդապետ Սուրեն Մարտիկյանն է: Խոսելով մասնավորապես Ավարայրի ճակատամարտի մասին` նա նախ ներկայացրեց Խորհրդային Միության կողմից տարիներ շարունակ վարված քաղաքականությունը.

«Ըստ խորհրդային գաղափարախոսության, մարտադաշտում հայը, որպես կանոն, պետք է պարտվեր, իսկ ռազմականից բացի մնացած բացատրությունները երկրորդական էին համարվում: Դրանով ԽՍՀՄ-ը խեղաթյուրել է մեր պատկերացումները ռազմական գործողությունների և մեր հաղթանակների մասին: Այնպիսի տպավորություն է ձևավորվել, թե բարոյական հաղթանակը ինչ-որ առումով հակադրվում է ռազմական հաղթանակին: Օրինակ, եթե որևէ իրադարձության մեջ կա բարոյական հաղթանակ, մենք անմիջապես սպասում ենք, որ բուն իրադարձությունը գնահատման առումով պետք է լինի բացասական: Միաժամանակ ԽՍՀՄ վարչակազմը կարող էր այլ իրադարձություն-հաղթանակ դնել մեր դաստիարակման, արժեհամակարգի հիմքում, որտեղ չէր լինի այդքան մեծ քաղաքակրթական բախում, որքան Ավարայրի դեպքում էր»,- ասաց Սուրեն Մարտիկյանը:

http://www.armar.am/?p=29297

27.02.2007 թ.

Կարելի է ասել, որ հայ ժողովուրդը ծանոթ չէ իր իրական պատմությանը: Սովետական շրջանում հրատարակված հայ ժողովրդի պատմության դասագրքերը, մենագրությունները և այլ աշխատությունները հայոց պատմության վերաբերյալ ձևավորվել են խիստ թյուր կարծիք : Բանն այն է, որ վերջիններս մի քանի տեսանկյունից լիովին աղավաղում էին իրականությունը և տալիս էին խեղաթյուրված պատկերացում հայ ժողովրդի պատմության վերաբերյալ: Մասնավորապես.
1. դրանք բոլորը գրված էին այն ոգով, որ հայ ժողովուրդը մշտապես, ի սկզբանե եղել է թույլ, հալածված ազգ, ու մշտապես կարիք է ունեցել և թերևս այժմ էլ ունի (վերջին հանգամանքը հատկապես էր ընդգծվում ու կարևորվում) "Մեծ եղբոր" հովանավորության: Տառապելով հենց այս ոճով պատմությունը ներկայացնելու մարմաջով` մեր մասնագետները կամ ընդհանրապես ուշադրություն չեն դարձրել Հայկական բանակի պատմությանը ու ռազմական տարեգրությանը, կամ էլ ներկայացրել են այն խիստ աղքատիկ` ուշադրություն դարձնելով միայն այնպիսի փաստերի վրա, որոնք ուղղակի հնարավոր չէր չտեսնել: Մնացած փաստերը, որոնք երբեմն ուղղակի զարմացնում են ռազմական գործողությունների նկարագրման մանրամասնությամբ, այս մասնագետների թեթև ձեռքով հեշտությամբ հայտարարվեցին վիպական, որպես ժողովրդական բանահյուսություն նմուշներ, ասքեր, վեպեր, մի խոսքով ամեն ինչ, բացի իրական լինելուց: Խոսքը մասնավորապես վերաբերվում է Փավստոս Բյուզանդի, Հովհան Մամիկոնյանի, Շապուհ Բագրատունու , մասամբ էլ Մովսես Խորենացու, Սեբեոսի, Մովսես Կաղանկատվացու և այլոց աշխատություններին: Բանը հասել է նույնիսկ նրան, որ կասկածի տակ է առնվել համեմատականորեն նոր ժամանակներին վերաբերվող Ստեփանոս Շահումյանի աշխատության զգալի մասը: Բայց նույնիսկ այս ֆոնի վրա ապշեցուցիչ է, որ այս աղբյուրներում նշված հենց անհաջողություններն ու պարտություններն են ընդունվում առանց կասկածի, իսկ հաջողությունները ժխտվում են: Այսպես. անառարկելի ճշմարտություն է համարվում Հովհան Մամիկոնյանի բերած այն տեղեկությունը, որ, երբ Արաբական խալիֆության բանակը 639 թվականի նոյեմբերին մտավ Տարոն, պարտության մատնեց Հայկական բանակին: Սակայն չեն ընդունվում նույն այդ պատմիչի կողմից նույն աշխատության մեջ արձանագրված Փոքր Վարդանի ապստամբության (Մարզպանական Հայաստանի V ապստամբության) (572-590) և Մարզպանական Հայաստանի VII ապստամբության (620-628) հաղթական դրվագների կամ Հյուսիսային II պատերազմի (313-315) ընթացքում Հայկական բանակի մղած հաղթական ճակատամարտերի իրական լինելը,
2. դրանք գրեթե բոլորը գրված են խորը հոգեբանական կոմպլեքսով: Այս աշխատությունները կարծես ամեն կերպ ընդգծում են, որ հայ ռազմական հաջողությունները կամ ընդհանրապես իրականության մեջ բացակայել են, կամ էլ եղել են խիստ էպիզոդիկ, որպես բացառություն: Մեծամասամբ խոսվում է միայն Տիգրանյան Հայաստանի, այն էլ որպես մի թույլ պետության մասին: Հայոց պատմության այն դրվագների վերաբերյալ, որոնք արտոցոլում են որևէ աշխարհակալ կայսրության դեմ հաղթական մի պատերազմ կամ ճակատամարտ, կա խիստ թերհավատ մոտեցում և լավագույն դեպքում այդ տվյալները հայտարարվում են վիպական: Հիշում եմ, թե այս մտայնությամբ տառապող մի հայտնի պատմագետ հեռուստատեսությամբ ինչպես էր ներկայացնում հայոց պատմությունը` որպես չդադարող անհաջողությունների և պարտությունների շարան: Նույնիսկ բանը հասավ նրան, որ հեռուստադիտողներից մեկը հարց ուղղեց հարգարժան գիտնականին, թե ինչո՞ւ է նա ներկայացնում միայն անհաջողությունները, մի՞թե հաջողություններ չեն եղել: Այս հարցին որևէ տրամաբանական պատասխան չստացվեց: Ավելին. մեր սովետահայ գիտնականները, եթե ունենան մի հարցի լուծման երկու ենթադրություն, աներկբայորեն կընտրեն այն մեկը, որը ցույց է տալիս Հայկական բանակի և Հայաստանի թուլությունը: Ընթերցող, եթե հանդիպես նման գիտնականներից մեկին, մի ալարիր և հարցրու, թե ինչո՞ւ Ալեքսանդր III Մեծը (մ.թ.ա. 336-323) Հայաստանի հետ չպատերազմեց: Այս հարցին տասից տասը վստահ կպատասխանի, որ Հայաստանը այնքան փոքր ու աննշան երկիր էր, որ Ալեքսանդրը գերադասեց գնալ ու գրավել Միջին Ասիայի ամայի տափաստանները և հեռավոր Հնդկաստանը, քան հենց իր կողքին գտնվող ու Քսենոֆոնի գովերգած Հայաստանը: Եվ ոչ ոք չի ասի, որ Հայաստանը հանդիսանում էր Արիական Եռադաշինքի անդամներից մեկը պարսիկների ու մարերի հետ, և, որ եթե պարսիկները ջախջախվել էին, իսկ մարերը` հպատակվել, ապա Հայաստանը զենքը ձեռքին պատրաստ էր պահում և հենց այս պատճառով Ալեքսանդրը չցանկացավ պատերազմել, մանավանդ որ հետագայում նրա ուղարկած մի բանակին հայերը ջախջախեցին: Իսկ այն, որ գովերգված հունա-մակեդոնական ֆալանգը տակտիկական տեսանկյունից բավականին անօգնական կլիներ լեռնային մարտերում (ինչը մինչ այդ ապացուցվել էր Քսենոֆոնի նահանջող բանակի մղած մարտերով), նրանցից ոչ ոքի մտքի ծայրով էլ չի անցնի: Սովետական շրջանի պատմական աշխատություններում հիմնականում խոսվում է միայն Արարատյան (այն էլ միայն վերջին շրջանի գրականության մեջ է, ուր գրեթե կասկածի տակ չի առնվում վերջինիս զուտ հայկական լինելը), Արշակունյաց, Բագրատունյաց և Կիլիկյան Հայաստանի ռազմական ուժերի մասին, քանի որ դա արդեն չտեսնել հնարավոր չէր: Սակայն նույնիսկ այստեղ ամեն ինչ ներկայացվում է խիստ դժգույն: Իսկ այլ և հատկապես պետականության կորստի ժամանակաշրջաններում հայկական ռազմուժի մասին գրեթե չի խոսվում և այն տպավորությունն է ստացվում, թե այն գոյություն չի ունեցել, մինչդեռ ըստ իմ ուսումնասիրության, շատ թե քիչ, բայց հայկական ռազմուժը երբեք չի դադարել գոյություն ունենալ, նույնիսկ XV-XVII դժնդակ դարերում: Սովետահայ պատմաբաններից ոչ մեկի կողմից ոչ մի լուրջ վերլուծության չի ենթարկվել Հայկական բանակի թվաքանակը, զորատեսակները ու զինատեսակները, բանակի և առանձին զորատեսակների ու զինատեսակների գործողության տակտիկան , գրեթե բացակայում են ճակատամարտերի նկարագրությունները, իսկ որոնք էլ նկարագրված են, նկարագրված են թերի, խիստ աղավաղված, միակողմանի, սովորաբար թշնամական կողմի տեղեկությունները որպես հավաստի և աներկբայելի ճշմարտություն ընդունելու, իսկ հայկական աղբյուրների տեղեկությունները ժխտելու, դրանց ու ընդհանրապես Հայկական զինված ուժերին թերհավատորեն մոտենալու ոգով: Հաճախ լղոզված են "բանակի պարտություն" և "բանակի կանոնավոր նահանջ" հասկացությունները, որոնք իրար թեև շատ մոտ, բայց իրարից էականորեն տարբերվող հասկացություններ են (օրինակ` 451 թ-ի մայիսի 26-ի Ավարայրի ճակատամարտի պարագայում): Ոչ մի քիչ թե շատ լուրջ վերլուծության չի ենթարկվել Հայկական բանակի հակառակորդների զորատեսակները, զինատեսակները, տակտիկան և հատկապես թվաքանակը...

Հատված "Հայ ժողովրդի ռազմական Տարեգիրք, Գիրք 1"-ից:

Lion
19.09.2010, 10:56
28.12.2009 թ.

«Խնդիրն այն չէ` հայկական կողմը կհաղթեր այդ ճակատամարտում, թե ոչ, այլ այն, թե հայկական կողմը կկարողանար հասնել իր առջև դրված խնդիրներին, թե ոչ: Վարդանանք գնում էին պատերազմելու և խնդիր ունեին պահպանել քրիստոնեությունը: Արդյունքում քրիստոնեությունը պահպանվեց, իսկ պարսից արքունիքը հրաժարվեց կրոնափոխ քաղաքականություն իրականացնելուց: Անկախ մարտադաշտում տեղի ունեցածից` Պարսկական արքունիքին պետք էր ապացուցել, որ հայերը պատրաստ են իրենց կրոնի համար պայքարել: Հայկական կողմը ցույց տվեց, որ պատրաստ է պատերազմի և մահվան` հաղթանակի ակնալիքով: Գիտակցելով սա` պարսից արքունիքը հրաժարվեց իր քաղաքականությունից` ռազմաքաղաքական ֆոնին հայտնվելով պարտվողի դերում, քանի որ հրաժարվեց իր նախանշած քաղաքական դերից: Կարևոր են իրադարձությունները, սակայն իրադարձության գնահատականը մեզ համար պետք է լինի այն, թե ինչի հասավ հայկական կողմը: Հայկական կողմը հասավ իր առջև դրված խնդիրներին և լուծեց դրանք»,- մեկնաբանեց Սուրեն Մարտիկյանը:

Ինչպես տեսանք, քաղաքական, ռազմական, հայեցակարգային առումով հայկական կողմի հաջողությունն այնքան մեծ էր, որ բարոյական հաղթանակը միայն լրացուցիչ, ոգևորող պահ կարող էր լինել, քանի որ պարսից արքունիքը հրաժարվեց իր քաղաքականությունից: Իսկ այն հարցին, թե որքանով է ճիշտ Ավարայրի արդյունքում ձեռք բերված հաղթանակը համարել ընդամենը բարոյական, Սուրեն Մարտիկյանը պատասխանեց.

«Շեշտադրումները բարոյահոգեբանական մթնոլորտ տեղափոխելն, իմ կարծիքով, ճիշտ չէ: Քանի որ մարդիկ չգիտեն, թե ռազմական գործողություններից ինչը մեկնաբանեն, ինչը վերլուծեն, այլ վերլուծում են այն, ինչը հասանելի է բոլորիս: Հուզականի վրա շեշտը դնելով` Ավարայրն այլ հարթություն են տեղափոխում և դարձնում հոգևոր պայքար, մինչդեռ մարտադաշտում ռազմական գործողություններ են տեղի ունեցել»,- հավելեց Սուրեն Մարտիկյանը:

Ավարայրի «բարոյական» հաղթանակին սկսել են անդրադառնալ խորհրդային տարիներին, ինչն իր բացատրությունն ունի` չխոսելով պատերազմի նպատակից և արդյունքից` նվազեցրել են ռազմական գործողությունների նշանակությունը:

http://www.armar.am/?p=29297

15.06.2003 թ.

գ) Ավարայրի ճակատամարտի արդյունք: Այս ամենով հանդերձ` Ավարայրի ճակամարտը հայերիս համար հաղթանա՞կ էր, թե պարտություն: Ըստ Եղիշեի. "Ոչ մի կողմը հաղթեց, ոչ մյուս, այլ քաջերը քաջերի դեմ դուրս գալով երկու կողմն էլ պարտվեցին: Բայց քանի որ սպարապետը ընկել էր կռվի դաշտում… ուստի հայոց զորքը ցրվեց" : Այս զգացմունքային և անորոշ բնորոշումը մեր պատմագետներին հիմք է տալիս ասելու, որ Ավարայրի դաշտում հայերը պարտություն կրեցին: Հետագայում, կարծես արդարանալով, առաջ քաշվեց բարոյական հաղթանակ-ռազմական պարտություն բանաձևը: Ճակատամարտը, իրոք, խոշոր բարոյական հաղթանակ էր: Այն Հայկյան ոգու ցասումն էր, որը հայոց պետականության կորստից հետո ապացուցեց, որ հայը երբեք ստրուկ չի լինի, իսկ հայ ռազմիկը և հայոց զենքը ունեն այնպիսի հատկություններ, որոնց հետ հաշվի չնստելը կարող է ծանր հետևանքներ ունենալ ցանկացած թշնամու համար: Այն դրեց մի գաղափարախոսության և մի ոգու հիմք, որը պահեց ու պահպանեց մեր ազգը հետագա ծանր փորձություններում` ընդհուպ մինչև մերօրյա Արցախյան հերոսամարտը, որի մարտիկները մեկ անգամ ևս փայլուն կերպով ապացուցեցին, որ Վարդանանց ոգին անմար է: Բայց արդյո՞ք այն ռազմական պարտություն էր: Մեր կարծիքով՝ միանշանակ ոչ: Հարցը լուսաբանելու համար պարզենք, թե ըստ ռազմական պատմաբանների հին աշխարհում և միջնադարում որն է համարվել բանակի պարտություն: Դա այն վիճակն է, երբ կողմերից մեկը մյուսի համեմատ կրում է 1,5-ից ավել անգամ կորուստ և (կամ) թողնում է մարտադաշտը, դիմելով փախուստի, որից հետո դադարում է բանակի և (կամ) երկրի դիմադրությունը: Օր.՝ Գավգամելայի ճակատամարտում Աքեմենյանների, Խառանի ճակատամարտում հռոմեացիների, Ոսխայի ճակատամարտում Սասանյանների կրած պարտությունները դրա դասական օրինակներ են: Իսկ ի՞նչ եղավ Ավարայրում: Ըստ Եղիշեի մթնելուց հետո կողմերը վերադարձան ելման դիրքեր: Պարտության մասին խոսք չկա և այստեղ պետք չէ Եղիշեին սխալ հասկանալ: Հայոց զորքը չէր պարտվել և անտեր չէր: Պահեստազորը, իսկ Վարդանի մահից հետո նաև ողջ զորքը, ղեկավարող Համազասպ Մամիկոնյանն ու Արշավիր Կամսարականը հրավիրեցին ողջ մնացած նախարարների խորհրդակցություն: Արդյունքում որոշվեց, որ հայերը հասել են սպարապետի դրած նպատակին, այսինքն թշնամին խիստ արյունաքամ էր եղել:
Այլևս իմաստ չուներ շարունակել ճակատամրտը հաջորդ օր, մանավանդ, որ հայերի վիճակն էլ թեթև չէր: Սակայն այստեղ միանշանակ սխալ կլիներ խոսել հայերի պարտության մասին: Հայերը լիակատար մարտակարգով նահանջեցին գետի մյուս ափը և պարսիկներ չկարողացան հասնել իրենց նպատակին՝ ջախջախել հայերին: Ավելին. հայերն էին հասել իրենց նպատակին՝ արյունաքամ անելով թշնամու բանակին: Այլևս ճակատամարտը հայերի կողմից շարունակելն իմաստ չուներ: Այս իմաստով է Եղիշեն նշում, որ հայերը ցրվեցին: Այսինքն ոչ թե պարտվեցին, ջախջախվեցին և ցրվեցին, այլ պլանավորված, գիտակցաբար, մարտավարական խնդիրներից ելնելով, քանի որ կատարել էին իրենց մարտական առաջադրանքը, մասնատեցին ուժերը: Իրոք. սպասվող պարտիզանական լեռնային պայքարում իմաստ չուներ պահել մեծ և կենտրոնացած բանակ: Պետք էր ստեղծել փոքրաթիվ, բայց արագաշարժ և ճկուն 500-600 հոգանոց ջոկատներ՝ պայքարը շարունակելու համար, որն էլ կատարվեց: Հատկանշական է, որ պարսկական բանակը այն աստիճան էր թուլացել, որ նույնիսկ փորձ չարեց խանգարել հայերի նահանջը կամ հետապնդել նրանց: Ի դեպ ստրատեգիական տեսանկյունից մեծ է Ավարայրի ճակատամարտի նմանությունը Բորոդինոյի ճակատամարտի հետ, երբ ռուսները, արյունաքամ անելով թշնամուն, թողեցին Մոսկվան՝ խնայելով բանակը և շարունակելով պայքարը: Ոչ մի պատմաբան այժմ չի համարձակվի Բորոդինոյի ճակատամարտը համարել ռուսների պարտություն:
Այսպիսով կարելի է տալ Ավարայրի ճակատամարտի արդյունքի հետևյալ բնորոշումը. այն տակտիկական առումով անորոշ, բայց ավելի շատ հօգուտ հայկական ուժերի տեղի ունեցած ճակատամարտ էր (պարսիկները երեք անգամ ավել կորուստ տվեցին), իսկ ստրատեգիական առումով հայերը շահեցին այն և դրա, ինչպես նաև երկրում ծագած կատաղի պարտիզանական պայքարի հետևանքով, հաղթեցին պատերազմում, քանի որ շուտով պարսկական բանակը հեռացավ երկրից և վերականգվեց նախկին վիճակը, որն այն պայմաններում հավասարազոր էր հաղթանակի: Ի դեպ զուտ ռազմա-ստրատեգիական առումով մեծ է Վարդանանց պատերազմի նմանությունը Չեչենական առաջին պատերազմի հետ: Ոչ ոք այժմ չի կարող ասել, որ ռուսները հաղթեցին այդ պատերազմում: Սակայն կրկին եմ ցանկանում ընդգծել, որ նմանությունը վերջանում է սրանով: Իրոք. եթե հայերը պայքարում էին ազգի գոյության, ասիմիլյացիային դիմադրելու և ինքնապահպանման համար, ապա չեչենները զոհ գնացին միջազգային ինտրիգներին և ազգային սնափառությանը՝ դուրս գալով հզոր պետության դեմ: Դա թույլատրելի է միայն այն դեպքում, երբ դրված է ազգի լինել-չլինելու հարցը: ԵՎ եթե այդ դեպքում ազգը անպայման կհաղթի, ապա այլ պարագայում ջախջախումն անխուսափելի է:

Հատված "Վարդանանց պատերազմի որոշ դրվագների վերլուծություն" աշխատությունից:

27.01.2008 թ.

Տակտիկական տեսանկյունից ճակատամարտը վերջացավ Հայկական բանակի օգտին, քանի որ թշնամին երեք անգամ շատ կորուստ կրեց: Ստրատեգիական տեսանկյունից ևս Հայկական բանակը շահեց այն, քանի որ դրա, ինչպես նաև հետագա պարտիզանական գործողությունների արդյունքում Պարսից թագավորության բանակը հեռացավ Մարզպանական Հայաստանից, կնքվեց հաշտություն և վերականգնվեց 428 թ-ին Մարզպանական Հայաստանում տիրող վիճակը:

Հատված "Հայ ժողովրդի ռազմական Տարեգիրք, Գիրք 14"-ից:

28.12.2009 թ.

«Խորհրդային և ցարական իշխանություններն ամեն կերպ փորձում էին հավատացնել, թե առանց «մեծ եղբոր» հայ ժողովրդի լինելիության խնդիր է առաջանում: Ավարայրը շեշտադրելով` ստվերեցին մնացած հաղթանակները: Անգամ Տիգրան Մեծին անդրադառնալիս հիմնականում շեշտադրում էին պարտության դրվագը: Սակայն այսօր ունենք անկախ պետություն, որը ծնվեց հաղթանակներով, իսկ դա կարևորագույն հանգամանք է աճող սերնդի դաստիարակման համար»,- եզրափակեց Սուրեն Մարտիկյանը:

http://www.armar.am/?p=29297

27.09.2007 թ.

64. 66 մայիս – Ասորիք արշավեց արքայից-արքա Տիգրան II Մեծի գլխավորած Մեծ Հայքի (մոտ 60.000), Հայոց Միջագետքի (մոտ 5.000), Կոմագենեի (մոտ 5.000), Իբերիայի (մոտ 10.000) և Աղվանքի (մոտ 5.000) թագավորությունների միացյալ բանակը, որի արդյունքում Գաբանիոսի գլխավորած հռոմեական բանակը (մոտ 40.000), խուսափելով ընդհարումից, նահանջեց Եգիպտոսի ուղղությամբ: Սկսվեցին բանակցություններ, որի արդյունքում Արտաշատում Մեծ Հայքի թագավորության և Հռոմի միջև կնքվեց հաշտության պայմանագիր: Հռոմն ու Մեծ Հայքի թագավորությունը ճանաչվեցին միմյանց "դաշնակից և բարեկամ": Հայկական Վեցերորդ գերիշխանությունը վերջացավ և Մեծ Հայքի թագավորությունից անջատվեցին նրա գերիշխանությունն ընդունած բոլոր երկրները: Մեծ Հայքի թագավորության կազմում մնացին Հայաստանի 14 նահանգ և Ծոփք նահանգի գերակշիռ մասը, բացառությամբ Մելիտե, Կոմագենե և Գավրենե գավառների: [26]

[26]Այս իրադարձությունը նկարագրելիս ես հիմք եմ ընդունել Մովսես Խորենացու բերած տվյալները (Գիրք 2, գլուխ 15,16) որոնց հակասում են հռոմեական աղբյուրները և հատկապես Պլուտարքոսն ու Ապպիանը: Տվյալ դեպքում ես որևէ լուրջ հիմք չեմ տեսնում հռոմեական աղբյուրներին Մովսես Խորենացու նկատմամբ առաջնություն տալու համար:
Սակայն ավանդական պատմագիտությունը, կրկին գտնվելով համաշխարհային պատմագիտության չարաբաստիկ “եվրոպակենտրոնության” ազդեցության տակ, առանց լուրջ հիմնավորման առաջնությունը տվել է հռոմեական աղբյուրներին: Այն, որ Պոմպեոսը իրականում չի ներխուժել Մեծ Հայք մինչև Արտաշատի հաշտության պայմանագրի կնքումը, անուղղակիորեն հաստատում է այն հանգամանքը, որ նախորդ (Լուկուլլոսի արշավանք) և հաջորդ (օրինակ` Կորբուլոնի կամ Պետոսի արշավանք) իրադարձությունների հետ համեմատած, այս անգամ նույնիսկ ակնարկ էլ չկա տեղի ունեցած գոնե փոքրիկ մի ընդհարման մասին, այն դեպքում, երբ երկու պետությունները գտնվում էին կատաղի բախման մեջ: Ավելին, ըստ Մովսես Խորենացու. “Իսկ Տիգրանը (Տիգրան II Մեծը – Մ. Հ.)… Միհրդատի սուգը կատարելով` այնուհետև շարժվում գնում է Ասորիք` հռոմեացիների զորքերի վրա: Նրա դեմ է դուրս գալիս Գաբանիոսը (Պոմպեոսի զորավարներից մեկը – Մ. Հ.)` հռոմեական զորքի սպարապետը, սակայն Գաբանիոսը չի համարձակվում Տիգրանի հետ ընդհարվել և Եփրատի (Զևգմայի գետանցից – Մ. Հ.) մոտից դառնում գնում է…” (Գիրք 2, գլուխ 16):
Ինչպես տեսնում ենք ամեն ինչ ասված է ծայրահեղորեն հստակ: Ամենայն հավանականությամբ հռոմեական զենքի “հաղթահանդես”-ը, հռոմեական զորավարների և “ասպետներ”-ի “սխրագործություններ”-ը նկարագրելու մոլուցքով տարված հռոմեական հեղինակները հաշտության պայմանագիրը կնքելու համար Արտաշատ ժամանած Պոմպեոսի շքախումբը ներկայացրել է որպես հսկայական բանակի մի ներխուժում, որի արդյունքն է եղել “բարբարոսներ”-ի կապիտուլյացիան: Իր հերթին հայրենի սովետահայ պատմաբաններն էլ, ավանդականորեն թերագնահատելով Հայոց բանակն ու Հայկական պետության ռազմական ուժը, լիովին հիմնավորված, մի տեսակ ինքն իրեն հասկանալի և բնական են համարել, որ “Պոմպեոսի բանակի մուտքը Մեծ Հայք մինչև Արտաշատի հաշտության պայմանագրի կնքումը” կարող էր լիովին և այն աստիճան կաթվածահարել Տիգրան Մեծի կամքը և Հայոց բանակը, որ նույնիսկ եզակի ու փոքրիկ մի ընդհարում չլիներ: Այս ֆոնի վրա կրկին ցավալիորեն բնական է համարվել և նույնիսկ մի տեսակ զգացմունքային-հուզիչ, իսկ ինչ-որ տեղ նաև դիվանագիտական ճկուն քայլ ներկայացնելու տոնով է որպես բացարձակ ճշմարտություն ընդունվել իրականում գոյություն չունեցած “Տիգրան Մեծի` Պոմպեոսի ճամբար միայնակ ներկայանալու և թագը նրա ոտքերի տակ դնելու” քաղաքական տեսանկյունից իրոք անընդունելի, Մեծ Հայքի տիրակալին ոչ հարիր և հոգեբանորեն էլ դժվար հասկանալի էպիզոդը, քանզի, ինչ-որ անհնար է թվում, որ 45 տարի արքայական տրադիցիաներով դաստիարակված ու ապրած և դրանից հետո էլ 30 տարի կայսր եղած անձը նման բան կաներ:
Սա սակայն ցավալի ու միաժամանակ բացատրելիորեն-բնականաբար ընդհանրապես չի զարմացրել սովետահայ պատմաբանին, քանզի ըստ նրա կարծրացած պատկերացումների “մեր ազգը միշտ էլ եղել է փոքր, թույլ Հռոմին կամ որևէ այլ կայսրությանը ենթակա, իսկ այս կայսրությունն էլ ավելի շուտ պատահաբար էր ստեղծվել և բնականաբար այդպես էլ պետք է լիներ”: Նշենք նաև, որ այս հեքիաթը իր հերթին միանգամայն հարիր է հռոմեական հեղինակների կողմից ստեղծված և ակտիվորեն քարոզվող, սակայն բացահայտ սուտ, սնանկ և ճշմարտությունը աղավաղող “հռոմեական բարեկիրթ, բարեգութ և մարդասեր զորավարներ” թեզին:


Հատված "Հայ ժողովրդի ռազմական Տարեգիրք, Գիրք 7"-ից:

Տրիբուն
13.10.2010, 09:26
kevork

Լավ գործ եք անում, թեև վստահ եմ - այս գործը պետք է արվի պետական մակարդակով, այլ ոչ թե պետք է մնա որոշ անհատների կամ խմբերի ուսերին: Մեր դեմ գործում են հենց պետական մակարդակով ու դրա համար ենք մենք միշտ դժվարանում մեր ճիշտը ցույց տալու: Դժբախտաբար մեր պետությունը առայժմ բավարար ուշադրություն չի դարձնում այս ոլորտին: Կառաջարկեի նախ և առաջ սերտորեն համագործակցել Ռուսերեն և Հայերեն Վիքիպեդիաների հետ - այստեղ հայերի դիրքերը բավականին հաստատուն են, իսկ ձևավորված բավականին գրագետ կոլեկտիվն էլ Ձեզ բավականին նյութեր կտա: Ինքս ավելացրել եմ մի շարք հոդվածներ երկու Վիքիպեդիաներում էլ, թեև ժամանակս ու ռեսուրսներս չեն հերիքում ավելին անել: Եվ բնականաբար, իհարկե, առավել դժվար է ռուսական Վիքիպեդիայի հետ: Առայժմ տես ստորև բերված հոդվածները, գուցե ճիշտ կլինի, որ դրանք թարգմանեք ու տարածեք Անգլերեն Վիքիպեդիայում, իսկ հետո արդեն մի բան կմտածենք:

...

Մի խոսքով, շատ բան կարելի է անել, ափսոս... ժամանակ չկա :(

Ի դեպ, կարող ես երևալ նաև այստեղ -

http://forum.vardanank.org/index.php?showforum=126

Այստեղ վատ խումբ չի հավաքված: Ինֆորմացիոն պատերազմի մարտերում բավականին թրծված, ընկած-հելած ժողովուրդ է, որը բավականին կօգնի Ձեզ մեր ընդհանուր գործում...

Լիոն ջան, էս ինչ լավ հղումներ էիր տվել: Մի անգամից բոլորտ նայեցի, ու անկեղծ շնորհավորում եմ, շատ լավ գործ ես անում: Լավ կլինի, որ անգլերեն մասն էլ նույն հաջողությամբ լրացնես: Ինչքան շատ ռուսերեն ու անգլերեն հոդվածներ լինեն Վիքի-ում Հայաստանի պատմությունից, էնքան լավ:

Բայց, մի պահ մտքովս անցավ մի հատ երկու տարի տևած Վարդանաց պատերազմի ընթացքում պարսիկների կորուստները հաշվեմ, ու էկա կանգնեցի էս թվի վրա:

http://www.freepicsupload.com/pics/php3W4iQi-Losses.jpg

Այ ախպեր, սրտանց ուզում եմ հավատամ պարսիկներին սենց քացու տակ ենք քցել: Համ էլ քեֆս բերում ա, որ սենց ջարդները տվել ենք: Բայց սենց կորուստներից հետո վաբշե պարսիկ աշխարհի էրէսին մնացել էր, թե՞ ոչ:

Ուրեմն, մի հատ արագ նայեցի աշխարհի բնակչությունը էտ թվերին - ալամ աշխարհի բնակչությունը գնահատվում ա մոտ 200 միլիոն: Դե սրանից հանում ենք սաղ աշխարհը (Հռոմ կայսրություն, Չինաստան, Հնդկաստան, Ամերիկա, Աֆրիկա ու էլ չգիտեմ ինչ) հաշվի տակը քանի մարդ կմնա Սասանյանների իշխանության տակ:

Մի հատ էլ ձեռի հետ նայեցի Իրանի բնակչությունը պատմական կտրվածքով: Դե հիմիկվա Իրանը մոտավորապես Սասանյանների տարածքների վրա է, կամ մի քիչ էս կողմ էն կողմ: Ուրեմն 19-րդ դարի սկզբին Իրանի բնակչությունը մոտ 8 միլիոն մարդ էր: Դե հիմա մտածի թե ինչքան էր Սասանյան Պարսկաստնի բնակչությունը 5-րդ դարում:

Մի հատ էլ ձեռի հետ նայեցի թե որքան էին պարտված գերմանացիների կորուստները Կուրսկի ճակատամարտից հետո, որը աառանց ընդհատումների տևել է մոտ երկու ամիս - 103.000:

Ու էսքանից հետո քցեցի բռնեցի, որ ոնց ուզում ես հաշվի, պարսիկները եկու տարում 185.000 մարդու կորուստ ունեցած չեն կարա լինեն:

Malxas
13.12.2010, 10:11
Ինչ որ մի տեղ կարդացել եմ, որ Վասակ Սյունին ավելի երիտասարդ տարիքում շրջանցել է իր հարազատ եղբորը, որին ավագության կարգով պատկանում էր Սյունիների գահը: Ով կարող է ավելի մանրամասն տեղեկություններ հաղորդել:

Lion
14.12.2010, 08:59
Տրիբուն ջան, մերսի դրական կարծիքի համար - հուսով եմ լուրջ էիր, կամ էլ ես... չհասկացա անչափ թաքնված սարկազմդ: Բայց երևի այնուհանդերձ կարծես թե լուրջ էիր, դրա համար էլ մերսի:

Կորուստների պահով - նախ եկ հաշվի առնենք, որ "կորուստ" հասկացության մեջ ես ընդգրկել եմ, ուշադրություն, սպանվածներին, վիրավորվածներին և գերվածներին: Այսինքն, եթե ուզում ենք ստանալ միայն սպանվածների տվյալները, ապա բերված թիվը պետք է բաժանել 3-ի կամ նույնիսկ 4-ի: Իսկ այդ դեպքում 40-60.000 սպանվածը լրիվ նորմալ է: Իհարկե, ափսոս, որ այդ մասին նշում չեմ արել, ընդունում եմ, որ բացթողում է, հուսով եմ Դուք կամ ես որևէ հարմար ձև կգտնենք այն ուղղելու, որ մարդիկ չընկնեն թյուրիմացության մեջ, ինչպես քո դեպքում եղավ:

Ինչքան ես եմ հասկացել երկարատև ուսումնասիրությունների արդյունքում, V-րդ դարում Պարսից թագավորությունն ուներ մոտ 7-8 միլիոն բնակչություն - համեմատության համար` 301 թ-ին Մեծ Հայքի թագավորությունն ուներ մոտ 3.5 միլիոն բնակչություն: Սրա հիման վրա գտնում եմ, որ մոտ 180.000 շարքից դուրս եկած ռազմիկը իրոք լուրջ է 300.000-անոց բանակով պետության համար և կարող է ստիպել վերջինիս ոչ միայն դադարեցնել պատերազմը, այլև հիմք հանդիսանալ հետագա այն քաղաքական ճգնաժամի համար, որում հայտնվեց Պարսից թագավորությունը V-րդ դարի երկրորդ կեսին և VI-րդ դարի սկզբին:

Այսպես, հատված "Հայ ժողովրդի ռազմական Տարեգիրք, Գիրք 14"-ից.

"Պարսից թագավորությունը, սկսած Վահրամ V-ի (421-439) գահակալումից և Հազկերտ II-ի (439-457) գահակալման հիմնական մասում, լուրջ վերելք էր ապրում: Սակայն արդեն 451 թ-ից հետո վերելքի այս փուլը ընդհատվում է և վերջինս թևակոխում է լուրջ դժվարությունների ու ներքին ցնցումների մի դարաշրջան: 451-480 թվականներին Պարսից թագավորությունը դժվարությամբ էր պահպանում իր ներքին կայունությունը (Պերոզ I-ի (459-484) պայքարը Որմիզդ III-ի (457-459) դեմ) և իր արևելյան ու հյուսիսային սահմանների պաշտպանությունը (հոների ներխուժումը Ատրպատական և անհաջող նվաճողական պատերազմը Հեփթաղական թագավորության դեմ): Վիճակն ավելի բարդացավ 480-500 թվականներին, երբ սկսվեցին ավելի լուրջ արտաքին պարտությունները (լիակատար ջախջախմամբ ավարտված արշավանքը հեփթաղների դեմ), ներքին գահակալական պատերազմները (Վաղարշը (484-488) ընդդեմ Զարեհի (485), Ջամասպը (496-498) ընդեմ Կավատ I-ի (488-496, 498-531)), քաղաքացիական ընդհարումները (Մազդակյան շարժում) և ապստամբությունները (Մարզպանական Հայաստանի II, III, IV ապստամբություններ և այլն): Այս կապակցությամբ կարելի է գալ համարձակ հետևության, որ հենց Ավարայրի ճակատամարտում տված հսկայական զոհերն ու Տղմուտի արյունոտ ափերին ընկած Պարսից թագավորության բանակի ընտրանու լուրջ կորուստն էր, որ ընդհատեց այս թագավորության վերելքի դարաշրջանը և սկիզբ դրեց ճգնաժամի երկար տարիներին: Այս անուղղակի դիտարկումը ևս մեկ անգամ ապացուցում է, որ Պարսից թագավորության բանակը Ավարայրի ճակատամարտում աննախադեպորեն հսկայական կորուստներ է կրել:"

Malxas
18.06.2011, 13:59
Փորձեմ մի փոքր թարմացնել թեման, որն իմ կարծիքով անսպառ է: Հիմնականում ցանկանում եմ պատասխանել Լիոնի այն մեկնաբանմանը, ըստ որի Վասակ Սյունին դավաճան էր, քանի որ օրհասական պահին ոչ թե իր ժողովրդի կողքին էր այլ պարսիկների: Վերջերս մտքովս անցավ մեկ այլ տեսանկյունից նայել այդ հարցին: Եթե ընդունում ենք, որ Վասակ Սյունին Հայաստանի մարզպետն էր, այսինքն Հայաստանի օրինական իշխանությունն էր իրենից ներկայացնում, ապա ստացվում է, որ նրա դեմ դուրս եկած եկեղեցին ու նախարարները ապստամբ էին Հայաստանի օրինական իշխանության դեմ, այսինքն ավելի շատ կսազեին դավաճան լինելուն, քան Վասակ Սյունին: Ինչ վերաբերում է այն փաստին, որ Վասակ Սյունու հետ կռվում էին պարսկական խոշոր և ընտիր զորամիավորումներ, ապա սա էլ ապստամբների օգտին չի խոսում: Վստահ եմ, որ ապստամբները դեմ չէին լինի, եթե իրենց կողմից, ասենք, բյուզանդացիներ լինեին, որոնք, իմ խորին համոզմամբ, ամեն կերպ հրահրում էին հայոց եկեղեցուն, Վարդան Մամիկոնյանին ու մյուս նախարարներին կռվել պարսիկների դեմ: Ինչ է ստացվում, երկու ճամբարի բաժանված հայերը կռվում եմ իրար դեմ և դաշնակիցներ փնտրում: Նրանցից մեկին հաջողվում է դաշնակից գտնել, մյուսին ոչ ու այն կողմը, որը շատ կուզենար, որ իր կողմից էլ ինչ որ մեկը կռվեր, բայց չի կարողացել դրան հասնել, դավաճանության մեջ է մեղադրում մյուս կողմին` իր պետության օրինական իշխանությանը, որը հարևան երկրից հովանավորություն էր ստացել:
Խնդրում եմ կարծիքներ հայտնել:

Lion
18.06.2011, 17:14
Կարծիքս նույնն է, Malxas ջան: Վասակ Սյունին մի իշխանության ներկայացուցիչ էր, որի դեմ պայքար էր գնում: Այսինքն Վասակ Սյունին իրականում ոչ մի իշխանություն էլ չէր ներկայացնում և չէր կարող իշխանություն լինել հայերի համար: Այն պահից, երբ ապստամբությունը սկսվեց (մոգերի կոտորածը) Վասակ Սյունին ընդամենը մի նախարար էր, ոչ ավելին: Իսկ Բյուզանդիան այդ ժամանակ ոչ մի կերպ չէր ուզենա հրահրել կոնֆլիկտ պարսիկների հետ - հոների վտանգը ահռելի չափերի էր հասել և կայսրությանը ոչ մի կերպ պետք չէր մի ճակատ էլ արևելքում բացել...

Malxas
18.06.2011, 19:23
Այդքան էլ այդպես չէր ախր: Սկզբում բոլորը միաբան էին ու պայքարում էին պարսիկների դեմ ու այդ ընթացքում Վարդան Մամիկոնյանը սպարապետն էր, իսկ Վասակ Սյունին հայոց մարզպանը և ապստամբության փաստացի ղեկավարը: Ախր նա Վարդանին նամակով կանչեց բերեց, երբ վերջինս հուսալքված ու բարոյալքված Բյուզանդիա էր փախչում: Սկզբում ամեն ինչ լավ էր: Իսկ հետո եղավ ինչպես եղավ: Մի կետից սկսած սկսեցին չվստահել իրար: Վասակ Սյունին բանակցությունների մեջ մտավ պարսիկների հետ ու նորից նրանց վստահելի անձը դարձավ, իսկ Վարդան Մամիկոնյանի փորձերը լեզու գտնել օարսիկների հետ անհաջողություն կրեցին:

Նախարարների մասին: Իմ կարծիքով նրանցից ոչ մեկի մոտ հայրենասիրությունը կամ նյունիսկ քրիստոնեասիրությունը ամենաակնառու հատկանիշը տեղում չէր: Չեմ ասում, թե բնավ հայրենասիրություն չունեին, ուղղակի ամենաառաջին տեղում չէր: Տոհմի շահեր, տոհմի արտոնություններ, արժանապատվություն, ինքնասիրություն, գոռոզություն.... Չգիտեմ սրանց մեջտեղում որտեղ տեղավորել հայրենասիրությունը: Ի դեպ եկեղեցին էլ մեծապես նմանվում էր նախարարության: Բոլորի պես պայքարում էր իր արտոնությունների համար և եթե համեմատության մեջ դնենք նախարարական տոհմերի հետ, ոչ մեկին քաջությամբ և արժանապատվությամբ չէր զիջում:

Maxpayne
18.06.2011, 20:54
Այդ ճակատամարտում հայերը բարոյական հաղթանակ տարան, իսկ պարսիկները անբարոյական պարտություն կրեցին :D իսկ ավելի լուրջ այդ Ճակատամարտի ելքը ճակատագրական եղավ և հայերի և պարսիկների համար, բայց հուրախություն հայերի էտ օրը Մուշկան Նիսալավուրտի Մատյան գունդը շատ էր խմել:D

Malxas
18.06.2011, 21:07
Անլուրջ տոնով ես գրել, բայց իրականում այդպես է եղել: Ավարայրից հետո հայերն ու պարսիկները բռնեցին կործանման ճանապարհը: Մեծ Հայքը նախկին սահմաններով որպես մեկ թագավորություն այլևս երբեք չեղավ:

Maxpayne
18.06.2011, 22:42
Անլուրջ տոնով ես գրել, բայց իրականում այդպես է եղել: Ավարայրից հետո հայերն ու պարսիկները բռնեցին կործանման ճանապարհը: Մեծ Հայքը նախկին սահմաններով որպես մեկ թագավորություն այլևս երբեք չեղավ:

Այլ կերպ չեր էլ կարող լինել կամ պետք է հայերը ձուլվեին զրադաշտ պարսիկների հետ ու կազմեին 1 ընդհանուր մուսուլմանական պետություն: Չեմ ցանկանում քո հետ մրցել պատմության մասին ունեցածս գիտելիքներով, որովհետև կարդալով քո գրառումները էտ լրիվ անիմաստ եմ համարում:

Malxas
18.06.2011, 23:48
Պատմությունից ինքս էլ ուժեղ չեմ: Ուղղակի ասածներիս ավելացնեմ, որ զրադաշտականները մուսուլման չէին: :)

Lion
19.06.2011, 08:47
Այդքան էլ այդպես չէր ախր: Սկզբում բոլորը միաբան էին ու պայքարում էին պարսիկների դեմ ու այդ ընթացքում Վարդան Մամիկոնյանը սպարապետն էր, իսկ Վասակ Սյունին հայոց մարզպանը և ապստամբության փաստացի ղեկավարը: Ախր նա Վարդանին նամակով կանչեց բերեց, երբ վերջինս հուսալքված ու բարոյալքված Բյուզանդիա էր փախչում:

Սկզբում ամեն ինչ լավ էր: Իսկ հետո եղավ ինչպես եղավ: Մի կետից սկսած սկսեցին չվստահել իրար: Վասակ Սյունին բանակցությունների մեջ մտավ պարսիկների հետ ու նորից նրանց վստահելի անձը դարձավ, իսկ Վարդան Մամիկոնյանի փորձերը լեզու գտնել օարսիկների հետ անհաջողություն կրեցին:

Նախարարների մասին: Իմ կարծիքով նրանցից ոչ մեկի մոտ հայրենասիրությունը կամ նյունիսկ քրիստոնեասիրությունը ամենաակնառու հատկանիշը տեղում չէր: Չեմ ասում, թե բնավ հայրենասիրություն չունեին, ուղղակի ամենաառաջին տեղում չէր: Տոհմի շահեր, տոհմի արտոնություններ, արժանապատվություն, ինքնասիրություն, գոռոզություն.... Չգիտեմ սրանց մեջտեղում որտեղ տեղավորել հայրենասիրությունը: Ի դեպ եկեղեցին էլ մեծապես նմանվում էր նախարարության: Բոլորի պես պայքարում էր իր արտոնությունների համար և եթե համեմատության մեջ դնենք նախարարական տոհմերի հետ, ոչ մեկին քաջությամբ և արժանապատվությամբ չէր զիջում:[/QUOTE]

ա) Վարդանին մեղադրում են նրանում, որ նա իր տոհմը վերցրած ապստամբության սկզբում պատրաստվում էր հեռանալ Բյուզանդիա: Սակայն իմ կարծիքով ամենայն հավանականությամբ դա չի համապատասխանում ճշմարտությանը և Փարպեցին այդ դրվագը ավելացրել է Վարդանի կրոնական ջերմեռանդությունը ընդգծելու համար: Իրոք. դա չի համապատասխանում ոչ Մամիկոնյան տան, ոչ էլ հենց իր՝ Վարդանի, ապրած կյանքին, ստացած դաստիրակությանը և դավանած սկզբունքներին (կռվել և մեռնել հայրենիքի համար), որոնք ձևավորվում են տոհմական դաստիրակության ողջ ընթացքում և առավել կատարելության են հասնում սպարապետի պաշտոնը ստանձնելիս և վարելիս: Իրոք. երկրի սպարապետը, (առավել ևս Մամիկոնյան տոհմից, որոնք միշտ էլ աչքի են ընկել իրենց քաջությամբ և հայրենասիրությամբ) չէր կարող լքել իր հայրենակիցներին այդպիսի օրհասական պահի և հեռանալ Բյուզանդիա, այն էլ աղոթքներով զբաղվելու: Իսկ Վարդանին վախկոտության և փոքրհոգության մեջ մեղադրելը առավել ևս սրբապղծություն է, այն դեպքում, երբ նա իր քաջությունը ապացուցեց Ավարայրի ճակատամարտում: Հօգուտ մեր բերած փաստարկների խոսում նաև այն հանգամանքը, որ Եղիշեն, որպես ականատես, այս միջադեպը չի հիշատակում:

Հատված "Վարդանանց պատերազմի որոշ դրվագների վերլուծություն" աշխատությունից:


Մի կետից սկսած սկսեցին չվստահել իրար: Վասակ Սյունին բանակցությունների մեջ մտավ պարսիկների հետ ու նորից նրանց վստահելի անձը դարձավ, իսկ Վարդան Մամիկոնյանի փորձերը լեզու գտնել օարսիկների հետ անհաջողություն կրեցին:

Կարծում եմ վասակը ուղղակի ձևի համար էր միացել ապստամբներին, իսկ հետո, երբ առիթ եղավ, փորձեց մանևրել, բայց տակից դուրս չեկավ: Վասակի գործողությունները չունեին սոցիալական հենարան ու հենց դա էլ եղավ նրա կործանման պատճառը:


Նախարարների մասին: Իմ կարծիքով նրանցից ոչ մեկի մոտ հայրենասիրությունը կամ նյունիսկ քրիստոնեասիրությունը ամենաակնառու հատկանիշը տեղում չէր: Չեմ ասում, թե բնավ հայրենասիրություն չունեին, ուղղակի ամենաառաջին տեղում չէր: Տոհմի շահեր, տոհմի արտոնություններ, արժանապատվություն, ինքնասիրություն, գոռոզություն.... Չգիտեմ սրանց մեջտեղում որտեղ տեղավորել հայրենասիրությունը: Ի դեպ եկեղեցին էլ մեծապես նմանվում էր նախարարության: Բոլորի պես պայքարում էր իր արտոնությունների համար և եթե համեմատության մեջ դնենք նախարարական տոհմերի հետ, ոչ մեկին քաջությամբ և արժանապատվությամբ չէր զիջում:

Դե, ամենաառաջին գուցե և չէ, բայց երևի հետին տեղերում էլ չէր: Ապստամբների մոտիվացիոն համակարգը այստեղ, ինչպես այլ ապստամբություններում իհարկե, շատ բարդ էր, բայց հայրենասիրության գործոնը պետք չէ թերագնահատել...

Malxas
19.06.2011, 09:47
Լիոն ջան, էլի համաձայն չեմ, մոտեցման քո այն ձևին, որ մի դեպքում հավաստի ես համարում սկզբաղբյուրը, իսկ մյուս դեպքում, երբ համահունչ չէ քո տեսությանը, ասում ես ճշմարտությանը չի համապատասխանում:
Վարդանին ոչ ոք, առավելևս ես, չի պատրաստվում վախկոտության մեջ մեղադրել: Բայց մարդ է, սրբապատկեր չէ, հետևաբար կարող է հուսահատվել կամ հուսալքվել, կամ հնարավոր է խոցված ինքնասիրություն` նկատի ունենալով այն, որ ստիպված էր եղել ուրանալ քրիստոնեությունը, ու այդպիսով ինքն իր աչքից ընկել էր առաջին հերթին: Եվս մեկ անգամ շեշտեմ, որ անձնական արժանապատվությունը շատ առաջնային է եղել այն ժամանակվա հայ ազնվականի մոտ: Սա առավելևս ընդգծված պետք է լիներ Վարդան Մամիկոնյանի մոտ, քանի որ նա հայոց սպարապետն էր, պետության առաջին դեմքերից մեկը:
Դե իսկ որ Վարդանը որպես դիվանագետ չէր կարող համեմատվել Վասակի հետ, փաստ է:

Ավարայրի ու դրան նախորդած ապստամբության մասին կարդացել եմ շատ հեղինակների: Կարծում եմ անկողմնակալ միայն Լեոն է գրել: Իսկ հայրենասիրությունը կամ կրոնը որպես այդ ապստամբության մոտիվացիա, չեմ նկատել: Չէր բացակայում հայրենասիրությունը, բայց հաստատ առաջին տեղերում չէր: Հեռու չգնանք ու մեր հիմիկվա նախարարների օրինակով նայենք: Նրանք էլ, սկզբունքորեն գործկալության ղեկավարներ են: Ով ինձ կարող է ասել, թե նրանցից որ մեկի մոտ է հայրենասիրությունը ամենաառաջին տեղում: Մի թե ամենաառաջնայինը չեն ձգտում իրենց պաշտոնը պահպանել: Նույնն էլ ահն ժամանակ է եղել հավանաբար: Այսպիսով եզրակացություն, հայրենասիրությունը մեր նախարարների հոգուց չի բացակայում, ոչ այն ժամանակվա, ոչ էլ հիմիկվա, բայց այն կորչում կամ լուծվում է անձնապաշտության, եսամոլության ու միմյանց դեմ մշտական մրցակցության մեջ:

Lion
19.06.2011, 09:56
Լիոն ջան, էլի համաձայն չեմ, մոտեցման քո այն ձևին, որ մի դեպքում հավաստի ես համարում սկզբաղբյուրը, իսկ մյուս դեպքում, երբ համահունչ չէ քո տեսությանը, ասում ես ճշմարտությանը չի համապատասխանում:
Վարդանին ոչ ոք, առավելևս ես, չի պատրաստվում վախկոտության մեջ մեղադրել: Բայց մարդ է, սրբապատկեր չէ, հետևաբար կարող է հուսահատվել կամ հուսալքվել, կամ հնարավոր է խոցված ինքնասիրություն` նկատի ունենալով այն, որ ստիպված էր եղել ուրանալ քրիստոնեությունը, ու այդպիսով ինքն իր աչքից ընկել էր առաջին հերթին: Եվս մեկ անգամ շեշտեմ, որ անձնական արժանապատվությունը շատ առաջնային է եղել այն ժամանակվա հայ ազնվականի մոտ:

Հնարավոր է նաև, որ այդ դրվագը ավելացվել է, որ շեշտվի Վարդանի կրոնական մոլեռանդությունը, չէ որ ականատես Եղիշեն այդ մասին չի խոսում: Հնարավոր է նաև, որ Վարդանը այդ քայլին դիմել է, որպեսզի ճնշում բանեցնի ապստամբների վրա` "Ես հետ եմ գալիս, բայց դուք ինձ լսում եք" թեմայով:


Սա առավելևս ընդգծված պետք է լիներ Վարդան Մամիկոնյանի մոտ, քանի որ նա հայոց սպարապետն էր, պետության առաջին դեմքերից մեկը:
Դե իսկ որ Վարդանը որպես դիվանագետ չէր կարող համեմատվել Վասակի հետ, փաստ է:

Չէի ասի, կարծում եմ իներցիոն մտածողություն է: Նույն Աթիլլայի հետ հաջող բանակցությունները ամենևին էլ չեն խոսում այն մասին, որ Վարդանը վատ դիվանագետ էր:


Ավարայրի ու դրան նախորդած ապստամբության մասին կարդացել եմ շատ հեղինակների: Կարծում եմ անկողմնակալ միայն Լեոն է գրել: Իսկ հայրենասիրությունը կամ կրոնը որպես այդ ապստամբության մոտիվացիա, չեմ նկատել: Չէր բացակայում հայրենասիրությունը, բայց հաստատ առաջին տեղերում չէր: Հեռու չգնանք ու մեր հիմիկվա նախարարների օրինակով նայենք: Նրանք էլ, սկզբունքորեն գործկալության ղեկավարներ են: Ով ինձ կարող է ասել, թե նրանցից որ մեկի մոտ է հայրենասիրությունը ամենաառաջին տեղում: Մի թե ամենաառաջնայինը չեն ձգտում իրենց պաշտոնը պահպանել: Նույնն էլ ահն ժամանակ է եղել հավանաբար: Այսպիսով եզրակացություն, հայրենասիրությունը մեր նախարարների հոգուց չի բացակայում, ոչ այն ժամանակվա, ոչ էլ հիմիկվա, բայց այն կորչում կամ լուծվում է անձնապաշտության, եսամոլության ու միմյանց դեմ մշտական մրցակցության մեջ:

Լեոն ես էլ եմ կարդացել ու նա անչափ սուբյեկտիվ է - եղեռն տեսած մտավորականի խեղված մտածողություն է, պարտվողական մտածողություն, ոչ ավել: Իսկ ներկայիս գործակալություններն ու այն ժամանակվանը տարբեր բաներ են: Այն ժամանակներում գործակալությունը տոհմի մենաշորհային պաշտոններ էին, իսկ հիմա` նշանակովի:

Lion
19.06.2011, 10:01
"Անկախ պետականության կորստից հետո հայոց մեջ ձևավորված ազգային թերարժեքության բարդույթից չկարողացան խուսափել նաև գիտնականները։ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին տեղի ունեցած հայկական ցեղասպանությունը եկավ հայոց հոգեկանում առավել ևս ամրապնդելու այդ բարդույթի գրաված խորը դիրքերը։ Ցեղասպանությանն ականատես հայագետների համար այլևս շատ դժվար էր պատկերացնել, որ Հայաստանն անցյալում դարեր շարունակ հզորագույն պետություն է եղել։ Մենք սկսեցինք ամբողջ չորսհազարամյա հայոց պատմությունը դիտել ցեղասպանության կիզակետի միջով։ Այս ոչ–գիտական, հուզական մտայնությունը, թերևս, լավագույնս արտահայտված է Լեոյի՝ 1927 թ. օգոստոսի 3-ին Թիֆլիսում գրառած հետևյալ տողերում.

...հայոց պատմությունը շարունակ կրկնվում էր, բերում միշտ միևնույնը.... մեր ժողովրդի պատմությունը ամբողջովին, ծայրից ծայր դժբախտություն է։ Մի՛ մոռանաք, մեր պատմությունը ամենից առաջ և ամենից շատ մի հսկայական մարտիրոսագրություն է...":

http://www.hayq.org/book/armenian-history/ch2-2.html

Malxas
19.06.2011, 11:54
Լիոն, քո ասածներից միայն այն բանի հետ կարող եմ համաձայնել, որ Հայաստանը այդ ժամանակ իրոք հզոր պետություն էր ու բոլորը, այդ թվում նաև պարսիկները, ստիպված էին հաշվի նստել մեզ հետ: Իսկ երբ Հազկերտը չափը անցավ ու փորձեց պարտադրելու ձևով խոսել հայերի հետ, չարաչար կերպով պատժվեց ու շտապեց հրաժարվել նախկին մտադրություններից: Եթե նույնիսկ համաձայնենք, որ պարսիկները հաղթել են Ավարայրում, ապա նրանք դրանով շահել են սոսկ ճակատամարտը և ոչ թե պատերազմը, որը ի վերջո տանուլ են տվել:

Lion
19.06.2011, 12:18
Դե, ըստ էության, իմ բոլոր ասածների հետ էլ համաձայնեցիր, էլի :)

Malxas
19.06.2011, 13:47
Չէէէէէ, ոչ բոլորի, ախպեր ջան: :)
Ընդհանրապես ես ճշմարտություն եմ փնտրում այս հարցում: Թե չէ սովորաբար մարդկանց մի մասը Վարդանի կողքին է կանգնած ու պաշտպանում է նրան, իսկ մյուս մասը Վասակի: Այնինչ երկուսն էլ ունեցել են իրենց առավելություններն ու թերությունները:

Lion
19.06.2011, 18:56
Անթերի մարդ չկա: Բայց դե Վասակի արածները արած չէր: Ի դեպ, եթե մենք պաշտպանում ենք Վասակին, պետք է պաշտպանենք նաև բոլոր մնացած դավաճաններին, սկսած Մեհրուժան Արծրունուց և Վահան Մամիկոնյանից, վերջացրած մեր օրերով...

Malxas
19.06.2011, 20:28
Ասում ես անթերի մարդ չկա: Ես էլ ասեմ, որ որպես դիվանագետ Վարդան Մամիկոնյանը շատ մեծ թերություններ ուներ: Իսկ նրա ամենամեծ թերությունն այն էր, որ այդպես էլ չկարողացավ երկխոսության մեջ մտնել հարևան պետությունների թագավորների հետ ու ստիպել նրանց ճանաչել իրեն իբրև Հայաստանի թագավոր: Եթե հիշում ես հետագայում Լևոն իշխանը կարողացավ այդ անել: Ի տարբերություն Վարդանի Վասակը կարողանում էր աշխարհի մեծերի հետ խոսել ու կոնկրետ բաների շուրջ պայմանավորվել, բայց նրա դիրքերն էլ Հայաստանում էին թույլ, քանի որ նրա դեմ էին Եկեղեցին, որի իրավունքները Տիզբոնը չէր վերականգնել, ու եկեղեցուն հարող շատ նախարարական տներ:
Դավաճան բառը մի փոքր խիստ է ասված, մանավանդ երբ գործ ունենք քաղաքականության հետ: Բրուտոսը դավաճանի համբավ ունի, քանի որ Հուլիոս Կեսարի սպանությունից հետո չկարողացավ իշխանության գալ ու հակառակ կողմի վկայությունները մնացին մեզ որպես ուղեցույց: Մինչդեռ երբ ուշադիր ես նայում նա մեծ հայրենասեր էր և բոլորովին արժանի չէր դավաճանի պիտակին:
Վահան Մամիկոնյանի և Մեհրուժան Արծրունու մասին ես քիչ բան գիտեմ և չեմ կարող այս պահին վիճել, բայց արդեն կան մարդին, ովքեր պաշտպանում են նրանց դիրքորոշումը:

Շինարար
19.06.2011, 20:48
Էս թեմայում Մաթևոսյանից մեջբերում չկա՞, դե ուրեմն խոսքներդ շաքարով կտրեմ՝ բառիս բուն իմաստով, ես էլ էսօր Մաթևոսյան եմ կարդում, ուրեմն գրում է Ստեփան Զորյանի մասին, բայց ինչպես միշտ խոսում ամեն ինչի մասին ու նաև Վարդան Մամիկոնյանի...

Ի՞նչ ձի էր նստել սպարապետ Վարդանը - նժո՞ւյգ էր, թե զամբիկ, ձիերն առանց անունի չէին լինում. ի՞նչ է եղել Սպարապետի ձիու անունը։ Պատասխանի բացակայությունը վիճարկում է հենց Վարդանի ու բուն ապստամբության իրողությունը...

Ապստամբության լինել-չլինելու քննարկումը նոր բան չի, բայց առաջին անգամ եմ հանդիպում, որ Վարդանի ձիու անուն չունենալը որպես փաստարկ բերվի...

Lion
19.06.2011, 21:51
Բրուտոսը դավաճան չէր, իսկ Վասակ Սյունին դավաճան էր: Նա, ով նման բաներ է անում իր պայքարող ժողովրդի թիկունքում, դավաճան է, մի անգամ և ընդմիշտ: Ընդ որում ասեմ, Վասակը շարքային ինտրիգանի մակարդակի մի դավաճան էր, որին թվաց, թե ինքը խելոք է: Ով ուզում է լինի, եթե այնպիսի բաներ է անում, ինչպես Վասակը` նա դավաճան է: Արդարացնում եք, իրեն, արդարացրեք, կուզենաք կրկնել Վասակի արարքները, կրկնեք, բայց... զգույշ եղեք: Եթե հանկարծ ինձ նման մեկը այդ պահին քաղաքական իշխանության ղեկին լինի, դուք կվերջացնեք պատի մոտ, ընկած, գնդակները վրաներդ:

Լավ էլի,Շինարար ջան, Վարդանի կնոջ անունն էլ չգիտենք` հետո, ուրեմն դա վիճարկում էր նրա "բուն տղամարդ" լինելու փաստն իսկ"?:)

Շինարար
19.06.2011, 21:53
Լավ էլի,Շինարար ջան, Վարդանի կնոջ անունն էլ չգիտենք` հետո, ուրեմն դա վիճարկում էր նրա "բուն տղամարդ լինելու փաստն իսկ"?:)
Երևի ուզում էիր ասեիր՝ լավ էլի, Հրանտ Մաթևոսյան ջան, մեջբերումն իրենից ա, սրտիդ մոտ մի ընդունիր,գրող մարդ ա, մի բան ասել ա, հո պատմաբան չի...

Malxas
19.06.2011, 21:56
Վարդան Մամիկոնյանին սևացնելու կամ Վասակ Սյունուն գովաբանելու նպատակ չեմ հետապնդում:
Իսկ երբ ասում ես ժողովուրդ ում նկատի ունես, Լիոն ջան? Վասակ Սյունիի ու իր կողմնակիցների հողերում բնակվող ժողովրդին նույնպես?

Իսկ հատկապես որ արարքը կգնահատես Վասակի արարքների կրկնություն մեր օրերում?

Lion
19.06.2011, 21:58
Այո: Նրանց "հողերում" բնակվողները նախ իրենց սեփականությունը չէին, և երկրորդ` նույն այդ "հողերի բնակիչներ"-ը Վարդանի հետ էին:

Malxas
19.06.2011, 22:01
Այո: Նրանց "հողերում" բնակվողները նախ իրենց սեփականությունը չէին, և երկրորդ` նույն այդ "հողերի բնակիչներ"-ը Վարդանի հետ էին:

Ինչից ես ենթադրում, որ Սյունիքում բնակվող ժողավուրդը Վարդան Մամիկոնյանի հետ էր: Եթե ուշադիր կարդացել ես պատմությունը, իսկ ես դրան չեմ կասկածում, ապա պետք է գիտենաս, որ Վարդան Մամիկոնյանը կոտորածներ է կատարել Սյունիքում, այսինքն Վասակին պատկանող հողերում:

Lion
19.06.2011, 22:03
Վարդանը "կոտորածներ" չի կատարել Սյունիքում, իսկ Վարդանանք այն աստիճան պոպուլյար էին սյունեցիների մոտ, որ շատ չէ, հենց Ավարայրի ճակատամարտից հետո, ըստ Ղազար Փարպեցու, Տայքում Հմայակ Մամիկոնյանին միացան. "Սյունիքից բերված ընտիր տղամարդիկ" :)

Lion
19.06.2011, 22:04
Երևի ուզում էիր ասեիր՝ լավ էլի, Հրանտ Մաթևոսյան ջան, մեջբերումն իրենից ա, սրտիդ մոտ մի ընդունիր,գրող մարդ ա, մի բան ասել ա, հո պատմաբան չի...

Չէէ, ապեր, մի քիչ ուրիշ բան էի ուզում ասել: Մոտավորապես հետևյալը. այդ գրողներին թվում է, թե իրենք խելոք են, բայց հաճախ աբսուրդներ են ասում...

Malxas
19.06.2011, 22:06
Վարդանը "կոտորածներ" չի կատարել Սյունիքում, իսկ Վարդանանք այն աստիճան պոպուլյար էին սյունեցիների մոտ, որ շատ չէ, հենց Ավարայրի ճակատամարտից հետո, ըստ Ղազար Փարպեցու, Տայքում Հմայակ Մամիկոնյանին միացան. "Սյունիքից բերված ընտիր տղամարդիկ" :)

Այդ փաստը չի խոսում այն մասին, որ Սյունիքի ողջ բնակչությունը Վարդան Մամիկոնյանի կողմն է եղել :) Վասակի հորեղբորորդիներն էլ Վարդանի կողմը, քանի որ Վասակը սրանց հորը խորտակելու գնով էր տիրացել Սյունաց գահին: Իսկ կոտորածներ նրանք արել են Լիոն ախպեր, չժխտենք ինչ եղել է :)

Շինարար
19.06.2011, 22:08
Չէէ, ապեր, մի քիչ ուրիշ բան էի ուզում ասել: Մոտավորապես հետևյալը. այդ գրողներին թվում է, թե իրենք խելոք են, բայց հաճախ աբսուրդներ են ասում...

Էս մի բանը պիտի իմ մոտ չասեիր, Լիոն տղա:goblin Մաթևոսյանին չկպնել :մի հատ էլ :goblin :))

ասում եմ թեթև տար, Կաֆկան էլ ա աբսուրդ բաներ գրել, ուրեմն խելո՞ք չէր...

Lion
19.06.2011, 22:11
Դե հիմի... էդ էի ուզում ասել, ես ներող :) Հրանտի ցավը տանեմ...

Lion
19.06.2011, 22:12
Այդ փաստը չի խոսում այն մասին, որ Սյունիքի ողջ բնակչությունը Վարդան Մամիկոնյանի կողմն է եղել :) Վասակի հորեղբորորդիներն էլ Վարդանի կողմը, քանի որ Վասակը սրանց հորը խորտակելու գնով էր տիրացել Սյունաց գահին: Իսկ կոտորածներ նրանք արել են Լիոն ախպեր, չժխտենք ինչ եղել է :)

Փաստեր բեր ապեր, փաստեր ներկայացրու, որ հայոց սպարապետ Վարդան Մամիկոնյանը. "Սյունիքում կոտորածներ է արել" և փորձիր բացատրել, թե այդ դեպքում սյունեցիները ինչու այնուհանդերձ միացան Վարդանանց?

Malxas
19.06.2011, 22:16
Փաստեր բեր ապեր, փաստեր ներկայացրու, որ հայոց սպարապետ Վարդան Մամիկոնյանը. "Սյունիքում կոտորածներ է արել" և փորձիր բացատրել, թե այդ դեպքում սյունեցիները ինչու այնուհանդերձ միացան Վարդանանց?

Լիոն, յուրաքանչյուր ուրիշ մեկի համար կբերեի փաստեր, բայց քեզ համար ոչ, որովհետև ինքդ պետք է գիտանայիր: Ինձ վրա մինչև հիմա ամենա ամենա իմացողի տպավորություն ես գործել: Իսկ եթե այնուամենայնիվ պնդում ես, որ փաստեր բերեմ, ես դրանք կներկայացնեմ ավելի ուշ:
Իսկ եթե մի քանի Վասակից նեղացած սյունեցի Վարդանի կողմն են անցել, դա չի նշանակում, որ Սյունիքը նրանց կողմն է եղել: Ի վերջո 30.000 հայ կար Վասակ Սյունիի կողքին:

Lion
19.06.2011, 22:19
Թույլ տուր օգնեմ: Այս տողն ես ման գալիս: "И отряд за отрядом направлял в страну Сюник, брал и разорял многие гавары, и поставил [Васака] и все войско, которое было при нем, в такое стесненное положение, что они не брезгуя, перед угрозой голодной [смерти], ели падаль — ослов и коней". Սրանից ավել բան չես գտնի: Ստեղ դու սյունեցիների կոտորած տեսնում ես? Ես չեմ տեսնում: Վասակի հետ 30.000 հայ չկար, այ այդ հարցում փաստ, նույնիսկ մոտավոր չես գտնի: Սենց ասենք, եթե մի քանի պատեհապաշտ զորականներ Վասակի հետ էին, դա դեռ չի նշանակում, որ ողջ փառահեղ սյունեցիների դասը վասակի հետ էին:

Lion
19.06.2011, 22:22
Վասակը, այն ժամանակ, երբ սպարապետը իր բանակով գտնվում էր Աղվանքում, կեղծ զորաշարժով ցույց տվեց, թե իբր պատրաստվում է շարժվել Վարդանին օգնության, բայց իրականում գրավեց և ավերեց այն բերդերը, որոնք չէր կարող պահել իր ձեռքում:

Բացի այդ

ա) ոչ մի ջանք չխնայեց հայ-բյուզանդական հնարավոր և հայ-վիրա-աղվանյան կայացած դաշինքը վիժեցնելու ուղղությամբ (Ավարայրի ճակատամարտից մի քանի շաբաթ առաջ տեղեկացրեց Վիրք, Աղվանք և Բյուզանդիա, թե իբր պարսիկները հրաժարվել են իրենց նպատակներից և այլևս կարիք չկա օգնության հասնել հայերին) և ի վերջո հասավ իր նպատակին (սակայն Գուգարքը, որը մինչ այդ միացվել էր Վրաստանին, մասնակցեց ապստամբությանը, քանի որ Տաշիրը և Աշոցքը, ըստ սկզբնաղբյուրների, ներկա էին):
բ) նույն ձևով խոչնդոտեց նաև Խաղկտիքից, Տմորիքից, Աղձնիքից, Կորդույքից եկող հնարավոր օգնությանը (Աղձնիքը Արշակունյաց Հայաստանի ամենահզոր բդեշխություններից էր և նրա զինական ուժը շատ կօգներ Ավարայրում, իսկ Կորդույքը հզոր նախարարություն էր (1.000 հեծյալ) և հատկապես փառաբանված իր նետաձիգներով): Վասակը փորձեց խոչնդոտել նաև Արցախից եկող օգնությանը, սակայն քանի որ Արցախը ավելի սերտ կապերի մեջ էր Վարդանանց հետ, Վասակի քայլը չհաջողվեց և, ըստ Ստեփանոս Օրբելյանի մի տեղեկության, Արցախի Առանշահիկների և նրանց հետ էլ, նաև ՈՒտիքի ու Գարդմանքի հեծելագնդերը և ժողովրդական աշխարհազորերը, որպես Առանշահիկների կրտսեր և քաղաքական ազդեցության ոլորտում գտնվող նախարարներ, մասնակցել են Ավարայրի ճակատամարտին:
գ) Սյունյաց գնդով Ավարայրի ճակատամարտի ժամանակ հանդես եկավ հայերի դեմ՝ գտնվելով Պարսից բանակի աջ թևում :
դ) Ավարայրի ճակատամարտից անմիջապես առաջ մի քանի անգամ ներկայացավ Փայտակարանում գտնվող Միհրներսեհին և տեղեկություններ հայտնեց հայոց բանակի քանակի, զորքի տեսակի և զինվածության մասին :
ե) Վարդանի Աղվանք գնալուց հետո գերեց որոշ առաջատար նախարարների երեխաների՝ Պարսկաստան ուղարկելու համար :
զ) հավաքագրեց լեռնային և դաշտային որոշ վայրենի ցեղեր (օր.՝ Լփնաց, Ճղբաց, և այլն՝ թվով 11 ) , որոնք հետագայում հանդես եկան հայեր դեմ:
է) պարսկական զորամասերով փակեց հյուսիսից Աղվանք մտնող կիրճերը և արգելեց հոների մուտքը Պարսկաստան, որը բավականին կհեշտացներ հայերի վիճակը Ավարայրում՝ շեղելով պարսից բանակի մի մասը :

Այս արարքները ևս այլ կերպ, քան հայրենիքի դավաճանությունն չես անվանի` և քրեաիրավական և բարոյական տեսանկյունից: Եթե նա համաձայն չէր ապստամբության հետ, կարող էր գոնե չեզոք դիրք բռնել, այլ ոչ թե ամեն կերպ ակտիվորեն վնասեր իր ժողովրդին (այդպես, ի դեպ, որոշ չափով վարվեցին Բագրատունիները, ինչը հեշտ է նկատել, քանի որ Եղիշեն Տիրոց Բագրատունու նկատմամբ ատելություն համարյա չի դրսևսորում): Մեր կարծիքով այստեղ ոչ մի դիվանագիտություն չկա:

Նա ով պատերազմող երկրում ՀԱՆԴԵՍ Է ԳԱԼԻՍ ԻՐ ԱԶԳԱԿԻՑՆԵՐԻ ԴԵՄ ՄԱՐՏԻ ԴԱՇՏՈՒՄ, Նա ով պատերազմող երկրում ԱՄԵՆ ԿԵՐՊ ՎՆԱՍՈՒՄ Է ԿԵՆԱՑ ՈՒ ՄԱՀՈՒ ՄԱՐՏԻ ԵԼԱԾ ԻՐ ԱԶԳԻՆ,

ԴԱՎԱՃԱՆ Է - պարզ, հստակ ու կոնկրետ.

Վասակ Սյունին վարվեց հենց այսպես, հետևաբար նա... Դավաճան է: Ուղղակի չեմ հասկանում, թե ինչպես է կարելի արդարացնել նման մարդու: Տեսեք - սովորաբար ՎՍ-ին արդարացնողները բավարարվում են ընդհանուր դատողություններով "ճկուն դիվանագիտության" մասին, բայց հենց կենկրետ գործողություններն ես մատնանշում - ասելու բան չեն ունենում... Հիմա էլ այդպես կլինի, կտեսնեք:)

Malxas
19.06.2011, 22:35
Նախ ասեմ, որ կոնկրետ ես Վասակ Սյունիին չեմ փարձում արդարացնել ու ի տարբերություն քեզ, որ Վարդան Մամիկոնյանին երկինք ես բարձրացնում, իսկ Վասակ Սյունիի նույնիսկ պաշտպանողներին ես սպառնում գնդակահարել, :) նրա համ լավ կողմերն եմ ասում համ վատ: :)

Շնորհակալություն որ օգնեցիր մեջբերումը գտնելու: Բայց ոնց որ մի փոքր պակաս էիր գրել: Ավելացնեմ: ... Եվ շատ հարվածներ էր հասցնում ուրացյալին, այնպես որ սուրբ եպիսկոպոսների ժողովն ու քահանայության ամբողջ ուխտը դառն արտասուք էր թափում չարաչար տանջվածների վրա, որովհետև բոբիկ ու ոտքով քշում էին տղամարդկանց ու փափկասուն կանանց և շատ տղաներ քարերին խփելով սպանեցին գցեցին ճանապարհի վրա:

Վասակ Սյունիի նմանօրինակ գործողությունները ես չեմ ժխտում:
Իսկ 30.000 - ի պահով կարծես նորություն չասացի: Զարմանում եմ, որ ժխտում ես դա:

Մի խոսքով քաղաքացիական պատերազմ էր իր բոլոր տավար հետևանքներով, որ ունենում են այդպիսի պատերազմները:

Malxas
19.06.2011, 22:42
Լիոն ջան, մի հեղինակ կա, որ գրել է Վարդանանց պատերազմի մասին: Անուն ազգանունը Համլետ Դավթյան: Ինչպես որ դու ես Վարդան Մամիկոնյանի ակնհայտ կողմնակից, նա էլ Վասակ Սյունիի այդպիսի կողմնակիցն է ու քո պես բազմաթիվ փաստարկներ է բերում Վասակի մասին, որոնք ընդգծում են նրա հայրենասիրությունը և այլն... բայց նրա թերությունների մասին մոռանում է խոսել: Լիքը դատապարտելի բաներ էլ ասում է Վարդան Մամիկոնյանի ու հատկապես հայոց եկեղեցու մասին: Պետք է ասեմ, որ ընդհանուր առմամբ համամիտ չեմ նրա հետ, բայց նրա գրածներում նաև շատ ճշմարտություններ կան ապստամբների վերաբերյալ:

Maxpayne
20.06.2011, 07:33
Պատմությունից ինքս էլ ուժեղ չեմ: Ուղղակի ասածներիս ավելացնեմ, որ զրադաշտականները մուսուլման չէին: :)

դե հա կրակապաշտ էին:

Lion
20.06.2011, 07:36
Malxas ջան


Լիոն ջան, մի հեղինակ կա, որ գրել է Վարդանանց պատերազմի մասին: Անուն ազգանունը Համլետ Դավթյան: Ինչպես որ դու ես Վարդան Մամիկոնյանի ակնհայտ կողմնակից, նա էլ Վասակ Սյունիի այդպիսի կողմնակիցն է ու քո պես բազմաթիվ փաստարկներ է բերում Վասակի մասին, որոնք ընդգծում են նրա հայրենասիրությունը և այլն... բայց նրա թերությունների մասին մոռանում է խոսել: Լիքը դատապարտելի բաներ էլ ասում է Վարդան Մամիկոնյանի ու հատկապես հայոց եկեղեցու մասին: Պետք է ասեմ, որ ընդհանուր առմամբ համամիտ չեմ նրա հետ, բայց նրա գրածներում նաև շատ ճշմարտություններ կան ապստամբների վերաբերյալ:

Ասածդ հեղինակի գրքերին ծանոթ եմ: Թույլ գրվածքներ են: Հիմնականում կրկնում է այն ոչ համոզիչ փաստարկները, որոնք եղել են Ադոնցի, Հրանդ Ք. Արմենի և այլոց մոտ:


Նախ ասեմ, որ կոնկրետ ես Վասակ Սյունիին չեմ փարձում արդարացնել ու ի տարբերություն քեզ, որ Վարդան Մամիկոնյանին երկինք ես բարձրացնում, իսկ Վասակ Սյունիի նույնիսկ պաշտպանողներին ես սպառնում գնդակահարել, :) նրա համ լավ կողմերն եմ ասում համ վատ: :)

Դե, եթե չես արդարացնում, ուրեմն լավ է: Թողնենք հանգիստ այդ դավաճանին, նա հաստատ այսքան խոսակցության չարժե: Իսկ դավաճաններին գնդակահարել պետք է: Երևի դա էր պակասել, որ 1920 թ-ին Կարսը ընկավ առանց մեկ կրակոցի...


Շնորհակալություն որ օգնեցիր մեջբերումը գտնելու: Բայց ոնց որ մի փոքր պակաս էիր գրել: Ավելացնեմ: ... Եվ շատ հարվածներ էր հասցնում ուրացյալին, այնպես որ սուրբ եպիսկոպոսների ժողովն ու քահանայության ամբողջ ուխտը դառն արտասուք էր թափում չարաչար տանջվածների վրա, որովհետև բոբիկ ու ոտքով քշում էին տղամարդկանց ու փափկասուն կանանց և շատ տղաներ քարերին խփելով սպանեցին գցեցին ճանապարհի վրա:

Հա, իրոք, շարունակությունը չէի տեսել: Եվ? Ուզում եմ հիշեցնել, որ ոչ պակաս դաժան գործողություններ արել է ցանկացած տիրակալ, որն ուզեցել է հսկողության տակ ունենալ որևէ տարածք: Դավաճաններին պետք է պատժել: Ի դեպ, բացառված չէ նաև Եղիշեի չափազանցեցման հակումը, քանի որ ի վերջո Սյունեցիք հենց Վարդանանց հետ մնացին, այլ ոչ թե Վասակի: Իսկ այդ զոհերի մեջ Վասակն էլ իր մեղքն ունե, թող չդավաճաներ ու իր կուրացած կողմնակիցներին հարվածի տակ չդներ...


Վասակ Սյունիի նմանօրինակ գործողությունները ես չեմ ժխտում:

Դե բա էլ ինչու ենք այսքան խոսում??!!


Իսկ 30.000 - ի պահով կարծես նորություն չասացի: Զարմանում եմ, որ ժխտում ես դա:

Պատկերացրու` այո: Չեմ հանդիպել նման տեղեկատվություն:


Մի խոսքով քաղաքացիական պատերազմ էր իր բոլոր տավար հետևանքներով, որ ունենում են այդպիսի պատերազմները:

Չէէ, էդքան էլ չէ: Մի պահ նման մի բան եղավ, բայց... ողջ ապստամբությունը դիտել որպես քաղաքացիական պատերազմ, սխալ է: Ի դեպ, նման էպիզոդներ մեր գրեթե ցանկացած ապստամբության ժամանակ եղել են ու այդ ֆոնին դիտարկել մեր ապստամմբությունը որպես քաղաքացիական պատերազմ, սխալ է:

Malxas
20.06.2011, 09:58
Լիոն ջան, ասեմ թե ինչու ենք այսքան խոսում: Էլի կրկնեմ, որ իմ նպատակը սրան նրան պաշտպանելը կամ ստորացնելը չէ, այլ ճշմարտությունը բացահայտելը:
Եթե ինքդ անկողմնակալ ես, կարող ես Վասակ Սյունուն որևէ լավ հատկանիշներ վերագրել, կամ հայոց եկեղեցու ու Վարդան Մամիկոնյանի գործողություններում մեծ թերություններ նշել:

Համլետ Դավթյանի գրքում ճշմարտություններ էլ կան: Իսկ նրա ակնհայտ թույլ կողմը համարում եմ այն, որ մեծ վստահությամբ խոսում է այնպիսի բաների մասին, որոնց մասին լավագույն դեպքում մակերեսային պատկերացում ունի:

Lion
20.06.2011, 10:06
Malxas ջան, ճշմարտությունն այն է, որ Վասակ Սյունին կոնկրետ գործողություններով դավաճանեց իր ազգին: Ուզում ես Վասակին լավ հատկաիշներ վերագրեմ? Խնդրեմ` մինչև ապստամբությունը Սյունիքում մշակութային դրական գործունեություն էր ծավալել: Չնեղանաս, Malxas ջան, բայց կարծես մոդա է դարձել Վասակին պաշտպանելը, իբր ով նրան պաշտպանում կամ "հասկանում" է լայնախոհ է, իսկ ով Վարդանանց է պաշտպանում` պարզամիտ, ուղղամիտ, նեղմիտ-հայրենասեր մեկն է: Իրականությունն ավելի պարզ է` կա դավաճան... ու վերջ:

Համլետի ամենամեծ թերությունը համարում եմ նրա տենդենցիոզությունը: Հեղինակը կարծես ունի նախապես ձևավորած կարծիք ու մնացած ամեն ինչ հարմարեցնում է դրան...

Malxas
20.06.2011, 10:11
Վարդանանց պատերազմի մասին կա միայն միակողմանի տեղեկատվություն և դա է պատճառը, որ ես ցանկանում եմ ավելի խորությամբ նայել խորքերը: Թե չէ դավաճան ասելն ու պրծնելն էլ մի բան չի: Մանավանդ երբ ասում են, որ այսինչը դավաճանեց իր թագավորին և գնաց նրա թշնամու մոտ: Էհ թող իրեն այնպես պահեր, որ թշնամի թագավորի հպատակը դավաճաներ նրան ու գար իր մոտ...

Lion
20.06.2011, 10:19
Դե չէ դե, ապեր, դավաճաններ միշտ էլ կան: Հիմի ինչ անենք, որ Վասակի դիրքորոշումն արտահայտող պատմիչ չի եղել: Ի դեպ, նույնիսկ Ստեփանոս Օրբեյլանն ու Մովսես Կաղանկատվացին, "այդ կողմերի" պատմիչները, միանշանակ բացասական են տրամադրված Վասակի հանդեպ:

Lion
17.07.2011, 23:01
Կիրակի երեկոյան Բախտամյանի հաղորդումով քննարկում էին "Վարդան/Վասակ" հարցը: Մասնակիցներից մեկը` պատմական գիտությունների թեկնածու Արմեն Ասրյանը, միանշանակ բնորոշում էր Վասակի գործունեությունը որպես դավաճանական: Փաստարկները մոտավորապես նրանք էին, որոնք ես միշտ ասել եմ: Որպես Վասակին պաշտպանող երկար, տխուր և թեմային չառնչվող ելույթ սկզբում ունեցավ Հրանուշ Խառատյանը: Ընդ որում, որպես Վասակի դրականության չափանիշ մատնացույց էր արվում Վասակի մինչապստամբական գործունեությունը, որը երբեք էլ չի ժխտվել: Բայց կարող է, չէ, մարդը իր գործունեության սկզբում դրական լինել, հետո դառնալ դավաճան: Որպես ապստամբության ընթացքում Վասակի արդարացում չնշվեց որևէ կոնկրետ փաստ: Ընդ որում Հրանուշը, դրսևորելով պատմական մեթոդոլոգիայի բացարձակ անգիտություն, ուղղակի վերցնում և առանց որևէ հիմնավորման կասկածի տակ էր դնում Եղիշեի խոսքերը: Ընդ որում այն դեպքում, երբ այդ խոսքերը մեր այս "ազգանվեր" տիկնոջ օգտին էին, նա չէր զլանում դրանց 101 տոկոսանոց վստահությամբ վերաբերվել: Հետաքրքիր է, որ այստեղ մենք կրկին տեսնում ենք մեր պատմագիտությանը բնորոշ հիվանդությունը` պատմությամբ զբաղվում են բանասերները: Երեք բանասեր եկել ու վիճում էին մեկ պատմաբանի հետ... պատմության վերաբերյալ: Հետաքրքիր է, էլի, երբեք չենք տեսնի, որ երեք ֆիզիկները վիճեն Արքիմեդի օրենքի վերաբերյալ ֆիզիկի հետ: Յաաախք, զզվում եմ էս Հանրայինից, ապուշները նստում ու քարոզում են դավաճանություն, ապացուցում են, որ դավաճանելը լավ բան է, որ Վարդանը հիմարի մեկն էր: Էսա, էլի, մեր Հանրային, որ էս օրին ենք: Հետո էլ կանգնում, կեղծ արցունքը աչքերին սահմանում կանգնած զինվորից հայրենասիրություն են պահանջում...:angry Մի քանի այլ պահեր.

1. Հրանուշը որպես փաստարկ է նշում այն հանգամանքը, թե իբր Հազկերտը արդեն հրաժարվել էր կրոնափոխության պարտադրանքից: Բայց մեր այս արժանապատիվ տիկինը մոռանում է, որ նույն այդ հրովարտակի "հետկանչի" հետ միաժամանակ պարսիկները Հայաստան շարժեցին մի մեծ բանակ: Այսինքն, հայերը ոչ մի երաշխիք չունեին առ այն, որ ապստամբության դադարեցումից հետո թշնամին չէր մտնի երկիր ու խեղդի բոլորին: Ընդ որում Հրանուշը որևէ կերպ չժխտեց Վասակի դավաճանական քայլերը: Հետաքրքիր էր, որ նույն հաստակող տրամաբանությամբ տիկին Հրանուշը պնդում էր հրովարտակից հրաժարվելու պահը, կրկին ու կրկին աչքաթող անելով այն հանգամանքը, որ հրաժարման հրովարտակի հետ միասին Պարսից թագավորությունը զորքեր շարժեց հայերի դեմ: Ընդ որում տիկին Հրանուշը, իրեն բնորոշ հմայիչ ժպիտով կրկին ու կրկին հաջողությամբ աչքաթող է անում հրաժարման հրովարտակի հետ միասին զորքեր ուղարկելու փաստարկը: Նույն երջանիկ, ես նույնիսկ կասեի ազգային արժեքների կատարյալ չհասկացողի երջանիկ ժպիտով սա պնդում է, որ Հազկերտը հայերի սիրուն աչքերի համար հրաժարվեց կրոնափոխությունից, լիովին աչքաթող անելով Ավարայիր արյունոտ ճակատամարտում ձեռք բերված հաղթանակը: Հետաքրքիր էր, որ անալոգ բերվեց Կարեն Դեմրիճյանի հետ, բայց բանասեր Հրանուշը կրկին հաջողությամբ աչքաթող արեց այն հանգամանքը, որ, եթե Դեմիրճյանը Արցախյան շարժման թափ առնելու հետ միաժամանակ մի կողմ քաշվեց ԽՍՀՄ-ից, ապա դավաճան Վասակը մինչև վերջ մնաց Պարսից թագավորության հետ, այսինքն, համեմատությունը Դեմրճյանի հետ ավելի քան հիմարություն է: Նույն Հրանուշը երջանիկ ու ամենագետ ժպիտով խոսում է Հազկերտի սիրալիրության մասին Ավարայրի ճակատամարտից հետո: Բայց մեր աս երջանիկ տիկինը այդպես էլ չի ուզում համառորեն դիտարկել փաստը այն բանի ֆոնին, որ եղել էր Ավարայրի ճակատամարտ, այսինքն, որ Ավարայրի արյունոտ ափերին կրած կորուստներից հետո էր պարսիկների դիրքորոշումը փոխվել:
2. Խոսեց Մերուժան անՏեր-Գուլանյանը: Ինչպես միշտ, պատմական անգրագիտություն, կեղծ լիբերալիզմ, "առաջադեմ" մտածողություն: Մեր այս "մտավորականը" ևս չկարողացավ որևէ կոնկրետ փաստարկներով ժխտել Վասակի դավաճանական քայլերը: Ինչպես դասական "Վասակյան", առանց որևէ հիմնավորման հարձակվեց Եղիշեի վրա: Նույն Մերուժանը փրփուրը բերանին պնդում էր, որ. "...եկեղեցին տանջվում էր, որ իր հողերը չանցնեն պետությանը": Պատկերացնում եք, իսկ պետությունը դա Սասանյանների թագավորությունն էր: Այսինքն մեր այս "մտավորականը" ուղղակի կողմ էր, որ Հայոց եկեղեցու հողերն անցնեն Պարսից թագավորությանը և մեղադրում էր Հայոց եկեղեցուն նրանում, որ չէր ուզում իր հողերը, այսինքն Հայաստանը, տալ պարսիկներին,
3. Խոսեց բանասիրական գիտությունների թեկնածու Թադևոս Տոնոյանը ("վասակյաններից" ոչ մեկն էլ պատմաբան չէր): Պ-ն Տոնոյանը շեշտը դնում էր ապստամբության կրոնական բովանդակության վրա, աչքաթող անելով ապստամբության իրական, խորը արմատները: Վերջինիս հիմնական փաստարկն այն էր, որ դատավարության ընթացքում "Վարդանանք" մեղադրել են Վասակին մոգերի կոտորածի և նմանատիպ այլ "հայրենասեր" արարքի մասին: Սրա մասին վաղուց եմ ասել` հայրենասեր ուժերը Տիզբոնյան ատյանում ամեն կերպ պատժում էին դավաճանին: Լավ էր, որ պ-ն Ասրյանը դեռ պատասխանեց և կրկին ցույց տվեց Վասակի ստոր արարքները ապստամբության գործում:
4. Հետաքրքիր էր. "առաջադեմ մտավորական", Բախտամյանի դիրքորոշումը` բնականաբար, Վասակը հայրենասեր էր: Յաաախք:

Չորսը մեկի դեմ, և այդպես էլ չկարողացան պ-ն Ասրյանի փաստարկների նույնիսկ տասներորդ մասը ժխտել: Ընդ որում հաղորդման մեխը հաղորդման ամենավերջում ասված պ-ն Ասրյանի խոսքերն էին, երբ քվեարկության 48:52 տոկոս հօգուտ Վարդանանց ստացված արդյունքից հետո նա ասա. "Ցավալի է, որ նման արդյունք են ստացվում ազգային արժեքների վերաբերյալ քվեարկելիս": Այոոո, ցավալի է, ցավալի է Հանրային կոչվող խայտառակության դիրքորոշումը, ցավալի է. "ազգիս մտավորականների" վարքագիծը, որոնք էկրանից դավաճանություն են քարոզում ու դավաճանին են արդարացնում, ցավալի է... ամեն ինչ: Գրողը տանի, յախխխք, զզվելս եկավ, երբ պիտի այս անասունության վերջը տրվի:angry

Պտի ավել վերցնես ու բոլոր այդ "մտավորական" կոչվածներին, մեր ազգային արժեքների բոլոր այդ կրծողներին ուղղակի ավելի մի հարվածով մի կողմ շպրտել, մաքրել ազգային արժեքները իրեն կրծող բոլոր այս կեղծ-գիտական ու "առաջադեմ" որդերից... ու այդ թվում նաև միայն դրանից հետո մեր ազգը կառողջանա...:think

Սատկացնելա պետք և սենց մտավորականներին, և սենց հեռուստաալիքը :angry

Lion
17.07.2011, 23:29
Կիրակի երեկոյան Բախտամյանի հաղորդումով քննարկում էին "Վարդան/Վասակ" հարցը: Մասնակիցներից մեկը` պատմական գիտությունների թեկնածու Արմեն Ասրյանը, միանշանակ բնորոշում էր Վասակի գործունեությունը որպես դավաճանական: Փաստարկները մոտավորապես նրանք էին, որոնք ես միշտ ասել եմ: Որպես Վասակին պաշտպանող երկար, տխուր և թեմային չառնչվող ելույթ սկզբում ունեցավ Հրանուշ Խառատյանը: Ընդ որում, որպես Վասակի դրականության չափանիշ մատնացույց էր արվում Վասակի մինչապստամբական գործունեությունը, որը երբեք էլ չի ժխտվել: Բայց կարող է, չէ, մարդը իր գործունեության սկզբում դրական լինել, հետո դառնալ դավաճան: Որպես ապստամբության ընթացքում Վասակի արդարացում չնշվեց որևէ կոնկրետ փաստ: Ընդ որում Հրանուշը, դրսևորելով պատմական մեթոդոլոգիայի բացարձակ անգիտություն, ուղղակի վերցնում և առանց որևէ հիմնավորման կասկածի տակ էր դնում Եղիշեի խոսքերը: Ընդ որում այն դեպքում, երբ այդ խոսքերը մեր այս "ազգանվեր" տիկնոջ օգտին էին, նա չէր զլանում դրանց 101 տոկոսանոց վստահությամբ վերաբերվել: Հետաքրքիր է, որ այստեղ մենք կրկին տեսնում ենք մեր պատմագիտությանը բնորոշ հիվանդությունը` պատմությամբ զբաղվում են բանասերները: Երեք բանասեր եկել ու վիճում էին մեկ պատմաբանի հետ... պատմության վերաբերյալ: Հետաքրքիր է, էլի, երբեք չենք տեսնի, որ երեք քիմիկներ վիճեն Արքիմեդի օրենքի վերաբերյալ ֆիզիկի հետ: Յաաախք, զզվում եմ էս Հանրայինից, ապուշները նստում ու քարոզում են դավաճանություն, ապացուցում են, որ դավաճանելը լավ բան է, որ Վարդանը հիմարի մեկն էր: Էսա, էլի, մեր Հանրային, որ էս օրին ենք: Հետո էլ կանգնում, կեղծ արցունքը աչքերին սահմանում կանգնած զինվորից հայրենասիրություն են պահանջում...:angry Մի քանի այլ պահեր.

1. Հրանուշը որպես փաստարկ է նշում այն հանգամանքը, թե իբր Հազկերտը արդեն հրաժարվել էր կրոնափոխության պարտադրանքից: Բայց մեր այս արժանապատիվ տիկինը մոռանում է, որ նույն այդ հրովարտակի "հետկանչի" հետ միաժամանակ պարսիկները Հայաստան շարժեցին մի մեծ բանակ: Այսինքն, հայերը ոչ մի երաշխիք չունեին առ այն, որ ապստամբության դադարեցումից հետո թշնամին չէր մտնի երկիր ու խեղդի բոլորին: Ընդ որում Հրանուշը որևէ կերպ չժխտեց Վասակի դավաճանական քայլերը: Հետաքրքիր էր, որ նույն հաստակող տրամաբանությամբ տիկին Հրանուշը պնդում էր հրովարտակից հրաժարվելու պահը, կրկին ու կրկին աչքաթող անելով այն հանգամանքը, որ հրաժարման հրովարտակի հետ միասին Պարսից թագավորությունը զորքեր շարժեց հայերի դեմ: Ընդ որում տիկին Հրանուշը, իրեն բնորոշ հմայիչ ժպիտով կրկին ու կրկին հաջողությամբ աչքաթող է անում հրաժարման հրովարտակի հետ միասին զորքեր ուղարկելու փաստարկը: Նույն երջանիկ, ես նույնիսկ կասեի ազգային արժեքների կատարյալ չհասկացողի երջանիկ ժպիտով սա պնդում է, որ Հազկերտը հայերի սիրուն աչքերի համար հրաժարվեց կրոնափոխությունից, լիովին աչքաթող անելով Ավարայիր արյունոտ ճակատամարտում ձեռք բերված հաղթանակը: Հետաքրքիր էր, որ անալոգ բերվեց Կարեն Դեմրիճյանի հետ, բայց բանասեր Հրանուշը կրկին հաջողությամբ աչքաթող արեց այն հանգամանքը, որ, եթե Դեմիրճյանը Արցախյան շարժման թափ առնելու հետ միաժամանակ մի կողմ քաշվեց ԽՍՀՄ-ից, ապա դավաճան Վասակը մինչև վերջ մնաց Պարսից թագավորության հետ, այսինքն, համեմատությունը Դեմրճյանի հետ ավելի քան հիմարություն է: Նույն Հրանուշը երջանիկ ու ամենագետ ժպիտով խոսում է Հազկերտի սիրալիրության մասին Ավարայրի ճակատամարտից հետո: Բայց մեր աս երջանիկ տիկինը այդպես էլ չի ուզում համառորեն դիտարկել փաստը այն բանի ֆոնին, որ եղել էր Ավարայրի ճակատամարտ, այսինքն, որ Ավարայրի արյունոտ ափերին կրած կորուստներից հետո էր պարսիկների դիրքորոշումը փոխվել:
2. Խոսեց Մերուժան անՏեր-Գուլանյանը: Ինչպես միշտ, պատմական անգրագիտություն, կեղծ լիբերալիզմ, "առաջադեմ" մտածողություն: Մեր այս "մտավորականը" ևս չկարողացավ որևէ կոնկրետ փաստարկներով ժխտել Վասակի դավաճանական քայլերը: Ինչպես դասական "Վասակյան", առանց որևէ հիմնավորման հարձակվեց Եղիշեի վրա: Նույն Մերուժանը փրփուրը բերանին պնդում էր, որ. "...եկեղեցին տանջվում էր, որ իր հողերը չանցնեն պետությանը": Պատկերացնում եք, իսկ պետությունը դա Սասանյանների թագավորությունն էր: Այսինքն մեր այս "մտավորականը" ուղղակի կողմ էր, որ Հայոց եկեղեցու հողերն անցնեն Պարսից թագավորությանը և մեղադրում էր Հայոց եկեղեցուն նրանում, որ չէր ուզում իր հողերը, այսինքն Հայաստանը, տալ պարսիկներին,
3. Խոսեց բանասիրական գիտությունների թեկնածու Թադևոս Տոնոյանը ("վասակյաններից" ոչ մեկն էլ պատմաբան չէր): Պ-ն Տոնոյանը շեշտը դնում էր ապստամբության կրոնական բովանդակության վրա, աչքաթող անելով ապստամբության իրական, խորը արմատները: Վերջինիս հիմնական փաստարկն այն էր, որ դատավարության ընթացքում "Վարդանանք" մեղադրել են Վասակին մոգերի կոտորածի և նմանատիպ այլ "հայրենասեր" արարքի մասին: Սրա մասին վաղուց եմ ասել` հայրենասեր ուժերը Տիզբոնյան ատյանում ամեն կերպ պատժում էին դավաճանին: Լավ էր, որ պ-ն Ասրյանը դեռ պատասխանեց և կրկին ցույց տվեց Վասակի ստոր արարքները ապստամբության գործում:
4. Հետաքրքիր էր. "առաջադեմ մտավորական", Բախտամյանի դիրքորոշումը` բնականաբար, Վասակը հայրենասեր էր: Յաաախք:

Չորսը մեկի դեմ, և այդպես էլ չկարողացան պ-ն Ասրյանի փաստարկների նույնիսկ տասներորդ մասը ժխտել: Ընդ որում հաղորդման մեխը հաղորդման ամենավերջում ասված պ-ն Ասրյանի խոսքերն էին, երբ քվեարկության 48:52 տոկոս հօգուտ Վարդանանց ստացված արդյունքից հետո նա ասա. "Ցավալի է, որ նման արդյունք են ստացվում ազգային արժեքների վերաբերյալ քվեարկելիս": Այոոո, ցավալի է, ցավալի է Հանրային կոչվող խայտառակության դիրքորոշումը, ցավալի է. "ազգիս մտավորականների" վարքագիծը, որոնք էկրանից դավաճանություն են քարոզում ու դավաճանին են արդարացնում, ցավալի է... ամեն ինչ: Գրողը տանի, յախխխք, զզվելս եկավ, երբ պիտի այս անասունության վերջը տրվի:angry

Պտի ավել վերցնես ու բոլոր այդ "մտավորական" կոչվածներին, մեր ազգային արժեքների բոլոր այդ կրծողներին ուղղակի ավելի մի հարվածով մի կողմ շպրտել, մաքրել ազգային արժեքները իրեն կրծող բոլոր այս կեղծ-գիտական ու "առաջադեմ" որդերից... ու այդ թվում նաև միայն դրանից հետո մեր ազգը կառողջանա...:think

Սատկացնելա պետք և սենց մտավորականներին, և սենց հեռուստաալիքը :angry

Malxas
19.07.2011, 10:01
Լիոն, շնորհակալություն հաղորդումը մանրամասնորեն զետեղելու համար: Ցանկալի կլիներ դիտել այդ հաղորդումը, բայց քո պարզաբանումից հետո դրա կարիքը զգալի չափով պակասում է:
Իմ կարծիքը տվյալ հարցում մնում է նույնը: Պետք չէ Վարդան Մամիկոնյանին այդչափ վերև բարձրացնել և պետք չէ Վասակ Սյունուն այդքան խորը անդունդը նետել: Նախարարներ էին, պայքարում էին իրենց իրավունքների և իշխանության համար ու անում էին այնպես, ինչպես կարողանում էին և հարմար էին գտնում:
Ի վերջո այս պատմության բոլոր մասնակիցներին էլ կարելի է մեղադրել պետական դավաճանության մեջ հիշելով, թե ինչպես պարսիկներին հանձնեցին իրենց օրինական թագավորին: Ասենք թագավորը հեչ, հավանաբար մի ոչնչություն էր նա: Բայց մեր նախարարների նման քայլով Հայաստանը կորցրեց թագավորության կարգավիճակը և սոսկ մարզպանություն դարձավ: Հայաստանը մարզպանություն դառնալուց հետո նրանից անջատեցին Գուգարքի բդեշխությունը, որն այսուհետ սկսվեց կոչվել Վրաց բդեշխություն: Եվ այլն և այլն...
Այսպիսով, հնարավոր է և ի վերջո ընդունեմ Վասակի դավաճան լինելը, բայց մյուս կողմի հայրենասիրական և քրիստոնեասիրականը` երբեք...

Lion
19.07.2011, 14:20
Չէ դէ` արքային հանձնելը մեր պատմության ամենաստոր արարքներից մեկն է, այլ հարց է, որ աղբյուրների անչափ սղության և ոչ օբյեկտիվության պայմաններում մեզ համար անհայտ է մնում, թե ում մեղքը այդ գործում ինչքան էր և որը ոնց: Սա ներել չի կարելի նույնիսկ Մամիկոնյաններին, թեև իհարկե հայտնի չէ նրանց մեղքի աստիճանը այս պատմության մեջ և այն, թե ինչ դիրքորոշում են ունեցել նրանք: Ֆեոդալիզմի կրիզիսը բերեց Հայոց պետականության կորստին: Ու սա ինչ-որ մի բացառիկ բան չէր` այդ ժամանակաշրջանում արդեն շատ էր խորացել Պարսից թագավորության հարևան թագավորությունների լիկվիդացման գործընթացը: Այսպես, նույն 428 թ-ին ընկավ Մազքութական թագավորությունը, 572 թ-ին, լրիվ նույն կերպ, ոնց մեզ մոտ, լիկվիդացվեց Իբերիայի թագավորությունը և այլն:

Ինչ վերաբերվում է Վասակին, ապա նա արեց կոնկրետ դավաճանական քայլեր, (http://www.akumb.am/showthread.php/3113-Ավարայրի-ճակատամարտ-451-թ.։-Հաղթանա՞կ-թե՞-պարտություն/page21) որոնք բացարձակապես որևէ արդարացում չունեն:

Malxas
19.07.2011, 14:47
Արքային հանձնելիս Մամիկոնյանները լավ էլ ակտիվ էին, իսկ կոնկրետ Վարդան Մամիկոնյանն արդեն ֆիգուր էր: Չմոռանանք, որ հենց այն ժամանակ Մամիկոնյանները հիսուներկուերորդ գահից կտրուկ բարձրացան մինչև չորրորդ: Այսինքն նրանք բոլորից շատ օգտվեցին արքային հանձնելու պատմության մեջ: Մյուս նախարարներն էլ նրանցից լավը չէին: Ամեն մեկը մտածում էր միայն իր կոնկրետ շահի մասին և երբ պարսիկները խոստացան պահպանել նրանց տոհմական իրավունքները, առանց երկմտելու դավաճանեցին իրենց արքային: Ու այդ ինչպես եղավ, որ այն նախարարները և եկեղեցին, որոնք բոլորն էլ դավաճան էին և նրանց դավաճանական գործողությունների արդյունքում կործանեցին Հայաստանը, քսաներկու տարի հետո հանկարծ հայրենասեր դարձան:

Lion
19.07.2011, 14:58
Չէ դե, իմ կարծիքով 52/4 պահով չափազանցեցնում էս: Էդ որ օրվանից IV-V-րդ դարի Մամիկոնյանները, երկրի ժառանգական սպարապետները ու երբեմն նույնիսկ 1-2 դեմքերը հայտնվեցին 52-րդ տեղում: Իսկ մնացածի պահով, ստոր պատմություն է, բայց... լինում է, լինում է, որ ստոր արարք թույլ տված մարդը, թեկուզ տանջվելով հենց նույն այդ արարքի ծանրությունից, փոխվում է, իսկ լավ վարքագիծ դրսևորած մեկը, գոռոզանալով դրանից, դառնում է վատը:

Ի դեպ, Սահակ Պարթևը, Վարդան Մամիկոնյանի մորական պապը, լավ էլ դեմ էր արքային հանձնելուն: Եկեք սա չմոռանանք, իսկ Վարդանին էլ ակտիվ դեր վերագրելուց առաջ նայենք փաստերին և մտածենք, թե միթե Սահակը Վարդանի վրա հեչ ազդեցություն չուներ? Եվ կրկին ի դեպ - հաշվի առնելով Վասակի հետագա արտոնյալ դերը, կարելի է ավելի շուտ նրան կասկածել արքային հանձնելու արարքում ամենաակտվի դերակատարությունն ունենալու մեջ...

Malxas
19.07.2011, 15:19
Լիոն, ասածս այն է, որ եթե Վասակ Սյունիին դավաճան ենք անվանում, արի ուրեմն մյուս բոլորին էլ դավաճան անվանենք: Իսկ եթե որոշում ենք, որ դրան պետք է նայենք ոչ թե որպես շարքային հայրենասերներ, այլ դիվանագետներ, ուրեմն Վասակին էլ չպետք է այդպես վատաբանել: Ասում ես մի ժամանակ հետո փոխվել և այլն: Էհ Վասակ Սյունին էլ, որ մինչև իննսուն տարեկան ապրեր գուցե փոխվեր: Անձամբ ես նման բաների չեմ հավատում, Լիոն: Մարդիկ երբեք չեն փոխվում, այն էլ այն ժամանակների գոռոզ հայ նախարարները, որոնք իրենց շահից բացի ուրիշ բանի մասին չէին մտածում: Ճիշտ է, նրանք ունեին անձնական շատ բարձր որակներ:
Իսկ եթե դավաճան Վասակ Սյունու դավաճանական գործողությունների արդյունքում Հայաստանը թագավորության կարգավիճակ ստանար, գիտես, բոլորովին դեմ չէի լինի: Վասակը մի տաս տարուց կմեռներ կգնար, թագավորությունը կմնար:
Մեկ անգամ էլ կրկնեմ, դավաճան Վասակ Սյունին մեկ անվիճելի առավելություն ուներ մյուս նախարարների նկատմամբ` կարողանում էր երկխոսության մեջ մտնել մեծ թագավորների հետ ու կոնկրետ բաներ պայմանավորվել նրանց հետ: Մյուս նախարարները, այդ թվում և քաջարի Վարդան Մամիկոնյանը, իմ կարծիքով այն ժամանակների լավագույն զորավարը, այդպիսի որակների չէր տիրապետում: Ամենաշատը ինչ կարող էր անել նա, Հազկերտի երեսին հանդուգն խոսքեր ասելն էր, որից ոչ ինքը հայող թագավոր կդառնար, ոչ էլ Հայաստանը ինչ որ կերպ թագավորություն կդառնար:

Lion
19.07.2011, 15:30
Malxas ջան, ինչպես արդեն ասացի, Վարդանի ու Մամիկոնյանների դերակատարությունը արքային հանձնելու գործում ավելի, քան վիճելի է: Ավելին, նույնիսկ որոշակիորեն հակամամիկոյնա դիրքորոշում ունեցող Խորենացին է ակնարկում Վարդանի պասիվ, իսկ գուցե նաև ժխտողական դերակատարության մասին (վերջը Սահակ Պարթևը իր պապն էր, հսկայական հեղինակություն ուներ և դեմ էր արքային հանձնելուն): Տես. "Тогда царь велел тысяченачальнику арийцев из рода Суренова Пахлава убедить его как сородича дружескими увещеваниями. И тот стал его искушать (Сахака), говоря: «Так как ты — кровь моя и родня, то скажу, желая тебе добра: если только ты согласишься с вашими нахарарами, персидский царь возвеличит тебя, а внука твоего Вардана назначит над Арменией, с саном и почестями, равноценными царским». Он, однако, не согласился..." (Գիրք 3, գլ. 64): Տեսնում եք? Այնպես որ Վարդանին երևի թե ամենավերջում պետք է մեղադրել, նու, մոտավորապես այնպես, ինչպես Վահրամ Պահլավունուն, որը ի վերջո համաձայնեց Անին հանձնել բյուզանդացիներին:

Ինչ վերաբերվում է "Վասակ-թագավոր" պահին, թույլ տուր ինձ պատասխանել քեզ դեռևս 2003 թ-ին հրատարակված գրքիցս արած ցիտատով.

15.06.2003 թ


ԱՆԿԱԽ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒ՞Ն

Կուզենայի նաև անդրադառնալ մի հարցի , որի մասին մի թեթև ակնարկ եղավ վերևում: Երբեմն հարցը ներկայացվում է այսպես. երկու ֆեոդալական խմբեր, մեկը Վարդանի, մյուսը Վասակի գլխավորությամբ, պայքարում էին երկրում իրենց առաջնորդներին թագավոր դարձնելու համար: Միանգամից նշենք, որ սա այն պայմաններում դատապարտելի չէր, քանի որ թագավորը խոսում է պետականության առկայության մասին, որն էլ ապագա անկախության հիմքը կլիներ: Սակայն հարցը երբեմն այնպես է ներկայացվում, որ կարծես պարսիկները մնում են հեռու, ինչ որ տեղ դրսում, իսկ երկրում ուղղակի գնում էր միջֆեոդալական գզվռտոց: Հարցին պետք է լայն նայել: Վարդանը հաստատ, իսկ Վասակը միգուցե (քանի որ պետք չէ մոռանալ, որ Վասակի երեխաները գտնվում էին Տիզբոնում և ինչ-որ խորը պատճառ փնտրելու փոխարեն նրա մոտ կարող էին պարզապես գերակշռել հայրական զգացմունքերը. ի դեպ Փարպեցին հաճախ է մատնանշում այս հանգամանքը), պայքարում էին երկրի անկախության համար: Այստեղ Վասակի նպատակը գովելի է: Իսկ անկախ երկիրը կարող էր լինել միայն թագավորության տեսքով, այլ կառավարման ձև այն ժամանակ հնարավոր չէր: Այստեղ է, որ ծագում է թագավորի հարցը: Սակայն միանշանակ սխալ կլիներ ասել, որ Վարդանը պայքար էր սկսել իրեն թագավոր դարձնելու համար: Իհարկե, հաջողության դեպքում նա չէր հրաժարվի դրանից: Բայց նրա նպատակները ավելի լայն էին և նա, ի տարբերություն Վասակի, ամեն միջոցով չէր դիմում այդ վերջին հաշվով գովելի նպատակին: Եթե Վասակը հասներ հաջողության (որը խիստ կասկածելի է, քանի որ պարսիկները թույլ չէին տա: Նրանք կօգտագործեին Վասակին և հետո հրաժեշտ կտային, ինչպես էլ ի վերջո եղավ: Սա պարզորեն բխում է նաև Հազկերտի այն արտահայտությունից, թե. □Եթե այն անօրենը ողջ ազատվի մեծ պատերազմից, մեծ անարգանքով նրան պետք է խմացնեմ մահվան դառն բաժակը□ ) և հավատափոխության ճանապարհով ստեղծեր թեկուզև կախյալ թագավորություն, հայերը կձուլվեին և կկորչեին, որի մասին մանրամասն խոսվեց վերևում: Ահա թե որն է Վասակ և Վարդան թագավորների տարբերությունը: Վարդանը հասկանում էր, որ ինքնությունը կորցնելու ճանապարհով թագավորություն ձեռք բերելը ի վերջո կկործանի և ազգը և թագավորությունը: Բացի այդ, եթե Վարդանը ձգտեր ամեն գնով դառնալ թագավոր, ապա Ավարայրում կամավոր մահվան չէր գնա, քանի որ հույս կունենար հաղթանակի դեպքում դառնալ թագավոր:
Իսկ Վասակը, ընդհակառակը, եթե չպառակատեր հայոց միաբանությունը, չդավաճաներ պայքարող մարտիկներին, չխոչնդոտեր բյուզանդական, վրացական և աղվանական օգնությանը, ապա, հաշվի առնելով Պարսկաստանի այն ժամանակվա խառը և անկայուն վիճակը, լիովին հնարավոր էր հասնել վերջնական հաղթանակի, թոթափել պարսկական լուծը և վերականգնել հայոց թագավորությունը` գուցե և հենց իր` Վասակի, գլխավորությամբ:

Հատված "Վարդանանց պատերազմի որոշ դրվագների վերլուծություն" աշխատությունից:

Malxas
19.07.2011, 15:52
Ցավոք աղբյուրները միակողմանի են: Վասակի կողմից մարդ չկա գրող, որ նրան արդարացնի: Վարդանի անձնական և հայրենասիրական հատկանիշները երբեք չեմ բացառել: Բայց չեմ կարծում, թե Վասակն էլ Հայաստանի վատն է ուզեցել: Պարզապես հետզհետե խորացող թշնամությունը մյուսների հետ չափազանց հեռու է տարել նրան: Իսկ այն փաստը, որ Վարդան Մամիկոնյանը եկեղեցու կողմը բռնեց, որովհետև կաթողիկոսի հողերի ժառանգորդն էր, ակնհայտ է: Այսինքն, վտանգավոր գործ էր բռնել, շատ կուզենար, որպեսզի հայերի համար լավ լինի, բայց այս գործում ուներ իր և իր տոհմի մեծ շահը:
Կամ ասենք մի կողմ դնենք Վարդան Մամիկոնյանին ու ընդունենք, որ նա չեզոք է եղել արքային հանձնելու գործում, չնայած չեմ կարծում, որ այդպես է եղել: Հապա մյուս նախարարները, որ նրա կողքին էին: Ինչու էր Վարդան Մամիկոնյանը հանդուրժում այն դավաճան նախարարներին, որոնք քսաներկու տարի առաջ դավաճանել էին իրենց արքային: Իսկ թե նրանց հանդուրժում էր, թող բարի լիներ Վասակ Սյունիի հետ էլ մի կերպ լեզու գտնել:
Ինչ վերաբերվում է Վարդանի նահատակվելու խնդրին, ապա ես չեմ կարծում, որ նա ճակատամարտում էր, որպեսզի անպայման նահատակվեր: Իհարկե գիտակցում էր, որ կարող է զոհվել, բայց այդ նպատակով չէր ճակատամարտ տալիս: Ի դեպ, կարծիքներ կան, որ այդիսի մեծ և վճռական ճակատամարտ տալը սխալ էր հայերի կողմից: Շատ ավելի էֆեկտիվ կլիներ, եթե թաքնվեին ամրոցներում և մանր ճակատամարտերով բզկտեին պարսկական զորքը:

Lion
19.07.2011, 17:04
Ցավոք աղբյուրները միակողմանի են: Վասակի կողմից մարդ չկա գրող, որ նրան արդարացնի: Վարդանի անձնական և հայրենասիրական հատկանիշները երբեք չեմ բացառել: Բայց չեմ կարծում, թե Վասակն էլ Հայաստանի վատն է ուզեցել: Պարզապես հետզհետե խորացող թշնամությունը մյուսների հետ չափազանց հեռու է տարել նրան:

15.06.2003 թ


ԵՂԻՇԵ

ՈՒսումնասիրողները Եղիշեին համարում են Մամիկոնյան տան պատմիչ և հարց են առաջ քաշում, թե ինչպիսին կլիներ մեր տեսակետը ապստամբության վերաբերյալ, եթե տվյալ իրադարձությունների մասին տեղեկություններ հայտներ Վասակը՝ իր պատմիչի միջոցով: Կարելի է համարյա վստահությամբ ասել, որ վերաբերմունքը գրեթե նույնը կլիներ: Իսկ ինչպիսին է մեր վերաբերմունքը հետագա 924 տարում տեղի ունեցած բոլոր ապստամբությունների և Հայոց երկու պետությունների մղած զինված պայքարի, ինչպես նաև վերջին 628 տարվա գոյամարտերի և հենց Արցախյան ազատագրական պայքարի վերաբերյալ, որոնք հիմնականում չեն ունեցել Եղիշեի պես կրակոտ պատմիչներ, այլ պատմիչներ, որոնք ավելի սառնասիրտ մոտեցում են ցուցաբերել: Այստեղ կա ևս մի կարևոր հանգամանք. եթե մենք ժխտում ենք Վարդանանց ապստամբության անհրաժեշտությունը, որը կատարվում էր ազգի ինքնության պահապանման և ասիմիլյացիային դիմադրելու համար, ապա ինչպես պետք է վերաբերվել հետագա մոտ 32 ապստամբություններին ինչպես նաև բազում գոյամարտերին, սկզբում ընդդեմ Պարսկաստանի, Բյուզանդիայի, Արաբական Խալիֆաթի, հետո էլ սելջուկների, մոնղոլների ու թաթարների, նորից պարսիկների ու թուրքերի, որոնք հիմանականում կատարվում էին տնտեսական կեղեքումներին և ազգային հալածանքներին դիմադրելու համար՝ նպատակ ունենալով վերականգնել Հայաստանի պետականությունը, որն ի վերջո պսակվեց հաղթանակով:

Հատված "Վարդանանց պատերազմի որոշ դրվագների վերլուծություն" աշխատությունից:


Իսկ այն փաստը, որ Վարդան Մամիկոնյանը եկեղեցու կողմը բռնեց, որովհետև կաթողիկոսի հողերի ժառանգորդն էր, ակնհայտ է: Այսինքն, վտանգավոր գործ էր բռնել, շատ կուզենար, որպեսզի հայերի համար լավ լինի, բայց այս գործում ուներ իր և իր տոհմի մեծ շահը:

Դե, շահ միշտ էլ կարելի է տեսնել...


Կամ ասենք մի կողմ դնենք Վարդան Մամիկոնյանին ու ընդունենք, որ նա չեզոք է եղել արքային հանձնելու գործում, չնայած չեմ կարծում, որ այդպես է եղել: Հապա մյուս նախարարները, որ նրա կողքին էին: Ինչու էր Վարդան Մամիկոնյանը հանդուրժում այն դավաճան նախարարներին, որոնք քսաներկու տարի առաջ դավաճանել էին իրենց արքային: Իսկ թե նրանց հանդուրժում էր, թող բարի լիներ Վասակ Սյունիի հետ էլ մի կերպ լեզու գտնել:

Իսկ ինչ աներ, որ չհանդուրժեր, պատերազմ սկսեր ողջ Հայաստանի դեմ? Վարդանի այդ ծանր մեղքի զգացումը, որ նա իր հետ տարավ ողջ կյանքի ընթացքում, Դեմիրճյանը շատ լավ է նկարագրել...


Ինչ վերաբերվում է Վարդանի նահատակվելու խնդրին, ապա ես չեմ կարծում, որ նա ճակատամարտում էր, որպեսզի անպայման նահատակվեր: Իհարկե գիտակցում էր, որ կարող է զոհվել, բայց այդ նպատակով չէր ճակատամարտ տալիս:

Համաձայն եմ :)


Ի դեպ, կարծիքներ կան, որ այդիսի մեծ և վճռական ճակատամարտ տալը սխալ էր հայերի կողմից: Շատ ավելի էֆեկտիվ կլիներ, եթե թաքնվեին ամրոցներում և մանր ճակատամարտերով բզկտեին պարսկական զորքը:

Չեմ կարծում, որ նման կարծիք հայտնողները Վարդանից լավ էին հասկանում ռազմական գործը...

Malxas
19.07.2011, 17:17
Ապստամբություն են սկսել, որովհետև տեսել են, թե ինչ մեծ էշություն է պետականության կորուստը, որից հետո նախարարների հետ ժամանակավոր լավ հարաբերությունները փոխարինվում են հետևողական հալածանքներով ու նախարարների իրավունքների սահմանափակումով:
Չգիտեմ, Լիոն, ընդհանրապես չէի ցանկանա նման բան անել, բայց հիմա մտածում եմ մի գլուխ այստեղ դնել իմ կիսատ վեպից, որը Վարդանանց պատերազմի մասին պետք է լինի:

Թող մարդիկ կարդան, այդ թվում և դու, և ասեն, թե ինչքանով է ճիշտ այդպիսի գիրք գրել

Lion
19.07.2011, 17:34
Ապստամբություն են սկսել, որովհետև տեսել են, թե ինչ մեծ էշություն է պետականության կորուստը, որից հետո նախարարների հետ ժամանակավոր լավ հարաբերությունները փոխարինվում են հետևողական հալածանքներով ու նախարարների իրավունքների սահմանափակումով:


Աբրիիիիս: Ափսոս, ուղղակի, որ 1044 թ-ին այդ դասը մենք մոռացանք, իսկ հիմա էլ որոշ մարդիկ անկեղծորեն ուզում են, որ Հայաստանը Ռուսաստանի նահանգ դառնա :angry


Չգիտեմ, Լիոն, ընդհանրապես չէի ցանկանա նման բան անել, բայց հիմա մտածում եմ մի գլուխ այստեղ դնել իմ կիսատ վեպից, որը Վարդանանց պատերազմի մասին պետք է լինի:

Թող մարդիկ կարդան, այդ թվում և դու, և ասեն, թե ինչքանով է ճիշտ այդպիսի գիրք գրել

Եղբայր, դու որոշի: Պրիվատում միշտ էլ կարող էս ուղարկել ու ես հաստատ կկարդամ:

Lion
21.07.2011, 11:49
Լիոն, բայց Ավարայրում այդքան հայ ու պարսիկ եղել է որ?
վաթսունվեց - իննսուն հարաբերակցությունն եմ լսեմ: ընդ որում պարսիկների երեսուն հազարը հայ

http://www.akumb.am/showthread.php/61169-Միջնադարի-10-ամենաարյունահեղ-ճակատամարտերը?p=2266482&viewfull=1#post2266482

Չէ, Malxas ջան, փաստերն այդ մասին չեն վկայում:

Հատված "Հայ ժողովրդի ռազմական Տարեգիրք, Գիրք 14"-ից:

"Այս հարցի վերաբերյալ հիմնական տեղեկությունը հետևյալն է. Պարսից թագավորության բանակը հայերին գերազանցում էին երեք անգամ: Հայկական նախարարական զորքի թիվը, ըստ Եղիշեի, 66.000 էր (“Եվ նրանք (նախարարները – Մ.Հ.) բոլորը շտապով եկան-հասան պատերազմի վայրը, յուրաքանչյուրը իր զորքով ու ամբողջ պատրաստվածությամբ… և նրանց ընդհանուր թիվը եղավ 66.000” (Եղիշե, մաս 5)), այսինքն Պարսից թագավորության բանակը կազմել է 198.000 ռազմիկ:
Մեր որոշ ուսումնասիրողներ Պարսից թագավորության բանակի թիվը իջեցնում են մինչև 90.000 և նույնիսկ 80.000, ելնելով այն հանգամանքից, որ իբր Եղիշեն, հետևելով հունա-հռոմեական պատմագիտության ավանդույթներին, չափազանցեցրել է Պարսից թագավորության բանակի թիվը` նպատակ ունենալով ընդգծել հայերի քաջությունը և հերոսությունը: Սակայն այս տեսակետը իր հիմքում ըստ էության չունի որևէ հիմնավորում և հիմնված է ընդամենը հայ հեղինակների հայտնած տեղեկությունների և Հայկական բանակի թերգնահատման վրա, մի մոտեցում, որը անընդունելի է:
Իմ կարծիքով իրականում Պարսից թագավորության բանակը ոչ միայն ավելի շատ են եղել, քան կարծում են վերը նշված տեսակետի կողմնակիցները, այլև նրանց թիվը որոշակիորեն գերազանցել է նույնիսկ Եղիշեի բերածը: Այս պնդումը հենվում է հետևյալ փաստարկների վրա.
1. եթե ընդունենք, որ Պարսից թագավորության բանակը եղել են 90.000 կամ 80.000, ապա դա ամենևին էլ չի կազմի այն գերակշիռ առավելությունը, որ Վարդանին կստիպեր դիմել իր յուրահատուկ և պատմության մեջ նախադեպը չունեցող մարտավարությանը: Հակառակորդի մոտ 20.000-ի առավելությունը թեև լուրջ է, սակայն Հայկական բանակի համար այն երբեք էլ ճգնաժամ չի եղել: Եվ հինգերորդ դարում, և դրանից առաջ ու հետո հայկական բանակը բազմիցս հաղթել է նմանաչափ, իսկ հաճախ նաև ավելի գերակշիռ թշնամուն (օրինակ՝ 481 թ-ի Ակոռիի ճակատամարտ),
2. պետք չէ մոռանալ, որ Հայոց Մարզպանությունը Պարսից թագավորությունում առաջնային տեղ, իսկ Հայոց այրուձին մեծ հեղինակություն ունեին: Ուստի հաղթելու համար Պարսից արքան պետք է ուղարկեր ոչ միայն լավագույն (Մատյան գունդ, մարտական փղեր, լավագույն հեծելազոր, ծանրազեն հետևակ), այլև գերակշիռ ուժեր,
3. պետք է հաշվի առնել, որ Հազկերտ II-ը (439-457) Բյուզանդիայի հետ հաշտություն էր կնքել, հարաբերական խաղաղություն էր հաստատել հեփթաղական սահմանում և կայունացրել էր իր երկրի վիճակը: Այս պայմաններում վերջինս անկասկած ի վիճակի էր տեղերում անհրաժեշտ-նվազագույն կայազորային և սահմանապահ ուժեր թողնելուց հետո Պարսից թագավորության մոտ 300.000-անոց բանակի մեծագույն մասը կենտրոնացնել Հայաստանի ուղղությամբ և չի կարելի նշել որևէ մի պատճառ, որը կդրդեր այս բռնկուն, ատելությամբ լցված և խիստ ինքնասեր արքային այդ կերպ չվարվել:
4. Եղիշեն, խոսելով պարսկական մարտական փղերի մասին, հայտնում է, որ Մուշկան Նիսալվուրտը. “գունդ-գունդ բաժանեց այդ գազաններին և ամեն մի փղի մոտ 3.000 սպառազեն մարդ դրեց, բացի մնացած ամբողջ զորքից... և այսպես Մատյան գունդը ամրացրեց…” (Եղիշե, մաս 5): Վերոշարադրյալից պարզ է դառնում, որ խոսքը վերաբերվում է ոչ թե պարսից ողջ զորքին, ինչպես սխալմամբ կարծում են որոշ ուսումնասիրողներ (օրինակ` Սարգսյան Ս. Վ. “Հայ ռազմական արվեստի պատմություն”, Երևան 1969), այլ միայն վերջինիս պահեստազորին։ Պարսից թագավորության բանակը Ավարայրում ունեցել է 15 մարտական փիղ: Այս հաշվարկով առաջնորդվելու դեպքում Պարսից թագավորության բանակի աջ թևի և կենտրոնի հետևում գտնվող պահեստազորը կազմում է 55.000 զինվոր (3.000 ռազմիկ X 15 փիղ = 45.000 + 10.000-անոց Մատյան գունդը): Իսկ այս դեպքում 90.000, և առավել ևս, 80.000-անոց բանակը մարտադաշտում հաստատ 55.000-անոց պահեստազոր չեր պահի:
5. ամենայն հավանականությամբ Պարսից թագավորության բանակի կազմում չեն նշվում վայրենի ցեղերի ռազմիկները, որոնք հանդես էին գալիս Պարսից թագավորության բանակի “ոչ հաստիքային” կազմում և որոնց ընդհանուր թիվը (յուրաքանչյուր ցեղի համար միջինը հաշվելով 1.000 ռազմիկ) կարելի է տալ մոտ 20.000-ի շրջանակում:
Այսպիսով կարելի է պնդել, որ Մարզպանական Հայաստան ներխուժած Պարսից թագավորության բանակը կազմում էր 218.000 ռազմիկ...

... ուսումնասիրողները, առանց խորանալու հարցի էության մեջ, (66.000-ը - L) ընկալել են որպես Ավարայրի ճակատամարտին մասնակցած ողջ Հայկական բանակի թիվը արտացոլող տեղեկություն: Սակայն հեշտ է նկատել, որ Եղիշեն իրականում խոսում է միայն նախարարական զորքի, այլ ոչ թե ողջ Հայկական բանակի մասին:
Եվ իրոք, Եղիշեն կարող էր ճշտորեն իմանալ միայն նախարարական զորագնդերի թիվը, իսկ քաղաքների, ավանների, (Դվին, Արտաշատ, Զարեհավան, Վաղարշապատ և այլն), եկեղեցու ընդարձակ կալվածքների ժողովրդական աշխարհազորի, ինչպես նաև այն ռամիկների թիվը, որոնք հանդես էին գալիս իրենց նախարարական գնդերի հետ կամ առանձին գնդերով, Եղիշեն ոչ միայն չի նշել, այլև նա չէր էլ կարող ճշտորեն իմանալ վերջիններիս ճշգրիտ քանակը:
Այս ռազմիկների թիը կարելի է մոտավորապես տալ 34.000-ի շրջանակներում, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում Մարզպանական Հայաստանում կար առնվազն 2.500.000 բնակչություն: Այսպիսով կարելի է պնդել, որ իրականում Ավարայրի ճակատամարտում Հայկական բանակը կազմել է մոտ 100.000 ռազմիկ, սակայն, և սա կարևոր է ընդգծել, Եղիշեի այն տվյալը, թե թշնամին հայերին գերազանցում էին 3 անգամ, վերաբերվում է միայն նախարարական զորքին` 66.000-ին:
Կարևոր է ընդգծել, որ Պարսից թագավորության բանակի հետ ստեղծված ուժերի այս հարաբերակցությունը ևս բավականին լուրջ էր, քանի որ նախ թշնամին ընդհանուր թվաքանակով ավելի քան կրկնակի գերազանցում էր հայերին և բացի այդ, թեև հայկական բանակը կազմում էր 100.000 ռազմիկ, սակայն պրոֆեսիոնալ զինվորականների թիվը հազիվ մոտ 40.000 էր. մնացած մասը կազմում էր ռազմական գործին անսովոր աշխարհազորը: Այսինքն պրոֆեսիոնալ զինվորականների ընդհանուր հարաբերակցության տեսանկյունից Պարսից թագավորության բանակը Հայկականին գերազանցում էր ավելի քան 5,5 անգամ:"

Malxas
21.07.2011, 16:02
Շնորհակալություն մանրամասն ու սպառիչ բացատրության համար: Սակայն մի հարց էլ ունեմ: Մասնակցել է արդյոք Ավարայրի ճակատամարտին հայոց արյուձին, որի ընդհանուր թիվը կարծեմ քառասուն հազար է եղել: Գիտեմ, որ ապստամբությունից առաջ Պարսկաստանի արևելքում էր կռվում: Կխդրեի դրա մասին ավելի մանրամասնորեն:

Lion
21.07.2011, 16:26
Այո, մասնակցել է: Այրուձին, որը գտնվում էր Պարսից թագավորության արևելքում, կարողացավ անցնել հեփթաղների կողմը և Կասպից ծովի հյուսիսային ափերով վերադառնալ Հայաստան:

Malxas
21.07.2011, 16:30
Այո, մասնակցել է: Այրուձին, որը գտնվում էր Պարսից թագավորության արևելքում, կարողացավ անցնել հեփթաղների կողմը և Կասպից ծովի հյուսիսային ափերով վերադառնալ Հայաստան:

Որ թվականին, ում գլխավորությամբ... ինչքան էր նրա քանակը:

Lion
21.07.2011, 20:02
Գիտես, տարօրինակ պատմություն է: Կարծես թե ոչ մի տեղ սկզբնաղբյուրներում ուղղակի չի ասվում, որ Հայոց այրուձին նման կերպ է վարվել, բայց դա մի տեսակ ինքն իրեն բխում է իրադարձությունների պատկերից: Տես, մի կողմից այրուձին արևելքում էր, մյուս կողմից` այն անկասկած առկա էր Ավարայրում: Հարց` ինչ կերպ կարող էր հայտնվել այրուձին Ավարայրում? միայն մեկ կերպ` պտտվելով Կասպից ծովի շուրջը հյուսիսից, քանի որ հարավային ճանապարհին Պարսկաստանն էր, որը մարտերով անցնել հեծելազորը հաստատ չէր կարողանա...

Malxas
21.07.2011, 20:25
Որտեղ է նշված, որ այրուձին մասնակցել է Ավարայրի ճակատամարտին: Շատ հնարավոր է և, որ չի մասնակցել:
Իսկ քո նշած տարբերակը անհավանական եմ համարում: Եթե Կասպից ծովի հյուսիսով գային դա շատ հանրահայտ ճանապարհորդություն կլիներ, որի մասին մեր պատմիչները չէին վարանի հարյուր անգամ թմբկահարել: Եվ բացի այդ էլ, Լիոն ջան, ենթադրությունը ինձ համար դեռ իրականություն չէ: Ինձ ավելի համոզիչ փաստեր են պետք:
Իսկ այրուձիի թվի մասին կարծես ճշգրիտ թիվ չկա?

Lion
21.07.2011, 20:34
Չէ, Այրուձին անպայման ներկա է եղել: Առանց դրա 66.000 հետևակն ու հեծելազորը Ավարայրում չէր կարող հավաքվել: Ոև բացի այդ` դու ոնց էս պատկերացնում, այնտեղ պարսիկները կենաց ու մահու կռիվ տան հայերի հետ, այստեղ հայերի հեծելազորը պարսիկների համար կռվի կամ պարսիկների թիկունքում լինի ու նրանց վտանգ սպառնա? Այդ դեպքում պարսիկները պետք է ոչնչացնեին Այրուձիուն, իսկ նման բանի մասին մենք տեղեկություն չունենք: Այս պայմաններում ամենահավանական մոդելը իմ ասածն է:

Այրուձիու թվի մասին էլ հայտնի է, որ այն եղել է 30.000:

Malxas
21.07.2011, 20:41
Դեմ չեմ, որ ներկա է եղել, բայց Հազկերտը կարող էր և որպես քաղաքական քայլ թույլ տար ինչ որ պահի այրուձիին Հայաստան վերադառնալ: Իսկ Պարսկաստանում գտնվելիս չեմ կարծում, որ նա այնքան ինքնուրույն ու հսկողությունից դուրս լիներ, որ նման ձևով փախչեր: Ու բացի այդ էլ, քո նշած ճանապարհորդությունը սաստիկ վտանգավոր էր ու նրանցից կեսն էլ տեղ չէր հասնի, եթե նման բան հանդգներ:

Lion
21.07.2011, 20:50
Չէ, դա Հազկերտի կողմից անհիմն քաղաքական քայլ կլիներ` որ ինչ, ուժեղացնում էս հակառակորդիդ? Իսկ փախչելը ճակատային գծում շատ հեշտ է` ընդամենը մարտի ժամանակ անցնում էս հակառակորդիդ կողմը (Դեմիրճյանը դա լավ է նկարագրում): Իսկ ճանապարհի պահով... 30.000 մինչև ատամները զինված, ընտիր և ոչինչ կորցնելու չունեցող ռազմիկներ ընդամենը ուզում են անցնել, առաջ գնալ: Կարծում էս այս պայմաններում Կասպից ծովի արևելյան, հյուսիսային և արևմտյան ափերին կգտնվի այն ուժը, որը շահագրգռված կլինի գործ ունենալ նրանց հետ?

Երկար ու ձիգ գնում էր հայոց այրուձին Վրկանա ծովի արևելյան դժնի տափաստանով: Ձյունը նստել էր ծանր ու մահատիպ: Նժույգների շնչառության գոլորշին ծխում էր շարքերի վրա: Հեծյալները` կիսամերկ, պատառոտած, կմախքացած, օրորվում էին ծանր ու լուռ: Գարեգինը բոլոր հրամանատարներին շարել էր իրարից հավասար հեռավորության վրա, առջևից գնում էր Արսենը, իսկ ետևից ինքն էր Արշամ հարյուրապետի հետ:
Ծանր, անհնարին դառնությունների ու տանջանքների շարան եղավ այրուձիի կյանքը այն օրից հետո, երբ խորացավ Քուշանաց անապատների մեջ: Քուշան զորավարի քաղցր ընդունելությունը փոխվեց դառնաղի դաժանության և բռնության: Գերիվեր թանկ վճարեց այրուձին իր հյուրընկալվելու և սնվելու համար քուշան խաքանին: Այրուձին պարտավորվեց կռվել քուշանների ներքին թշնամական ցեղերի հետ չոր, ամայի անապատներում, Օքսոսից արևելք: Ճիշտ է, ո՛չ քուշան հրամանատարը և ո՛չ էլ խաքանը հատուկ ատելություն չնյութեցին ընդդեմ հայ այրուձիի: Նրանք միայն դրսևորեցին իրենց հեղհեղուկ, անհաստատ բնավորությունը` նման իրենց շրջապատող ցեղերի կամ հենց այն բնության, որի մեջ ապրում էին: Նրանք ուխտ չդրժեցին և դաշինք չխախտեցին, որովհետև և՛ ուխտը, և՛ դաշինքը, և՛ այլ որևէ պայմանը նրանց համար մի խոսք էր` ասված միայն մի ժամի համար, որը հետո մոռացվում, տեղի էր տալիս այլ վերաբերմունքի:
Հարավային Քուշանաց երկրում ծառայություններ մատուցելով և զորագնդի սնումը մի կերպ պահպանելով` Գարեգինը կարողանում էր “գործեր” հանձն առնելու պատրվակով շարժվել դեպի հյուսիս: Նա ձևացնում էր, թե այլևայլ ցեղերի դեմ մարտեր է մղում և շատ անգամ անցնելով “թշնամի” ցեղի կողմը` առաջ էր շարժվում:
Այս դառնադաժան թափառումներին, հոգեսպառ կռիվներին ուղեկցում էին սովահարություններն ու մարդկային կորուստները: Գիշակեր թռչուններն էին ճախրում զորագնդի գլխավերևում, և չախկալները, գայլերն ու բորենիները` սոսկում նրանց կողքերից ու հետևից: Իսկ սրանից ավելի անհանդուրժելի էր չարագութ օտարի ցեղի հացը, անսիրտ խորթությունը, անգթությունը:
Տոչորաշունչ ավազաբուքերի, դառանաղի հորաջրերի, անշունչ, անմարդ, ամայի անապատների բավիղ էր դա, որից դուրս գալու հնար չկար այլևս: Աշխարհը կարծես քաոսի մեջ էր, ուր բնությունը` սանձարձակ ու ինքնիշխան, բռնադատում էր, ավերում, ժխտում, խլում մարդու ամեն ապավեն, ամեն հանգրվան, կյանքի կարգ, կյանքի իրավունք, մի տեղ, մի անկյուն, մի ծածկ, մի որջ: Եվ այդ տարերային, օտար, թշնամի քաոսի մեջ մարդու աչքը որոնում էր այդ անկյունը, բունը, մի մտերիմ դուռ, կրակ, ժպիտ, կյանք, մի ջերմացած մարդկային շինվածքի, մարդկային գոյության ներկայությունը` այդ անծայրածիր, դժնի ամայության, մահի ահեղ թագավորության մեջ:
Եվ այստեղ էր զգացվում, թե ինչ գին ունի մի քողտիկ, մի վրան, մի տնակ, մի շեն, վերջապես մի քաղաք, մի մարդու կամ ողջ մարդկության սիրելի ճարտարագործ շինվածքը, նրա շնչի, հոգու ներկայությունը:
Կարիքը հաճախ ստիպեց կռվավարձ պահանջել “դաշնակից” ցեղից: Հետո սկսեց լքած պաշարներից վերցնելը: Վերջը սովն ու մահվան սպառնալիքը հարկադրեց մարտակից քուշանների հետ ավարը բաժանել, վերջը` ավար առնել… Սկսվեց հետզհետե վայրենացման մի ընթացք, որի դեմ սկզբում կռվում էր Գարեգինը, բայց վերջը ինքն էլ զիջեց և դաժանացավ:
Սրվանձտյա Գարեգինը շատ էր տանջվում այս փախուստի ձեռնարկման հետևանքից: Նա զգում էր, որ Հայոց աշխարհի առաջ արյամբ և հոգով պատասխանատու է: Հետի իշխանները ևս իրենց մեջ խոսում էին այդ մասին, բայց չկամենալով խռովել Գարեգինին` լռում էին նրա մոտ: Սակայն և բոլորը հասկանում էին նաև այն, որ բացի այս վտանգի խաղը` ուրիշ ոչ մի հնար չկար այրուձիի համար, և որ այս անհնարին տառապանքների միջով միայն կարող են նրանք հասնել հայրենիք…
Հոգնաբեկ զինվորների մեջ կային նաև բազմաթիվ վիրավորներ, որ նժույգների թամբերին կապված կամ իրենց բաշերից բռնած, բերանքսիվայր պառկած, տնքալով, երբեմն անտանելի ցավից ճչալով, քաշ էին գալիս շարքերի հետ:
Մեկը նրանցից` ծանր ու դժվարը, երկու ձեռքերով նժույգի բաշը բռնած, սեղմում էր ատամները, կրճտում և դեմքը կծկելով` զսպում, որ ձայն չլսվի: Վերքը բացվել էր, մրմռում էր, և հնար չկար երթի ժամին կապելու: Զինվորը վերք էր ստացել քուշանների կռիվներից մեկում, և անդադար թափառումներն ու երթը հնար չէին տալիս խնամել նրան:
Նա հեռու չէր Գարեգինից, որը դիտմամբ ընթանում էր վիրավորներին շատ մոտ` խստորեն հսկելու նրանց:
Զինվորները չէին խոսում, մրթմրթում էին միայն հատուկենտ ու մռայլ նայում տափաստանին:

Երգեց Արշակը և խոշոր, սև աչքերը վառված ու կարոտալի նայեց զինվորներին: Նա հևում էր նկատելի ուժով և դժվարությամբ: Զինվորներն զգում էին` նա կընկնի: Հետևից արագացնելով նժույգի քայլերը` եկավ Գարեգինը:
Շարքերն անցնում էին լուռ ու խստահայաց:
Արշակը լիովին աչքեր էր դառել, որ մղկտացնում էին նայողին: Արշակը պետք է մեռներ, Արշակը պիտի մնար այդ չարագութ, անսիրտ օտարության մեջ:
Բոլորն անցան: Գարեգինը հրամայեց մնացածներին ևս գնալ: Մնացին ինքը, Արշամը, թիկնապահը և մի բուժ զինվոր: Վերջինս գլուխը տարավ-բերեց և նայեց Գարեգինին, հասկացրեց, որ շուտ չի մեռնի: Գարեգինի մեջ խոսում էր տանջող ներքին ձայնը: Խստասիրտ զորականը այստեղ նրբազգաց մարդ էր դառել: Նրան տանջում էր ոչ զինվորի կյանքի կորուստը, այլ ազատության զինվորի դժբախտությունը, որի պատճառը ինքն էր կամ իրեն էր հաշվում: Այն օրից, երբ հռչակվեց հայրենիքի պաշտպանությունը, Գարեգինը այլ աչքով էր նայում զինվորին և գին տալիս նրա կյանքին:
Արշակին պառկեցրին ձյան վրա: Եվ լուռ կանգնեցին:
– Գնա՛, իշխա՛ն…– մրմնջաց Արշակը,– գնացե՛ք, եղբայրնե՛ր, ես մենակ է՛լ..
Չխոսեցին: Արշակը իր խոր աչքերը դարձրեց Գարեգինին և աղաչական նայեց նրան: Այլևս անհնար էր նայելը: Գարեգինը գլուխը կախեց: Ապա հանկարծ դարձավ թիկնապահին և բուժին:
– Մնացե՛ք, մինչև…
Եվ նշան անելով Արշամին, որ հետևի իրեն` մտրակեց նժույգը: Մի վայրկյան ևս ետ նայեց, և նրա աչքերում տպվեց Արշակի իրեն հառած հայացքը: Մենակի, լքվողի և ամեն տենչ ու կարոտ սրտում մեռնողի հայացքը: Մի սուր խայթ խրվեց Գարեգինի սիրտը խորը-խորը: Նրան նայեց մարդը, նա լքում էր մի մարդու:
Գարեգինը բարձրացավ մոտակա բարձունքը` դիտելու համար զորագունդը, որ ձգված էր չափազանց բարակ ու կտրտված: Հետո նայեց շուրջը: Անհույս հեռաստաններ, ձյունի անհուն ծով, ամայություն սրտամաշ: Նայեց դեպի արևելք և տեսավ մի բան, որ իր չարագույժ տեսքով նսեմացրեց տափաստանի անապատային տեսքի տխրությունը:
Հեռու հորիզոնից արագ բարձրացավ և մահվան սավանի նման վարագույրվեց մի ճերմակ ամպ: Արևը մայր մտավ արագ, երեկոն սողաց ամեն կողմից: Ամպը արագարշավ եկավ հասավ երկնքի մեջտեղ և փշրեց սառն ձնաթեփ դեպի երկիրը: Նայեց Գարեգինը բլրի լանջին և տեսավ, թե ինչպես այս ու այն տեղ փոքրիկ ձնափոշիներ սկսեցին գեղեցիկ պտույտներով չարաժպիտ պարել օձագալար: Քամին բարձրացավ, և նրա շարժումների մեջ արդեն սկսեց մահը վնգալ հեռավոր մանկան լացի ձայներով:
– Շեփո՜ր,– հրամայեց Գարեգինը
Թիկնապահի մոտ կանգնած զինվորը փչեց: Զորագունդը կանգ առավ:
– Սեղմվե՜ե՜ե՜լ,– հրամայեց Գարեգինը:
Հրամանը ձայնեձայն գնաց մինչև առաջապահ ջոկատը, և զորագունդը սեղմվեց: Գարեգինը հրամայեց օղապարաններով, սանձերով, նիզակներով կապվել իրար, նշան դառնալ, չկորցնել իրար: Օգնական իշխաններին հրամայեց շարունակ ստուգել շարքերը:
Մութն ընկավ:
Եվ ահա վե՜ր կացավ անդրվրկանյան տափաստանային խելագար բուքը, բարձրացրեց ձյուների շերտերը, թափահարեց հսկայական ջվալները, ժայթքեց գաջի ամպեր, սկսեց ձաղկել անծայրածիր տարածությունները: Երկինք-գետին դառավ միազանգված մի քաոս, որի մեջ սանձակոտոր քամին զարկում էր, ծեծկում, ցնցահարում, գզգզում: Դիվական սույլերով մի կոծապար, չարախինդ, չարասուգ, որ դառնում էր կատաղած, ոռնում էր, քրքջում, սպառնում, մռնչում: Եվ որը, իր մեջ առնելով ողջ զորագունդը, կաշկանդեց, փակեց ճանապարհը, դուրս քշեց ճանապարհից…
Ո՞ւր են գնում, առա՞ջ, թե՞ ետ, դեպի կյա՞նք, դեպի մա՞հ. ոչ ոք չգիտեր:
“Կհասնե՞նք, թե՞ ոչ,– մտածեց Արսենը` նայելով զինվորներին, որ լողորդների պես կրծքները դեմ արած բուքին` առաջ էին մղվում հարբած աչքերով:– Ի՞նչ է խորհում այս պահիս նա… Որքա՜ն գութ, սեր, խնամք պիտի լիներ նրա աչքերի մեջ, եթե հանդիպեր նա ինձ… Եվ ոչ միայն ինձ, այլևս սրանց…”: Սակայն ի՞նչ Խորիշա, ի՞նչ նրա սերը, ի՞նչ գութը, ի՞նչ խնամքը այս թշնամի բնությանը գերված վիճակում… Թող որևէ մարդ հանդիպեր, թշնամի մարդ, թող մի բորենի, մի գայլ նայեր ձյուներից, թեկուզ հետևեր դիակի հույսով… Շունչի մի նշան, մի էակի գոյության հետք:
Գարեգինը հրամայեց, որ զորագունդը ավելի խմբվի և կանգնի: Ո՛չ շեփորը լսվեց, ո՛չ էլ որևէ ձայն հասավ զորագնդին: Բայց սա կանգ առավ և խմբվեց հարկադարաբար: Գարեգինը հրամայեց, որ օղակապարաններով իրար կապված զինվորների մի շարք դուրս գա մի քանի ուղղություններով` գուշակելու մի հետք, մի ուղղություն, շնչելու մի որևէ ծխահոտ, լսելու մի մարդկային ձայն: Զուր ճիգ: Բոլորը վերադարձան ձեռնունայն: Կանգնեցին տեղում: Եվ զգացին, որ ոչնչացումը մոտ էր, մահը` ստույգ: Զորագունը չսառեցնելու միակ միջոցը շարժվելն էր: Դա կտաներ կա՛մ որևէ բնակավայր, կա՛մ մահվան գիրկը: Գարեգինը հրամայեց գնալ մի ուղղությամբ: Բուքը սաստկացավ, սկսեց իրոք խեղդել: Անօրինակ ճիգով հնար էր լինում որևէ կարգ պահպանել: Զինվորները միտում էին կանգնել, մնալ: Գարեգինը մտրակում էր, գոռում, սպառնում սրով: Եվ որպեսզի ոչ ոք ետ չմնա, կրկին Արսենին գցեց առաջ, և ինքը մնաց հետևում: Մի վիրավոր ընկավ: Գարեգինը հրամայեց վերցնել նժույգի վրա: Հետո կրկին ընկավ վիրավորը: Գարեգինը հրամայեց բուժին օգնել նրան: Եվ նրա մոտ պահելով նաև իր թիկնապահին` ինքը հետևեց զորագնդին, որ սկսել էր հեռանալ և հմարյա չէր երևում: Մի փոքր անց թիկնապահի նժույգն ընկավ: Թիկնապահն սկսեց քայլերով գնալ Գարեգինի մոտով: Շուտով հոգնեց, բռնեց Գարեգինի նժույգի ասպանդակից:
Զորագուդը կորավ: Գարեգինը միայն ուղղությունն էր ճգնում պահել` նրան հասնելու: Իսկ թիկնապահը ուժասպառվում էր:: Բուժը արդեն մնացել էր հետևում, և Գարեգինը զգում էր, որ էլ չի հասնի հետևից: Միաժամ զգաց, որ թիկնապահը ևս կմնա: Հանկարծ նրա մեջ զարթնեց սթափ միտքը. ինչերո՞վ է զբաղված ինքը: Զորագունդը կորավ առաջից, իսկ ինքը մի զինվորի համար կորստյան մատնեց նաև իրեն: Զգաստացավ. մտածեց հստակորեն: Մտածեց, որ նա կորցրել էր զորականի հատկությունները, քնքշացել էր, և ահա՛ դրա հետևանքը: Զորագունդը կզոհվի իր հիմարության, ինչպես և ինքը` նույն հիմարության հետևանքով: Թիկնապահը թողեց ասպանդակը:
– Էլ չեմ կարող, իշխա՛ն…
– Քայլի՛ր…
Թիկնապահը ճիգ արեց: Գնաց միառժամ ևս: Բայց ուժերը լքեցին: Գարեգինը հրամայեց թռչել իր գավակը: Մի փոքր անց նժույգը կանգ առավ:
– Իջի՛ր:
Թիկնապահը իջավ: Պարզ էր. մահվան կերպարանքի նման պարզ էր, որ ոչնչանում էին: Գարեգինը մտածեց արդեն պարզ և կարճ: Կա՛մ ինքը զորավար է և պետ:
Թիկնապահը իջավ: Պարզ էր. մահվան կերպարանքի նման պարզ էր, որ ոչնչանում էին: Գարեգինը մտածեց արդեն պարզ և կարճ: Կա՛մ ինքը զորավար է և պետք է փրկի իրեն, հասնի զորագնդին, կա՛մ ինքը ևս մնում է և ոչնչանում:
– Ե՛կ իմ հետևից, որքան կարող ես,– հրամայեց նա և նժույգը նստելով` քշեց նրան դեպի զորագնդի հեռացած կողմը, որքան որ կարծում էր, թե ճիշտ է իր ուղղությունը:
Սակայն բուքը խեղդում էր նրան: Մահը մեկնեց իր ճիրանները դեպի նա: “Անմի՜տ, հիմա՜ր”` բացականչեց նա բուքի որոտների մեջ: Դա իրեն էր վերաբերում: Հիմար գտնվեց և ընկավ մահի վտանգը: Նա սկսեց անգթորեն մտրակել իր նժույգը, որ հոգնած էր: Նժույգը կանգ առավ: Նա սկսեց մտրակել ամենադաժան հարվածներով: Նա հանեց դաշույնը և սկսեց թեթև հարվածել նրա ծայրով: Նժույգը մի փոքր գնաց և ապա նստեց, մնաց: Մի փոքր հանգիստը կարող էր հնար տալ նժույգին շարժվել առաջ: Բայց այդ մի փոքր պահը կարող էր մահվան սպասում լինել երկուսի համար ևս: Գարեգինը դեռ բավական սեփական ուժ ուներ: Իջավ նժույգից և նրան ևս լքելով` գնաց առաջ: Նա սկսեց բարձրաձայն անիծել իշխաններին, որ լքեցին իրեն, թեև գիտեր, որ այս անհնարին բուքի մեջ հինգ-վեց քայլի վրա ևս մարդ մարդու կորցնում է: Թերևս իշխանները չգիտեն, որ նա ետ է մնացել, թերևս գիտեն և չեն կարողանում կապվել հետը, որոնել նրան: Թերևս անտարբեր են: Թերևս իրենք ոչնչանում են:

Malxas
21.07.2011, 21:23
Այնքան էլ համաձայն չեմ: Հիշիր տասը հազար սպարտացիների վերադարձը հայրենիք: Նրանք կարծեմ ավելի պակաս տարածք անցան:
Իսկ այրուձիի համար բարենպաստ իրավիճակ կարող էր ստեղծվել: Թեկուզ կարող էր թույլ տալ, երբ արդեն ուրացել էին և պատանդներին իր մոտ էր պահում: Ասենք որպես բարի կամքի դրսևորում ու որպես վստահության նշան: Սա այնպես ասացի, դեռ պետք է ուշադիր նայել"

Lion
21.07.2011, 21:25
Իսկ ինչ իմաստով հիշեցիր Բյուրաց նահանջը?

Malxas
21.07.2011, 21:27
Այն իմաստով, որ նրանց համարյա կեսը տեղ հասավ: Կարծեմ կեսից քիչ ավելին: Եվ ճանապարհն էլ այդքան հյուրընկալ չէր:

Lion
21.07.2011, 21:30
Կարծում եմ ավելին ,քան կեսը տեղ հասան: Չէ, Malxas ջան, անալոգիան հեչ տեղին չէ: Նախ իրար նման իրավօճակներ ընդհանրապես չեն լինում, հետո` այստեղ պայմանները ընդհանրապես իրար նման չեն: Չէ, կամավոր բաց թողնելու վերսիաին էլ հավատս չի գալիս...

Malxas
21.07.2011, 21:35
Քո նշած ճանապարհը բանուկ ճանապարհ չէ հեծելազորի համար: Այդտեղով կարող է անցնել ուղտերի քարավանը, բայց ոչ հեծելազորը: Իսկ կամավոր բաց թողնելը շատ էլ հնարավոր է: Հազկերտը չէր կարող միայն վախեցնելով ու պատժելով խոսել հայերի հետ: Ինչ որ պահի պետք է նաև սիրաշահեր, որպեսզի հանկարծ այդ վտանգավոր ազգը հավասարակշռությունից դուրս չգար: Ի վերջո այրուձին էլ իրենից լուրջ ուժ էր ներկայացնում և նրա հետ հնարավոր չէր շատ երկար ժամանակ նման ձևով խոսել:

Lion
21.07.2011, 21:39
Էլի չեմ հավատում կամավորության պահին` մոտիվ չկա, իսկ մոտիվն ամեն ինչ որոշում է: Մոգերի կոտորածը տեղի ունեցավ 449 թ-ի աշնանը: Հիմա ինձ ասած, թե ինչ ռեալ հիմնավորմամբ Հազկերտը պիտի հայերին կամավոր թողներ... Պարսկաստանի միջով Հայաստան վերադառնալ??!! Իսկ Կասպիցի շուրջը կարելի էր պտտվել` տափաստան է...

Malxas
21.07.2011, 21:45
Լիոն Կասպիցի շուրջն ախր այնքան հեշտ ես ասում... բա մինչև Կասպից հասնելը? բա տասնյակ պետությունները, որոնք բոլորն էլ կցանկանային կոտորել մերոնց:
Իսկ կարող էր թողնել Հայաստան մոգերի հետ միասին: սկսած 449 թվականից ապստամբները խոշոր ուժեր ունեին, ինչը վկայում է, որ մինչ այդ է այրուձին Հայաստան վերադարձել:
Իսկ եթե քո նշած ճանապարհով գար այդքան արագ տեղ չէր հասնի ու այդ թվաքանակով տեղ չէր հասնի: Իրենք էլ կվախենային նման խելահեղ ճանապարհորդության դիմել անծանոթ երկրներով:

Lion
21.07.2011, 21:58
Տես, Malxas ջան, եթե քարտեզին նայես, ապա կտեսնես, որ այն ժամանակ արևելքում Պարսից թագավորության հիմնական ռազմաբազան հենց սահմանի վրա գտնվող Մերվն էր: Մերվից այն կողմ արդեն քոչվորներն էին: Մերվը գտնվում էր ներկայիս Թուրքմենստանի ամենահարավում: Այսինքն, մերոնք անցնում են հեփաթաղների կողմը ու Մերվից ուղիղ շարժվում են դեպի հյուսիս: Հեփթաղների հեչ պետքը չէր հայերին խանգարել կամ ոչնչացնել - 30.000 ոչինչ կորցնելու չունեցող, ընտիր զինված ընտիր ռազմիկներ ոչնչացնելու համար սրանք կկորցնեին առնվազն այդքան, դա իրենց ինչին էր պետք? Եվ հետո` շեղվելով հայերի վրա, հեփթաղները թույլ կտային, որ պարսիկները Մերվից առաջանային ուղիղ դեպի իրենց թագավորության սիրտը` Մավերնահր: Մի խոսքով` մոտիվ չկա, էլ չհաշված դեռ այն, որ հեփթաղները լավ գիտեին, որ, եթե հայերը հասնեն Հայաստան, լիքը թշնամական ուժեր կքաշեն իրենց վրա արևելքից ու ծանր կորուստներ կպատճառեն պարսիկներին: Կարծում եմ, սա հեփթաղները հիանալի պետք է գիտակցեին, չգիտակցեին էլ` Հայոց այրուձիու հրամանատարներն ու ռազմիկները խոսքով ու գործով կհասկացնեին :)

Եվ ամենակարևորը` ուրիշ ուղի չկա, իսկ Այրուձին Ավարայրում ներկա է եղել...

Ի դեպ` ճանապարհը հեծելազորի համար այնքան էլ երկար չէ - կարելի է, պահպանելով ռազմական կարգը ու խնայելով ձիերին, զգոն ու ուշադիր առաջանալ:

Malxas
21.07.2011, 22:03
Հեփթաղների հարցը չի: Բա դրանից հետո? Լավ, ուրիշ ձև ասեմ: Այն ժամանակ քո նշած ճանապարհը բանուկ չի եղել ճանապարհորդությունների համար: Կարող ես աշխատություններ ուսումնասիրել, որոնք վերաբերվում են այդ ժամանակվա ճանապարհներին: Բացի այդ, մի մտածիր, թե մարդիկ քարտեզին էին նայում այնպես, ինչպես այսօր ես ու դու: Դա մութ անտառ էր այրուձիի համար, մի անիմաստ ձեռնարկ անորոշ վերջաբանով: Դա խիստ անհավանական է: Իսկ դու այսօրվա մարդու աչքերով ես նայում այդ ճանապարհորդությանը:

Lion
21.07.2011, 22:09
Դրանից հետո` Ճորա Պահակն է, որը պարսիկները փակել էին, բայց... կար նաև Ալանանց Դուռը, որը գտնվում էր հայերի դաշնակից վրացիների տրամադրության տակ: Համենայն դեպս 450 թ-ի հոկտեմբերի Խաղխաղի ճակատամարտում Այրուձին արդեն ներկա էր: Իսկ ճանապարհը հայերը չէին կորցնի` բռնում էս առավոտը արևը աջումդ, ձախումդ` ծովափը և դեպի հյուսիս: Հետո` առավոտ արևը հետևումդ` ծովափը էլի ձախումդ: Վերջում էլ հենց արևը ծագում է ծովից, ուրեմն... Հայաստանին մոտ էս :)

Ծովափ, միշտ ծովափով գնում էս ու ինքը քեզ տեղ է հասցնում: Վերջը հայերը արդեն 10 տարուց ավել մարտնչում էին այդ տարածքներում, հազար ու մի առևտրական քարավաններ էին տեսել, խոսել այդ մարդկանց հետ, տեղեկություններ հավաքել...

Եվ կրկին` ուրիշ տարերակ ուղղակի չկա:

Malxas
21.07.2011, 22:10
Լիոն, չենք կարողանում իրար համոզել: Հետաձգենք խոսակցությունը, չնայած անհանական է, որ քո վարկածը երբևէ ընդունեմ

Lion
21.07.2011, 22:11
Այդ դեպքում դու պիտի կարողանաս այլ համոզիչ վարկած առաջադրել :)

Malxas
21.07.2011, 22:13
Տեսնենք: Համենայդեպս իմ առաջարկածը ինձ քոնից ավելի համոզիչ է թվում

Lion
21.07.2011, 22:19
Ինփ մոտիվացիան չհամոզեց` Անգղի դեպքերից հետո Հազկերտը թողնի, որ 30.000 հեծյալ ընտիր ռազմիկներ ոչ միայն խաղաղ անցնեն իր տարածքով, այլ` միանան ապստամբներին ???!!

Հա, ի դեպ, քո վարկածը աղոտ կերպով հնարավոր հաստատող մի ակնարկ գիտեմ Եղիշեի մոտ. "И пока, исполнившись этой великой добродетели, творили они дела геройские, над каждым обозначилась некая божественная благодать. Ведь без договоренности с Армянскими войсками, с восточной окраины страны кто-то напал на страну Атрпатакан": Եթե չլիներ այս հաղորդումի այն պահը, որ Եղիշեն չգիտի, թե ով է արևելքից հարձակվել Ատրպատականի վրա և այն, որ նա ընդհանրապես որպես օտարների է վերաբերվում այդ հարձակվողներին ու չի կարևորում այդ իրադարձությունը, Հայոց Այրուձիու պարագայում նա հաստատ այդպես չէր վարվի, ապա կարելի կլիներ ենթադրել, թե այդ. "кто-то"-ն հենց մարտերով արևելքից ճեղքած Այրուձին էր: Բայց այս տարբերակը, հաշվի առնելով այս ու նախորդ պոստերում գրածս, ինձ այնուհանդերձ ծայրահեղ անհավանական է թվում...

Lion
07.08.2011, 22:17
ՎԱՍԱԿՅԱՆ ԱՂԱ՞ՆԴ
(սարկազմի հովերով, հոգեթով վերջաբան)

Անցած կիրակի «հոգվույս կիրակին» էր։ Վերջապես համերաշխ ու անդորր հոգով միանում եմ «Հ1»-ի գիշերային ծրագրին, չափազանց հուզախռով-գրավիչ էր հաղորդման գլխագիրը` «Հայոց հարցը»։ Դե, ասացեք, խնդրեմ, հնարավո՞ր է լճիցլճյան ծովախորշերում չհյուրընկալել հայոց հարցերով տապակվող ազգիս իմաստասերներին, այն էլ Բախտամյանի բախտախաղի սեղանի շուրջ։
Կեցցե՛ք, տիարք և կեցցե՛ս, տիկին ազգագրագետ, էդ ինչպե՞ս խախտեցիք ուղեղներիս բորբոսը և գլխի գցեցիք թեթև ձեռքով, որ Վասակ Սյունին ահա 1500 տարի կղերի մեղքով հանիրավի կրել է ազգադավի փշեպսակը, որ Կարմիր Վարդանն այնքան էլ կարմիր չէ, այլ էնպես, մոխրականաչ, և հարկ է փշեպսակը Վասակից հանձնել Վարդանին և հակառակը։
Կարևորն այլ է։ Հայոց հարցի շուրջ հավաքված պարմանիներն ու պարմանուհիները հոգեորսության սեանսի ընթացքում արժանավորապես դարձի եկան, և նրանց կեսի համար Վասակ Սյունին այլևս ազգի փրկիչն է։ Ա՜խ, դիվային այս խաղադրույքներում բավականին էական էր տիար Բախտամյանի ներդրումը, ով, մոռանալով իր հաղորդավարական անկողմնակալությունը, դիվահարի անմեղսունակությամբ շախ էր տալիս ազգագրագետ տիկին Հրանուշի հրաշունչ սեթևեթանքներին։ Այո՜, Վասակի աղանդն այլևս իրողություն է։ Սեղմվեք ու տեղ բացեք նրանց համար, եհովականներ, մորմոններ, սատանայապաշտներ և այլք։


Վրեժ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ (http://www.idefacto.am/page.php?section=news_more&id=5066)

Հ. Գ.- Ի դեպ, տիարք իմաստասերները եթե ինչ-որ կերպ փորձում էին գաղափարական հիմքեր փնտրել Վասակ Սյունու գործողություններում, տիկինն անվերապահ էր ու վերջնագրային` Վասակը ազգասեր պետական այր էր, գնացեք ու մտածեք, թե ով էր Վարդանը։
Այսպիսով, պարզ է դառնում, որ 1500 տարի հայ պատմությունը, մշակույթն ու նրա երևելիները չարաչար սխալվել են և ապրել երջանիկ անգիտության մեջ։

Մնում է ավելացնել... Ողբամ զքեզ, հայոց աշխարհ...:(
Մնում է ավելացնել... ապրես, Վրեժ Առաքելյան ;)

Lion
23.09.2011, 11:02
ՀՀ Անկախության 20-ամյակի շքերթը նայելիս մտքովս "թեմայից դուրս" մի միտք անցավ - հետաքրքիր է, ինչպես են վերաբերվում Վասակին արդարացնողները և Վարդանին հողին հավասարեցնողները... Վարդան Մամիկոնյան շքանշանին :think

Varzor
23.09.2011, 14:18
ՀՀ Անկախության 20-ամյակի շքերթը նայելիս մտքովս "թեմայից դուրս" մի միտք անցավ - հետաքրքիր է, ինչպես են վերաբերվում Վասակին արդարացնողները և Վարդանին հողին հավասարեցնողները... Վարդան Մամիկոնյան շքանշանին :think
Դե եթե անկեղծ լինենք, ապա անիմաստ բան էմ համարում այդ անվանական շքանշանները: Ու ինչու հենց Վարդան Մամիկոնյան? Ես ոնց որ էն անեկդոը լինի "Էլ ուրիշ հերոսի անուն չգիտեն?":
Ոչ պակաս, նույնիսկ առավել հզոր ու փառաանծ զորավարներ ու հաղթանակներ էին ունեցել:
Սաղ համը հանողը եղավ մեր եկեղեցին, որ Վարդանանց սրբացրեց, մինչ դեռ հայոց ազգի զավակները դարեր ի վեր իրենց կյանքը տվել են հայրենիքի պաշտպանության համար ու իսկի ոչմմի պարգևի էլ չեն սպասել, կամ էլ սրբացման, քանի որ հայրենիքի պաշտպանությունը արդեն իսկ սուրբ պատականություն է:
Բայց եկեղեցին սրբացրեց Վարդանին զուտ նրա համար, որ եթե այդ զորականը իր համակիրների հետ չընդիմանային պարսցի շահին, ապա եկեղեցու վերջ եկել էր: Մորուքավոր տզրուկները առնվազն սոված կմնային, էլ չեմ ասում որ գլուխները կկորցնեին մորուքների հետ միասին: Կկորցնեին իրենց կողմից այդպես ջանասիրաբար կուտակված գանձերը (որոնք այնուամենայնիվ կուտակում ազգին թալանելով էին ու տաիլս օտարներին` դարեր շարունակ): Բացի այդ ում, եթե ոչ Վարդանին, որ մեռավ հանուն հավատքի, համ էլ կաթողիկոսի բարեկամն էր ;)
Ամեն դեպքում` ով էր ճիշտ և ով սխալ, դա այլևս չենք իմանա: ՄԻ բան հաստատ է: Ավարայրը ևս մեկ օղակ է ներկայիս Հայաստանի հասնելու պատմական իրադարձությունների շարքում ու վատ, թե լավ, բայց հիմա կանք: Ենթադրություններն ու եթեները այս պարագայում տեղին չեն, քանի որ ինֆորմացիան բացառիկ սուղ է, իսկ եղածն էլ կողմնակալ ու խեղաթյուրված:

Lion
23.09.2011, 15:07
Դե եթե անկեղծ լինենք, ապա անիմաստ բան էմ համարում այդ անվանական շքանշանները: Ու ինչու հենց Վարդան Մամիկոնյան? Ես ոնց որ էն անեկդոը լինի "Էլ ուրիշ հերոսի անուն չգիտեն?":
Ոչ պակաս, նույնիսկ առավել հզոր ու փառաանծ զորավարներ ու հաղթանակներ էին ունեցել:


Չեմ կարծում, որ պետք է հերոսներին "ճակատներով իրար զարկել", մեկի հաշվին մյուսին գովերգել, մեծացնել - ամեն մեկն էլ իր տեղն է ունեցել իր պատմական ժամանակատարածային կոնկրետ հարթությունում և եթե մենք օրինակ Վարդան Մամիկոնյան չունենայինք, հնարավոր է, որ Անդրանիկ էլ չունենայինք:

Սաղ համը հանողը եղավ մեր մինչքրիստոնեական հավատքը, որը չհարմարվեց ժամանակի փոփոխություններին, մինչ դեռ հայոց ազգի զավակները դարեր ի վեր իրենց կյանքը տվել են հայրենիքի պաշտպանության համար ու իսկի ոչմմի պարգևի էլ չեն սպասել, կամ էլ սրբացման, քանի որ հայրենիքի պաշտպանությունը արդեն իսկ սուրբ պատականություն է:

Բայց մեր տաճարները եթե իրենց համակիրների հետ չընդիմանային Հայոց արքային, ապա ամեն ինչ նորմալ կանցներ, ինչպես օրինակ Հռոմում: Մորուքավոր տզրուկները առնվազն սոված կմնային, էլ չեմ ասում որ գլուխները կկորցնեին մորուքների հետ միասին: Կկորցնեին իրենց կողմից այդպես ջանասիրաբար կուտակված գանձերը (որոնք այնուամենայնիվ կուտակում ազգին թալանելով էին ու տաիլս օտարներին` դարեր շարունակ):

Զգում ես, չէ, նույն ոճով կարելի է երկու կողմից էլ գրել...;)


Բացի այդ ում, եթե ոչ Վարդանին, որ մեռավ հանուն հավատքի, համ էլ կաթողիկոսի բարեկամն էր ;)

Որ կաթողիկոսի, Հովսեփ I Վայոցձորցու?


Ամեն դեպքում` ով էր ճիշտ և ով սխալ, դա այլևս չենք իմանա: ՄԻ բան հաստատ է: Ավարայրը ևս մեկ օղակ է ներկայիս Հայաստանի հասնելու պատմական իրադարձությունների շարքում ու վատ, թե լավ, բայց հիմա կանք: Ենթադրություններն ու եթեները այս պարագայում տեղին չեն, քանի որ ինֆորմացիան բացառիկ սուղ է, իսկ եղածն էլ կողմնակալ ու խեղաթյուրված:

Այսպիսով, Վարդան Մամիկոնյան շքանշան տալը անիմաստ բան ես համարում?

Varzor
23.09.2011, 16:50
Չեմ կարծում, որ պետք է հերոսներին "ճակատներով իրար զարկել", մեկի հաշվին մյուսին գովերգել, մեծացնել - ամեն մեկն էլ իր տեղն է ունեցել իր պատմական ժամանակատարածային կոնկրետ հարթությունում և եթե մենք օրինակ Վարդան Մամիկոնյան չունենայինք, հնարավոր է, որ Անդրանիկ էլ չունենայինք:
Բայց եկեղեցին աստացի արեց դա` Վարդանին զատեց բոլոր մյուս հերոսներից, դրա համար էլ հիմա ուրիշ հերոսի անուն չգիտենք :D

Սաղ համը հանողը եղավ մեր մինչքրիստոնեական հավատքը, որը չհարմարվեց ժամանակի փոփոխություններին, մինչ դեռ հայոց ազգի զավակները դարեր ի վեր իրենց կյանքը տվել են հայրենիքի պաշտպանության համար ու իսկի ոչմմի պարգևի էլ չեն սպասել, կամ էլ սրբացման, քանի որ հայրենիքի պաշտպանությունը արդեն իսկ սուրբ պատականություն է:

Բայց մեր տաճարները եթե իրենց համակիրների հետ չընդիմանային Հայոց արքային, ապա ամեն ինչ նորմալ կանցներ, ինչպես օրինակ Հռոմում: Մորուքավոր տզրուկները առնվազն սոված կմնային, էլ չեմ ասում որ գլուխները կկորցնեին մորուքների հետ միասին: Կկորցնեին իրենց կողմից այդպես ջանասիրաբար կուտակված գանձերը (որոնք այնուամենայնիվ կուտակում ազգին թալանելով էին ու տաիլս օտարներին` դարեր շարունակ):

Զգում ես, չէ, նույն ոճով կարելի է երկու կողմից էլ գրել...;)

Չե չի ստացվում :) հավատամքը չի կարող մեղավոր լինել, իսկ ես մեղադրում էին կոնկրետ կառույց` կոնկրետ մարդկանցով:
Մեղադրել տաճարների, որ պահպանում էին իրենց հավատքը օտարների հավատքից ու այն քարոզող դավաճան ու արքայասպան անձի որդուց, որն ինքը նույնպես Տրդատի պես արքային կուռկուռի ձագ դարձրեց? չես զգում, որ համարժեք չի: Հին հավատքը Հայաստանում մշակույթ չի ոչնչացրել, գիտություն չի կուրացրել, հավատքի անունից մարդկանց չի սպանել:


Որ կաթողիկոսի, Հովսեփ I Վայոցձորցու?
Չէ, Պետրոս Գետամեջի :D
Սահակ Պարթևի բարեկամը չէր? (վայթե թոռն էր ;) )

Այսպիսով, Վարդան Մամիկոնյան շքանշան տալը անիմաստ բան ես համարում?
Չէ, անիմաստ բան եմ համարում անվանական շքանշաններ ու պարգևներ տալը: Ավելի լավ էհնչում, երբ մեդալը մարդու անուն չունի: Դա նաև քաղաքականապես է ճիշտ: Չիշտ է նույնիսկ տեղանունների պարագայում` եթե կարգերը փոխվում են նորմալ անունները չեն փոխվում: Օրինակ մեդալներ ունենք` "քաջարի մարտիկ", "արիության", "մարտական խաչ": Դրանց պարագայում գոնե վեճ չի բռնկվում:

Lion
23.09.2011, 16:54
Բայց եկեղեցին աստացի արեց դա` Վարդանին զատեց բոլոր մյուս հերոսներից, դրա համար էլ հիմա ուրիշ հերոսի անուն չգիտենք :D

Չէի ասի - այլ հերոսների անուններ ևս և գիտենք, և արժանիորեն մեծարում ենք: Այլ հարց է, որ որոշակիորեն անառողջ աժիոտաժը "Ավարայրի" շուրջ ռեկլամ արեց հենց Վարդանին...


Չե չի ստացվում :) հավատամքը չի կարող մեղավոր լինել, իսկ ես մեղադրում էին կոնկրետ կառույց` կոնկրետ մարդկանցով:
Մեղադրել տաճարների, որ պահպանում էին իրենց հավատքը օտարների հավատքից ու այն քարոզող դավաճան ու արքայասպան անձի որդուց, որն ինքը նույնպես Տրդատի պես արքային կուռկուռի ձագ դարձրեց? չես զգում, որ համարժեք չի: Հին հավատքը Հայաստանում մշակույթ չի ոչնչացրել, գիտություն չի կուրացրել, հավատքի անունից մարդկանց չի սպանել:

Ասածս էնա, նման ձևով հնարավոր է բոլորին էլ մեղադրել - օրինակ, նույն հելլենիզիմի շրջանում, կարծում ես "աստվածաոչնչացման" գործընթաց չի եղել?


Չէ, Պետրոս Գետամեջի :D
Սահակ Պարթևի բարեկամը չէր? (վայթե թոռն էր ;) )

Իսկ ուր էր Սահակ Պարթևը, երբ եկեղեցին գովերգում էր Վարդանին?

Varzor
23.09.2011, 18:18
Չէի ասի - այլ հերոսների անուններ ևս և գիտենք, և արժանիորեն մեծարում ենք: Այլ հարց է, որ որոշակիորեն անառողջ աժիոտաժը "Ավարայրի" շուրջ ռեկլամ արեց հենց Վարդանին...
տենց էլ կա ;)

Ասածս էնա, նման ձևով հնարավոր է բոլորին էլ մեղադրել - օրինակ, նույն հելլենիզիմի շրջանում, կարծում ես "աստվածաոչնչացման" գործընթաց չի եղել?
Բայց հրով ու սրով? Ավերումով?մշակույթի ու գիտության կործանումով?

Իսկ ուր էր Սահակ Պարթևը, երբ եկեղեցին գովերգում էր Վարդանին?
Տունը կարևոր գործով քնած էր :D Դու ինձանից լավ կասես, թե ուր էր :)

Lion
23.09.2011, 21:55
Մահացել էր, եղբայր, Լուսավորիչների տոհմն էլ հանգել էր: Ասածս էնա, որ պետք չի Վարդանին ցեխը կոխել, դրանով մենք շատ բաներ ենք կորցնում... և հայտնի չի, թե ինչ ենք գտնում...

Lion
23.09.2011, 23:49
Անչափ հետաքրքիր նյութ - ժամանակակից պարսիկ պատմաբանի կարծիքը Ավարայրի ճակատամարտի և Վարդանանց պատերազմի մասին -

http://haycafe.ru/blog/158.html

Հետաքրքիր է, չէ, ըստ պարսիկների մենք հաղթել ենք Ավարայրի ճակատամարտում: Ցավալին այն է, որ այս պարսիկը կարծես թե ավելի հարգանքով է մոտենում Վարդանին ու Վարդանանց, քան որոշ հայ "մտավորականներ..."

Artyom
24.09.2011, 00:06
Անչափ հետաքրքիր նյութ - ժամանակակից պարսիկ պատմաբանի կարծիքը Ավարայրի ճակատամարտի և Վարդանանց պատերազմի մասին -

http://haycafe.ru/blog/158.html
Իրոք զարմանալի է: Ըստ տրամաբանության նրանք պետք է պատմությունը աղավաղած լինեին, բայց պարզվում է՝ ոչ::think

Հետաքրքիր է, չէ, ըստ պարսիկների մենք հաղթել ենք Ավարայրի ճակատամարտում: Ցավալին այն է, որ այս պարսիկը կարծես թե ավելի հարգանքով է մոտենում Վարդանին ու Վարդանանց, քան որոշ հայ "մտավորականներ..."
Երևի, ըստ նրանց, բարոյական հաղթանակն ավելի կարևոր է::)

Lion
24.09.2011, 01:11
"Բարոյական հաղթանակ" կոչվածը իրենց այլասերված պատկերացումներում (էն որ քեզ մորթում են, բայց դու երջանիկ ժպիտով հետևում ես դրան ու մտածում, որ... զատո ճիշտը դու ես), այլ ոչ թե իրական բարոյական հաղթանակը, որն այդ ճակատամարտում ռազմական հաղթանակի հետ միասին մեր կողմում էր: Հալալա պարսիկ պատմաբանին և իրանական պատմական դպրոցին, եթե այն ևս այս կարծիքին է: Չէի սպասում մի կողմից, հաճելի անակնկալ էր` մյուսից:

Հ.Գ.

Ուշադրություն դարձրեք, որ իրանական պատմական դպրոցն այս հարցում հենվում է հենց մեր` հայկական աղբյուրների վրա: Սա մի կողմից նշանակում է, որ ես իրոք ճիշտ էի, որ ժամանակին հետևության եկա, որ այս հարցի վերաբերյալ իրանական աղբյուրներ չեն պահպանվել, մյուս կողմից էլ հետաքրքիր է այն առումով, որ նույնիսկ մեր աղբյուրները, որոնց վրա հիմնվելով մերոնք խոսում են "պարտության" մասին, իրականում որպես հաղթական տեղեկություններ հաղորդողներ ընկալվում են նաև ոչ միայն իմ ու ինձ նմանների կողմից:

Հետաքրքիր, շատ հետաքրքիր կլիներ իմանալ իրանական դպրոցի կարծիքը "հայ-պարսկական" այլ իրադարձությունների մասին:

Հոդվածում կային որոշ թերություններ և միամտություններ, բայց դե ընդհանուր գաղափարը դա ոչ մի կերպ չի արժեզրկում:

Artyom
24.09.2011, 01:19
"Բարոյական հաղթանակ" կոչվածը իրենց այլասերված պատկերացումներում (էն որ քեզ մորթում են, բայց դու երջանիկ ժպիտով հետևում ես դրան ու մտածում, որ... զատո ճիշտը դու ես), այլ ոչ թե իրական բարոյական հաղթանակը, որն այդ ճակատամարտում ռազմական հաղթանակի հետ միասին մեր կողմում էր: Հալալա պարսիկ պատմաբանին և իրանական պատմական դպրոցին, եթե այն ևս այս կարծիքին է: Չէի սպասում մի կողմից, հաճելի անակնկալ էր` մյուսից:
Դե գրքերում ինչ գրվածա, էն եմ ասում::oy Դասագրքերում էդ «բարոյական հաղթանակ» կոչվածը շատ է օգտագործվում:

Արէա
24.09.2011, 08:38
Անչափ հետաքրքիր նյութ - ժամանակակից պարսիկ պատմաբանի կարծիքը Ավարայրի ճակատամարտի և Վարդանանց պատերազմի մասին -

http://haycafe.ru/blog/158.html

Հետաքրքիր է, չէ, ըստ պարսիկների մենք հաղթել ենք Ավարայրի ճակատամարտում: Ցավալին այն է, որ այս պարսիկը կարծես թե ավելի հարգանքով է մոտենում Վարդանին ու Վարդանանց, քան որոշ հայ "մտավորականներ..."

Դե մեծ հաշվով հաղթել ենք էլի: Եթե թշնամիդ ուզում ա մի բան, որից հրաժարվում ա պատերազմի վերջում, նշանակում ա դու հաղթել ես:

Lion
24.09.2011, 10:27
Դասագրքերը, Artyom ջան, ստերեոտիպներով տառապող նույն մարդիկ են գրում: Արէա ջան, իհարկե համաձայն եմ...

Varzor
24.09.2011, 22:26
Մահացել էր, եղբայր, Լուսավորիչների տոհմն էլ հանգել էր: Ասածս էնա, որ պետք չի Վարդանին ցեխը կոխել, դրանով մենք շատ բաներ ենք կորցնում... և հայտնի չի, թե ինչ ենք գտնում...
Ստոպ! Ես չասի ցեխը կոխենք, բայց սրբագրենք ու դարձնենք "միակ հերոսը"` չի դզում: Հիշենք փառքով որպես մեծ զորավար, մարտիկ և ազգային գործիչ: Հերիք չի, թե անպայման մեդալի վրա պիտի տպենք ու սրբերի շարքը դասենք, իրա հետ էլ իրանցականներին: Չնայած, եթե դա օգոտւ է տալիս ներկայիս Հայաստանին` ինչու չէ որ? կարելի է, եդռ մի բան էլ պետք է ;)

Varzor
24.09.2011, 22:31
Մահացել էր, եղբայր, Լուսավորիչների տոհմն էլ հանգել էր: Ասածս էնա, որ պետք չի Վարդանին ցեխը կոխել, դրանով մենք շատ բաներ ենք կորցնում... և հայտնի չի, թե ինչ ենք գտնում...
Ասածս էնա, որ եկեղեցին քցել-բռնել ա, մտածել ա, որ ժողովրդին մի հզոր պատմական կերպար է պետք` օրինակելի կերպար: Ու հին հերոսներից միայն Վարդանն է հարմար եղել, քանի որ "մեռավ հանուն հավատքի ու եկեղեցու": Պատկերացնում ես որպես հերոս վերցնեին, ասենք Պապ թագավորին, կամ հեթանոս որևէ արքայի կամ հերոսի:?

Հ.Գ.
Լուսավորչի տոհմի ժառանգությունը ստացան նաև Մամիկոնյանները ;)

Varzor
24.09.2011, 22:35
Դե մեծ հաշվով հաղթել ենք էլի: Եթե թշնամիդ ուզում ա մի բան, որից հրաժարվում ա պատերազմի վերջում, նշանակում ա դու հաղթել ես:
Փոքրիկ ճշտում` նշանակում է կատարել ես մարտական առաջադրանքը ;)

Արէա
25.09.2011, 00:15
Փոքրիկ ճշտում` նշանակում է կատարել ես մարտական առաջադրանքը ;)

Եթե չես պարտվել (չես փախել, չես ծնկել, չես ոչնչացել), ուրեմն հաղթել ես: Կյանքի օրենքն ա:

Varzor
25.09.2011, 00:39
Եթե չես պարտվել (չես փախել, չես ծնկել, չես ոչնչացել), ուրեմն հաղթել ես: Կյանքի օրենքն ա:
Չե, դե տենց չի:
Եթե չես պարտվել, դեռ չի նշանակում, որ հաղթել ես` բա ոչ ոքին ;)
Սենց նայի` Լիոնիդասն ու իր 300 մարտիկներն այնուամենայինվ ընկան, բայց կատարեցին իրենց մարտական առաջադրանքը, որի արդյունքում ծնվեց հաղթանակը: Այսինքն` իրենք պարտվեցին մարտում, բայց հաղթեցին պատերազմում:
Բայց Վարդանի պարագայում այլ է: Նա հաղթեց մարտում:
Մարտի դաշտում ոչ ոքի չլինելու հանգամանքը մանրամասն քննարկել ենք այլ թեմայում: Եթե նույնիսկ մարտն անորոշ ելք ունի, ապա չի նշանակում որ յուրաքանչյուր կողմ իր "փայ" օգուտն ու վնասը չի ստացել այդ մարտից:
Ախր հենց նույն Եղիշեյի մոտ ոչ մի խոսք չկա պարտության մասին, առավել ևս բարոյական հաղթանակի:

Արէա
25.09.2011, 00:56
Չե, դե տենց չի:
Եթե չես պարտվել, դեռ չի նշանակում, որ հաղթել ես` բա ոչ ոքին ;)
Սենց նայի` Լիոնիդասն ու իր 300 մարտիկներն այնուամենայինվ ընկան, բայց կատարեցին իրենց մարտական առաջադրանքը, որի արդյունքում ծնվեց հաղթանակը: Այսինքն` իրենք պարտվեցին մարտում, բայց հաղթեցին պատերազմում:
Բայց Վարդանի պարագայում այլ է: Նա հաղթեց մարտում:
Մարտի դաշտում ոչ ոքի չլինելու հանգամանքը մանրամասն քննարկել ենք այլ թեմայում: Եթե նույնիսկ մարտն անորոշ ելք ունի, ապա չի նշանակում որ յուրաքանչյուր կողմ իր "փայ" օգուտն ու վնասը չի ստացել այդ մարտից:
Ախր հենց նույն Եղիշեյի մոտ ոչ մի խոսք չկա պարտության մասին, առավել ևս բարոյական հաղթանակի:

Սենց օրինակ բերեմ, ես գալիս եմ ձեր տունը թալանելու, դու հարձակվում ես վրաս ու սկսում ենք ծեծել իրար, մի երկու ժամ լավ ցխում ենք իրար, որից հետո երկուսիս գլուխները ցբխած, ձեռ ու ոտ ջարդած վիճակում տանում են հիվանդանոց: Առողջանալուց հետո ես հետ եմ կանգնում իմ մտադրությունից թալանել քո տունը: Հիմա դու հաղթեցի՞ր, թե չէ: Կարճ. կամ հա, կամ չէ:

Varzor
25.09.2011, 02:26
Սենց օրինակ բերեմ, ես գալիս եմ ձեր տունը թալանելու, դու հարձակվում ես վրաս ու սկսում ենք ծեծել իրար, մի երկու ժամ լավ ցխում ենք իրար, որից հետո երկուսիս գլուխները ցբխած, ձեռ ու ոտ ջարդած վիճակում տանում են հիվանդանոց: Առողջանալուց հետո ես հետ եմ կանգնում իմ մտադրությունից թալանել քո տունը: Հիմա դու հաղթեցի՞ր, թե չէ: Կարճ. կամ հա, կամ չէ:
Արէա ջան հարցդ կոռռեկտ չի ձևակերպված:
"Հաղթեցիր?" Բայց որտեղ?
Սեփականության պաշտպանության հարցում` այո, ձեռնամարտում` բժիշկներն ավելի լավ կասեն, թե ով է ավելի շատ տուժվել ու վնասվել :D` ոչ ոքի :)
Հաղթում են ինչ-որ կոնկրետ դրվագում կամ շրջանակներում: Վարդանանաք` հաղթեցին Ավարայրի ճակատամարտում:
Իսկ եթե հին ողբանվագ տարբերակեվ նայենք, ապա ստացվում է, որ "պարտվեցին ճակատամարտում, բայց քանի որ պարսիկները հայերն դավանափոխ չարեցին` տանաք բարոյական հաղթանակ": Իսկ ով ասեց, որ դա բարոյական հաղթանակ էր? Ժողովրդի մի մասը դեռ լավ էլ հեթանոս էր, էլ չեմ ասում: Ով ասեց, որ հնց այդ ճակատամարտում հայերի կրած պարտությունը ստւպեց պարսիկներին հետ կանգնել իրենց մտքից?
Եթե մերոնք պարտվել էին, ապա ինչից վախեցան պարսիկները? Որ նորից գային, թեկուղ փոքր զորքով, մեկա դեմներն առնել չէր լինի: Ինչա, զորք չուներ շահը, թե պարտված ազգից էր վախենում?

Հիշեք, պարտվածից երբեք չեն վախենում, քանի որ նա արդեն իսկ պարտված է: Իրսկ հաշվի ատնելով, որ ոչ միայն պարտված էր, այլ նաև ժամանակավորապես գլխատված (Սպարապետն ընկավ, հետն էլ շատ ու շատ իշխաններ), ապա լավ էլ առիթ էր կրկին հարձակվելու:
Կամ ինչ ա նշանակում պարտվել մարտի դաշտում? Նշանակում ա`
1. փախչել մարտի դաշտից,
2. կորցնել ավելի շատ զինվոր,քան թշնամին,
3. կորցնել կամ հանձնել նպաստավոր դիրքը
....
Այսինքն ցանկացած պարագայում հակառակորդը ստանում է ԱՌԱՎԵԼՈՒԹՅՈՒՆ: Իսկ առավելությունը չզարգացնելու համար լւորջ հիմքեր են պետք: Հո Պյուրոսյան հաղթանակ չէի տարել?

Էս "բարոյական հաղթանակ" տերմինը ""Պյուրոսյան հաղթանակի" հականիշն ա?

Արէա
25.09.2011, 10:20
Կամ ինչ ա նշանակում պարտվել մարտի դաշտում? Նշանակում ա`
1. փախչել մարտի դաշտից,
2. կորցնել ավելի շատ զինվոր,քան թշնամին,
3. կորցնել կամ հանձնել նպաստավոր դիրքը


Պարտվել մարտի դաշտում նշանակում ա.

1. Չկարողանալ պաշտպանել էն, ինչի համար կռվում էիր

Վերջ: Մնացածը անհաջողության մատնված զորավարների, ու վայ ազգասեր պատմաբանների հորինած բլա-բլաներն են:

Lion
25.09.2011, 18:28
Ստոպ! Ես չասի ցեխը կոխենք, բայց սրբագրենք ու դարձնենք "միակ հերոսը"` չի դզում: Հիշենք փառքով որպես մեծ զորավար, մարտիկ և ազգային գործիչ: Հերիք չի, թե անպայման մեդալի վրա պիտի տպենք ու սրբերի շարքը դասենք, իրա հետ էլ իրանցականներին: Չնայած, եթե դա օգոտւ է տալիս ներկայիս Հայաստանին` ինչու չէ որ? կարելի է, եդռ մի բան էլ պետք է ;)

Չի, իհարկե միակ հերոսը չի, ինքս էլ դա ասացի: Ավելին, կարծում եմ մեր ազգը այդքան վատը չի, որ այդ միակ հերոսն ունենա: Իրեն, Վարդանին, եթե ինչ-որ հրածքով հիմա կենդանացնեինք ու հարցնեինք, հաստատ լիքը հերոսների անուններ կտանք, որոնց անունները հիմա դժբախտաբար չգիտենք: Դե մնացածն էլ պարզ է, եկեղեցին իր քարոզչությունը պիտի աներ, սա բնական է: Պատահական չէ, որ քրիստոնեությունից հետո միանգամից կորում են այնպիսի հին հայկական անուններ, ինչպիսիք են Տիգրան, Հայկ, Վահագն և այլն...

Varzor ջան, Արէա ջան, թույլ կտաք շաքարով միջամտեմ ձեր խոսքին? Ժամանակին ինքս էլ եմ շատ մտածել այդ ամենի մասին և ահա, թե ինչ կարծիքի եմ եկել. Հատված "Վարդանանց պատերազմի որոշ դրվագների վերլուծություն:" Երևան 2003 գրքից

"...գ) Ավարայրի ճակատամարտի արդյունք: Այս ամենով հանդերձ` Ավարայրի ճակամարտը հայերիս համար հաղթանա՞կ էր, թե պարտություն: Ըստ Եղիշեի. “Ոչ մի կողմը հաղթեց, ոչ մյուս, այլ քաջերը քաջերի դեմ դուրս գալով երկու կողմն էլ պարտվեցին: Բայց քանի որ սպարապետը ընկել էր կռվի դաշտում… ուստի հայոց զորքը ցրվեց” [1]: Այս զգացմունքային և անորոշ բնորոշումը մեր պատմագետներին հիմք է տալիս ասելու, որ Ավարայրի դաշտում հայերը պարտություն կրեցին: Հետագայում, կարծես արդարանալով, առաջ քաշվեց բարոյական հաղթանակ-ռազմական պարտություն բանաձևը: Ճակատամարտը, իրոք, խոշոր բարոյական հաղթանակ էր: Այն Հայկյան ոգու ցասումն էր, որը հայոց պետականության կորստից հետո ապացուցեց, որ հայը երբեք ստրուկ չի լինի, իսկ հայ ռազմիկը և հայոց զենքը ունեն այնպիսի հատկություններ, որոնց հետ հաշվի չնստելը կարող է ծանր հետևանքներ ունենալ ցանկացած թշնամու համար: Այն դրեց մի գաղափարախոսության և մի ոգու հիմք, որը պահեց ու պահպանեց մեր ազգը հետագա ծանր փորձություններում` ընդհուպ մինչև մերօրյա Արցախյան հերոսամարտը, որի մարտիկները մեկ անգամ ևս փայլուն կերպով ապացուցեցին, որ Վարդանանց ոգին անմար է: Բայց արդյո՞ք այն ռազմական պարտություն էր: Մեր կարծիքով՝ միանշանակ ոչ: Հարցը լուսաբանելու համար պարզենք, թե ըստ ռազմական պատմաբանների հին աշխարհում և միջնադարում որն է համարվել բանակի պարտություն: Դա այն վիճակն է, երբ կողմերից մեկը մյուսի համեմատ կրում է 1,5-ից ավել անգամ կորուստ և (կամ) թողնում է մարտադաշտը, դիմելով փախուստի, որից հետո դադարում է բանակի և (կամ) երկրի դիմադրությունը: Օր.՝ Գավգամելայի ճակատամարտում Աքեմենյանների, Խառանի ճակատամարտում հռոմեացիների, Ոսխայի ճակատամարտում Սասանյանների կրած պարտությունները դրա դասական օրինակներ են: Իսկ ի՞նչ եղավ Ավարայրում: Ըստ Եղիշեի մթնելուց հետո կողմերը վերադարձան ելման դիրքեր: Պարտության մասին խոսք չկա և այստեղ պետք չէ Եղիշեին սխալ հասկանալ: Հայոց զորքը չէր պարտվել և անտեր չէր: Պահեստազորը, իսկ Վարդանի մահից հետո նաև ողջ զորքը, ղեկավարող Համազասպ Մամիկոնյանն ու Արշավիր Կամսարականը հրավիրեցին ողջ մնացած նախարարների խորհրդակցություն: Արդյունքում որոշվեց, որ հայերը հասել են սպարապետի դրած նպատակին, այսինքն թշնամին խիստ արյունաքամ էր եղել:
Այլևս իմաստ չուներ շարունակել ճակատամրտը հաջորդ օր, մանավանդ, որ հայերի վիճակն էլ թեթև չէր: Սակայն այստեղ միանշանակ սխալ կլիներ խոսել հայերի պարտության մասին: Հայերը լիակատար մարտակարգով նահանջեցին գետի մյուս ափը և պարսիկներ չկարողացան հասնել իրենց նպատակին՝ ջախջախել հայերին: Ավելին. հայերն էին հասել իրենց նպատակին՝ արյունաքամ անելով թշնամու բանակին: Այլևս ճակատամարտը հայերի կողմից շարունակելն իմաստ չուներ: Այս իմաստով է Եղիշեն նշում, որ հայերը ցրվեցին: Այսինքն ոչ թե պարտվեցին, ջախջախվեցին և ցրվեցին, այլ պլանավորված, գիտակցաբար, մարտավարական խնդիրներից ելնելով, քանի որ կատարել էին իրենց մարտական առաջադրանքը, մասնատեցին ուժերը: Իրոք. սպասվող պարտիզանական լեռնային պայքարում իմաստ չուներ պահել մեծ և կենտրոնացած բանակ: Պետք էր ստեղծել փոքրաթիվ, բայց արագաշարժ և ճկուն 500-600 հոգանոց ջոկատներ՝ պայքարը շարունակելու համար, որն էլ կատարվեց: Հատկանշական է, որ պարսկական բանակը այն աստիճան էր թուլացել, որ նույնիսկ փորձ չարեց խանգարել հայերի նահանջը կամ հետապնդել նրանց: Ի դեպ ստրատեգիական տեսանկյունից մեծ է Ավարայրի ճակատամարտի նմանությունը Բորոդինոյի ճակատամարտի հետ, երբ ռուսները, արյունաքամ անելով թշնամուն, թողեցին Մոսկվան՝ խնայելով բանակը և շարունակելով պայքարը: Ոչ մի պատմաբան այժմ չի համարձակվի Բորոդինոյի ճակատամարտը համարել ռուսների պարտություն:
Այսպիսով կարելի է տալ Ավարայրի ճակատամարտի արդյունքի հետևյալ բնորոշումը. այն տակտիկական առումով անորոշ, բայց ավելի շատ հօգուտ հայկական ուժերի տեղի ունեցած ճակատամարտ էր (պարսիկները երեք անգամ ավել կորուստ տվեցին), իսկ ստրատեգիական առումով հայերը շահեցին այն և դրա, ինչպես նաև երկրում ծագած կատաղի պարտիզանական պայքարի հետևանքով, հաղթեցին պատերազմում, քանի որ շուտով պարսկական բանակը հեռացավ երկրից և վերականգվեց նախկին վիճակը, որն այն պայմաններում հավասարազոր էր հաղթանակի: Ի դեպ զուտ ռազմա-ստրատեգիական առումով մեծ է Վարդանանց պատերազմի նմանությունը Չեչենական առաջին պատերազմի հետ: Ոչ ոք այժմ չի կարող ասել, որ ռուսները հաղթեցին այդ պատերազմում: Սակայն կրկին եմ ցանկանում ընդգծել, որ նմանությունը վերջանում է սրանով: Իրոք. եթե հայերը պայքարում էին ազգի գոյության, ասիմիլյացիային դիմադրելու և ինքնապահպանման համար, ապա չեչենները զոհ գնացին միջազգային ինտրիգներին և ազգային սնափառությանը՝ դուրս գալով հզոր պետության դեմ: Դա թույլատրելի է միայն այն դեպքում, երբ դրված է ազգի լինել-չլինելու հարցը: ԵՎ եթե այդ դեպքում ազգը անպայման կհաղթի, ապա այլ պարագայում ջախջախումն անխուսափելի է:"

_______________________
[1] Եղիշե "Վարդանի և Հայոց պատերազմի մասին", Երևան 1989՝ էջ 241:"

Varzor
26.09.2011, 09:16
Պարտվել մարտի դաշտում նշանակում ա.
1. Չկարողանալ պաշտպանել էն, ինչի համար կռվում էիր
Վերջ: Մնացածը անհաջողության մատնված զորավարների, ու վայ ազգասեր պատմաբանների հորինած բլա-բլաներն են:

Մասսամբ ճիշտ ես, եթե խոսքը գնում է վճռական ճակատամարտի մասին, երբ ճակատամարտի ելքն է որոշում, թե հետագայում ինչ կլինի տվյալ ազգի-պետության հետ: Բայց բուն ռազմական առումով միշտ չի, որ կռվում են ինչ-որ պան պաշտպանելու համար: Սակայն Ավարայրի պարագայում, կարծու եմ մի քիչ այլ էր իրավիճակը: Չի կարելի ասել, որ հայերը պարտվեցին: Հենց էեկուզ Եղիշեի կողմից նկարագրված ճակատամարտի ընթացքը թույլ է տալիս ենթադրելու, որ չնայած ուժերն անհավասար էին, բայց այնուամենայնիվ հայկական կողմը հաղթանակի մեծ հույսեր ուներ, նույնիսկ անցավ ճակատային հարձակման կենտրոնով: Սովորաբար թոյլկողմը այդպիսի հարձակման չի դիմում ;) Բացի այդ ճակատամարտի ավարտից հետո հստակ ասվում է, որ "հայոց զորքը ցրվեց տներով": Ոչ ի խելամիտ իշխան-զորավար այդպիսի որոշում չէր կայացնի, եթե երկրի վիճակը օրհասական լիներ` եթե պարտություն կրած լինեին: Ամանայն հավանականությամբ, թե և հայկական կողմը մեծ կորուստենր կրեց, սակայն կատարեց իր առջև դրված հիմնական խնդիրը` կանգնեցրեց պարսկական մեծաթիվ ուժերի առաջխաղացումը և ՄՆԱՑ ԻՐ ԴԻՐՔԵՐՈՒՄ Ավարայրի դաշտում, չփախավ, չնահանջեց, այլ հրամանի համաձայ "ցրվեց տներով": Ասինքն հայերի կողմից պարսկական զորքին հասցված պնասն այնքան մեծ էր, որ պարսկական զորքը այլևս նպատակահարմար չէր գտնում ոչ մի այն շարունակել հարձակումը, այլ մանևրել և շարունակել դեպի երկրի սիրտը շարժվելը: Քանի որ պարսկական կողմը հասկացավ, թե ինչպիսի ապագա է սասվում իր զորքին, ապա այդպիսի խառը ժամանակներու իմաստ չտեսավ իմ մնացած զորքը "փուռը" տալու: Երկիրը գրավելու համար բավարար չէ ունենալ այնքան զորք, որ պեսզի հաղթես նրան ճակատամարտերում: Պետք է ունենալ այնքան, որպեսզի դրանից հետո կարողանաս պահպահել ձեռքբերումը: Մի շատ ակնառու օրինակ բերեմ` ԱՄՆ-ի և ՆԱՏՕ-ի զորքերը իրաքի գրավման ժամանակ տասնապատիկ քիչ զոհեր տվեցին, քան հետագա ձեռքբերում պահելու ժամանակ:

Միանշանակ Ավարայրի ճակատամարտը պարտություն չի կարելի համարել, առավել ևս՝ բարոյական հաղթանակ: Այն միանշանակ մարտական խնդրի կատարում էր՝ թշնամու առաջխաղացման կանգնեցում, երկիրը հետագա ասպատակությունից փրկելու արդյունքով… Այսինքն՝ ՀԱՂԹԱՆԱԿ էր ;)

Հ.Գ.

Ցանկացած մարտական հաղթանակ, այն էլ ազգային պայթարի մարտերում, ինքնին բարոյական հաղթանակ է, այլ կերպ ուղղակի չի կարող լինել` միայն հաղթողն է, որ պիտի խնդա :)

Lion
26.09.2011, 13:50
Ուղղակի բանն այն է, որ իրենց աբսուրդ սխեմաներուվ որոշ հայ մտավորականներ արժեզրկեցին "բարոյական հաղթանակ" տերմինը այն աստիճան, որ հիմա, մամուլում հաճախ եմ հանդիպել, այն միշտ որոշակի հեգնական իմաստով է օգտագործվում...:(

Varzor
26.09.2011, 14:41
Ուղղակի բանն այն է, որ իրենց աբսուրդ սխեմաներուվ որոշ հայ մտավորականներ արժեզրկեցին "բարոյական հաղթանակ" տերմինը այն աստիճան, որ հիմա, մամուլում հաճախ եմ հանդիպել, այն միշտ որոշակի հեգնական իմաստով է օգտագործվում...:(
Այո, ներկայումս շատերի կողմից "բարոյական հաղթանակը" հեգնական բնույթ է կրում: Ու այդ հեգնական մոտեցում ոչ մի կեպ տեղին չէ կիրառել մարտական գործողությունների նկատմամբ:
Նորից բերեմ Լեոնիդասի ու 300 սպարտացիների պատմությունը` փաստացի պարտվեցին, բայց կատարեցին իրնց առջև դրված խնդիրը` հետաձգեցին պարսկական զորքի առաջխաղացումը, ինչպես նաև բավականին կորուստենր պատճառեցին (իրենց թվաքանակի զգալիորեն ավելի մեծ), որն էլ հենց բարոյական հաղթանակ դարձավ:

Lion
26.09.2011, 14:59
Իսկ գոնե հայերի պարագայում հեգնանքի պատճառն այն է, որ Ավարայրի ճակատամարտը անգրագետ կերպով ներկայացվում է որպես պարտություն և, իբր որպես մխիթարանք, պաթետիկ կերպով սկսվում է թմբկահարվել "բարոյական հաղթանակ"-ի պահը...

Varzor
26.09.2011, 15:31
Իսկ գոնե հայերի պարագայում հեգնանքի պատճառն այն է, որ Ավարայրի ճակատամարտը անգրագետ կերպով ներկայացվում է որպես պարտություն և, իբր որպես մխիթարանք, պաթետիկ կերպով սկսվում է թմբկահարվել "բարոյական հաղթանակ"-ի պահը...
Դե ինչ ասեմ, եթե մենք ինքներսչխեղել ենք մեր պատմությունն այնքան, որ հիմա ինքներս մեզ չենք կարողանում ճշմարտությունը ներկայացնել :(

Lion
26.09.2011, 17:21
Դե ինչ ասեմ, եթե մենք ինքներսչխեղել ենք մեր պատմությունն այնքան, որ հիմա ինքներս մեզ չենք կարողանում ճշմարտությունը ներկայացնել :(

Ու դրանից բացի մեր որոշ "մտավորականներ" օգնել են օտարին գողանալու մեր պատմությունը :(

Varzor
26.09.2011, 17:27
Ու դրանից բացի մեր որոշ "մտավորականներ" օգնել են օտարին գողանալու մեր պատմությունը :(
Դե դրանց ուղղակի են կոչում` ազգի դավաճաններ :angry

Lion
26.09.2011, 17:33
...որոնք, սակայն, իրենց պատվիրատուների կողմից պաշտոններ ու կոչումներ են ստանում և առավել արդյունավետ են սկսում դավաճանել :angry

Varzor
26.09.2011, 17:58
...որոնք, սակայն, իրենց պատվիրատուների կողմից պաշտոններ ու կոչումներ են ստանում և առավել արդյունավետ են սկսում դավաճանել :angry
Դառը ճշմարտություն :(
Բայց դեռ վերջ չի, ես դրանում համոզված եմ, դեռ շատ կեղծիքներ կբացահայտվեն ու կշտկվեն

հովարս
30.09.2011, 23:50
Դե եթե անկեղծ լինենք, ապա անիմաստ բան էմ համարում այդ անվանական շքանշանները: Ու ինչու հենց Վարդան Մամիկոնյան? Ես ոնց որ էն անեկդոը լինի "Էլ ուրիշ հերոսի անուն չգիտեն?":
Ոչ պակաս, նույնիսկ առավել հզոր ու փառաանծ զորավարներ ու հաղթանակներ էին ունեցել:
Սաղ համը հանողը եղավ մեր եկեղեցին, որ Վարդանանց սրբացրեց, մինչ դեռ հայոց ազգի զավակները դարեր ի վեր իրենց կյանքը տվել են հայրենիքի պաշտպանության համար ու իսկի ոչմմի պարգևի էլ չեն սպասել, կամ էլ սրբացման, քանի որ հայրենիքի պաշտպանությունը արդեն իսկ սուրբ պատականություն է:
Բայց եկեղեցին սրբացրեց Վարդանին զուտ նրա համար, որ եթե այդ զորականը իր համակիրների հետ չընդիմանային պարսցի շահին, ապա եկեղեցու վերջ եկել էր: Մորուքավոր տզրուկները առնվազն սոված կմնային, էլ չեմ ասում որ գլուխները կկորցնեին մորուքների հետ միասին: Կկորցնեին իրենց կողմից այդպես ջանասիրաբար կուտակված գանձերը (որոնք այնուամենայնիվ կուտակում ազգին թալանելով էին ու տաիլս օտարներին` դարեր շարունակ): Բացի այդ ում, եթե ոչ Վարդանին, որ մեռավ հանուն հավատքի, համ էլ կաթողիկոսի բարեկամն էր ;)
Ամեն դեպքում` ով էր ճիշտ և ով սխալ, դա այլևս չենք իմանա: ՄԻ բան հաստատ է: Ավարայրը ևս մեկ օղակ է ներկայիս Հայաստանի հասնելու պատմական իրադարձությունների շարքում ու վատ, թե լավ, բայց հիմա կանք: Ենթադրություններն ու եթեները այս պարագայում տեղին չեն, քանի որ ինֆորմացիան բացառիկ սուղ է, իսկ եղածն էլ կողմնակալ ու խեղաթյուրված:Մի քիչ համեստ եղիր ազգիդ պատմության հանդեպ

Varzor
01.10.2011, 00:36
Մի քիչ համեստ եղիր ազգիդ պատմության հանդեպ
Որտեղ տեսար իմ անհամեստությունը?
Աաա, եկեղեցուն մի երկու բան ասեցի նեղվեցիր? ;)
Դարդ մի արա, իրանք չեն նեղվում ` գիետեն, ու ավելի լավ գիտեն, թե իրենք ով են :)

Erkrazi
01.10.2011, 23:01
Հայ մենթալիտետը այնքան է շաղկապված քրիստոնեական բարոյականության հետ, որ եթե Ավարայրը չլիներ, դժվար թե մենք լինեինք; լավագույն դեպքում կպարսկանայինք:

Malxas
01.10.2011, 23:18
Որտեղ տեսար իմ անհամեստությունը?
Աաա, եկեղեցուն մի երկու բան ասեցի նեղվեցիր? ;)
Դարդ մի արա, իրանք չեն նեղվում ` գիետեն, ու ավելի լավ գիտեն, թե իրենք ով են :)

5- րդ դարի Հայոց Եկեղեցին ճիշտ այնպիսին էր, ինչպիսին այդ ժամանակ մյուս հայկական նախարարական տներն էին: Ուղղակի այն տարբերությունն էր, որ եկեղեցականները մեկ ազնվական տոհմից չէին: Իմ կարծիքով դա մի յուրահատուկ գործակալություն էր, որը մյուս նախարարական տների պես քաջ էր, հանդուգն և ընչաքաղց: Պայքարում էր իր իրավունքների և արտոնությունների համար ու պատրաստ էր նահատակվելու, եթե դրա կարիքը լիներ:
Քրիստոնյա էին իրենց պատկերացմամբ ու երբ Մեծ Դատավորի պաշտոնն իրենցն էր, հաճախ կառափնարան էլ էին ուղարկում մարդկանց: Հաճախ խառնվում էին աշխարհիկ գործերին: Իհարկե կային նաև լուրջ հոգևորականներ:
5 - րդ դարի Հայոց Եկեղեցու վարքը ես իրոք չեմ տարբերում որևէ նախարարական տան վարքից, որոնք պայքարում էին իրար հետ ավելի բարձր թագ, հողեր ու արտոնություններ ստանալու համար: Եթե ինչ որ մեկը համակարծիք չէ, ապա խնդրում եմ, թող բացատրի, թե ինչու էր Գրիգոր Լուսավորիչը Հայաստանի ամենամեծ կալվածատերը հանդիսանում:

Lord
01.10.2011, 23:26
Ուրեմն էս Վարդան Մամիկոնյան էս կռվից հետո սաղ արյունոտ, հոգած, ծարավ անապատով քայլուա,
օազիսա տենում մոտենումա, որ ջուր խմի մեկել դևը դեմնա հելնում
էս Վարդանը թուրը հանումա ու զմփ մի գլուխը կտրում, հետևից երկրորդը
Դևը
-հոպ, հոպ ապեր ինչ էս ուզում
Վռթոն
-ուզում եմ ջուր խմեն
Դևը
-դե խմի այ հիստերիկ ինձանից ինչ էս ուզում :D

Lion
02.10.2011, 15:06
Քրիստոնյա էին իրենց պատկերացմամբ ու երբ Մեծ Դատավորի պաշտոնն իրենցն էր, հաճախ կառափնարան էլ էին ուղարկում մարդկանց: Հաճախ խառնվում էին աշխարհիկ գործերին: Իհարկե կային նաև լուրջ հոգևորականներ:

Եղբայր, մահապատժի մի քանի օրինակներ, որոնք իրականացվել են Մեծ Դատավորի պաշտոնը զբաղեցնողի որոշմամբ, կբերես?


5 - րդ դարի Հայոց Եկեղեցու վարքը ես իրոք չեմ տարբերում որևէ նախարարական տան վարքից, որոնք պայքարում էին իրար հետ ավելի բարձր թագ, հողեր ու արտոնություններ ստանալու համար: Եթե ինչ որ մեկը համակարծիք չէ, ապա խնդրում եմ, թող բացատրի, թե ինչու էր Գրիգոր Լուսավորիչը Հայաստանի ամենամեծ կալվածատերը հանդիսանում:

5-րդ դարի սկզբին Գրիգոր Լուսավորչի տոհմը արդեն սպառվել էր...

Varzor
02.10.2011, 22:36
Հայ մենթալիտետը այնքան է շաղկապված քրիստոնեական բարոյականության հետ, որ եթե Ավարայրը չլիներ, դժվար թե մենք լինեինք; լավագույն դեպքում կպարսկանայինք:
Լավ հասկանալով մեր ժողովրդի մեջ տարածված "կապկելու" սովորույթը` միգուցե: Բայց էդ դեպքում ինչու չեն ձուլվել մեր տարբեր համայնքները? (Հնդկաստան, նույն Պարսկաստան և այլն) :)
Այ կակռազ հակառակը. հայ մենթալիտետը այնքան է շաղկապված հեթանոսական ժամանակների հետ, որ նույնիսկ եկեղեցին իր քրիստոնեությամբ չկարողացավ 1700 տարվա մեջ արմատախիլ անել դա:

Varzor
02.10.2011, 22:40
5-րդ դարի սկզբին Գրիգոր Լուսավորչի տոհմը արդեն սպառվել էր...
????
Լիոն ձյա, ես քեզ ինչ եղավ? Բա Սահակ Պարթևը ով էր? Համ էլ հո Լուսավորչի զավակների քանակը չենք հաշվել? Ոնց թե սպառվել էր? Բա Մամիկոնյանները? Ճիշտ ա, իրանք մասսամբ էին "Լուսավորչյան" :D, բայց դե հո կողքները մոմ չենք պահել? ;)

Malxas
02.10.2011, 22:49
Եղբայր, մահապատժի մի քանի օրինակներ, որոնք իրականացվել են Մեծ Դատավորի պաշտոնը զբաղեցնողի որոշմամբ, կբերես?



5-րդ դարի սկզբին Գրիգոր Լուսավորչի տոհմը արդեն սպառվել էր...

Ասենք թե չկարողանամ մահապատժի օրինակ բերել: Ինչ ուրեմն, կաթողիկոսը զբաղեցնելով Մեծ Դատավորի պաշտոնը ոչ մի անգամ մահապատժի որոշում չի՞ ընդունել: Հապա ինչպես է պատժել այն հանցագործներին, որոնք իրոք արժանի են եղել մահապատժի: Ասենք միայն մահապատժի հարցը չի, Լիոն ջան: Խոսքն ընդհանրապես աշխարհիկ պատժի մասին է, որի իրավունքը Հայոց Եկեղեցին ի պաշտոնե ուներ և կիրառում էր:

Գիտեմ, որ Գրիգոր Լուսավորիչի տոհմը 5 -րդ դարում սպառվել էր: Բայց փաստն այն է, որ Գրիգոր Լուսավորիչը Հայաստան եկավ ունենալով միայն քրիստոնեական հավատքը, իսկ ընթացքում դարձավ ամենամեծ կալվածատերը:

Իսկ 5 -րդ դարի Հայոց Եկեղեցին իրոք քաջաբար պայքարում էր իր իրավունքների ու արտոնությունների համար: Իսկ թե ինչքան քաջ էին, վկայում է թեկուզ այն, որ չվախեցան նույնիսկ պարսից թագավորի դեմ ելնել:

Erkrazi
03.10.2011, 01:06
Լավ հասկանալով մեր ժողովրդի մեջ տարածված "կապկելու" սովորույթը` միգուցե: Բայց էդ դեպքում ինչու չեն ձուլվել մեր տարբեր համայնքները? (Հնդկաստան, նույն Պարսկաստան և այլն) :)
Այ կակռազ հակառակը. հայ մենթալիտետը այնքան է շաղկապված հեթանոսական ժամանակների հետ, որ նույնիսկ եկեղեցին իր քրիստոնեությամբ չկարողացավ 1700 տարվա մեջ արմատախիլ անել դա:Դա քո կարծիքն է Varzor և որպես կարծիք ընդունվում է:Սակայն կա մի հանգամանք, որի անտեսումը կզրկի մեր ազգին իր բուն էությունից, այն է; Հնդեվրոպական ռասայի արաջին տարբերակը լինելը և բնականաբար քրիստոնեություն առաջինը ընդումած պետական կառուույցը հանդիսանալը:Ամեն բան այս աշխարում կապված է պատճառա-հետևաքայնությամբ և մեր հարատևման յուրօրինակությունը իր գիտական բացատրությունն ունի, չկռվել Ավարայրում հայերը չեին կարող, քանզի վերադառնալ հեթանոսության կնշանակեր հետ շրջել պատմության անիվը, չանցնել այն փոձություններով, որոնք տանում են մեզ դեպի հավերժություն:Եթե կարծում ես, որ զրադաշտություն ընդունելով և հանգուցիալների շիրիմներն ու դիակները հանձնելով շներին ու ագոավներին, հետո մուսուրման դառնալով ու առավոտյան կուժը ձեռքներիս զուգարան գնալով, մենք կարող էինք այլընտրանքային պատմություն ունենալ, ապա սխալվում ես, պարզապես այդպես չի կարող լինել:ԵՎ ոչ թե նրա համար, որ այդպես է դասավորվել դեպքերի ընթացքը, այլ այն հիմքային օրինաչափության արտահայտությունն է որի որոշիչ դերերից մեկը, ինչպես հազարամյակներ առաջ, այնպես ել մոտ ապագայում վստահված է մեզ:
Ես չեմ ցանկանում ծավալվել այս թեմայում և սպառիչ բացատրություններ տալ, քանզի այն Վարդանանց պատերազմին է վերաբերվում, ասեմ միայն, որ մեր բարոյական հաղթանակը բիսեքսուալությնից ձերբազատվելու ձգտումով էր պայմանավորված, հայերը զզվել էին վարդավառին իրար ծաղիկ նվիրելուց ու ջրելուց, իսկ միաստվածությունը և քրիստոնեական բարոյականությունը լավագույն դեղամիջոցն են դրա դեմ:Համոզված եմ, որ երբ հասկանաս հեթանոսության բուն էությունը, կդադարես պաշտպանել քո տեսակետը:

Malxas
03.10.2011, 08:46
Մի նկատառում գրեմ Erkrazi - ի գրառմանը: Ամենից առաջ ասեմ, որ ես ինքս քրիստոնյա եմ, ոչ մի այլ կրոն չեմ ցանկանում դավանել, իսկ հեթանոսությունից քրիստոնեությանն անցնելը բնական և անխուսափելի եմ համարում` քննադատել եմ ոչ թե քրիստոնեությունը, այլ հայոց որոշ սուրբ հայրերի և եկեղեցու պահվածքը, որոնք ամենաայլասերված ձևով կատարեցին անցումը հեթանոսությունից քրիստոնեություն: Սակայն...
Ինքս էլ մի ժամանակ այն հաստատուն կարծիքն ունեի, որ հայերը հատկապես քրիստոնեության վարդապետության բարոյականության կրողներ են, բայց օրերից մի օր սկսեցի ուսումնասիրել հայտնի աստղագետ Կլավդիոս Պտղոմեոսի հանրահայտ քառերգությունը, որի մեջ, շատ ուրիշ հետաքրքիր բաների հետ միասին, տրվում ազգերի բնորոշումը ըստ աստղերի ու մոլորակների դասավորության: Եվ ինչքան մեծ եղավ զարմանքս, երբ հայերի բնորոշումը տեսա նույնը, ինչ որ այսօր կարելի է ասել: Այսինքն, հայերը միշտ էլ մոտավորապես նույն բարոյականությունն են ունեցել:
Եկեղեցին շատ հեթանոսական սովորություններ քրիստոնեականացրել է, այսինքն, ժողովուրդը ոչ մի կերպ զզված չի եղել Վարդավառից ու մյուս հեթանոսական սովորույթներից:

Ավելացնեմ, որ Պտղոմեոս Կլավդիոսը ապրել է 2 -րդ դարում:

Lion
03.10.2011, 09:06
Ասենք թե չկարողանամ մահապատժի օրինակ բերել: Ինչ ուրեմն, կաթողիկոսը զբաղեցնելով Մեծ Դատավորի պաշտոնը ոչ մի անգամ մահապատժի որոշում չի՞ ընդունել:

Չգիտեմ, դրա համար էլ հարցրեցի - ես ծանոթ չեմ նման օրինակներ, բայց կարող եմ ասել, որ նույնիսկ "թունդ հերձվածողներին", օրինակ թոնդրակյաններին, մահապատժի չէին ենթարկում:


Հապա ինչպես է պատժել այն հանցագործներին, որոնք իրոք արժանի են եղել մահապատժի: Ասենք միայն մահապատժի հարցը չի, Լիոն ջան: Խոսքն ընդհանրապես աշխարհիկ պատժի մասին է, որի իրավունքը Հայոց Եկեղեցին ի պաշտոնե ուներ և կիրառում էր:

Իհարկե:


Գիտեմ, որ Գրիգոր Լուսավորիչի տոհմը 5 -րդ դարում սպառվել էր: Բայց փաստն այն է, որ Գրիգոր Լուսավորիչը Հայաստան եկավ ունենալով միայն քրիստոնեական հավատքը, իսկ ընթացքում դարձավ ամենամեծ կալվածատերը:

Իսկ դա արդեն կապված էր երկրի ֆեոդալական բնույթի հետ և օրինաչափ էր...


Իսկ 5 -րդ դարի Հայոց Եկեղեցին իրոք քաջաբար պայքարում էր իր իրավունքների ու արտոնությունների համար: Իսկ թե ինչքան քաջ էին, վկայում է թեկուզ այն, որ չվախեցան նույնիսկ պարսից թագավորի դեմ ելնել:

:)

Վերևի պոստիդ հետ մեծ հաշվով համաձայն եմ...

Varzor
03.10.2011, 10:27
Եթե կարծում ես, որ զրադաշտություն ընդունելով և հանգուցիալների շիրիմներն ու դիակները հանձնելով շներին ու ագոավներին, հետո մուսուրման դառնալով ու առավոտյան կուժը ձեռքներիս զուգարան գնալով, մենք կարող էինք այլընտրանքային պատմություն ունենալ, ապա սխալվում ես, պարզապես այդպես չի կարող լինել:ԵՎ ոչ թե նրա համար, որ այդպես է դասավորվել դեպքերի ընթացքը, այլ այն հիմքային օրինաչափության արտահայտությունն է որի որոշիչ դերերից մեկը, ինչպես հազարամյակներ առաջ, այնպես ել մոտ ապագայում վստահված է մեզ:
Էդ ինչից ենթադրեցիր, որ այդպես եմ կարծում?
Կարդա այս գրառումս` վերջին պարբերությունը http://www.akumb.am/showthread.php/3113-Ավարայրի-ճակատամարտ-451-թ.։-Հաղթանա՞կ-թե՞-պարտություն?p=2290282&viewfull=1#post2290282

ՄԻ բան հաստատ է: Ավարայրը ևս մեկ օղակ է ներկայիս Հայաստանի հասնելու պատմական իրադարձությունների շարքում ու վատ, թե լավ, բայց հիմա կանք:


Ես չեմ ցանկանում ծավալվել այս թեմայում և սպառիչ բացատրություններ տալ, քանզի այն Վարդանանց պատերազմին է վերաբերվում, ասեմ միայն, որ մեր բարոյական հաղթանակը բիսեքսուալությնից ձերբազատվելու ձգտումով էր պայմանավորված, հայերը զզվել էին վարդավառին իրար ծաղիկ նվիրելուց ու ջրելուց, իսկ միաստվածությունը և քրիստոնեական բարոյականությունը լավագույն դեղամիջոցն են դրա դեմ:Համոզված եմ, որ երբ հասկանաս հեթանոսության բուն էությունը, կդադարես պաշտպանել քո տեսակետը:
Դե ճիշտն ասած, կարողա դու (դուք) հոգնել եք իրար ջրելուց, բայց այ շատ շատերը, մանավանդ գավառներում ոչ միայն չեն հոգնել, այլև սովետական տարիներին էլ չեն դադարել ճոխ կերպովՎարդավառ նշելուց ;)
Ինչքան ես եմ հասկանում հեթանոսութունը` ինձ հերիք ա: Քրիստոնեական զոմբիացնող բարոյականության "պտուղները" արդեն 1700 տարուց ավելա, որ դառնահամ վայելում ենք: Ու նորից ասեմ. Ավարայրում բարողական հաղթանակը ֆիզիկական հաղթանակի հետևանքն էր:

Lion
03.10.2011, 10:32
Ու նորից ասեմ. Ավարայրում բարողական հաղթանակը ֆիզիկական հաղթանակի հետևանքն էր:

Միանում եմ, ի հեճուկս "ռազմական պարտություն/բարոյական հաղթանակ" տխմար բանաձևը հորինողներին...

Varzor
03.10.2011, 10:32
Մի նկատառում գրեմ Erkrazi - ի գրառմանը: Ամենից առաջ ասեմ, որ ես ինքս քրիստոնյա եմ, ոչ մի այլ կրոն չեմ ցանկանում դավանել, իսկ հեթանոսությունից քրիստոնեությանն անցնելը բնական և անխուսափելի եմ համարում` քննադատել եմ ոչ թե քրիստոնեությունը, այլ հայոց որոշ սուրբ հայրերի և եկեղեցու պահվածքը, որոնք ամենաայլասերված ձևով կատարեցին անցումը հեթանոսությունից քրիստոնեություն: Սակայն...
Ինքս էլ մի ժամանակ այն հաստատուն կարծիքն ունեի, որ հայերը հատկապես քրիստոնեության վարդապետության բարոյականության կրողներ են, բայց օրերից մի օր սկսեցի ուսումնասիրել հայտնի աստղագետ Կլավդիոս Պտղոմեոսի հանրահայտ քառերգությունը, որի մեջ, շատ ուրիշ հետաքրքիր բաների հետ միասին, տրվում ազգերի բնորոշումը ըստ աստղերի ու մոլորակների դասավորության: Եվ ինչքան մեծ եղավ զարմանքս, երբ հայերի բնորոշումը տեսա նույնը, ինչ որ այսօր կարելի է ասել: Այսինքն, հայերը միշտ էլ մոտավորապես նույն բարոյականությունն են ունեցել:
Եկեղեցին շատ հեթանոսական սովորություններ քրիստոնեականացրել է, այսինքն, ժողովուրդը ոչ մի կերպ զզված չի եղել Վարդավառից ու մյուս հեթանոսական սովորույթներից:

Ավելացնեմ, որ Պտղոմեոս Կլավդիոսը ապրել է 2 -րդ դարում:

Մալխաս ջան, ներկայումս շատերը ուղղակի չեն պատկերացնում, որ քրիստոնեական բարոյականությունը չի ծնվել հենց քրիստոնեութոյւնից, այլ հազարամյակներով զագրացել և հասել է քրիստոնեությանը: Դատարկ տեղը ոչինչ չի առաջանում: Հիմքերն եղել են, նույնիսկ ավելին` հիմք են հանդիսացել քրիստոնեության համար: Թե չե նուն քրիստոնեության բաոյականույունն ընդունած եվրեպական երկրներում բառիս բուն իմաստով անպարոյականության որջեր են սարքել: Որովհետև չեն ունեցել հիմքեր: Ցանկացած կառույց պիտի ունենա ամուր հենման կետ, ամուր հիմք այլապես կփլվի կամ կշրջվի: Հայաստանում քրիստոնեությունն իր բարոյա-խրատական կողմերով դեռևս կանգուն է հենց այդպիսի հիմքերի առկայության շնորհիվ:

Lion
03.10.2011, 10:35
Քրիստոնեությունը բյուրեղացրեց Արևելքի հազարամյակների ողջ իմաստնությունը...

Varzor
03.10.2011, 10:47
Քրիստոնեությունը բյուրեղացրեց Արևելքի հազարամյակների ողջ իմաստնությունը...
Լրիվ չէ, բայց հիմնական մասը, բայց ափսոս, որ եբրայական աստառով :(

Erkrazi
03.10.2011, 11:10
Եկեղեցին շատ հեթանոսական սովորություններ քրիստոնեականացրել է, այսինքն, ժողովուրդը ոչ մի կերպ զզված չի եղել Վարդավառից ու մյուս հեթանոսական սովորույթներից:
Առաջին պնդման հետ համաձյն եմ և ինքս ել հիացած չեմ եկեղեցականների վարքագծով, սակայն իմ "վարդավառից զզված լինելու" արտահայտությունը բոլորովին այլ իմաստ է պարունակում. այսօր այդ տոնը գեղեցիկ ավանդույթ է իսկ հեռավոր ժամանակներում բոլորովին այլ հաճույքներ էր ենթադրում:

Varzor
03.10.2011, 11:13
Առաջին պնդման հետ համաձյն եմ և ինքս ել հիացած չեմ եկեղեցականների վարքագծով, սակայն իմ "վարդավառից զզված լինելու" արտահայտությունը բոլորովին այլ իմաստ է պարունակում. այսօր այդ տոնը գեղեցիկ ավանդույթ է իսկ հեռավոր ժամանակներում բոլորովին այլ հաճույքներ էր ենթադրում:
Ոչ մեկն էլ հստակ չգիտի, թե ինչեր էր ենթադրում: Բայց քանի որտոնը նվիրված էր Աստղիկին, իսկ Աստղիկն էլ Վահագնի սիրելին էր, բայց ժատ ամոթով ու նամուսով աղջիկ :D, ապա դժվար թէ "ավելորդ" բաներ ենթադրեր ;)

Erkrazi
03.10.2011, 11:44
Միանում եմ, ի հեճուկս "ռազմական պարտություն/բարոյական հաղթանակ" տխմար բանաձևը հորինողներին...Գոյություն ունի այսպես կոչված "Պյուռոսյան հաղթանակ" բնորոշումը, որից հետո հաղթողի զորքից գրեթե ոչինչ չի մնում; Ավարայրը այդպիսի սպանդ էր, պարսիկները հասկացան որ իրենց երբեմնի դաշնակիցներին ծնկի բերել անհնար է և զրադաշտության ու քրիստոնեության միջև խորը անջրպետ կա:
Եթե միջոցներ ունենայի, ես իմ "Վարդանաք" ֆիլմը կնկարահանեի և կբացատրեի, ինչ է նշանակում ոգու հաղթանակը, դրանից հետո ֆիզիկապես կենդանի մնացածների հաղթանակի ցնծությունը այնքան ել անկեղծ չի արտահայտվում:

Varzor
03.10.2011, 11:51
Գոյություն ունի այսպես կոչված "Պյուռոսյան հաղթանակ" բնորոշումը, որից հետո հաղթողի զորքից գրեթե ոչինչ չի մնում; Ավարայրը այդպիսի սպանդ էր, պարսիկները հասկացան որ իրենց երբեմնի դաշնակիցներին ծնկի բերել անհնար է և զրադաշտության ու քրիստոնեության միջև խորը անջրպետ կա:
Եթե միջոցներ ունենայի, ես իմ "Վարդանաք" ֆիլմը կնկարահանեի և կբացատրեի, ինչ է նշանակում ոգու հաղթանակը, դրանից հետո ֆիզիկապես կենդանի մնացածների հաղթանակի ցնծությունը այնքան ել անկեղծ չի արտահայտվում:

Երկրացի ջան, քանի անգամ ես մարտի մասնակցել? Թեկուզ սպորտային մենամարտի կամ քուչի կռվի?

Lion
03.10.2011, 11:57
Հա, ճիշտ ես, բայց պարսիկներինը նույնիսկ հաղթանակ չէր, որ մի հատ էլ. "Պյուրոսյան" լիներ...

Erkrazi
03.10.2011, 11:59
Երկրացի ջան, քանի անգամ ես մարտի մասնակցել? Թեկուզ սպորտային մենամարտի կամ քուչի կռվի?Քանի անգամ առթա եղել:ՈՒթ տարի ել քինգ քինգ բոկս եմ պարապել:

Varzor
03.10.2011, 12:22
Քանի անգամ առթա եղել:ՈՒթ տարի ել քինգ քինգ բոկս եմ պարապել:
Ներող, մի փոքր ուղղում` Քիք բոքս (kik boxing) ;)
Ու քանի անգամ ես տեսել, որ ռիննգում "բարոյական հաղթանակ" լինի? Լինում են դեպքեր, երբ հաղթած մարտը մրցավարները տալիս են ուրիշին: Նույնիսկ այդ պարագայում բարոյականի մասին խոսք լինել չի կարող: Հակառակը` վրդվվում ես ու վատ ես զգում: Ինձ հետ անձամբ պատահել է, որ դիմացինս կիսաուշագնաց վիչակում հաղթել է, բայց ոչ թե մրցավարների, այլ իմ մեղքով` տվյալ մարտի կանոններին լավ չէի տիրապետում (սանդա ուշու) ու չգիտեի, որ գցում կատարելու ժամանակ էլ իրավունք չունես երրերդ կետով գետնին հպվել, թե չե համ գցումդ չեն հաշվում, համ էլ հակառակորդին 2 միավոր է տրվում: Ու ինչքան էլ, որ ոկղքից ասում էին, որ մարտով է ես եմ հաղթել, միևնույն է` հաղթանակի զգացողություն չունեի: Իսկ ինես պիտի իրեն զգա մարտի դաշտում պարտված վաղ մինադարյան զինվորը?

Erkrazi
03.10.2011, 13:24
Ներող, մի փոքր ուղղում` Քիք բոքս (kik boxing) ;)
Ու քանի անգամ ես տեսել, որ ռիննգում "բարոյական հաղթանակ" լինի? Լինում են դեպքեր, երբ հաղթած մարտը մրցավարները տալիս են ուրիշին: Նույնիսկ այդ պարագայում բարոյականի մասին խոսք լինել չի կարող: Հակառակը` վրդվվում ես ու վատ ես զգում: Ինձ հետ անձամբ պատահել է, որ դիմացինս կիսաուշագնաց վիչակում հաղթել է, բայց ոչ թե մրցավարների, այլ իմ մեղքով` տվյալ մարտի կանոններին լավ չէի տիրապետում (սանդա ուշու) ու չգիտեի, որ գցում կատարելու ժամանակ էլ իրավունք չունես երրերդ կետով գետնին հպվել, թե չե համ գցումդ չեն հաշվում, համ էլ հակառակորդին 2 միավոր է տրվում: Ու ինչքան էլ, որ ոկղքից ասում էին, որ մարտով է ես եմ հաղթել, միևնույն է` հաղթանակի զգացողություն չունեի: Իսկ ինես պիտի իրեն զգա մարտի դաշտում պարտված վաղ մինադարյան զինվորը?ՈՒղղումտ տեղին է, ես մի բնավորություն ունեմ, եթե առաջին անգամ սխալ եմ արտասանել անվանման բառը, մեխանիկորեն կրկնում եմ: Varzor ջան ռինգում ուրիշ է իսկական կռվում ուրիշ ու բոլորովին ուրիշ է ներկայիս պատերազմը, որտեղ հաշմանդամն ել կարող է ձգել զենքի ձգանը ու մարդ սպանել:
Թրով կամ նիզակով կռվելիս մեծ նշանակություն ունի զինվորի հոգեվիճակը և հավատը հրամանատարի հանդեպ:Սովորաբար այն կորձրած, կամ հրամանատարին կորձրաց զորքը փախչում է, սակայն կան դեպքեր երբ կռվում են ու կրվում են մինչև վերջ:Իսկ ինչով կարելի է բացատրել հայ զորքի տոկունությունը Ավարայրում, որը բացառիկ դեպք է նման պարագայում, իհարկե եկեղեցականնեը պերեբարշիտ են արել Քրիստոսի ու քրիստոնեության դերը, դա ամենեվին ել այդպես չի:Իրականում զրադաշտների մոտ մի քստմնելի սովորույթ կար, հանգուցյալին դնում էին հատուկ տեղում, բնակավայրից դուրս և սպասում մինչև մնան ոսկոռները, իհարկե գիշակերների ակտիվ մասնակցությանբ, (մեր ժողովրդի մոտ թրաշ պահելը այդ ժամանակներից է մնացել) այդ ընթացքում չեին սափրվում ու պատիվ եր համարվում այն հանգամանքը, թե հանգուցիալի ոսկորները ինչքան են շուտ մաքրվել, որից հերո հավաքում եին հանգուցյալի ոսկորները և ամփոփում հատուկ արկղերում հաճախ տան նկուղներում:301 թվականից մինչև 451-ը կարգին ժամանակ էր անցել ու հայերի հոգեբանութան մեջ անդառնալի փոփոխություն եր կատարվել, որը ըմբռնել զրադաշտ պարսիկները չէին կարող և կարծում էին, որ վախեցնելով կարելի է դարցի բերել հայերին:Ինձ թվում է, Վարդանի խոսքերը "Ես իմ նախնինների չեմ տա շներին" այն հզոր ազդակն է, որը յուրաքանչյուր զինվորի ստիպել է կռվել և ընդունվել է որպես մահից սարսափելի:

Malxas
03.10.2011, 14:08
Պետք է նաև ասեմ, որ պարսիկները ցանկանում էին ոչ այնքան հավատափոխ անել հայերին, որքան այդ հավատափոխության միջոցով խեղճացնել հայ նախարարներին, որոնք չափազանց ազատ էին պարսկական արքունիքի տեսանկյունից:

Varzor
03.10.2011, 14:08
Թրով կամ նիզակով կռվելիս մեծ նշանակություն ունի զինվորի հոգեվիճակը և հավատը հրամանատարի հանդեպ:Սովորաբար այն կորձրած, կամ հրամանատարին կորձրաց զորքը փախչում է, սակայն կան դեպքեր երբ կռվում են ու կրվում են մինչև վերջ:Իսկ ինչով կարելի է բացատրել հայ զորքի տոկունությունը Ավարայրում, որը բացառիկ դեպք է նման պարագայում,
Համաձայն եմ` ռինգն ու մարտադաշտը սկզբունքորեն տարբեր են նպատակի և հոգեբանության առումով: Ու եթե ռինգի պարտությունից արագ ուշքի ես գալիս, ապա մատադաշտում կրած արյունալի պարտությունը դեռ սերունդներն են հիշում ու ընկճվում դրանից: Ադրբեջանը քեզ օրինակ :)

իհարկե եկեղեցականնեը պերեբարշիտ են արել Քրիստոսի ու քրիստոնեության դերը, դա ամենեվին ել այդպես չի:Իրականում զրադաշտների մոտ մի քստմնելի սովորույթ կար, հանգուցյալին դնում էին հատուկ տեղում, բնակավայրից դուրս և սպասում մինչև մնան ոսկոռները, իհարկե գիշակերների ակտիվ մասնակցությանբ, (մեր ժողովրդի մոտ թրաշ պահելը այդ ժամանակներից է մնացել) այդ ընթացքում չեին սափրվում ու պատիվ եր համարվում այն հանգամանքը, թե հանգուցիալի ոսկորները ինչքան են շուտ մաքրվել, որից հերո հավաքում եին հանգուցյալի ոսկորները և ամփոփում հատուկ արկղերում հաճախ տան նկուղներում:301 թվականից մինչև 451-ը կարգին ժամանակ էր անցել ու հայերի հոգեբանութան մեջ անդառնալի փոփոխություն եր կատարվել, որը ըմբռնել զրադաշտ պարսիկները չէին կարող և կարծում էին, որ վախեցնելով կարելի է դարցի բերել հայերին:Ինձ թվում է, Վարդանի խոսքերը "Ես իմ նախնինների չեմ տա շներին" այն հզոր ազդակն է, որը յուրաքանչյուր զինվորի ստիպել է կռվել և ընդունվել է որպես մահից սարսափելի:
Միանշանակ համամիտ եմ, որ զրադաշտական գաղափարախոսությունը հայերի համար մեծամասամբ անընդունելի էր` ոչ միայն քրիստոնեական, այլև նախաքրիստոնեական ժամանակներում: Դա արդեն նախաքրիստոնեականա սինդրոմ էր ;) Զրադաշտականությունը ավելի հին կրոն էր, քան քրիստոնեությունը, սիկ հայերը մինչև 3-րդ դարն էլ զրադաշտականություն չընդունեցին, չնայած էլի պարսիկների հետ վատ չէին: Բացի այդ ասեմ, որ 5-րդ դարում Հայաստանում դեռևս բավականին հեթանոսն եր կային: Ի դեպ չեմ կարծում, որ պարսիկների բուն նպատակը հայերին հավատափոխ անելն էր: Դա եկեղեցու փուչիներից է: Որպես կանոն մեծ բանակներին հետևում էին նաև ոհգևորականներ` ծեսեր և արարողություններ կատարելու համար, մանավանդ եթե բանակի ղեկավարները անվանի ու թափով մարդիկ էին: Ի դեպ ասեմ, որ զրադաշտականների նման հանգուցյալների հետ վարվում են նաև տիբեթում: Զրադաշտական կրոնի առանաձնահատկկությունն էր դա` դիակներով չէին "կեղտոտում" երկիրը և չեին վառում` երկինքը "չկեղտոտելու" համար: Ու նրանք համարում էին, որ բոլոր ազգերոը, որոնք թաղում կամ վառում են աճյունները` պիղծ են: Աս այն առաջնային դեպքերից է, երբ կրոնական պատկանելությունը բացահայտորեն դարձել էր թշնամանքի շարժառիթ: Նույն կերպ նաև հետո վարվեցին քրիստոնյաները, հետո ընդօրինակեցին մուսուլմանները:
Հայ զորքի տոկունությունը Ավարայրում, թեև ուսանելի, բայց բացառիկ դեպք չի: Ավելի անհավասար արտերում էլ են եղել մեր նախնիները, ու նույնիսկ զարմանալիորեն հաղթել են: Արցախյան ազատամարտը ամենաթարմ օրինակն է: Իսկ մինչ այդ` Սարդարապատ, Բաշ Աբարան, ինչու չէ, նաև Ղարաքիլիսա (չնայած չհաղթեցին, բայց թշնամուն արյունաքամ արեցին ու նա չեկավ Երևանի վրա:): Վանի ինքնապաշտպանություն, Մուսա Լեռ, Առաքելոց վանք .... Որ մեկն ասեմ?
Իհարկէ իրենց մասշտաբներո և նշանակությամբ ոչ բոլոր ճակատամարտերը կարելի է համեմատել Ավարայրի հետ, բայց օրինակ Սարդարապատը` հաստատ:

Lion
03.10.2011, 14:29
Ի դեպ, Ղարաքիլիսայի "պարտությունն" էլ կարծում եմ, որ վերանայման կարիք ունի: Բա Ակոռիի ճակատամարտը - 400/7000 հարաբերակցույթամբ, գրեթե 1/20-ի է ձգում...

Varzor
03.10.2011, 14:41
Ի դեպ, Ղարաքիլիսայի "պարտությունն" էլ կարծում եմ, որ վերանայման կարիք ունի: Բա Ակոռիի ճակատամարտը - 400/7000 հարաբերակցույթամբ, գրեթե 1/20-ի է ձգում...
Դե Ղարաքիլիսայում, Թուրքերն այն ու ամենայնիվ քաղաքը վերցրին, բայց դա Բորոդինոյի նման եղավ` քաղաքը տվեցին, բայց թշնամին կանգնեց: Թուրքերն այնքան ուժեր վատնեցին քաղաքի գրավման համար, որ մնացորդներով Երևանի վրա շարժվելը նրանց համար հավասարազոր էր ինքնասպանության: Ու աչքներն էլ վախեցել էր` էդքան քչով ոնց իրանց մաման լացացրին ...
Դրա համար էլ Բաթումի ծանր պայմանագիրը կնքելու ժամանակ ուրք Վեհիբ փաշան ասեց "Հայերն ապացուցեցին, որ կարող են լինել աշխարհի լավագույն զինվորները"
Կարելի է ասել, որ Ավարայրում էլ մոտավորապես նույն կերպ եղավ` երկու կողմ էլ կորուստենր կրեցին, բայց քաի որ պարսկական կողմինն անհամեմատ ավելի մեծ էին, բացի այդ էլ աչքները վախեցած էր, զորքը դուխաթափ ու դժկան, ուստի հրաժարվեցին հետագա մեծածավալ գործողություններից:

Malxas
03.10.2011, 14:46
Ի դեպ, Ղարաքիլիսայի "պարտությունն" էլ կարծում եմ, որ վերանայման կարիք ունի: Բա Ակոռիի ճակատամարտը - 400/7000 հարաբերակցույթամբ, գրեթե 1/20-ի է ձգում...

300/ 7000 ապեր ;)

Lion
03.10.2011, 14:50
Դե Ղարաքիլիսայում, Թուրքերն այն ու ամենայնիվ քաղաքը վերցրին, բայց դա Բորոդինոյի նման եղավ` քաղաքը տվեցին, բայց թշնամին կանգնեց: Թուրքերն այնքան ուժեր վատնեցին քաղաքի գրավման համար, որ մնացորդներով Երևանի վրա շարժվելը նրանց համար հավասարազոր էր ինքնասպանության: Ու աչքներն էլ վախեցել էր` էդքան քչով ոնց իրանց մաման լացացրին ...
Դրա համար էլ Բաթումի ծանր պայմանագիրը կնքելու ժամանակ ուրք Վեհիբ փաշան ասեց "Հայերն ապացուցեցին, որ կարող են լինել աշխարհի լավագույն զինվորները"
Կարելի է ասել, որ Ավարայրում էլ մոտավորապես նույն կերպ եղավ` երկու կողմ էլ կորուստենր կրեցին, բայց քաի որ պարսկական կողմինն անհամեմատ ավելի մեծ էին, բացի այդ էլ աչքները վախեցած էր, զորքը դուխաթափ ու դժկան, ուստի հրաժարվեցին հետագա մեծածավալ գործողություններից:

Ըհը, տեսար, ես էլ եմ նույն բանն ասում :) Եվ ընդհանրապես, դա առաջին հայացքից է թվում, թե պատմական ճակատամարտերի արդյունքները վաղուց արդեն պարզ են: Երբեմն ամեն ինչ ուղիղ հակառակ տեսքն ունի...

Lion
03.10.2011, 14:56
300/ 7000 ապեր ;)

Malxas, կռիվ ես ման գալիս :D

http://rbedrosian.com/gp9.htm

The following men then organized for war [236]:

Babgen Siwni, who was then named prince of the Siwnik' lordship,
Vasak, the most goodly brave sepuh of the Mamikoneans, brother of sparapet Vahan,
Garjoyl Maghxaz,
and the two sons of the venerable Arshawir Kamsarakan: Nerseh, lord of Shirak, and his brother Hrahat,
two men from the Gnunik' tohm: Atom, prince of the Gnunik', and his brother Arhastom,

and a brigade with them numbering 400 men in all...

...[240] 69. When they heard that the Iranian brigade was coming against them in war the next day, in accordance with their daily custom, they hastened to conduct the evening service. In the morning, after completing their prayers, those who were there organized themselves to resist them in war. The 400 men were divided into four fronts...

With the 400 men so arranged, they glorified God and cried out together, saying: "Help us, God our Savior, for the glory of Your name. Let the pagans never say, 'where is their God [Psalm 78, 9-10]?'"...

Դու երևի նկատի ունեիր, որ չորս հարյուրյակներից մեկը մի պահ փախուստի դիմեց, բայց դա չի նշանակում, որ նրան լրիվ ու անվերադարձ պետք է հանել մարտի մասնակիցների շարքից... ;)

Erkrazi
03.10.2011, 14:59
Իհարկէ իրենց մասշտաբներո և նշանակությամբ ոչ բոլոր ճակատամարտերը կարելի է համեմատել Ավարայրի հետ, բայց օրինակ Սարդարապատը` հաստատ:Համամիտ եմ Varzor ջան, ավելին, ես ին տղայի անումը Դնիել եմ դրել, և ոչ Վարդան, ի պատիվ Դանիել Փիրումյանի, որը ճակատամարտի անմիջական հրամանատարն էր:Ցավալի է, որ այդ մարդու արարքը այսօր նույնիսկ արժանիորեն չի գնահատվում, կամովի զոհել է իր որդուն չհանելով անակնկալ հարվածի և հաղթանակի համար նախատեսված հեծյալ գունդը(երիտասարդները ժամանակից շուտ էին տաքացել և ընկան շրջապատման մեջ ու նահատակվեցին):
Ասեմ նաև, որ որպես փորձվաց զորավար Փիրումյանը կրկնել է Պետրոս Առաջինի հնարքը, ճակատամարտի կուլմինացիոն պահին հանձնելով հրամանատարությունը ուրիշի, անձամբ նետվել գրոհի:Ցավալի է նաև, որ ժողովրդին փրկած հերոսը ընդամենը երեք տարի հետո գնդակահարվել է բոլշեվիկների կողմից, որպես այդ նույն ժողովրդի թշնամի:

Varzor
03.10.2011, 15:09
Համամիտ եմ Varzor ջան, ավելին, ես ին տղայի անումը Դնիել եմ դրել, և ոչ Վարդան, ի պատիվ Դանիել Փիրումյանի, որը ճակատամարտի անմիջական հրամանատարն էր:Ցավալի է, որ այդ մարդու արարքը այսօր նույնիսկ արժանիորեն չի գնահատվում, կամովի զոհել է իր որդուն չհանելով անակնկալ հարվածի և հաղթանակի համար նախատեսված հեծյալ գունդը(երիտասարդները ժամանակից շուտ էին տաքացել և ընկան շրջապատման մեջ ու նահատակվեցին):
Ասեմ նաև, որ որպես փորձվաց զորավար Փիրումյանը կրկնել է Պետրոս Առաջինի հնարքը, ճակատամարտի կուլմինացիոն պահին հանձնելով հրամանատարությունը ուրիշի, անձամբ նետվել գրոհի:Ցավալի է նաև, որ ժողովրդին փրկած հերոսը ընդամենը երեք տարի հետո գնդակահարվել է բոլշեվիկների կողմից, որպես այդ նույն ժողովրդի թշնամի:

Դանիել և Պավել Բեկ-Փիրումյանները, ինչպես և ՀՀ 1-ին հանրապետության շատ և շատ արժանավոր սպաներ և հրամանատարներ սովետական տարիներին հայտնվեցին մոռացության մեջ: Իսկ հիմա նույնիսկ փորձեր չեն անում նրանց անունը մաքրելու սովետական կեղտից: Չնայած պատմության դասերին արդեն անցնում են դրա մասին, բայց շատ թռուցիկ:
Այ եկեղեցին թող իրանց գովքը անի, որովհետև եթե Աթաթուրքը մտներ երկրի սիրտը Էջմիածնի տեղը մզկիթ էր լինելու, տերտերներն էլ մոլա էին դառնալու ;)

Հա, "Պետրոս առաջինի հնարքը" մինչև իրան արդեն մի քանի հազար տարի է ինչ կիրառում էին, հենց թեկուզ Վարդանը` ինքն անձամբ նետվեց գրոհի ;) Այնպես որ Պետրոսն էլ իր "ուսուցիչներն" է ունեցել :)

Malxas
03.10.2011, 15:14
Malxas, կռիվ ես ման գալիս :D

http://rbedrosian.com/gp9.htm

The following men then organized for war [236]:

Babgen Siwni, who was then named prince of the Siwnik' lordship,
Vasak, the most goodly brave sepuh of the Mamikoneans, brother of sparapet Vahan,
Garjoyl Maghxaz,
and the two sons of the venerable Arshawir Kamsarakan: Nerseh, lord of Shirak, and his brother Hrahat,
two men from the Gnunik' tohm: Atom, prince of the Gnunik', and his brother Arhastom,

and a brigade with them numbering 400 men in all...

...[240] 69. When they heard that the Iranian brigade was coming against them in war the next day, in accordance with their daily custom, they hastened to conduct the evening service. In the morning, after completing their prayers, those who were there organized themselves to resist them in war. The 400 men were divided into four fronts...

With the 400 men so arranged, they glorified God and cried out together, saying: "Help us, God our Savior, for the glory of Your name. Let the pagans never say, 'where is their God [Psalm 78, 9-10]?'"...

Դու երևի նկատի ունեիր, որ չորս հարյուրյակներից մեկը մի պահ փախուստի դիմեց, բայց դա չի նշանակում, որ նրան լրիվ ու անվերադարձ պետք է հանել մարտի մասնակիցների շարքից... ;)

Բայց ինչու չհանենք, երբ այդ հայրյուրն ամբողջ կազմով պարսիկների կողմն անցան :)

Lion
03.10.2011, 15:22
Լավ, երկուսս էլ ճիշտ ենք, ուղղակի ես դե-յուրե պահը նկատի ունեի ու զորքի քանակը անմիջապես մարտից առաջ, դու` զորքի քանակը ինչ-որ տեղի մարտի կեսերից սկսած:) По рукам... ;)

Varzor
03.10.2011, 15:23
http://rbedrosian.com/gp9.htm

Էս ինչ կարգին քարտեզներ կան այս կայքում: Շնորհակալ եմ :)

Varzor
03.10.2011, 15:30
Բայց ինչու չհանենք, երբ այդ հայրյուրն ամբողջ կազմով պարսիկների կողմն անցան :)
Ուրեմն ավելի վատ` 300/7100 :)

Erkrazi
04.10.2011, 09:26
Եթե չլինեին Ավարայր ինչի համար պիտի կռվեինք Սարդարապատում, կամ Արցախում, կլնեինք պարսկալեզու թալիշների նման մի ազգ, հեշտությամբ կպարսկանայինք կամ ել կլինեինք Թուրքիային նվիրված քաղաքացիներ ' չեչենների օրինակով:
Սակայն Քրիստոնեություն ընդունելով մենք դատապարտված ենք Հայ մնալու ու դրա համար արժե ապրել ու պայքարել, այնքան ժամանակ, մինչև հացահատիկը դառնա ընկույզի չափ և Աստված միավորի տարբեր լեզուներով խոսացող, սակայն մի ընդհանուր նպատակ ունեցող մադկությանը:

Varzor
04.10.2011, 11:33
Եթե չլինեին Ավարայր ինչի համար պիտի կռվեինք Սարդարապատում, կամ Արցախում, կլնեինք պարսկալեզու թալիշների նման մի ազգ, հեշտությամբ կպարսկանայինք կամ ել կլինեինք Թուրքիային նվիրված քաղաքացիներ ' չեչենների օրինակով:
Սակայն Քրիստոնեություն ընդունելով մենք դատապարտված ենք Հայ մնալու ու դրա համար արժե ապրել ու պայքարել, այնքան ժամանակ, մինչև հացահատիկը դառնա ընկույզի չափ և Աստված միավորի տարբեր լեզուներով խոսացող, սակայն մի ընդհանուր նպատակ ունեցող մադկությանը:
Դե տենց վերցնենք եթե չլիներ Հայոց ձորի ճակատամարտը (Հայկը սպանեց Բելին ու ազատ-անկախ պահեց իր ժողովուրդն ու բնօրրանը), ապա Ավարայրին էլ չէինք հասնի: Իսկ այդ ճակատամարտում հայերը քրիստոնյա չէին ու քրիստոնեության համար չէին կռվում:
Քեզ ասեմ իմանաս, որ քրիստոնյան հայերն էլ պակաս չեն ձուլվել այլ ազգերին ու մինչև հիմա էլ ձուլվում են:
Էդ եեպքում ոնց կբացատրես համշենահայերի ֆենոմենը?` ընդունել են իսլամ, բայց պահպանել են հնագույն հայերենի ճյուղերից մեկը: Կամ ոնց կբացատրես աշխարհի տարբեր այլ վայրերում ապրող իսլամ, հինդուիզմ կամ բուդայականություն ընդունած հայերիկողմից իրենց ազգային ինքնությունը չկորցրելը?
Բան չունեմ ասելու, կրոնն ու լեզուն հանդիսանում են ազգային ինքնության պահպանման հզոր գործիքներ, բայց քանի որ դրանք միակ գործիքները չեն, ապա ամեն ինչ դրանց հետ կապելը այդքան էլ ճիշտ չի: Նույնիսկ կասեի, որ լեզուն շատ ավելի հզոր գործոն է, քան կրոնը: Մշակույթն ու դաստիարակությունը ավելի հզոր գործոններ են, քան կրոնը:

Մի մոռացի, որ հացահատիկը դառնում է ընկույզի չափ նաև ռադիացիայի հետևանքով` դա կարող է միջուկային պատերազմի հետևանքը լինել, ոչ թե արդարության գերակայման:
Ու մարդիկ էլ երբեք չեն միավորվի մեկ ընդհանուր նպատակի համար, եթե այդ նպատակը երկրից դուրս չի: Չնայած նույնիսկ այդ պարագայում կլինեն հակառակորդներ ;)

Ու համ էլ հերիք ա արդեն տեղի ունեցած ու անհերքելի փաստացի միջադեպերի վերաբերյալ "եթեներ" կիրառենք: Արդեն եթե չկա, ինչ կա` արդեն կա: Ու Ավարայրը անհերքելիորեն մեզ հասցրել է այս օրվան: "Եթե այն չլիներ..." արդահայտությունը ընդամենը խոհափիլիսոփայական, բայց որևէ տրամաբանական հիմնավորումից զուրկ ելակետային ենթադրություն է, որի տրամաբանական զարգացումը ոչ մի արժեքավոր եզրահանգման չի կարող բերել:

Lion
04.10.2011, 13:48
Լրիվ համաձայն եմ, որ բոլոր այդ. "եթե"-ները բացարձակապես կտրում են խոսակցությունը իրականությունից և մեծ հաշվով անիմաստ մտավարժանքներ են...

Erkrazi
04.10.2011, 22:46
Դե տենց վերցնենք եթե չլիներ Հայոց ձորի ճակատամարտը (Հայկը սպանեց Բելին ու ազատ-անկախ պահեց իր ժողովուրդն ու բնօրրանը), ապա Ավարայրին էլ չէինք հասնի: Իսկ այդ ճակատամարտում հայերը քրիստոնյա չէին ու քրիստոնեության համար չէին կռվում:Ամեն ինչ այս կյանքում, (նույնիսկ տրանսցեդենտալ կատեգորիաները) ստեխծվում է որպես այդպիսին, և ծավալվում զարգացման աստիճաններով:Հայ ազգը ստեղծվել է Հայկի հաղթանակով, և որպեսզի պահպանի իր էությունը(կամ Էությունը մեծատառով, այսինքն Աստված պահպանի իրեն) անցել է զարգացման, կամ դիֆերենցիալ ստեխծման բոլորաշրջան:Վեջինիս որակական անցման, դեպքերը մեր հերոսամարտերն են:Եթե հարցնեմ ինչ է իրանից ներկայացնում ստեխծումը, կամ փուլային անցումը դու երեվի չպատասանես այդ հարցին, դրա համար ել այդպիսի հարցեր ես տալիս:Ես չեմ ուզում անհամեստ երեվալ, սակայն ունեմ ամեն ինչի պատասխանը գիտական մակարդակով, և որպեսզի այս թեման չվերածվի նոր հիմքային ընդհանրացման պրեզենտացիայի ես չեմ շարունակում:
Եթե ժամանակս ների ես կբացեմ արանձին թեմա, և մենք կշարունակենք զրուցել:

Քեզ ասեմ իմանաս, որ քրիստոնյան հայերն էլ պակաս չեն ձուլվել այլ ազգերին ու մինչև հիմա էլ ձուլվում են:Դա բնական է, այդ ուրիշ ազգերի մի մասը վախտին հայրական գծով հայ են եղել, այսինքն հայի մատոռով են:Իսկ թուքի պարագայուվ, որպեսզի ազգը ապրի պարբերաբար պետք է ազատվի իր տականքից; որը ես թուքացման պրիցես եմ անվանում:

Varzor
05.10.2011, 10:21
Ամեն ինչ այս կյանքում, (նույնիսկ տրանսցեդենտալ կատեգորիաները) ստեխծվում է որպես այդպիսին, և ծավալվում զարգացման աստիճաններով:Հայ ազգը ստեղծվել է Հայկի հաղթանակով, և որպեսզի պահպանի իր էությունը(կամ Էությունը մեծատառով, այսինքն Աստված պահպանի իրեն) անցել է զարգացման, կամ դիֆերենցիալ ստեխծման բոլորաշրջան:Վեջինիս որակական անցման, դեպքերը մեր հերոսամարտերն են:
Էդ մաթեմատիկական տերմինալոգիային թարգը տուր, մի քիչ ուշադրություն դարձրու ուղղագրությանը ;)
Կատակը մի կողմ, բայց արի թացը չորի հետ չխառնենք: Այս թեմայում ընդամենը թննարկվում է ոչ թե Ավարայրի ճակատամարտի դերը, այլ այդ ճակատամարտի արդյունքի վերաբերյալ տեղեկությունները:

Եթե հարցնեմ ինչ է իրանից ներկայացնում ստեխծումը, կամ փուլային անցումը դու երեվի չպատասանես այդ հարցին, դրա համար ել այդպիսի հարցեր ես տալիս:Ես չեմ ուզում անհամեստ երեվալ, սակայն ունեմ ամեն ինչի պատասխանը գիտական մակարդակով, և որպեսզի այս թեման չվերածվի նոր հիմքային ընդհանրացման պրեզենտացիայի ես չեմ շարունակում:
Ճիշտն ասած եթե տենց ընդհանացված ու աբստրակտ հարց տաս, ապա թեժվար թե պատասխանեմ` ոչ կոռեկտ դրված հարց է ;)
Մեկ էլ Կճեպն էր, որ "ամեն ինչ գիտեր" :)
Մեջբերածդ գրառմանս մեջ ընդհանրապես հարց չկար, չգիտեմ ինչից վերցրիր, որ հարցեր եմ տվել? Հարցս ընդամենը ոչ քրիստոնյա հայերի չձուլվելուն էր վերաբերվում:

Եթե ժամանակս ների ես կբացեմ արանձին թեմա, և մենք կշարունակենք զրուցել:
Դա բնական է, այդ ուրիշ ազգերի մի մասը վախտին հայրական գծով հայ են եղել, այսինքն հայի մատոռով են:Իսկ թուքի պարագայուվ, որպեսզի ազգը ապրի պարբերաբար պետք է ազատվի իր տականքից; որը ես թուքացման պրիցես եմ անվանում:
Խնդրեմ, բացիր թեման, կզրուցենք :)

Erkrazi
05.10.2011, 23:09
:o Ավարայրի ճակատամարտում հայերը պարտություն են կրելՀայերը ոչ մի անգամ կարգին չեն հաղթել; ուստի կագին պարտելը և վերանալը որպես ազգ նրանց չի սպառնում:

Lion
05.10.2011, 23:31
Էս ինչ ասեցիր, ախպերս :o Մեր կարգին հաղթական ճակատամարտերում զոհված տղերքը պառկած տեղերում շուռ եկան... :(

Malxas
06.10.2011, 09:04
Հայերը ոչ մի անգամ կարգին չեն հաղթել; ուստի կագին պարտելը և վերանալը որպես ազգ նրանց չի սպառնում:

Erkrazi ջան, դու լավ տղա ես երևում, բայց մեր ճակատամարտերից՝ մանավանդ հաղթական, ոնց որ այնքան էլ տեղյակ չես, եղբայր ;)

Varzor
06.10.2011, 19:51
Հայերը ոչ մի անգամ կարգին չեն հաղթել; ուստի կագին պարտելը և վերանալը որպես ազգ նրանց չի սպառնում:
:o
Էս լուրջ ես ասում?
Լավ չի, լավ չի ... մտքերիդ ընթացքը հեչ լավը չի :(
Հայերի հաղթանակները ուղղակի մտել են ոչ միայն պատմության, այլև ռազմական դասագրքերի մեջ, նույնիսկ ակադեմաներում են դասավանդվում որպես ռազմատակտիկական գլուխգործոցներ, իսկ դու ասում ես...

Erkrazi
14.10.2011, 16:45
"Կարգին հաղթել" արտահայտության տակ ես նկատի ունեմ, ասենք հաղթելուց հետո ստրկացնել, ասիմիլացնել; Հայաստանը դարձնլ կայսրություն:Հատկանշական է, որ նույնիսկ Տիգրան Բ-ի օրոք հայերը չեն տնօրինել այն հսկայական տարածքներին, որոնց անունով պարծենում է մեր բարդույթավորված աշխարհակալ մտածողությունը:Տիգրանի գրավածը, դե յուրե համարվել է Միհրդատ Եվպատորի սեփականությունը:
Հարց է առաջանում, ինչու պիտի մենք անընդհատ գոյամարտեր մղենք և պարծենանք, որ մնացել ենք այնպիսին ինչպիսին եղել ենք ու կանք:Սա կարելի է ասել եզակի երեվույթ է..."Եգիպտական բուրգերը փոշի կդառնան"... և կարելի է բացատրել մեր հավերժության գաղտնիքը:

Lion
14.10.2011, 16:59
Նախ սկսենք նրանից, որ Տիգրանի գրավածը, դե յուրե չի համարվել է Միհրդատ Եվպատորի սեփականությունը, դա որտեղից հնարեցիք?? :o Եվ հետո, անձամբ ինձ համար. "կարգին հաղթել"-ը ամենևին էլ չի ասոցացվում. "հաղթելուց հետո ստրկացնել, ասիմիլացնել"-ու հետ...

Malxas
14.10.2011, 18:28
Երկրացին հավանաբար նկատի ունի Կապադովկիան, երբ ասում է, որ Տիգրանի գրավածը դե յուրե համարվել է Միհրդատի սեփականությունը, ինչը ոչ մի դեպքում չպետք է նույնացնել Տիգրանի մյուս նվաճումների հետ: Դե իսկ Կապադովկիայի դեպքում էլ պայմանագիրն այդպես է եղել, այսինքն Տիգրանը գտել է, որ Հայաստանի շահը դա է պահանջում:

Lion
14.10.2011, 19:02
Իհարկե, Malxas, ջան, ես էլ այդպես մտածեցի: Ամեն դեպքում, եկեք թարգենք "կարգին հաղթանակներ"-ի թեման - որ "կարգին հաղթանակներ" ճունենայինք, հիմա ընդհանրապես չէինք լինի...

Varzor
16.10.2011, 22:23
"Կարգին հաղթել" արտահայտության տակ ես նկատի ունեմ, ասենք հաղթելուց հետո ստրկացնել, ասիմիլացնել; Հայաստանը դարձնլ կայսրություն:Հատկանշական է, որ նույնիսկ Տիգրան Բ-ի օրոք հայերը չեն տնօրինել այն հսկայական տարածքներին, որոնց անունով պարծենում է մեր բարդույթավորված աշխարհակալ մտածողությունը:Տիգրանի գրավածը, դե յուրե համարվել է Միհրդատ Եվպատորի սեփականությունը:
Հարց է առաջանում, ինչու պիտի մենք անընդհատ գոյամարտեր մղենք և պարծենանք, որ մնացել ենք այնպիսին ինչպիսին եղել ենք ու կանք:Սա կարելի է ասել եզակի երեվույթ է..."Եգիպտական բուրգերը փոշի կդառնան"... և կարելի է բացատրել մեր հավերժության գաղտնիքը:

Կարգին հաղթելը էդ որ օրվանից դարձամ գրավել, ստրկացնել ու ասիմիլացնելը? Հիմա որ Ռուսները Ֆրնասիացիներին չեն ստրկացրել ուրեմն Նապոլեոնին չեն խաղթել, թե որ գերմանացիներին չեն ստրկացրել ուրեմն չեն հաղթել?
Տանց որ վերցնենք պատմության մեջ հիշատակված հաղթանակների մեծ մասը հաղթանակ չի լինի :D
Եթե Տիգրանի մասով ի նկատի ունես Կապադովկիան, ապա ասեմ, որ դա ընդամենը դաշինքի արդյունք էր, ինչպես նաև, իմ կարծիքով, Տիգրանի կողմից շրջահայաց քայլ:
Այդպիսի դեպքերը քիչ չեն պատմության մեջ, նույնիսկ Աստվածաշնչում են նկարագրված (Աբրահամի հետ կապված` գրաված քաղաքից վերցնում է միայն մարդկանց)

իսկ մեր հավերժության գաղտնիքը տիեզերական է: Քո լեզվով ասեմ` եթերային 8-րդ տատանողական մակարդակում (օկտավայի մակարդակ) տատանումը համապատասանում է "հայ" բառին ;)ac

Benadad
12.11.2011, 00:15
ժողովուրդ ջան, էսքանը հաստատ կարդալու ցանկություն չունեմ, ընթացքում մի քանի հիմար մտքերի հանդւպեցի և որոշեցի արձագանքել…
Դուք ինչպես կընդունեիք մի հայ նախարարի, որը անցնի ադրբեջանցիների կողմը և հարձակվի Հայաստանի վրա…Նորմալ չէ՞,, թե եդ դեպքում էլ բդի սեք չկիսեց մյուս նախարարների կարծիքը...ամոթ է ամոթ:
Համաշխարհային քաղաքակրթության մեջ Ավարայրի ճակատամարտի նշանակության մասին մի երկու նախադասություն եմ ուզում գրել: Աշխարհում չկա մի այնպիսի ազգ,որը կռված լիներ իր խղճի և կրոնի ազատության համար,որը պսակվեց հաղթանակով: Միայն տասնու-ինը դարերում ֆրանսները նման ճակատամարտ ունեցան: Այն որ Ավարայրը հաղթանակ էր ռազմական տեսանկյունից ակնհայտ է, բայց որ նա հաղթանակ է բարոյական տեսանկունից դա ցայտուն է: Հետագա դարերում պարսից կաառավարությունը մեկընդմիշտ հրաժարեց հայաստանը բռնի զրադաշտականեցնելու մտքից: Դա Ավարայրի արդյունքն էր: Եղիշեի խոսքերը մեջբերեմ… ոչ ոք չհաղթեց,այլ քաջերը քաջերի դեմ կռվեցին և պարտվեցի: Իսկ Վասակ Սյունուն արդարացնողը պետք է առնվազն լինի հայրենադավ: Անգամ եթե նա չէր ուզում միաբանել Վարդանի հետ, չպետք է անցներ պարսից կողմը, թե վախենում էր որդիների համար: Վահանը չվախեցավ իր հարազատների համար: Թե նա ախենում էր Սյունաց գահերեցությունից զրկվեր կամ վարազվաղանը եենքաան չէր լվացել արքայիցարքայի ուղեղը,որ Վասակին բան խոստանար:

einnA
12.11.2011, 00:47
էն, որ պատմության մեջ գերագնահատված է Ավարայրը, ես դրանում համոզված եմ, ինչպես և Վարդանի ու Վասակի կերպարների խիստ բարու ու չարու պայքարի ասոցացումը:
Եթե Վասակի նման դիվանագետներին եկեղեցին չարի քողի տակ չծածկեր ու մի քիչ հեռատես լիներ, էնքան իրական Ավարայրներ կլինեին:

Lion
12.11.2011, 21:51
Վասակը կոնկրետ դավաճանական քայլեր արեց իր ժողովրդի դեմ և արդարացնել նրան, նշանակում է արդարացնել դավաճանին և դավաճանությանը:

einnA
12.11.2011, 22:35
Վասակը կոնկրետ դավաճանական քայլեր արեց իր ժողովրդի դեմ և արդարացնել նրան, նշանակում է արդարացնել դավաճանին և դավաճանությանը:

Վասակը շատ հեռուն գնացող ծրագրեր ուներ, որը սկսեց իրագործել հենց "կեղծ" կրոնափոխությունից, իսկ երբ հասան երկիր, եղեկեցին այլընտրանքի մասին լսել անգամ չուզեց ... միանգամից դավաճանի կերպարը ընտրվեց:

Lion
12.11.2011, 22:42
Դավաճանի կերպարը չընտրվեց, ինքը դավաճանական քայլեր արեց:

einnA
12.11.2011, 22:49
Դավաճանի կերպարը չընտրվեց, ինքը դավաճանական քայլեր արեց:

Լավ էլի, ամեն ինչ սև ու սպիտակ չի լինում, մոխրագույն, մի քիչ դարչնագույն էլ է լինում ;)

իսկ ով է ասում, որ թեկուզ հարյուր հասարակ ռամիկներին մահվան դուռն ուղարկելը դավաճանություն չէր? պատերազմը միշտ էլ կար, պետք է դիվանագիտական կողմի վրա գնալ, ինչը որ Վասակն էր առաջարկում:

Lion
12.11.2011, 23:03
Վասակը, այն ժամանակ, երբ սպարապետը իր բանակով գտնվում էր Աղվանքում, կեղծ զորաշարժով ցույց տվեց, թե իբր պատրաստվում է շարժվել Վարդանին օգնության, բայց իրականում գրավեց և ավերեց այն բերդերը, որոնք չէր կարող պահել իր ձեռքում:

Բացի այդ

ա) ոչ մի ջանք չխնայեց հայ-բյուզանդական հնարավոր և հայ-վիրա-աղվանյան կայացած դաշինքը վիժեցնելու ուղղությամբ (Ավարայրի ճակատամարտից մի քանի շաբաթ առաջ տեղեկացրեց Վիրք, Աղվանք և Բյուզանդիա, թե իբր պարսիկները հրաժարվել են իրենց նպատակներից և այլևս կարիք չկա օգնության հասնել հայերին) և ի վերջո հասավ իր նպատակին (սակայն Գուգարքը, որը մինչ այդ միացվել էր Վրաստանին, մասնակցեց ապստամբությանը, քանի որ Տաշիրը և Աշոցքը, ըստ սկզբնաղբյուրների, ներկա էին):
բ) նույն ձևով խոչնդոտեց նաև Խաղկտիքից, Տմորիքից, Աղձնիքից, Կորդույքից եկող հնարավոր օգնությանը (Աղձնիքը Արշակունյաց Հայաստանի ամենահզոր բդեշխություններից էր և նրա զինական ուժը շատ կօգներ Ավարայրում, իսկ Կորդույքը հզոր նախարարություն էր (1.000 հեծյալ) և հատկապես փառաբանված իր նետաձիգներով): Վասակը փորձեց խոչնդոտել նաև Արցախից եկող օգնությանը, սակայն քանի որ Արցախը ավելի սերտ կապերի մեջ էր Վարդանանց հետ, Վասակի քայլը չհաջողվեց և, ըստ Ստեփանոս Օրբելյանի մի տեղեկության, Արցախի Առանշահիկների և նրանց հետ էլ, նաև ՈՒտիքի ու Գարդմանքի հեծելագնդերը և ժողովրդական աշխարհազորերը, որպես Առանշահիկների կրտսեր և քաղաքական ազդեցության ոլորտում գտնվող նախարարներ, մասնակցել են Ավարայրի ճակատամարտին:
գ) Սյունյաց գնդով Ավարայրի ճակատամարտի ժամանակ հանդես եկավ հայերի դեմ՝ գտնվելով Պարսից բանակի աջ թևում :
դ) Ավարայրի ճակատամարտից անմիջապես առաջ մի քանի անգամ ներկայացավ Փայտակարանում գտնվող Միհրներսեհին և տեղեկություններ հայտնեց հայոց բանակի քանակի, զորքի տեսակի և զինվածության մասին :
ե) Վարդանի Աղվանք գնալուց հետո գերեց որոշ առաջատար նախարարների երեխաների՝ Պարսկաստան ուղարկելու համար :
զ) հավաքագրեց լեռնային և դաշտային որոշ վայրենի ցեղեր (օր.՝ Լփնաց, Ճղբաց, և այլն՝ թվով 11 ) , որոնք հետագայում հանդես եկան հայեր դեմ:
է) պարսկական զորամասերով փակեց հյուսիսից Աղվանք մտնող կիրճերը և արգելեց հոների մուտքը Պարսկաստան, որը բավականին կհեշտացներ հայերի վիճակը Ավարայրում՝ շեղելով պարսից բանակի մի մասը :

Այս արարքները ևս այլ կերպ, քան հայրենիքի դավաճանությունն չես անվանի` և քրեաիրավական և բարոյական տեսանկյունից: Եթե նա համաձայն չէր ապստամբության հետ, կարող էր գոնե չեզոք դիրք բռնել, այլ ոչ թե ամեն կերպ ակտիվորեն վնասեր իր ժողովրդին (այդպես, ի դեպ, որոշ չափով վարվեցին Բագրատունիները, ինչը հեշտ է նկատել, քանի որ Եղիշեն Տիրոց Բագրատունու նկատմամբ ատելություն համարյա չի դրսևսորում): Մեր կարծիքով այստեղ ոչ մի դիվանագիտություն չկա:

Նա ով պատերազմող երկրում ՀԱՆԴԵՍ Է ԳԱԼԻՍ ԻՐ ԱԶԳԱԿԻՑՆԵՐԻ ԴԵՄ ՄԱՐՏԻ ԴԱՇՏՈՒՄ, Նա ով պատերազմող երկրում ԱՄԵՆ ԿԵՐՊ ՎՆԱՍՈՒՄ Է ԿԵՆԱՑ ՈՒ ՄԱՀՈՒ ՄԱՐՏԻ ԵԼԱԾ ԻՐ ԱԶԳԻՆ,

ԴԱՎԱՃԱՆ Է - պարզ, հստակ ու կոնկրետ.

Վասակ Սյունին վարվեց հենց այսպես, հետևաբար նա... Դավաճան է: Ուղղակի չեմ հասկանում, թե ինչպես է կարելի արդարացնել նման մարդու: Տեսեք - սովորաբար ՎՍ-ին արդարացնողները բավարարվում են ընդհանուր դատողություններով "ճկուն դիվանագիտության" մասին, բայց հենց կենկրետ գործողություններն ես մատնանշում - ասելու բան չեն ունենում... Հիմա էլ այդպես կլինի, կտեսնեք:)

einnA
12.11.2011, 23:55
Առերես կրոնափոխ լինելուց հետո, երբ վերադառնում են Հայաստան, Վասակի եկու որդիներին պատանդ է պահում Հազկերտը (այս մասին Եղիշեն չգիտես ինչու լռում է ):
Ինչպես գիտես, հայ նախարարների հետ նաև Հայաստան են գալիս մի խումբ մոգեր,որոնց սկսեցին հալածել միանգամից:Վասակին հաջողվում էր որոշ ժամանակ մոգապետին համոզել, որ ամեն ինչ կարգին է և տեղի ունեցածի մասին չհասցնել Տիզբոն: Վասակին ժամանակ էր պետք, որ բյուզանդացիների օգնությանը դիմեր` անտեսելով որդիներին սպառնացող վտանգը:
450թ.-ի աշնանը Վասակը Վարդանի գլխավորությամբ մի զորագունդ է ուղարկում Աղվանք՝ այնտեղ ներխուժած պարսկական զորքին դիմագրավելու և Հայաստանի թիկունքն ապահովելու համար :Շուտով, սակայն, պարզվում է, որ բյուզանդացիները մերժել են Վասակի օգնությունը և հայերի ապստամբության մասին հայտնել են Հազկերտին:Ինչքան հնարավոր էր, պետք է շուտ կոծկվեր այդ ամենը պարսիկներից: Բայց եկեղեցին գլխավորապես մերժեց որևէ այլ առաջարկ ու հետագայում դարձավ գլխավոր շարժիչ ուժը:Արտաշատի ժողովին մասնակցած նախարարական 18 տներից 10 - ն անցան Վասակի կողմը, հետագայում նաև Տիրոց Բագրատունին միացավ:Միայն այսքանը բավարար է՝ համոզվելու համար , որ Սյունյաց իշխանը դավաճան չէր : Դրվում էր Հայաստանի լինել -չլինելու հարցը : Եվ Վասակը դիմեց կոշտ ու համարձակ միջոցների. պատժվում էին եկեղեցականները, շատ լավ հասկանալով, որ Վարդանը կանցնի եկեղեցու կողմը, նա պատանդ է վերցնում Վարդանի մտերիմներին (ստույգ չեմ հիշում հիմա ում) և պատանդ է պահում Սյունիքում: Այդ ընթացքում Հազկերտը հրովարտակ էր հանել, որով դադարեցվում էր կրոնական հալածանքները,բայց եկեղեցու վրա դրած հարերը չէին հանել և չէին վերադարձրել մեծ դատավարության գործակալությունը (իսկ ամեն ինչ սկսել էր հենց էստեղից):
Այսպիսով հայերը մնացին մեն մենակ պարսից զորքերի դեմ:Մի հանգամանք ևս նշեմ. Վասակին հաջողվել էր համոզել պարսից արքունիքին, որ այդ ապստամբությունն ուղղված էր նրա դեմ, ոչ թե պարսիկների և ի դեմս հայերի տեսնում էին ոչ թե թշնամիների՝ որոնց պետք է կոտորել , այլ խռովարարների, որոնց հարկավոր էր ցրել:
Թեպետ Եղիշեն շեշտում է Վասակի՝ նրանց հետ լինելու հանգամանքը, սակայն, իրականում Վասակը ծածուկ խանգարում էր պարսիկներին: Այդ էր պատճառը, որ հետո Հազկերտը նրան մեղադրեց այդ պարտության համար ու այսպես կոչված "դատավարության" ժամանակ Արշավիր Կամսարականի կողմից ներկայացվեց մի շարք գաղտնի նամակներ ու այլ փաստեր, որոնք վկայում էին Վասակի դավաճանության փաստը: Վասակն այդպես էլ չի մտնում պարսկական արքունիք, վտարվում է այնտեղից ու կարծեմ մահանում է ծայր աղքատության մեջ:

Ամեն դեպքում ես ինքս չեմ պնդում այս ամենի ճշմարտությունը, քանի որ հստակ ոչ մի տեղեկություն չկա, իսկ Եղիշեի ու Փարպեցու թողած տեղեկություններին, ես, մեղմ ասած, չեմ վստահում:

Մի բան էլ նշեմ, որ երբ Վասակը Սյունիքի իշխանության գլուխ է անցնում, բազում բարեփոխումներ է կատարում ու իրավի ամենախելացի նախարարներից էր, որին հետո մարզպետության վրա նշանակեցին:

Պետք չի ամեն ինչ - կամ + դիտարկել: Շատ նուրբ տեղեր կան, ու գուցե ժամանակին, եթե Վասակին հաջողվեր եկեղեցուն իր կողմը պահել, մեզ մեծ դիվանագիտական քայլի փայլուն օրինակ ցույց տային մեր նախնիները:

Lion
13.11.2011, 11:36
ՆԱԽԱՐԱՐՆԵՐԻ “ԿԻՍՎԵԼԸ”

Վարդանանց պատերազմի հետ կապված պետք է քննարկել նաև մի այլ հարց, որը խիստ թյուրիմացությունների տեղիք է տվել գրականության մեջ: Հարցը կայանում է նրանում, թե Հայաստանի որ մասն էր գտնվում Վարդանի, որ մասը Վասակի հետ: Ընդ որում սկսվել են արդեն արտահայտվել կարծիքներ, որ Վասակյանք համարյա հավասար են եղել Վարդանանց և նույնիսկ գերակշռել են: Սակայն ըստ իմ ուսումնասիրությունների դա արմատապես սխալ է:
Վարդանի և Վասակի կողմնակիցների մասին հիմնական տեղեկությունները հայտնում է Եղիշեն, որոշ չափով էլ Փարպեցին և Ստեփանոս Օրբելյանը: Նախարարների ուժը և ազդեցությունը պարզելու համար կառաջնորդվենք Զորանամակով՝ ձեռքի տակ ունենալով նաև Անանիա Շիրակացու “Աշխարհացույցը”: Ճիշտ է, Զորանամակը վերաբերվում է Արշակունյաց՝ այսինքն ավելի վաղ, ժամանակաշրջանի, սակայն, նախ ձեռքի տակ այլ հավաստի աղբյուր չունենք, և երկրորդ, դժվար թե մոտ կես դարում դրանում էական փոփոխություններ եղած լինեն:

Այսպիսով ըստ Եղիշեի, Փարպեցու և Օրբելյանի

N Վարդանանք՝ հեծյալ ծանոթագրություն
1. Մամիկոնյաններ 3.000
2. Գուգարքցիներ 3.000
3. Առանշահիկներ 1.000
4. Ուտեցիք 1.000 Առանշահիկների կրտսեր նախարար
5. Գարդմանցիք 1.000 Առանշահիկների կրտսեր նախարար
6. Ամատունիք 1.000
7. Արծրունիք 1.000
8. Մոկացիք 1.000
9. Վանանդցիք 1.000
10. Սյունյաց զորք մոտ 1.000 մի մասը
11. Խոռխոռունիք մոտ 700 մի մասը
12. Վահևունիք մոտ 700 մի մասը
13. Ռշտունիք մոտ 700 մի մասը
14. Կամսարականք 600
15. Տայեցիք 600 Մամիկոնյաններին կրտսեր նախարար
16. Բասենցիք 600 Կամսարականների կրտսեր նախարար
17. Գնունիք 500
18. Մազազացիք 500 որպես արքունի գործակալ
19. Անձևացիք 500
20. Առավեղյանք 500
21. Աշոցեանք 500
22. Ընծայեցիք մոտ 500
23. Վարաժնունիք 300 որպես արքունի գործակալ
24. Հավնունիք 300 որպես արքունի գործակալ
25. Սպանդունիք 300 որպես արքունի գործակալ
26. Զարեհավանք 300 Ամատունիների կրտսեր նախարար
27. Տրունիք 300 Արծրուների կրտսեր նախարար
28. Երվանդունիք 300 Արծրուների կրտսեր նախարար
29. Բոխայեցիք 300
30. Գնթունիք 300
31. Սահառնունիք 300
32. Դիմաքսյանք 300
33. Մանդակունիք 300
34. Սլկունիք 300
35. Վարձառունիք 200 Արծրուների կրտսեր նախարար
36. Ակեացիք մոտ 200 մի մասը
37. Աբեղյանք մոտ 200 մի մասը
38. Գաբեղյանք մոտ 200 մի մասը
39. Պալունիք մոտ 200 մի մասը
40. Քաջբերունիք 100
41. Կրպատունիք 100
42. Ռափսոնյաք 100
43. Խրվանձյաք մոտ 50
44. Քողյանք մոտ 50
45. Ռմբոսյաք մոտ 50
46. Տաշիրցիք մոտ 50
47. Որսապետք մոտ 50
_______
26.350

Բացի սրանցից Եղիշեն և Փարպեցին չեն նշում, հետևաբար չի կարելի դավաճան համարել Զորանամակով սեփական զորք ունեցող առնվազն հետևյալ նախարարներին, քանի որ եթե դավաճան լինեին, ինչքան էլ մանր, Եղիշեն անպայման կնշեր, որպեսզի արժանացներ սերունդների հավերժ անեծքին, ինչպես օրինակ ՈՒրծի իշխանին: Այսպիսով.

1. Գողթնցիք՝ 500
2. Մուրացյանք՝ 300
3. Արտաշեսյանք՝ 300
4. Առվենյան` 300
5. Ամասկունիք՝ 200
6. Բոժունիք 100
7. Ցողկեպանք՝ 100
8. Աշխադարեանք՝ 100
9. Վարազարտիկյանք՝ 100
10.Վարուժեանք՝ 100
11. Այծենականք՝ 100
12. Բոգունիք՝ 100
13. Աբրահամեաք՝ 100
14. Սագրատունիք՝ 100
15. Համատունեաք՝ 100
16. Մեհնունիք՝ 100
17. Հաբուժեանք՝ 100
18. Տամբերացիք՝ 100
19. Տագրևանք՝ 100
20. Կինանք՝ 50
21. Ասճանք՝ 50
22. Աքածիք՝ 50
23. Սոդքցիք՝ 50
24. Զանդարակապետք՝ 50
25. Վիժնունիք՝ 50
26. Պարսպատունիք՝ 50
27. Գուկանք՝ 50
28. Կճրունիք՝ 50
29. Բաքանք՝ 50
30. Վառնունիք՝ 50
31. Գզրճունիք՝ 50
32. Գազրիկյան` 50
_____
3.650
______
30.000
Վասակյանք՝

1. Սյունիք՝ մի մաս մոտ 3.000
2. Բագրատունիք՝ 1.500
3. Ապահունիք՝ 1.000
4. Ռշտունիք՝ մի մաս մոտ 300
5. Վահևունիք` մի մաս մոտ 300
6. Խորխոռունիք՝ մի մաս մոտ 300
7. Պալունիք՝ մի մաս մոտ 100
8. Ակեացիք՝ մի մաս մոտ 100
9. Աբեղյանք՝ մի մաս մոտ 100
10. Գաբեղյանք՝ մի մաս մոտ 100
11. ՈՒրծեցիք՝ մոտ 50
_____
6.850
Ինչպես գիտենք ֆեոդալի հզորության և հողերի ընդարձակության մասին կարելի է կարծիք կազմել նրա հեծելազորի թվով: Ըստ վերոհիշյալ տվյալների Վարդանի կողմնակից նախարարների հեծելազորի թիվը մոտ 26.350 է, դրան գումարած այն նախարարների մոտ 3.650 հեծելազորը, որոնց մասին թեև այս կամ այն պատճառով հատուկ չի նշվում, սակայն որոնք, խիստ հավանական է, որ եղել են Վարդանի հետ: Ընդհանուր թվով մոտ 30.000, (մի թիվ, որն, ի դեպ, զարմանալիորեն համընկնում է 481-484 թթ. Վահանանց ապստամբության ժամանակ Սեբեոսի հիշատակած` հայ հեծելազորի թվին` 30.000) չհաշված այն մանր նախարարներին, որոնք Զորանամակում հատուկ նշված չեն: Այսինքն՝ առնվազն 80 նախարար մոտ 30.000 հեծյալով, չհաշված հետևակը և ժողովրդական աշխարհազորը, (նախարարների հետևակի թիվը վաղ ֆեոդալիզմի շրջանի Հայաստանում հեծելազորի հետ համեմատած կարելի է մոտավորապես տալ 1 հետևակին 3 հեծյալ հարաբերակցությամբ: Այսինքն Վարդանանց նախարարական մշտական հետևակի թիվը մոտ 10.000 էր: Սակայն այդ թվին պետք է ավելացնել այն ռամիկ զինվորներին, որոնք չէին կատարում մշտական զինվորական ծառայություն, բայց պատերազմի ժամանակ պետք է միանային իրենց նախարարին՝ մոտ 26.000), ընդեմ 11 նախարարի և նրանց մոտ 6.850 հեծյալի: Ընդ որում վերջիններիս գնդերից զինվորները մասսայաբար դասալքել են և իրենց տոհմի այլ նախարարի (օր.`Խոռխոռունիները` Խորենի և այլն) գլխավորությամբ միացել են Վարդանանց, քանի որ հայ զինվորի արժեքային համակարգում իր նախարարի արարքը դավաճանություն էր: Այլ անուղղակի ապացույցներից բացի Եղիշեն հենց ինքն է նշում, որ. “Այն ետ կացածների փոխարեն, որոնք գնացին Սյունյաց իշխանի հետևից, (Վարդանը – Մ.Հ.) կարգեց նրանց եղբայրներին կամ որդիներին կամ եղբորորդիներին և ամեն մեկին տվեց նրանց զորքերը, որովհետև ամբողջ երկիրը դեռ նրա իշխանության տակ էր” : Նույնիսկ Սյունյաց գունդը ամբողջությամբ հանդես չէր գալիս, քանի որ Ավարայրի ճակատամարտից հետո, ըստ Փարպեցու. “Հմայակը (Վարդանի կրտսեր եղբայրը – Մ.Հ.) Տայոց ամրոցներում հավաքվածների վրա գումարեց… Սյունիքից բերած ընտիր տղամարդկանց” , էլ ուր մնաց՝ մյուսները: Իմ կարծիքով որոշ “Վասակյան” նախարարներ էլ նույնիսկ ոչ պաշտոնապես օգնել են Վարդանին: Իսկ Վասակյան նախարարների գավառների հասարակ ժողովուրդը համարյա ամբողջությամբ Վարդանի հետ էր: Ըստ “Աշխարհացույց”-ի էլ Մարզպանական Հայաստանի տարածքի մոտ 90%-ը Վարդանի հետ էր: Սա նաև համապատասխանում է Եղիշեին, ըստ որի նա խոսելու է. “…Հայոց պատերազմի մասին… որի մեջ քչերի հանդեպ շատերն առաքինի գտնվեցին” (մոտ 91 նախարարներից 80-ը): Որ Վասակյանք քիչ են եղել, անուղղակիորեն վկայում է նաև այն հանգամանքը, որ Վարդանի վերադառնալուց հետ Վասակը որևէ լուրջ քայլ չկարողացավ ձեռնարկել և խուճապահար հեռացավ Սյունիք:
Այսպիսով Վարդանի և Վասակի կողմնակիցների հավասարության կամ վերջիններիս գերազանցության մասին խոսելը միանշանակ չի համապատասխանում ճշմարտությանը:

Lion
13.11.2011, 11:38
Մյուս հարցը, որ առաջ է քաշվում, վերաբերվում է նրան, թե Վասակի դիրքորոշումը թեև պակաս վեհ, սակայն ազգի համար ավելի կենսունակ էր: Սակայն դա ճիշտ չէ: 301 թ-ին հայերն ընդունելով քրիստոնեությունը՝ ընդգծեցին իրենց տարբերությունը պարսիկներից, իսկ 451թ-ին Քաղկեդոնի ժողովի որոշմանը բացասական վերաբերմունք դրսևորելով, ընդգծեցին իրենց տարբերությունը բյուզանդացիներից: Իսկ այս երկու պետությունների քաղաքականությունը միշտ էլ ուղղված է եղել էթնիկ միատարր պետություն ստեղծելուն: Հայերը, ընդունելով զրահադաշտականությունը և հետևելով Վասակին, կամ ուղղակի դարերի ընթացքում կկորեին, ինչպես կորան օր.՝ մարերը, պարթևները, ասորիները և այլն, կամ էլ ներկայումս Հայկական լեռնաշխարհում կապրեր մի էթնոս, որը ոչ մի ընդհանուր բան չէր ուենա հայերի հետ` հանդիսանալով տարբեր ժամանակաշրջաններում մեր հայրենիքը ողողած էթնիկ խմբերի անդեմ մի խառնուրդ (ինչպես օրինակ պատմական Աղվանքը և աղվանցիներն ու ներկայիս Ադերբեջանը ու ադերբեջանցիները): Պատահական չէ, որ և Բյուզանդիայի, Պարսկաստանի ու Խալիֆաթի, և սելջուկների, մոնղոլների, թաթարների, նորից պարսիկների ու թուրքերի դեմ անհավասար և հիրավի հերոսական պայքարում, ինչպես նաև նրանց դժնդակ տիրապետության տարիներին, մինչև 20-րդ դարի սկզբի Մեծ Եղեռնը, հայը մնաց իշխող էթնիկ տարր ողջ Հայկական լեռնաշխարհում և չձուլվեց ինչպես այլ ազգեր: Փաստորեն Վարդանի քաղաքական գիծը անցավ դարերի փորձություն և լիովին արդարացրեց իրեն:

Lion
13.11.2011, 11:39
Վարդանին մեղադրում են նաև նրանում, թե իբր Հազկերտը ապստամբության ընթացքում արդեն հրաժարվել էր կրոնափոխության առաջարկից և իզուր էր հետագա պայքարը: Բայց նախ հաստատ չէր, որ Հազկերտը իրոք հրաժարվել էր իր պահանջից և այդ լուրերը Վասակը և պարսիկ պաշտոնյաները չէին տարածում, հեշտությամբ հաղթանակի հասնելու համար, և հետո չմոռանանք, որ հայերը ոչ մի երաշխիք չունեին, որ զորքի, ժողովրդի և նախարարների ցրվելուց հետո պարսից բանակը հեշտությամբ չէր գրավի Հայաստանը, քանի որ ըստ իմ ուսումնասիրությունների, Հազկերտի կարծեցյալ հրաժարման լուրը հայերը ստացան 451թ. հունվարի վերջին կամ փետրվարի սկզբին, երբ Փայտակարանում արդեն տեղի էր ունենում զորքերի կենտրոնացում և սկսվել էր արշավը դեպի Հայաստան: Բացի այդ, որ այդ մտադրությունը կեղծ է եղել, երևում է այն հանգամանքից, որ Հազկերտը այդ քայլով ժամանակ շահեց, և ևս մեկ անգամ ստուգելով բյուզանդացիների վերաբերմունքը, և տեսնելով, որ նրանք իրոք չեն պատրաստվում հայերին օգնել, հրամայեց սկսել արշավանքը: Այլ հարց է, որ Ավարայրի ճակատամարտից հետո Հազկերտը կարող էր իսկապես այդպիսի հրաման տալ, ապստամբությունը հանդարտեցնելու նպատակով, քանի որ ծանր կորուստներ էր կրել: Այստեղ կարևոր է ժամանակագրությունը չշփոթել՝ ճակատամարտից առաջ և հետո:

Վարդանին մեղադրում են, որ նա իբր անհեռատես էր և հայերը Ավարայրում մնացին մենակ: Սակայն վերևում արդեն ասվեց, որ հայ-բյուզանդական դաշինքը որոշ չափով, իսկ հայ-վիրա-աղվանական դաշինքը ամբողջովին քանդվեց Վասակի մեղքով: Ինչ վերաբերվում է հոներին, որոնք իբր խաբել են հայերին, ապա դա թյուրիմացություն է, քանի որ հենց Ավարայրի օրերին հոները ներխուժեցին Պարսկաստան և մեծ ավերածություններ կատարեցին, որը թեև չօգնեց բուն Ավարայրում, բայց մեծ նշանակություն ունեցավ հետագա պայքարի համար, երբ պարսիկները նաև այդ պատճառով ստիպված զորքերը հանեցին Հայաստանից և ուղարկեցին հոների դեմ:

einnA
15.11.2011, 11:00
Lion ես քեզ հետ չեմ կարող բանավիճել, որովհետև սկզբնաղբյուրներից մենակ Եղիշե ու Փարպեցի եմ կարդացել, որոնց փոխանցած տեղեկությունները խիստ կասկածի տակ են անձամբ իմ կողմից, չեմ վստահում, ուստի հիմնավորել պատմական դեպքի ճշտությունն անհնար է դառնում, իսկ մնացած աղբյուրներին ծանոթ չեմ, ուղղակի կարդացել եմ մի շարք վերլուծականներ ու կարծիքներ: Ի դեպ, Կորյունը քիչ, բայց որոշակի տեղեկություններ է տալիս Վասակի մասին` ներկայացնելով նրան որպես բանիմաց, հայրենասեր, քաջ հայորդու` արժանի իր նախնիներին: Ժամանակին Վասակը նաև օգնել է նոր դպրոցներ բացելու գործում հենց Սյունիքի տարածքում:

Ամեն դեպքում, երբ ես պատմեմ իմ երեխաներին Ավարայրի մասին, հաստատ Վասակին դավաճանի կերպարում չեմ ներկայացնի :)

Varzor
15.11.2011, 12:06
Lion ես քեզ հետ չեմ կարող բանավիճել, որովհետև սկզբնաղբյուրներից մենակ Եղիշե ու Փարպեցի եմ կարդացել, որոնց փոխանցած տեղեկությունները խիստ կասկածի տակ են անձամբ իմ կողմից, չեմ վստահում, ուստի հիմնավորել պատմական դեպքի ճշտությունն անհնար է դառնում, իսկ մնացած աղբյուրներին ծանոթ չեմ, ուղղակի կարդացել եմ մի շարք վերլուծականներ ու կարծիքներ: Ի դեպ, Կորյունը քիչ, բայց որոշակի տեղեկություններ է տալիս Վասակի մասին` ներկայացնելով նրան որպես բանիմաց, հայրենասեր, քաջ հայորդու` արժանի իր նախնիներին: Ժամանակին Վասակը նաև օգնել է նոր դպրոցներ բացելու գործում հենց Սյունիքի տարածքում:

Ամեն դեպքում, երբ ես պատմեմ իմ երեխաներին Ավարայրի մասին, հաստատ Վասակին դավաճանի կերպարում չեմ ներկայացնի :)
Ի դեպ Կորյունը պտի որ լավ էլ քաջատեղյակ լիներ Վասակի "դավաճան" համարվելու մասին: Բայց չգիտես ինչու բավականին լավ է խոսում նրա մասին: Ի դեպ Մաշտոցի ահնդեպ Վասակի վերաբերմունքը թույլ է տալիս ենթադրել, որ Եղիշեն ու Փարպեցին որոշ հարցերում այդքան էլ անկողմնակալ չեն: Հետաքրքիր է, որ Հայաստանը կրոնափոխ անելու գործին աջակցող իշխանը աջակցում էր դպրոցների, եկեղեցիների ու ամենակարևորը` հայոց գրի տարածման գործին:
Ամեն դեպքում մարդիկ փոխվում են, միգուցե Վասակը վերանայել էր իր հայացքները կամ էլ այլ գործոններ էլ կային, որոնց մասին տեղյակ չենք:
Բայց ելնելով փաստացի իարականությունից կարող ենք ասել.
1. Վասակը դուրս եկավ իր հայրենակիցների դեմ և պարտվեց:
2. Վարդանանց հաղթանակի շնորհիվ մենք այսօր դեռ կանք:
3. Մեր ներկայում մենք զրադաշտական չենք:
4. Եկեղեցին սրբացրել է Վարդանանց և դավաճան համարել Վասակին:

Փաստերը սրանք են, մնացածը լոկ ենթադրությւններ են:

Lion
15.11.2011, 19:28
Վասակը դավաճան չի ծնվել ու մեծացել, նա, ահմենայն դեպս գոնե ձևական առումով, կարգին մարդ է եղել մինչև 450 թ-ը: Հետո դարձավ դավաճան: Պատմեք Ձեր երեխաներին ամեն ինչ այնպես, ինչպես ուզում եք, բայց զգույշ եղեք, որ... իրենք հանկարծ դավաճանի հետքերով չգնան: Էդ դեպքում մեծ է հավանականությունը, որ կվերջացնեն պատի մոռ (տակ) կամ էլ, մոտավորապես ասեմ, Կադաֆիի նման...

einnA
16.11.2011, 00:59
Ի դեպ Կորյունը պտի որ լավ էլ քաջատեղյակ լիներ Վասակի "դավաճան" համարվելու մասին: Բայց չգիտես ինչու բավականին լավ է խոսում նրա մասին: Ի դեպ Մաշտոցի ահնդեպ Վասակի վերաբերմունքը թույլ է տալիս ենթադրել, որ Եղիշեն ու Փարպեցին որոշ հարցերում այդքան էլ անկողմնակալ չեն: Հետաքրքիր է, որ Հայաստանը կրոնափոխ անելու գործին աջակցող իշխանը աջակցում էր դպրոցների, եկեղեցիների ու ամենակարևորը` հայոց գրի տարածման գործին:
Ամեն դեպքում մարդիկ փոխվում են, միգուցե Վասակը վերանայել էր իր հայացքները կամ էլ այլ գործոններ էլ կային, որոնց մասին տեղյակ չենք:
Բայց ելնելով փաստացի իարականությունից կարող ենք ասել.
1. Վասակը դուրս եկավ իր հայրենակիցների դեմ և պարտվեց:
2. Վարդանանց հաղթանակի շնորհիվ մենք այսօր դեռ կանք:
3. Մեր ներկայում մենք զրադաշտական չենք:
4. Եկեղեցին սրբացրել է Վարդանանց և դավաճան համարել Վասակին:

Փաստերը սրանք են, մնացածը լոկ ենթադրությւններ են:

Ընդունեք, որ իրականությունը ոչ միշտ է ճիշտ մատուցվում:

ինչու ընդունելի չի համարվում այն ենթադրությունը, որ հակառակ կողմում գուցե Վասակը շատ ավելին է արել իր ազգի համար, չէ որ ամեն ինչ ենթադրելի է :)

Մենք ժամանակին հեթանոս էինք ու ոչ պակաս արժեքներ էինք ստեղծել,որոնք, ի դեպ, մի զարկով կորան եկեղեցիների տակ, իսկ ով է ասում, որ եթե այսօր` իրականում, մենք քրիստոնյա ենք, մենք շահել ենք դրանից :think (ես ինձ քրիստոնյա եմ համարում. հակառակ կարծիք չստեղծվի :) )

իսկ եկեղեցին, թե ում է սրբացրել, ես դեմ չեմ, բայց ինձ համար էտ ճշմարտության ապացույց չի հանդիսանում :)

լավ, ես շատ չընդարձակվեմ...


Վասակը դավաճան չի ծնվել ու մեծացել, նա, ահմենայն դեպս գոնե ձևական առումով, կարգին մարդ է եղել մինչև 450 թ-ը: Հետո դարձավ դավաճան: Պատմեք Ձեր երեխաներին ամեն ինչ այնպես, ինչպես ուզում եք, բայց զգույշ եղեք, որ... իրենք հանկարծ դավաճանի հետքերով չգնան: Էդ դեպքում մեծ է հավանականությունը, որ կվերջացնեն պատի մոռ (տակ) կամ էլ, մոտավորապես ասեմ, Կադաֆիի նման...

Lion նենց զարմանում եմ քո համառ համոզմունքների վրա, անկեղծ :)

Կադաֆիին էլ դավաճան հանեցիր :))

Lion
16.11.2011, 08:59
einnA ջան, փաստեր կամ գոնե մի քիչ հիմնավորված ենթադրություններ ներկայացրու, թե չէ. "ենթադրել" ամեն ինչ կարելի է...

Varzor
16.11.2011, 11:25
Ընդունեք, որ իրականությունը ոչ միշտ է ճիշտ մատուցվում:
ինչու ընդունելի չի համարվում այն ենթադրությունը, որ հակառակ կողմում գուցե Վասակը շատ ավելին է արել իր ազգի համար, չէ որ ամեն ինչ ենթադրելի է :)
Մենք ժամանակին հեթանոս էինք ու ոչ պակաս արժեքներ էինք ստեղծել,որոնք, ի դեպ, մի զարկով կորան եկեղեցիների տակ, իսկ ով է ասում, որ եթե այսօր` իրականում, մենք քրիստոնյա ենք, մենք շահել ենք դրանից :think (ես ինձ քրիստոնյա եմ համարում. հակառակ կարծիք չստեղծվի :) )
իսկ եկեղեցին, թե ում է սրբացրել, ես դեմ չեմ, բայց ինձ համար էտ ճշմարտության ապացույց չի հանդիսանում :)

Այդ 4 փաստերը անհերքելի ճշմարտություններ են ու վիճարկման ենթակա չեն:
Իսկ քո արած ենթադրությունները ոչինչ չեն փոխում այս փաստերի կոնտեքստում և մեր իրականությունում:
Ապացույց.
Ենթադրենք, թե Վասակը ավելի շատ բան է արել ազգի համար, քան կարծում ենք: Մևնույն է
1. Վասակը դուրս եկավ այլ հայերի դեմ և պարտվեց:
2. Վարդանանց հաղթանակը (Վասակի պարտությունը) մեր պատմության շղթայի անքակտելի օղակն է` մենք այսօր կանք: Նաղդը թողած նիսյայի հետևից չենք ընկնում ;)
3. Մենք ներկայում զրադաշտական չենք: Պետք չի զրադաշտականությունը խառնել մեր հայկական հեթանոսության հետ քանի որ, նույնիսկ հայոց հեթանոսությունը չէր ընդունում զրադաշտականոթւյան հիմնական սկզբունքները, մասնավորապես` չար ու բարի աստվածների պայքարի գաղափարը և մեռյալներին չհուղարկավորել-չայրելը: Մասնավորապես վերջին գաղափարին դեմ էին հայերի մեջ թե քրիստոնյաները, թե հեթանոսները և թե նույնիսկ աղանդավորական որոշ շարժուներ, քաղկեդոնամետները` բոլորը բացի զրադաշտներից, որոնք հայ ժողովրդի մեջ ԲԱՑԱԿԱՅՈՒՄ էին:
4. Եկեղեցին սրբացրել է Վարդանանց և դավաճան համարել Վասակին: Ու դա տեղի է ունեցել մեր ենթադրություններից անկախ, այլևս կապ չունի իսկության և կեղծության հետ` եղելություն է:

Իսկ երեխաներին կարելի է պատմել օբյեկտիվ կերպով, այս փաստերի վրա հիմնվելով: Վասակի արած լավ գործերն էլ հետը: Թող իմանան, որ նույնիսկ բարի ու լավ մարդիկ երբեմն ընդրում են խոտոր ուղի:

Malxas
16.11.2011, 14:28
Այդ 4 փաստերը անհերքելի ճշմարտություններ են ու վիճարկման ենթակա չեն:
Իսկ քո արած ենթադրությունները ոչինչ չեն փոխում այս փաստերի կոնտեքստում և մեր իրականությունում:
Ապացույց.
Ենթադրենք, թե Վասակը ավելի շատ բան է արել ազգի համար, քան կարծում ենք: Մևնույն է
1. Վասակը դուրս եկավ այլ հայերի դեմ և պարտվեց:
2. Վարդանանց հաղթանակը (Վասակի պարտությունը) մեր պատմության շղթայի անքակտելի օղակն է` մենք այսօր կանք: Նաղդը թողած նիսյայի հետևից չենք ընկնում ;)
3. Մենք ներկայում զրադաշտական չենք: Պետք չի զրադաշտականությունը խառնել մեր հայկական հեթանոսության հետ քանի որ, նույնիսկ հայոց հեթանոսությունը չէր ընդունում զրադաշտականոթւյան հիմնական սկզբունքները, մասնավորապես` չար ու բարի աստվածների պայքարի գաղափարը և մեռյալներին չհուղարկավորել-չայրելը: Մասնավորապես վերջին գաղափարին դեմ էին հայերի մեջ թե քրիստոնյաները, թե հեթանոսները և թե նույնիսկ աղանդավորական որոշ շարժուներ, քաղկեդոնամետները` բոլորը բացի զրադաշտներից, որոնք հայ ժողովրդի մեջ ԲԱՑԱԿԱՅՈՒՄ էին:
4. Եկեղեցին սրբացրել է Վարդանանց և դավաճան համարել Վասակին: Ու դա տեղի է ունեցել մեր ենթադրություններից անկախ, այլևս կապ չունի իսկության և կեղծության հետ` եղելություն է:

Իսկ երեխաներին կարելի է պատմել օբյեկտիվ կերպով, այս փաստերի վրա հիմնվելով: Վասակի արած լավ գործերն էլ հետը: Թող իմանան, որ նույնիսկ բարի ու լավ մարդիկ երբեմն ընդրում են խոտոր ուղի:

Այս հարցը մի անգամ էլ Լիոնի հետ եմ բանավիճել:
Այսպես ուրեմն, եթե Վասակը հայոց մարզպանն էր, այսինքն հայոց գերագույն իշխանությունը, ու մյուսները դուրս էին գալիս նրա դեմ, ապա չի? ստացվում, որ նրանք էին դավաճան, որովհետև դուրս էին եկել իրենց օրինական իշխանության դեմ:
Սա իմ կարծիքը չէ, բայց կուզենակի մյուսների կարծիքները լսել:

Lion
16.11.2011, 14:46
Ասեմ, որ. "օրինական իշխանություն" հասկացությունը շատ հարաբերական է: Պարսից թագավորությունը բռնատիրել էր Հայաստանին և նրա իշխանությունը չէր կարող համարվել. "օրինական", հետևաբար. "օրինական" չէր կարող համարվել նաև Վասակի իշխանությունը և, հետևաբար, դե-յուրե այստեղ դավաճանություն չկա:

Varzor
16.11.2011, 15:25
Այս հարցը մի անգամ էլ Լիոնի հետ եմ բանավիճել:
Այսպես ուրեմն, եթե Վասակը հայոց մարզպանն էր, այսինքն հայոց գերագույն իշխանությունը, ու մյուսները դուրս էին գալիս նրա դեմ, ապա չի? ստացվում, որ նրանք էին դավաճան, որովհետև դուրս էին եկել իրենց օրինական իշխանության դեմ:
Սա իմ կարծիքը չէ, բայց կուզենակի մյուսների կարծիքները լսել:
Ուշադիր չես: Ես չեմ որակում Վասակի դեմ դսուրս գալը, կամ վարդանի դեմ դուրս գալը: Ես ասում եմ, որ դուրս եակն իրար դեմ: Վասակը դուրս եկավ իր հայրենակիցների դեմ օտարի զորքի կազմում ու պարտվեց:
Իսկ դավաճանությոն է թե չէ մարզպանի դեմ դուրս գալը, ես դրան ոչ մի որակում չեմ տվել իմ նշած 4 կետերում, ինչպես և որակում չեմ տվել ՎԱսակի գործողություններին:
Խոսում եմ փաստերով: վասակի դավաճան լինելչլինելը ընդամենը փաստերի այս կամ այն կերպով վերլուծության և ենթադրությունների արդյունքն են: Դա պատմաբանների և պատմագետների գործն է:
Ինձ համար դա չի կարևորը, այլ փաստերը: Իսկ դրանք ընդհանուր առմամբ նշածս 4-ն են: ԿԱրող ես հերքել որևիցե մեկը?

Malxas
17.11.2011, 18:19
Ուշադիր չես: Ես չեմ որակում Վասակի դեմ դսուրս գալը, կամ վարդանի դեմ դուրս գալը: Ես ասում եմ, որ դուրս եակն իրար դեմ: Վասակը դուրս եկավ իր հայրենակիցների դեմ օտարի զորքի կազմում ու պարտվեց:
Իսկ դավաճանությոն է թե չէ մարզպանի դեմ դուրս գալը, ես դրան ոչ մի որակում չեմ տվել իմ նշած 4 կետերում, ինչպես և որակում չեմ տվել ՎԱսակի գործողություններին:
Խոսում եմ փաստերով: վասակի դավաճան լինելչլինելը ընդամենը փաստերի այս կամ այն կերպով վերլուծության և ենթադրությունների արդյունքն են: Դա պատմաբանների և պատմագետների գործն է:
Ինձ համար դա չի կարևորը, այլ փաստերը: Իսկ դրանք ընդհանուր առմամբ նշածս 4-ն են: ԿԱրող ես հերքել որևիցե մեկը?

Իրոք Վասակը իր հայրենակիցների դեմ կռվում էր օտար ուժերի աջակցությամբ: Վարդանը և իր կողմնակիցները նույնպես դեմ չէին լինի կողքներին օտար ուժեր ունենալ, նույնիսկ ոտնահան եղան այդ օտար ուժերը փնտրելով, բայց դե ով է մեղավոր, որ այնքան քաղաքական ունակություն չունեցան որևէ դաշնակցի աջակցությունն ունենալու: Այսինքն օտար ուժի մասնակցությունն այստեղ խնդիր չէ: Էհ չեղա՞վ, որ դա ընդամենը կռիվ էր հայերի ու հայերի մեջ, որոնցից ամենաբարձր իշխանությունն ուներ Վասակ Սյունին:
Ի դեպ, ես քո գրառմանը որևէ գնահատական չեմ տվել և ընդամենը խնդրել եմ կարծիք հայտնել իմ գրառմանը ;)

Varzor
17.11.2011, 19:35
Իրոք Վասակը իր հայրենակիցների դեմ կռվում էր օտար ուժերի աջակցությամբ: Վարդանը և իր կողմնակիցները նույնպես դեմ չէին լինի կողքներին օտար ուժեր ունենալ, նույնիսկ ոտնահան եղան այդ օտար ուժերը փնտրելով, բայց դե ով է մեղավոր, որ այնքան քաղաքական ունակություն չունեցան որևէ դաշնակցի աջակցությունն ունենալու: Այսինքն օտար ուժի մասնակցությունն այստեղ խնդիր չէ: Էհ չեղա՞վ, որ դա ընդամենը կռիվ էր հայերի ու հայերի մեջ, որոնցից ամենաբարձր իշխանությունն ուներ Վասակ Սյունին:
Ի դեպ, ես քո գրառմանը որևէ գնահատական չեմ տվել և ընդամենը խնդրել եմ կարծիք հայտնել իմ գրառմանը ;)
Չեմ կարծում, որ մի քանի հազար զորքով Վասակին կարելի է համարել, որ օտար ուժերի օգնությամբ էր կռվում, քանի որ նախ ինքը չէր զորքի հրամանատարը, և երկրորդը` պարսկական բազմահազարանոց զորքի կազմում Վասակի ուժերն ընդամենը մի փոքրիկ զորախումբ էին կազմում: Ուստի Վասակը հայերի դեմ դուրս էր եկել օտար զորքի կազմում, այլ ոչ թե օտար զորքի օժանդակությամբ:
Ու ես չեմ ասում, թե իմ գրառմանը գնահատական ես տվել: Հակառակը` իմ գրառումով գնահատական եմ տվել քո գրառմանը: Այսինքն` քո գրառումը, որը կապված էր իմ գրառման հետ, իմ թվարկած փաստերի վերաբերյալ ոչինչ չեր փոխում: Ինչևե` անցանք :)

Ես էլ եմ երկար ժամանակ մտածել արդյոք Վասակը դավաճան էր, արդյոք նրա պայքարն ավելի ազնիվ չէր, արդյոք այն ուղղված չէր ոչ թե հայոց պետականոթւյան այլ հայոց պետականոթւյան համար քայքայիչ դարձած կրոնի և եկեղեցու դեմ? Ու եկել եմ այն եզրակացության ու անկախ նրանից, թե ինչ արդյունքի կգամ իմ ենթադրությունների վերլուծությունից, միևնույն է արդյունքը` փաստերը չեն փոխվի:
Ներկայիս իրավիճակում, ելնելով փաստերի վերլուծությունից, առավել ևս նպատակահարմար չէ Վասակի կերպարի արդարացումը, Վարդանանց կերպարի արժեզրկումը:
Միտքս բացատրեմ.
Ներկայիս իրավիճակում, երբ հայ ինքնության անքակտելի մասնիկն է կազմում քրիստոնեությունը, երբ ազգային գիտակցության մեջ ազգին նույնիսկ լավ նպատակներով դեմ դուրս եկած մարդուն համարում ենք դավաճան, իմաստ չունի վերանայել պատմական այդպիսի հնություն ունեցող իրադարձությունը, մանավանդ որ փաստերի բացակայությունը ստիպում է առաջնորդվել միայն երևակայությամբ և տրամաբանությամբ:

einnA
17.11.2011, 23:47
փաստեր, փաստեր... ինչ փաստերի մասին եք խոսում, զարմանում եմ :)
էս շատ ջուր կծեծցի, ուստի վերջին անգամ գրառում անեմ էս թեմայում ու լքեմ ձեզ:

Վարդանանց պատերազմում ամենամեծ հաղթողն ու պարտվողը հասարակ ժողովուրդը եղավ, էստեղ ինչ բարոյական հաղթանակի մասին է խոսքը:Ամենապարզ օրիանկով մեր աչքն է կոխում պատմությունը, որ համախմբվածության պակասը բերում է դավաճանության ու հերոսացման ... սրանք էնքան հակադիր բաներ են, բայց որ դնես իրար կողքի, լրիվ իրար լրացնում են :aha

թող ամեն մեկն ինքն իր տրամաբանությամբ ինչքանով հնարավորություն կամ ցանկություն ունի ուսումնասիրի ու կատարի համապատասխան եզրակացություններ (եզրակացությունը տեղին եմ ասում, որովհետև փաստերը կամ չկան կամ էլ սին են): Ոչ ոք սուրբ չի եղել, առավել ևս Վարդանն ու Վասակը, որոնք հենց նույն իշխանության համար էին կռվում նաև:
Ամեն դեպքում ես երևի էտ իրավիճակում կնախընտրեի թշնամու թիկունքից օգնել ինչով հնարավոր է, քան կույր նահատակվեի ու գուցե նաև սրբացվեի :)

առողջ քննարկումներ

Lion
18.11.2011, 08:30
Իրոք Վասակը իր հայրենակիցների դեմ կռվում էր օտար ուժերի աջակցությամբ: Վարդանը և իր կողմնակիցները նույնպես դեմ չէին լինի կողքներին օտար ուժեր ունենալ, նույնիսկ ոտնահան եղան այդ օտար ուժերը փնտրելով, բայց դե ով է մեղավոր, որ այնքան քաղաքական ունակություն չունեցան որևէ դաշնակցի աջակցությունն ունենալու: Այսինքն օտար ուժի մասնակցությունն այստեղ խնդիր չէ: Էհ չեղա՞վ, որ դա ընդամենը կռիվ էր հայերի ու հայերի մեջ, որոնցից ամենաբարձր իշխանությունն ուներ Վասակ Սյունին:
Ի դեպ, ես քո գրառմանը որևէ գնահատական չեմ տվել և ընդամենը խնդրել եմ կարծիք հայտնել իմ գրառմանը ;)

Խնդիրն այնքան էլ այն չէ, ով ում աջակցությամբ էր կռվում, այլ այն` թե ով ինչի համար էր կռվում: Ի դեպ, եթե մենք արդարացնում ենք Վասակ Սյունուն, ապա առաջարկում եմ արդարացնել նաև Մերուժան Արժրունուն, Վահան Մամիկոնյանին, Գդիհո Սյունուն, Ֆիլիպ Սյունուն և նմանատիպ այլ մարդկանց: Խնդիրն այն է, որ սրանք ևս. "իրենց ճշտով" պայքարում էին հայերի դեմ ու դավաճան են: Այս առումով անհասկանալի է, թե Վասակն էդ ինչ մի առանձնահատուկ բան է արել կամ դիրքում է եղել, որում չեն եղել հիշատակածս անձիք և ինչու հանկարծ նրանք դարձան դավաճան, իսկ Վասակը` "խոհուն քաղաքական գործիչ": Առաջարկում եմ բոլոր "Վասակյաններին" պատասխանել այդ հարցին` որն էր Վասակի ու թվարկածս մյուս դավաճանների սկզբունքային տարբերությունը?

Malxas
21.11.2011, 14:51
Բոլորիդ շնորհակալություն արտահայտած կարծիքների համար:

Lion
04.01.2012, 01:25
Շատ հետաքրքիր միտք է սույն թեմայի տեսակետից, կարող եք նայել հարցազրույցի 8:10-9:00 հատվածը -

http://www.ardarutyun.org/?p=4723

Lion
04.01.2012, 01:57
Չէ, դա Հազկերտի կողմից անհիմն քաղաքական քայլ կլիներ` որ ինչ, ուժեղացնում էս հակառակորդիդ? Իսկ փախչելը ճակատային գծում շատ հեշտ է` ընդամենը մարտի ժամանակ անցնում էս հակառակորդիդ կողմը (Դեմիրճյանը դա լավ է նկարագրում):

...Հայոց այրուձին հասավ ճակատ, ուր տեղավորված էին պարսից զորքերը` միշտ ենթակա քուշանների անակնկալ հարձակումներին և պատրաստ նույնը դարձնելու նրանց: Զորքերի ճամբարերը թաքնված էին ցրիվ, անապատի իջվածքներում և հովիտներում:
Գլխավոր ճամբարին մոտենալիս նկատեցին իրենց դիմավորող մի փոքրիկ զորամաս: Դա Նյուսալավուրտի տեղակալ Զորա զորավարն էր, որ գալիս էր ընդառաջ: Երբ մոտեցան, Զորա զորավարը զվարթադեմ ողջունեց այրուձիին, զինվորկան ողջագուրանքով գրկվեց Գարեգին իշխանի հետ և ապա բարձրաձայն հարցրեց այրուձիի ողջությունը: Գարեգինը պատասխանեց, որ այրուձին ողջ ու հաջող հասավ տեղ և պատրաստ է ընդունելու մարտական հրամանները: Գնացին ճամբար: Զորավարը հայ իշխաններին հրավիրեց իր տաղավարը:

Ընթրիք տվին: Զորա զորավարը` հիսունից անց, կորովի և շատ ախորժելի զորական, զվարճախոսությամբ զատվում էր հայ իշխաններից: Նա դուրս եկավ շատ մտերիմ և հաճելի զորական: Հիշեց Վարդան Մամիկոնյանին հատուկ հարգանքով:
– Մենք ունենք շատ մարտական զորավարներ, բայց Վարդան սպասալար չունենք: Չէր կարելի այդպիսի զորականի բանտարկել…– ցավեց Զորա զորավարը:

Ընթրիքը կարճ տևեց, որովհետև հյուրերը հոգնած էին: Զորավարը արձակեց նրանց և բարեմաղթեց խաղաղ քուն:

Գիշերը մի առժամ խաղաղ էր: Սակայն լուսադեմին պարսից գալարափողը տագնապ հնչեցրեց: Հարևան ճամբարներում պարսիկ զորքը ոտքի ելավ: Գարեգինը վազեց Զորա զորավարի մոտ:
– Քուշանները հարձակման են պատրաստվում,– ասաց Զորա զորավարը,– գնում ենք մարտի:
– Անշուշտ, նաև մե՞նք պիտի գանք,– հարցրեց Գարեգինը:
– Ո՛չ: Դուք հանգստանում եք մի քանի օր:

Պարսից զորքը, երկու թևի զատվելով, գնաց ճակատի գիծը: Ճամբարում մնաց միայն հայոց այրուձին:
– Կարգին մարդ է երևում այս Զորան,– նկատեց Արսենը,– թերևս ազնիվ պատերազմ տանի մեզ…

Առավոտյան ճեպագնաց եկավ Զորա զորավարից` շտապ արշավով ճակատ հասնել. տագնապ է: Գարեգին իշխանը կանչեց իշխան հրամանատարներին և կտակեց մահվան դեպքում այրուձին ղեկավարողների հաջորդությունը` Արսեն Ընծայնոց, Տաճատ Գնթունի, Ներսեհ Քաջբերունի, Արշամ հարյուրապետ: Այրուձին հասավ ճակատ: Անծայր անապատ, ոչ մի նշան թշնամու: Խաղաղություն, ինչպես նախաստեղծման օրերում: Ավազի մեռած ալիքներ և ամայի հորիզոն:

Հայոց այրուձիի դիրքը որոշվեց` պարսից զորագնդերի երկու թևերի միջև: Զորքերը շարժվեցին` պատրաստ մտնելու մարտ: Սակայն քուշանների և ոչ մի նշան: Հայոց այրուձին սովոր էր քուշանական պատերազմին: Քաջ գիտեր քուշանական անապատի խարդավանքները: Այնպես որ ճակատի ամայությունը չզարմացրեց Գարեգինին:

Զորա զորավարը եկավ ստուգատես, գոհունակ դիտեց այրուձին, հրամանատարներին, ապա հայացքը պտտեցրեց բոլորին մեկ-մեկ, և հանկարծ աչքերը լցվեցին: Նա խեղդված ձայնով ինչ-որ շշնջաց, որից միայն լսվեց որոշ “ափսո՜ս” բառը: Հետո հրամայեց:
– Կսպասեք, մինչև մեր երկու թևերը կգրոհեն, կմտնեն մարտ, ապա միայն կգրոհեք դուք: Գրոհեցե՛ք շեշտակի, քառասմբակ, խրվեցե՛ք թշնամու շարքերը:
– Հրամա՛նդ,– ասաց Գարեգինը:
Զորա զորավարը ողջագուրվեց Գարեգինի հետ, համբուրեց նրան ջերմագին: Հետո դարձավ բոլորին:
– Դե՛, զավակնե՛րս, քաջարի՛ զավակներս, Որմիզդը ձեզ օգնական:
– Ամե՛ն,– ասաց ողջ այրուձին հայկական կարգով: Զորա զորավարը հեռացավ:

Մինչ նա կհասներ իր գնդերին, անապատի տակից բուսան քուշանական գնդերը: Նրանք, փոթորկելով, արագ, մեջընդմեջ կտրելով իրար, արագ էլ կանգ առան կիսաբոլորակ. չէր հասկացվում` հարձակմա՞ն, թե՞ պաշտպանման պատրաստ:
Պարսից աջ թևը դանդաղ առաջացավ: Նրան հետևեց ձախը: Հայոց այրուձին մնաց կանգնած:
– Տարօրինակ ռազմակարգ է,– մռմռաց Գարեգինը:
Ըստ երևույթին` քուշաններն էլ այդ մտածեցին: Չշարժվեցին: Բավական առաջացան պարսից զորամասերը, բայց քուշանները մնացին անշարժ: Ճեպագնաց եկավ Զորա զորավարից. “շեշտակի գրոհե՛լ”:
– Գրո՜հ,– հրամայեց Գարեգինը և առաջ նետվեց:

Այրուձին սլացավ դեպի քուշանները:
Գարեգինը անհանգստացավ և սկսեց արագ լուծել հանելուկները` ինչ էր այս ռազմակարգը: Հավասարվելով պարսից զորամասերին` Գարեգինը նկատեց, որ նրանք հետզհետե դանդաղեցնում են ընթացքը: “Դա՜վ…”– կայծակեց հանկարծ Գարեգինի գլխում: Հասկացավ: Զորա զորավարը պատրաստվում էր նույնպես “շեշտակի” ետ շրջվել, ինչպես շեշտակի քուշանների բերանն էր տալիս հայկական այրուձին: Արդեն մոտենում էին քուշաններին, որ պարսիկները շեշտակի ետ շարժվեցին: Բարեբախտաբար քուշանները չէին շարժվում: Գարեգինը հրամայեց դանդաղել մի փոքր և կանչելով մյուս հրամանատարներին` ասաց.
– Դա՛վ է, իշխաննե՛ր…– և հրամայեց.– դանդա՜ա՜ա՜ղ:

Այրուձին կոտրեց թափը: Իշխանները զարմանալով հետևել սկսեցին: Արդեն այրուձին այնքան էր մոտենում քուշաններին, որ պարզ տեսնում-տեսնվում էր: Քուշաններից չորս-հինգ հեծյալ առաջ եկան և կանգ առան:
– Իմ հետևի՜ց,– հրամայեց Գարեգինը և առաջ թռչելով` այրուձին շրջեց տարավ պարսից վրա:

Պարսիկները գլխի ընկան իսկույն այդ շարժման նպատակը և հարձակվեցին հայերի վրա: Գարեգինը կոտրեց այդ հարձակումը ավելի վճռական գրոհով: Առաջին կարճ հարվածներով նա մի փոքր կասեցրեց պարսիկների թափը և իսկույն ետ շրջվեց և շեշտակի թռավ դեպի քուշանները` հանելով սաղավարտը և ճոճելով օդում: Նույնն արին և զինվորները: Քուշանները հասկացան և ծիծաղով ու վայրի գոչյուններով ընդունեցին այրուձին: Պարսիկները կանգ առան անվճռական: Ապա զգալով ուժերի գերազանցություն քուշանների կողմում` արագ տեղի տվին, քաշվեցին: Գարեգինն իսկույն բուժակներ ուղարկեց մարտադաշտը` վիրավորներին օգնության, և այրուձին տարավ դեպի քուշանների հրամանատարը: Քուշանները սեղմ օղակի մեջ առան այրուձին և լուռ սպասեցին իրենց հրամանատարի կարգադրության: Կարճոտն, շեղակն, սակավամորուս հեծյալներ` նժույգների հետ միամարմին, իրենց խորամանկ և միաժամ միամիտ հայացքներով չափեցին նորեկներին:
Քուշանների զորավարը` համարյա անմորուս, աներևակայելի քաջառողջ մի երիտասարդ. սուր ու զվարթ նայեց այրուձիին և պարսկերեն իմացող թարգմանի միջոցով ողջունեց.
– Խաղաղությո՜ւն և ողջություն քաջարի զինվորներին:
– Անապատի որդիներին խաղաղություն և ողջություն:
Ու սկսվեց հարձուփորձը:
– Ինչո՞ւ փախաք:
– Նրանք մեր թշնամիներն են,– ասաց Գարեգինը:
– Ո՞ր երկնքի տակից եք:
– Արևմտյան երկնքի,– թարգմանեց և հարմարեցրեց Արշամը, որ եղել էր Քուշանիայում և գիտեր նրանց ոճը:
– Ո՞վ է ցեղապետը:
– Զորավար Վարդան Մամիկոնեից տերը:
– Ավարթա՜նը հա՜, հա՜… Քաջարի զորավար է: Ո՞ւր է նա:
– Կռվում է պարսիկների դեմ:
– Ինչո՞ւ:

Գարեգինը բացատրեց: Քուշան զորավարը լսեց ուշադիր և լուրջ, բայց հետզհետե սուր ժպիտը շողաց փոքրիկ աչքերում, և նա բարձր քրքջաց.
– Բոլորիս երկիրը մեկ չէ՞… Հո՛, հո՛, հո՛, հո՛… Մի քիչ դո՛ւք շարժվեք, մի քիչ` նրանք, հարմարվեք. էլի՜:
Քուշանների զորագունդը հռհռաց մի ծայրից մյուսը:
Գարեգինը բացատրեց կրկին: Բայց քուշան զորավարը բան չհասկացավ: Ապա անցան բուն գործին:
– Բախտավո՞ր տեղ է,– հարցրեց զորավարը իր հետև կանգնած բրդոտ շամանին:
– Բախտավոր է, թող վառեն իրենց կրակը խաղաղությամբ,– ասաց շամանը:
– Է՛, մնացե՛ք մեր երկրում,– ասաց զորավարը:

Գարեգինը հայտնեց իր մտադրությունը` Վրկանա ծովի ափերով հայրենիք վերադառնալ և կռվել պարսիկների դեմ: Քուշան զորավարը կնճռոտվեց և լռեց:
– Քուշան իշխանը չի՞ վստահում մեզ…
– Ինչպե՞ս կարող եմ չվստահել,– ասաց քուշան զորավարը լուրջ,– ա՛յ,– մատը մեկնեց ռազմադաշտ, ուր ընկած էին հայ մարտիկները,– արյունը հավատարիմ է, բայց մեր անապատներով անցնում են միայն գայլերն ու մենք…
– Զորավա՛ր, հանձն ենք առել կրակ-ջուր, ահ-մահ,– վճռական խոսեց Գարեգինը,– միայն տո՛ւր մեզ մի ուղեցույց ու մի հավատարմախոսք:
– Կտամ: Դուք ու ձեր ճակատագիրը:
Քուշան զորավարը բացատրեց, որ Վրկանա ծովից արևելք որոշ տեղ իրենց աշխարհն է, և այրուձին կգնա իջևաններով, այնուհետև սկսվում է հեփթաղների աշխարհը, և այրուձին պետք է նոր դաշինք կռի նրանց հետ:
– Որտե՞ղ է վերջանում ձեր աշխարհի սահմանը,– հարցրեց Գարեգինը:
Զորավարը մինչև ականջները ժպտաց` փայլեցնելով իր սպիտակ ատամները և ապա անկարող զսպել իրեն` բարձր քրքջաց.
– Սահմա՞ն… հո՛, հո՛, հո՛… թռչող ավազի, նժույգի, սրի հետ ի՞նչ սահման: Թռցնում են, արոտներդ փոխում. ո՞րն է նրանը, ո՞րը` քոնը: Մեր աշխարհը թռչում է: Երևի ձեր աշխարհը կանգնած է, հո՛, հո՛, հո՛…
Գարեգինը ասաց, որ կմեկնի, երբ զորավարը թույլատրի:
– Հանգստացե՛ք դեռ,– պատասխանեց զորավարը,– սրբազան շամանը կնայի աստղերին, կիմանա գնալու ժամը:

Քուշան զորավարը հրամայեց իր գնդերին քաշվել մոտավոր թիկունք: Թողնելով հայոց այրուձիին մի ուղեցույց, որ հետո հասնեն` ինքն իր գնդերով սլացավ, քամու պես կորավ անապատի հորիզոնում:
Գարեգինը ճանապարհ ընկնելուց առաջ այրուձին ետ տարավ մարտադաշտը, ուր ընկած էին մի քանի զինվորներ: Նրանց մի մասը վիրավոր էր, որոնց վերցրին նժույգների վրա, իսկ սպանվածներին հավաքեցին թաղելու:
Մի խումբ զինվորներ անցան թաղման գործին: Նրանք մռայլադեմ հևալով սկսեցին փորել գերեզմանները: Այրուձին շրջապատել, տխուր դիտում էր գաջի պես դալկահար սպանվածներին, որ սառած աչքերով նայում էին օտար երկնքին: Մի աշխույժ, համարյա պատանի զինվոր, չարաճի աչքերը պսպղացնելով, պինդ գրկում էր դիակները, համբուրում, դնում էր գերեզմանի կողքին: Հասակավոր փորողը, քրտինքը սրբելով, խուլ մրթմրթում էր նրա վրա և ամեն անգամ սպանվածներին նայելիս ձեռքը խնամքով քսում էր սպանվածների դեմքին, սրբում արյունը կամ փոշին:
Գարեգինը նայում էր քարացած, ինքնամփոփ: Նա սաղավարտը հանեց և գնաց դեպի բաց գերեզմանները:

– Տղա՛յք,– հանկարծ բորբոքվեց նա,– տղա՛յք… ահա ձեզ հայրենիքի զինվորները. Մենք սրանց կթողնենք հիմա օտար աշխարհի հողի մեջ….– հուզմունքը խեղդում էր նրան,– եղբայրնե՛ր… Մենք կռվում ենք հայրենիքի ազատության համար: Մենք զինվոր ենք: Շատ անգամ եմ ես զինվորին ուղարկել մահվան: Ի՛նքս մահ շատ եմ տեսել: Զինվորը լաց չգիտե: Բայց ես ահա ձեր առջև լաց եմ լինում… Կնոջ պես… Սրանց մայրերի տեղ… Սիրտս է կտրատում, որ սրանց պետք է թողնենք օտար երկրում… որ արժանի չեղան տեսնելու հայրենիքը: Հանեցե՛ք հայրենի հողը, ցանեցե՛ք սրանց սրտին, թող հանգիստ քնեն, աչքերը չմնան մեր հետևից…
Չդիմացավ և այրուձին: Լսվեցին խուլ հեկեկոցներ: Հանեցին քսակները և սկսեցին հող ցանել զոհվածների կրծքին:
Զորագնդի քահանան, որ կեղծ ուրացման ժամանակ ծպտվել էր զինվորի զգեստում, կարճառոտ աղոթք ասաց զոհվածների վրա: Հետո արագ թաղեցին: Գարեգինը ետ քաշվեց, նստեց նժույգը և դարձավ կրկին զինվորներին.
– Տղա՛յք, եթե այդ էլ հրամայելը ձեռս լիներ, կհրամայեի ձեզ` չմեռնե՛ք, մինչև կհասնենք հայրենիք: Ամեն մեկդ թանկ եք ինձ համար: Լա՛վ խնամեցեք, օգնեցեք իրար, դուրս գանք այս ահավոր աշխարհներից:
– Պատվերդ կատա՛ր, զորավա՛ր իշխան,– ասաց ամենի փոխարեն Արշամ հարյուրապետը:
– Դե՛, աստված ձեզ պահապա՛ն, գնում ենք անցնելու կրակն ու ջուրը, ահն ու մահը: Առա՜ա՜ա՜ջ…
Այրուձին թեթև վարգով սուրաց անհետացած քուշանների ուղղությամբ: Երևաց նրանց ճամբարը:
– Ինչո՞ւ եք կռվում պարսիկների դեմ,– հարց տվեց Գարեգինը քուշանին:
– Ավազը դուրս է անում մեզ, իշխա՛ն,– պատասխանեց քուշանը:
Գարեգինը սկսեց մտածել ուղեցույցի և նրանց զորավարի ասածների մասին: Իսկ քուշանը ինքն իրեն շարունակեց բարձր.
– Ծածկում է շեները, քաղաքները, արոտները, գետերը… Մահի պես գալիս է հետևներիցս…
- Ամեն ժողովուրդ մի ցավ ունի,– ասաց ինքն իրեն Գարեգինը:

Ի դեպ ասեմ - Դեմիրճյանը ռազմական պատմաբանի հիանալի հատկանիշներ ունի...

Lion
25.04.2012, 10:03
Եւ ստեղծել «Վարդանանքի» ասքը որպես ապրելակերպ` ուրանալ, քցել, եւ բարոյական հաղթանակ տանել:

http://www.lragir.am/armsrc/comments63802.html

Միայն ցավալ կարելի է, որ մեր ազգի ամենափառավոր էջը նման անգրագետ մեկնաբանում և, որպես օրինակ, օգտագործում ե ստանում :(

Varzor
25.04.2012, 10:52
Երեկ մի փաստավավերագրաան ֆիլմ էր ՄԵծ Եղեռնի մասին, որում նորից ու նոից արծարծվում էր "բարոյական" հաղթանակը:
Արա դե զզվցրին, հերիք չի անընդհատ մենք մեր գլխին սարաքենք :angry
Էլ ոնց ասեմ? "Բերեք մի աղբյուր, որում նշված է որ հայերը պարտվեցին ու մտցրեք աչքս...":
Ախր տենց միտք, տենց տողեր, տենց բառեր ոչ մի պատմիչի մոտ չկա գրված: Նույնիսկ հեռագա դեպքերի ընթացքը ոչ մի կերպ թույլ չի տալիս տրամաբանել, որ արդյունքը պարտությունն է եղել...

հովարս
28.04.2012, 13:46
Երեկ մի փաստավավերագրաան ֆիլմ էր ՄԵծ Եղեռնի մասին, որում նորից ու նոից արծարծվում էր "բարոյական" հաղթանակը:
Արա դե զզվցրին, հերիք չի անընդհատ մենք մեր գլխին սարաքենք :angry
Էլ ոնց ասեմ? "Բերեք մի աղբյուր, որում նշված է որ հայերը պարտվեցին ու մտցրեք աչքս...":
Ախր տենց միտք, տենց տողեր, տենց բառեր ոչ մի պատմիչի մոտ չկա գրված: Նույնիսկ հեռագա դեպքերի ընթացքը ոչ մի կերպ թույլ չի տալիս տրամաբանել, որ արդյունքը պարտությունն է եղել...Բա էս թուրքերը ո՞նց հայտնվեցին այստեղ, դա պարտության հետևանք չէ՞ր, իմիջիայլոց այսօր Հայաստանը լցված է վասակներով:

Malxas
28.04.2012, 14:03
Բա էս թուրքերը ո՞նց հայտնվեցին այստեղ, դա պարտության հետևանք չէ՞ր, իմիջիայլոց այսօր Հայաստանը լցված է վասակներով:

Եթե վասակ ասելով նկատի ունես դավաճան, ապա պետք է ասեմ, որ սեփական անզորությունը դավաճանների առկայությամբ պատճառաբանելն այնքան էլ ճիշտ չէ: Թող Հայաստանն այնքան ուժեղ լինի ու այնքան խելացի, որ նրա թշնամի երկրներում առաջանան դավաճաններ ու բռնեն մեր կողմը :)

հովարս
28.04.2012, 15:29
Եթե վասակ ասելով նկատի ունես դավաճան, ապա պետք է ասեմ, որ սեփական անզորությունը դավաճանների առկայությամբ պատճառաբանելն այնքան էլ ճիշտ չէ: Թող Հայաստանն այնքան ուժեղ լինի ու այնքան խելացի, որ նրա թշնամի երկրներում առաջանան դավաճաններ ու բռնեն մեր կողմը :)Իսկ անզորության սկզբնաղբյուրը ի՞նչն էր ...

Malxas
28.04.2012, 15:40
Իսկ անզորության սկզբնաղբյուրը ի՞նչն էր ...

Չեմ կարծում, որ անզորության պատճառը մեկն էր: Սովորաբար դրանք շատ են լինում:

Ամմէ
28.04.2012, 16:23
հիշում եմ երբ առաջին անգամ կարդում էի այս գիրքը առավոտն ու գիշերը շփոթել էի :thinkէնքան էի տանջվում ու լաց լինում , հոգիս լրիվ տակնուվրա էր եղել :(:(այդ ժամանակ ամբողջ հոգով ատում էի պարսիկներին :angry մեկ-մեկ էլ գիշերները քնիցս վեր էի թռչում ու սկսու լաց լինել , երազումս շատ էի տեսնում թե վոնց են մահանում սիրելի հերոսներս , :( գիրքը ավարտելուց հետո կարծիքովս կիսվեցի դասատուիս հետ , լսելով տարօրինակ պատասխան , երբեք չէի պատկերացնի որ էտպիսի բան կասեր ՝ "Միգուցե եթե մենք այսքան չպաըքարեինք , մեր ազգի համար ավելի լավ կլիներ հետագայում , երբեք չես մտացել դրա մասին ՞" ՈՒ դրանից հետո մտքերս էլ ավելի խառնվեցին :8

Lion
28.04.2012, 19:16
Ապուշ դասատու է եղել:


Եթե վասակ ասելով նկատի ունես դավաճան, ապա պետք է ասեմ, որ սեփական անզորությունը դավաճանների առկայությամբ պատճառաբանելն այնքան էլ ճիշտ չէ: Թող Հայաստանն այնքան ուժեղ լինի ու այնքան խելացի, որ նրա թշնամի երկրներում առաջանան դավաճաններ ու բռնեն մեր կողմը :)

Ապեր, իսկ գիտես, որ կան դեպքեր, երբ, նույնիսկ եթե դու ամեն ինչ էլ ճիշտ ես անում, ապա տանուլ ես տալիս?

Ամմէ
28.04.2012, 19:33
մենք այնքան "պրինցիպյալ" ազգ ենք ,որ հանուն մեր պրինցիպների ամեն ինչի պատրաստ ենք ,ու այ դրա պատճառով էլ էս օրին ենք: Միչև հիմա մենք մեզ չենք հասկանում , էլ ինչի ենք ուրիշներին ստիպու մեզ հասկանալ , եկեք փոխվենք , որ փոխենք:B :Dսա էլ իմ քաղաքական կոչն է :D

Varzor
28.04.2012, 20:15
Բա էս թուրքերը ո՞նց հայտնվեցին այստեղ, դա պարտության հետևանք չէ՞ր, իմիջիայլոց այսօր Հայաստանը լցված է վասակներով:
Որ պարտության? Ավարայրի? :D
ՉԷ, Հովարս ջան, հայերն արդեն վաղուց պարտված էին, երբ օսման թուրքերը եկան` մենք պետականություն չունեինք:

Varzor
28.04.2012, 20:16
Իսկ անզորության սկզբնաղբյուրը ի՞նչն էր ...
Պատճառնեը շատ էին:
Օրինակ` Եկեղեցին:
Նկատիր` չեմ ասում հավատքը: Ի նկատի ունեմ հենց ՀԱԵ կառույցը իր վարած քաղաքականությամբ:

Malxas
28.04.2012, 20:22
Ապուշ դասատու է եղել:



Ապեր, իսկ գիտես, որ կան դեպքեր, երբ, նույնիսկ եթե դու ամեն ինչ էլ ճիշտ ես անում, ապա տանուլ ես տալիս?

Ես չեմ կարող բացառել, որ կարող են այդպիսի դեպքեր լինել, բայց իսկական իշխանավորը իմ կարծիքով պետք է վարվի իմ նշած կերպ;)

Lion
28.04.2012, 20:28
Պետք է վարվի, ապեր, բայց, երբ համայնապատկերում նայում ես մեր ու հարակից ազգերի պարտությունը, իսկ ես մի մարդ եմ, ով, հավատա, նման բան արել է, հանկարծ քեզ համար պարզում ես, որ տեղի ունեցածում... մենք այնքան էլ մեղք չունենք: Դու ինձ հավատում ես, դա ես եմ քեզ ասում :)

Ամմէ
28.04.2012, 20:34
Ապուշ դասատու է եղել:



Ապեր, իսկ գիտես, որ կան դեպքեր, երբ, նույնիսկ եթե դու ամեն ինչ էլ ճիշտ ես անում, ապա տանուլ ես տալիս? բայց ինչու է ապուշ եղել ՞՞՞:think էտքան էլ ապուշի տպավորություն չէր թողում :)

հովարս
28.04.2012, 20:43
՝ "Միգուցե եթե մենք այսքան չպաըքարեինք , մեր ազգի համար ավելի լավ կլիներ հետագայում , երբեք չես մտացել դրա մասին ՞" ՈՒ դրանից հետո մտքերս էլ ավելի խառնվեցին :8Միգուցեներով պետություն չես պահի, հակառակ դեպքում կլինեյինք ինչպես քրդերը թուրքիայում , վլախները՝ Հունաստանում, կամ այլ շատ ազգերի նման առանց լեզվի ու պետության:


Պատճառնեը շատ էին:
Օրինակ` Եկեղեցին:
Նկատիր` չեմ ասում հավատքը: Ի նկատի ունեմ հենց ՀԱԵ կառույցը իր վարած քաղաքականությամբ:և ո՞ր քաղաքականության մասին է ակնարկդ(կխնդրեի փաստերով)

Ամմէ
28.04.2012, 20:52
Միգուցեներով պետություն չես պահի, հակառակ դեպքում կլինեյինք ինչպես քրդերը թուրքիայում , վլախները՝ Հունաստանում, կամ այլ շատ ազգերի նման առանց լեզվի ու պետության:

ըըըըըըըմմմմմմմմ :think հա երևի համաձայնվեմ , այդ դեպքում մենք կկորցնեինք մեր ազգային դեմքը

Lion
28.04.2012, 21:00
բայց ինչու է ապուշ եղել ՞՞՞:think էտքան էլ ապուշի տպավորություն չէր թողում :)

Չի կարելի նման կերպ սերունդ դաստիարակել:

Varzor
02.05.2012, 11:00
և ո՞ր քաղաքականության մասին է ակնարկդ(կխնդրեի փաստերով)
Փաստերը ակնհայտ են ու լավ հայտնի: Մի քանիսը բերեմ.
1. ավատատիրական քաղաքականութոյւնը, որը նպաստում էր ժողովրդի առանց այն էլ ոչ լավ վիճակի վատացմանը` կեղեքմանը:
2. կողմից իշխանական պայքարի որոշ դրվագներին բացահայտ մասնակցությունը:
3. Եկեղեցական կոնկրետ գործիչների կողմից ազգային շահերին դավաճանելը:
4. պետական իշխանության թուլացմանն ուղղված քայլերը:
5. կողմից մշակութային ժառանգության վերացումը:
6. քրիստոնեական որոշ սկզբունքներին ակնհայտ հակառակ գործողությունները` 10-նորդ, դատաստաններ, նզովումներ և այլն:

Հովարս ջան, սա ոչ թե հավատքի խնդիրն է, այլ կոնկրետ աշխարհաքաղաքական կառույցի:
Չեմ ասում,թ ե մյուս եկեղեցինորը ՀԱԵ-ից լավն են եղել իրենց ժողովուրդների ու պետոթյունների համար: Բայց խոսքը կոնկրետ ՀԱԵ-ի մասին էր:

Եթե կարիք կա, պա ակարող եմ նաև մանրամասնել գրածս կետերը:
Ըստ էության Ավարայրի ճակատամարտը տեղի ունեցավ նշածս կետերին համապատասխանող գործողությունների ֆոնի վրա և Հայոց պետականոթւյան անկման գործում փոքր չէր նաև ՀԱԵ դերը:
Նույնսիկ պետականության վերականգնումից հետո` Բագրատունիների ժամանակ, ՀԱԵ անբարոյական կաթողիկոսներից մեկը փոքր դեր չունեցավ պետականության վերստին կորցնելու գործում:

Varzor
02.05.2012, 11:02
ըըըըըըըմմմմմմմմ :think հա երևի համաձայնվեմ , այդ դեպքում մենք կկորցնեինք մեր ազգային դեմքը
Մեր ազգային դեմքը հիմա էլ պակաս չենք կորցրել: Բա ուր է ՀԱԵ-ն ինչի չի միջոցներ ձեռնարկում, ինչպես ինքն է սիրում անտեղի ու անիմաստ պնդել "ազգը պահպանելու համար"? ;)
ՎԱսակները շատացե են, բայց էլ Վարդաններ չունենք :(

Malxas
08.12.2012, 20:54
Ով կարող է մանրամասն ինֆորմացիա տրամադրել Վնդոյի և Շիրոյի մասին: Կուզենայի նաև իմանալ, թե ինչ պատճառով Հազկերտ թագավորը սպանեց իր դստերը, որը նաև իր կինն էր:

Lion
08.12.2012, 21:08
Վնդոյի ու նրա որդի Շիրոյի մասին հիմնական ու նույնաբովանդակ տեղեկությունները տալիս են Թովմա Արծրունին և Հովհաննես Դրասխանակերտցին: Իր II գրքի առաջին գլխում Թովման հայտնում է, որ Շավասպ Արծրունին մեկնել է Տիզբոն (այստեղ Հակզերտ II-ի փոխարեն հեղինակը սխալմամբ նշում է Պերոզին), ընդունել զրահադաշտականությունը և հետ վերադարձել Հայաստան այս երկուսի հետ: Սրանք սկսել են հալածանքներ քրիստոնյաների ու քրիստոնյաների դեմ, որին հաջորդել է արդեն 449-451 թ-ի ապստամբությունը: Դրա ամենասկզբում Վարդան Մամիկոնյանի գլխավորած հայերը գրավեցին Դվինը: Վարդանը մենամարտում հաղթեց ու սպանեց Շավասպ Արծրունուն, իսկ Վնդոն ու Շիրոն գերվեցին: Վնդոյին հայերը այրեցին, իսկ Շիրոյին կախեցին հենց կրակարանի վրա: Գործնականում նույն բանն է ասում նաև իր երկի 15-րդ գլխում Հովհաննես Դրասխանակերտցին:

Երկուսն էլ օգտվել են Վարդան Մամիկոնյանին նվիրված վարքաբանությունից, որը մեզ չի հասել...

Malxas
08.12.2012, 21:26
Իսկ Հազկերտի ու իր դստեր մասին բան ման չկա հա՞

Lion
08.12.2012, 22:19
Մի տեղ կարդացել եմ, որ Հազկերտն իր աղջկա հետ էր ամուսնացած - ավել բան չգիտեմ...

Դավիթ
09.12.2012, 08:47
Կուզենայի նաև իմանալ, թե ինչ պատճառով Հազկերտ թագավորը սպանեց իր դստերը, որը նաև իր կինն էր:


Որտեղի՞ց այդպիսի ինֆորմացիա: Նույնիսկ Իրանիկայում չկա ոչ մի բան դրա մասին. Կնոջ անունը Դինակ էր և նա Պերոզի մայրն էր:


Միայն մի տեղում կա նշում, 19-րդ դարի աղբյուր ա:

"Martyrer, L e i p z i g 1880, էշ 43 60) ասորի Հեղինակը Հաղկերա II-ի մասին
պա ամ ում է , որ նա իր թաղավորության աոաջին 7 աարին քրիոաոնյաներին չի Հալածել ե աո Հասարակ էլ բարյացակամ է եղեի իսկ «8-րդ տարում սպանել է իր դստերը, որ միևնույն ժամանակ իր կինն էր..."

Malxas
09.12.2012, 10:28
Հեթանոս
Ես Լեոյի մոտ եմ կարծեմ կարդացել այդպիսի բան: Քո 19 - րդ դարի աղբյուրն էլ դժվար թե ինքը հորինած լիներ նման բան:

Դավիթ
09.12.2012, 18:56
Դե երևի Լեոն նույն հեղինակի աղբյուրին ա հետևել:

Malxas
27.12.2012, 21:24
Ժողովուրդ, դուք գիտեի՞ք, որ շահինշահ Հազկերտի տատը հրեուհի է եղել: Անունն էլ կարող եմ նշել՝ Շոշանդուխտ: Ասում եմ կարող է՞ էս հերուհին է Հազկերտի խելքը կերել, որ հայերին վատություն անի: :D

Lion
27.12.2012, 22:05
Կա տենց պահ :)

Տրիբուն
28.12.2012, 00:39
Կա տենց պահ :)

Քեզ Հազկերտն ա ասել էտ մասին, թե՞ հենց տատը:

Varzor
02.01.2013, 02:11
Քեզ Հազկերտն ա ասել էտ մասին, թե՞ հենց տատը:
Քե մատաղ, պապուն խի ես ֆուկ անում? Պապը չէր կարալ ասած ըլներ? :))

Malxas
11.02.2013, 15:24
Եվս մի դիտարկումով կիսվեմ, համ էլ թեման մի քիչ կվերակենդանանա:
Այսպես… հայերը ապստամբություն բարձրացրին միայն այն բանից հետո, երբ արևելքում պարսիկների դեմ պատերազմը վերսկսեցին էֆտալիտները (քուշաններ):

Lion
08.05.2014, 15:45
Հարգելի բարեկամներ, ես մասնակցել եմ armnews հեռուստալալիքի "Երևանն է խոսում" թոք-շոուին, որի թեման էր "Ավարայրի խորհուրդը". Հաղորդումը բնականաբար եթե կհեռարձակվի 2014 թ-ի մայիսի 26-ին, ժամը 18:00-ի մոտակայքում: Կարող եք դիտել :)

Lion
27.05.2014, 14:03
Հարգելի բարեկամներ, ես մասնակցել եմ armnews հեռուստալալիքի "Երևանն է խոսում" թոք-շոուին, որի թեման էր "Ավարայրի խորհուրդը". Հաղորդումը բնականաբար եթե կհեռարձակվի 2014 թ-ի մայիսի 26-ին, ժամը 18:00-ի մոտակայքում: Կարող եք դիտել :)

Էս էլ հաղորդումը :)


http://www.youtube.com/watch?v=6jOlNmgzdI0

insider
27.05.2014, 23:37
Էս էլ հաղորդումը :)


http://www.youtube.com/watch?v=6jOlNmgzdI0

Տեղը տեղին բանավիճեցիք: Լավա դրանից էն կողմ չանցավ: Էս ձախ կողմի առաջին տարիքով պատմաբանը շատ էր նյարդացել:

Մեկել Lion, չհասկացա, թե ինչի բոլորի միկրաֆոնները ամրացված էր բերանի հատվածում, փոքր ու ժամանակակից, իսկ մենակ քոնը եքա բան էր, էն էլ ձեռքդ էիր պահել, շատ անհարմար էր …

Lion
28.05.2014, 15:27
Ես էլ տենց էլ չհասկացա, բախտի բան էր...

Իրականում հաղորդումից առաջ Արտակը մոտեցավ մեզ, թե, գիտեք, մի միկրաֆոն պակասում է, իսկ այս /ձեռքի/ միկրաֆոնն էլ դիմացի կողմից մեկը չի ուզում, ինչ-որ խնդիր ունի, խնդրում եմ մեկիդ "ժամանակակից" միկրաֆոնը տալ ու սա վերցնել: Ինձ էր նայում, ես էլ ասեցի... դե լաավ, ու տվեցի իմ "ժամանակակից" միկրաֆոնն ու վերցրի այն :)

Տրիբուն
28.05.2014, 16:23
Ես էլ տենց էլ չհասկացա, բախտի բան էր...

Իրականում հաղորդումից առաջ Արտակը մոտեցավ մեզ, թե, գիտեք, մի միկրաֆոն պակասում է, իսկ այս /ձեռքի/ միկրաֆոնն էլ դիմացի կողմից մեկը չի ուզում, ինչ-որ խնդիր ունի, խնդրում եմ մեկիդ "ժամանակակից" միկրաֆոնը տալ ու սա վերցնել: Ինձ էր նայում, ես էլ ասեցի... դե լաավ, ու տվեցի իմ "ժամանակակից" միկրաֆոնն ու վերցրի այն :)

Ապեր, էտ միկրաֆոնը տվել էին ձեռդ, որ ջղայինանայիր ու տայիր Վասակին պաշտպանողների գլխին: :D

Մի բան ասեմ, սրտիդ շատ մոտ չընդունես. ես էտ հարցում քո կողմից եմ:

Lion
28.05.2014, 16:57
Այ եդ պտի չասեիր - հիմի ինչ, Վասակյան դառնամ ու հաղորդումը նորից նկարենք??!! ;)

Դա իհարկե կատակ էր, բայց դե որ իմ կողմից ես, ուրախ եմ, որովհետև քո կարծիքը միշտ էլ բարձր եմ գնահատել:

Malxas
28.05.2014, 19:19
Շատ լավ հաղորդում էր, ափսոս Լիոնին շատ ձայն չտվեցին, որ նա իր իմացածն ասի, համարյա բան չասեց: Մի նկատառում, ձախ կողմի մարմնեղ գիտնականը, կարծեմ Հովհաննիսյան էր ազգանունը, նշելով Վահան Մամիկոնյանի երեք հաղթանակները, առաջարկելով արձան կանգնեցնել նրան ու հիշեցնելով, որ նրա օրոք պարսիկները հաշտություն առաջարկեցին մեզ, մոռացավ նշել մի կարևորագույն հանգամանք. Պարսիկներն այդ քայլին դիմեցին միիմիայն այն բանից հետո, երբ արևլքում կործանիչ պարտություն կրեցին հեփթաղներից: Էլի շատ ապրի Վահան Մամիկոնյանը, պարզապես ցանկանում եմ ասել, որ հանգամանքները շատ կարևոր են: Ի դեպ, Վարդանանց անունով ծանոթ ապստամբությունը, որն ի դեպ իրականում սկսվեց Վասակ Սյունու ջանքերով, նույնպես սկսվեց միմիայն այն բանից հետո, երբ արևելքում պարսիկների դեմ ապստամբեցին հեփթաղները: Այսինքն, հավատք, հայրենասիրություն, քաղաքականություն և այլն... սա իր հերթին, բայց այդ մարդիկ էլեմենտար ողջամտություն ունեին և կուրորեն չնետվեցին պարսիկների վրա, ինչպիսի տպավորություն երբեմն ստեղծվում է, երբ կարդում ես պատմիչների թողած ժառանգությունը:

Տրիբուն
28.05.2014, 20:00
Շատ լավ հաղորդում էր, ափսոս Լիոնին շատ ձայն չտվեցին, որ նա իր իմացածն ասի, համարյա բան չասեց...

Ապեր, պատկերացնում ես, որ Լիոնին շատ ձայն տային, ու սկսեր բոլոր զոհվածներին անուն առ անուն թվարկել՝ ծծնդյան թվերով, վայրով ու զոհվելու մանրամասներով: Սրան էլ եթե գումարենք ամեն պարսիկ փղի անունը, քաշը ու բոյը, էտ հաղորդումը երկու տարի կքաշեր: